II GSK 39/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-07-18
NSAAdministracyjneWysokansa
zajęcie pasa drogowegokara pieniężnaprzywrócenie terminupostępowanie administracyjnedoręczenieustawa COVID-19kodeks postępowania administracyjnegoNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Wspólnoty Mieszkaniowej dotyczącą przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od kary za zajęcie pasa drogowego, uznając, że ustawa COVID-19 nie stanowi samodzielnej podstawy do przywrócenia terminu.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej D. w W. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na postanowienie SKO odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy w sprawie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. Wspólnota argumentowała, że doręczenie decyzji było nieskuteczne z uwagi na okres epidemii COVID-19 i specyfikę doręczeń, powołując się na art. 15zzzzzn² ustawy o COVID-19. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że ustawa COVID-19 nie stanowi samodzielnej podstawy do przywrócenia terminu, a jedynie uzupełnia przepisy k.p.a., w tym wymóg uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, czego wspólnota nie wykazała.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wspólnoty Mieszkaniowej D. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Skarżąca wspólnota podnosiła, że decyzja organu pierwszej instancji nie została jej skutecznie doręczona, a uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, szczególnie w kontekście obowiązywania przepisów ustawy o COVID-19. Argumentowała, że art. 15zzzzzn² ustawy o COVID-19 stanowi odrębną podstawę do przywrócenia terminu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji. Sąd podkreślił, że art. 15zzzzzn² ustawy o COVID-19 nie jest samodzielną podstawą do przywrócenia terminu, lecz stanowi regulację szczególną, która uzupełnia przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 58 k.p.a. Wskazał, że przepis ten nakłada na organ obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie, a także wydłuża termin na złożenie wniosku, ale nie zwalnia strony z obowiązku uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. NSA uznał, że wspólnota nie wykazała braku winy, a organizacja pracy zarządu powinna zapewniać skuteczne odbieranie korespondencji, nawet w okresie pandemii. Sąd zwrócił również uwagę na wadliwość skargi kasacyjnej w zakresie sformułowania zarzutów i podstaw kasacyjnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, art. 15zzzzzn² ustawy o COVID-19 nie stanowi samodzielnej podstawy do przywrócenia terminu. Jest to regulacja uzupełniająca przepisy k.p.a., która nakłada na organ dodatkowe obowiązki informacyjne i wydłuża termin na złożenie wniosku, ale nie zwalnia strony z obowiązku uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu zgodnie z art. 58 k.p.a.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że ustawa COVID-19 wprowadza jedynie szczególny tryb i obowiązki informacyjne organu, a samo rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu odbywa się w oparciu o przesłanki określone w art. 58 k.p.a., w tym wymóg uprawdopodobnienia braku winy. Przepis ten nie funkcjonuje samodzielnie i nie może stanowić wyłącznej podstawy do rozpoznania wniosku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (4)

Główne

k.p.a. art. 58 § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis określający przesłanki przywrócenia terminu, w tym wymóg uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu.

ustawa o COVID-19 art. 15zzzzzn(2) § 1

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Przepis wprowadzający szczególny tryb zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu w okresie epidemii, ale nie stanowiący samodzielnej podstawy do przywrócenia terminu.

Pomocnicze

k.p.a. art. 44

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący doręczenia pisma w zastępstwie adresata lub uznania pisma za doręczone.

k.p.a. art. 129

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący formy czynności procesowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustawa o COVID-19 nie stanowi samodzielnej podstawy do przywrócenia terminu, a jedynie uzupełnia przepisy k.p.a. Strona ma obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Zaniedbania organizacyjne nie stanowią braku winy.

Odrzucone argumenty

Art. 15zzzzzn² ustawy o COVID-19 stanowi odrębną podstawę przywracania uchybionego terminu. Doręczenie decyzji w czasie epidemii COVID-19 było nieskuteczne. Uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony z uwagi na okoliczności związane z pandemią i organizacją pracy wspólnoty.

Godne uwagi sformułowania

nie funkcjonuje zatem samodzielnie i nie może stanowić wyłącznej podstawy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu nie przewiduje on innych przesłanek przywrócenia terminu, niż zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego Rolą strony będącej wspólnotą mieszkaniową, która reprezentuje innych mieszkańców, było takie zorganizowanie pracy, również w czasie pandemii, aby kierowana do niej korespondencja była skutecznie odbierana.

Skład orzekający

Małgorzata Rysz

przewodniczący sprawozdawca

Mirosław Trzecki

sędzia

Marek Sachajko

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym, w szczególności w kontekście przepisów szczególnych (jak ustawa COVID-19) i obowiązku uprawdopodobnienia braku winy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji obowiązywania ustawy COVID-19 i jej wpływu na procedury administracyjne. Interpretacja przepisów k.p.a. dotyczących winy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów proceduralnych w kontekście nadzwyczajnych okoliczności (pandemia COVID-19) i ich wpływu na prawa stron w postępowaniu administracyjnym. Pokazuje, jak sądy podchodzą do stosowania przepisów szczególnych w powiązaniu z ogólnymi regulacjami.

Ustawa COVID-19 a przywrócenie terminu w administracji: czy przepisy nadzwyczajne zwalniają z winy?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 39/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-07-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Sachajko
Mirosław Trzecki
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 228/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-05-11
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 58 § 1 i 2, art. 44, art. 129
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15zzzzzn(2)
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej D. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 228/23 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej D. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 października 2022 r. nr KOC/4969/Ru/21 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany: "WSA", "Sądem I instancji") wyrokiem z 11 maja 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 228/23, oddalił skargę W. w W. (zwanej dalej: "W.", "skarżącą") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej zwanego "SKO") z 25 października 2022 r. odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 29 kwietnia 2021 r. wydanej w przedmiocie kary pieniężnej za przekroczenie terminu zajęcia pasa drogowego.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Odwołanie od ww. decyzji w imieniu strony wniosła radca prawny I. K. w dniu 3 sierpnia 2021 r. (data nadania w placówce operatora pocztowego). Pełnomocnik strony zaskarżając decyzję, wniósł również o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wskazując, że w dniu 26 maja 2021 r. nie doszło do skutecznego doręczenia w/w decyzji. Nie stało się tak z uwagi na fakt, że organ nie doręczył decyzji na adres wskazany we wniosku z 18 kwietnia 2013 r. tj. adres [...]. Z wyjaśnień uzyskanych telefonicznie w Zarządzie Terenów Publicznych w W. wynika, że decyzja została wysłana do osoby fizycznej, na jej adres zamieszkania, co nie może zostać uznane za skuteczne doręczenie korespondencji dla W. W. posiada bowiem własną skrzynkę pocztową, do której listonosze obsługujący nieruchomość doręczają wszelkie pisma, w tym urzędowe, o czym organ był poinformowany.
Postanowieniem z 25 października 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 29 kwietnia 2021 r.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca. WSA w Warszawie, opisanym na wstępie wyrokiem z 11 maja 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 228/23, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej zwanej: "p.p.s.a.") oddalił skargę.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji stwierdził, że decyzja była prawidłowo zaadresowana, awizowana i uznana za doręczoną z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 44 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm. dalej zwanej: "k.p.a."). Wyjaśnił, że z brzmienia art. 15zzzzzn² ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm, dalej zwanej "ustawą o COVID-19") wynikało, że szczególny tryb przywrócenia terminu uregulowany w ustawie o COVID-19 jest dodatkową ochroną prawną dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, zastrzeżoną dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii Wbrew twierdzeniom skarżącej, nie przewiduje on innych przesłanek przywrócenia terminu, niż zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego. Wprowadza jedynie dodatkowy tryb zawiadomienia strony o uchybieniu i wydłuża - z siedmiu do trzydziestu dni - termin na złożenie wniosku o przywrócenie.
Przepis art. 15zzzzzn² ustawy o COVID-19 nie funkcjonuje zatem samodzielnie i nie może stanowić wyłącznej podstawy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Przepis ten normuje obowiązek organu w zakresie poinformowania o uchybieniu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ale samo rozpoznanie wniosku odbywa się w oparciu o przesłanki określające podstawę do przywrócenia terminu określone w art. 58 k.p.a.
W ocenie sądu strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, o którym mowa w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Jako przyczynę uchybienia terminu skarżąca wskazała bowiem brak doręczenia przesyłki zawierającej decyzję organu pierwszej instancji, a stanowisko to, w ocenie Sądu pierwszej, pozostaje w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym. Daje on podstawy do przyjęcia, że skuteczne doręczenie przesyłki nastąpiło w trybie art. 44 k.p.a. Przesyłka zawierająca decyzję została wysłana na adres W., na który była już kierowana korespondencja do strony skarżącej i była skutecznie doręczana.
Ponadto Sąd pierwszej instancji wskazał, powołując się na wyrażane w orzecznictwie poglądy, iż nieprawidłowości organizacyjne jednostki lub zaniedbania jej pracowników to przypadki uchybienia terminowi, które nie spełniają warunku "braku winy": Rolą strony będącej wspólnotą mieszkaniową, która reprezentuje innych mieszkańców, było takie zorganizowanie pracy, również w czasie pandemii, aby kierowana do niej korespondencja była skutecznie odbierana.
Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpiła skarżąca zaskarżając wydany wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy to jest:
• art. 44 k.p.a. i art. 129 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że decyzja została skutecznie doręczona stronie z datą 26 maja 2021 r. i że strona mogła zapoznać się z treścią decyzji w tym terminie, podczas gdy strona mogła zapoznać się z treścią decyzji dopiero z chwilą przesłania jej kopii w formie elektronicznej na adres mailowy administratora W., co stało się w dniu 21 lipca 2021 r.
• art. 15 zzzzzn² ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych z dnia 2 marca 2020 r. poprzez badanie przesłanek do przywrócenie terminu niewskazanych w treści powołanego przepisu, który stanowi odrębną regulację tej instytucji w przypadkach określonych w ust. 1 tego przepisu (jak w niniejszej sprawie) oraz błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, że skarżący miał skutecznie awizowaną korespondencję Zarządu Terenów Publicznych w W. oraz pominięcie faktu, że doręczenia miały miejsce w czasie epidemii COVID.
• art. 58 k.p.a. poprzez wadliwe zastosowanie tego przepisu podczas gdy właściwym jest art. 15 zzzzzn² ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych z dnia 2 marca 2020 r.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, W. przedstawiła argumentację na poparcie wniesionych zarzutów, podkreślając, że decyzja Prezydenta m. st. Warszawy została wysłana do W. w czasie epidemii COVID-19. Z uwagi na ogłoszenie stanu epidemii obowiązywała ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, która stanowiła o nowych zasadach doręczenia i uznawania za doręczoną korespondencji administracyjnej. Zdaniem skarżącej kasacyjnie w sprawie winien mieć zastosowanie art. 15zzzzzn² ustawy o COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych z dnia 2 marca 2020 r. Przepis ten statuuje - wbrew poglądowi wyrażonemu w uzasadnieniu skarżonego wyroku WSA w Warszawie - odrębną podstawę przywracania uchybionego terminu. Ustawodawca wprowadził regulację szczególną, stanowiącą lex specialis w odniesieniu do przepisów k.p.a. Zaś analiza literalnego jego brzmienia prowadzi do wniosku, że przesłanek tych jest zdecydowanie mniej - przepis np. milczy o najistotniejszej z przesłanek, tj. uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu, a ustawodawca nie odsyła w nowej regulacji do art. 58 § 1 k.p.a.
Skarżąca podniosła, że nie można w sprawie mówić o braku właściwego zorganizowania pracy zarządu w. i przypisywaniu winy członkom zarządu w. za nieodebranie korespondencji w terminie 26 maja 2021 r. Członek zarządu w. nie mógł - podobnie jak wielu innych uczestników obrotu prawnego, którym nie wywodzi się negatywnych skutków prawnych - z uwagi na epidemię koronowirusa brać aktywnego udziału w życiu W..
Strona zwróciła uwagę, że w sprawie nie ma możliwości wykazania, że właściwie czy niewłaściwie awizowano przesyłkę pocztową, wyjaśniła, że treść decyzji poznała dopiero w lipcu 2021 r. i natychmiast zareagowała.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotowa sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., gdyż skarżąca, w oparciu o art. 176 § 2 p.p.s.a., zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie wnioskowała o jej przeprowadzenie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej. Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony. Dlatego skarga kasacyjna jest profesjonalnym i sformalizowanym środkiem prawnym. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem autora skargi kasacyjnej - uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienia ich naruszenia. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem, na czym polegało wadliwe odczytanie przez sąd pierwszej instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumpcji).
Wynikającym z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc wskazanie podstaw kasacyjnych, a także ich uzasadnienie (por. m.in. wyroki NSA: z 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; z 9 marca 2005 r., sygn. akt GSK 1423/04; z 10 maja 2005 r., sygn. akt FSK 1657/04 (wszystkie orzeczenia przywołane, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzecznia.nsa.gov.pl).
Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej. Należy jednak przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności zarzutów postawionych w ramach podniesionej podstawy, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej. W związku z tym w uzasadnieniu należy odnieść się nie tylko do poglądu przyjętego przez sąd, ale również sprecyzować własne stanowisko wobec zaskarżonego wyroku, czyli wskazać właściwe znaczenie interpretowanego przepisu i właściwą jego subsumcje (por. wyroki NSA z: 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, Nr 3, poz. 36; 9 marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04 Lex nr 186863; 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04 Lex nr 238593; 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05 Lex nr 173263; 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06 Lex nr 236385; 4 października 2006 r. sygn. akt I OSK 459/06).
Aby uniknąć wszelkich wątpliwości, co do treści poszczególnych zarzutów uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno być na tyle precyzyjne, aby pozwalało na sformułowanie zwrotu stosunkowego o zgodności bądź niezgodności zaskarżonego wyroku z prawem.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca oparła skargę kasacyjną na jednej z podstaw kasacyjnych – wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – dotyczącej naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy jednak wskazać, że rozpoznawana skarga kasacyjna nie w pełni spełnia opisane powyżej wymogi, jest ona wadliwa zarówno w zakresie częściowo sformułowania zarzutów kasacyjnych, przytoczenia podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienia.
Analiza podniesionych zarzutów zawartych w petitum skargi kasacyjnej prowadzi do konkluzji, że przedstawiony w niej zarzut naruszenia art. 44 k.p.a. oraz art. 129 k.p.a. ( pkt 1 petitum skargi kasacyjnej) postawiony został bez wskazania przez skarżącą kasacyjnie konkretnej jednostki redakcyjnej tekstu prawnego - pomimo, że przepisy te zawierają rozbudowane regulacje. W konsekwencji uznać należy, że pierwszy z podniesionych zarzutów nie spełnia w żaden sposób wymogów skargi kasacyjnej jakie zostały wymienione na wstępie rozważań, zatem nie mógł zostać rozpatrzony i uwzględniony.
Jeśli zaś chodzi o zarzut drugi i trzeci, dotyczący art. 15 zzzzzzn² ustawy o COVID-19, na stronach 3-4 skargi kasacyjnej skarżąca kasacyjnie zaznacza, że przepis ten statuuje odrębną podstawę przywracania uchybionego terminu, w treści zarzutu odwołuje się również do ust. 1 tego artykułu, a na stronie 3 do ustępu 1 art. 58 k.p.a. Nie ulega więc wątpliwości, że skarżąca kasacyjnie zarzuca naruszenie art. 15zzzzzn² ust. 1 ustawy o COVID-19 oraz art. 58 ust. 1 k.p.a. w zakresie niewłaściwego niezastosowania przez organ tych przepisów.
Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że przedmiotem sporu prawnego w tym zakresie jest kwestionowanie przez autora skargi kasacyjnej stanowiska Sądu pierwszej instancji, iż sam art. 15zzzzzzzn² ust. 1 ustawy o COVID-19 nie jest wystarczającą i samoistną podstawą do oceny wniosku o przywrócenie terminu w tamtym okresie, a zawiera on tylko dodatkowe obowiązki informacyjne organu, natomiast samo rozpoznanie wniosku odbywa się w oparciu o art. 58 § 1 k.p.a.
Merytoryczne ustosunkowanie się do dwóch ostatnich zarzutów skargi kasacyjnej należy rozpocząć od wskazania, że zgodnie z ust. 1 artykułu 15zzzzzn² ustawy o COVID-19, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
Problem związany z zakresem stosowania omawianego przepisu był już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzał w swoim orzecznictwie, iż odesłanie w art. 15zzzzzn² ust. 3 ustawy o COVID-19 do art. 58 § 2 k.p.a. jednoznacznie przesądza, że przepis ten nie ma samodzielnego bytu, odrębnego od przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i jako taki nie może stanowić wyłącznej podstawy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Na podstawie omawianej regulacji organ jedynie informuje o uchybieniu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jednak samo jego rozpatrywanie odbywa się w oparciu o przesłanki stanowiące podstawę przywrócenia terminu określone w art. 58 k.p.a. (por. choćby wyrok NSA z 10 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 247/24).
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela również stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z 20 stycznia 2023 r. sygn. II GSK 907/22, zgodnie z którym rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu administracyjnym, poprzedzone zawiadomieniem organu, o którym mowa w ust. 1 artykułu 15zzzzzn² ustawy o COVID-19 powinno być prowadzone przez organ w trybie art. 58 i nast. k.p.a. z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonej przez art. 15zzzzzn² ustawy o COVID-19, jedynie w zakresie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej art. 15zzzzzn² ustawy o COVID-19 nie statuuje odrębnych przesłanek przywrócenia terminu w stosunku do tych wynikających art. 58 k.p.a., nie wyłącza on zastosowania przepisów k.p.a., a nadto też w żadnym miejscu nie deroguje obowiązujących przepisów tej ustawy. Wprowadza jedynie szczególny tryb wydłużający termin do złożenia wniosku, a także nakładający na organ obowiązek powiadomienia strony, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez nią terminu – o możliwości złożenia takiego wniosku. W żadnym jednak miejscu, przepis ten nie znosi obowiązku strony do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy. Nie stanowi on bowiem samodzielnej podstawy do rozpatrzenia wniosku, która została zawarta w art. 58 § 1 k.p.a., a który to przepis stanowił podstawę prawną postanowienia SKO. Zgodnie z jego treścią w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy
Stanowisko Sądu pierwszej instancji zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dotyczące braku samodzielnego bytu art. 15zzzzzn² ustawy o COVID-19 i konieczności uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu – czego W. nie wykazała – NSA uznaje za prawidłowe. Obowiązkiem skarżącej było takie zorganizowanie pracy, by odbierać korespondencję kierowaną do niej w odpowiednim terminie. Ponadto podniesione przez skarżącą okoliczności, takie jak twierdzenia o przebywaniu poza miejscem zamieszkania przez jednego z członków zarządu, pladze pluskiew, stanie zdrowia drugiego z członków zarządu W., czy braku możliwości wygospodarowania czasu lub zorganizowania zastępstwa w prowadzeniu spraw W. nie mogły zostać uznane za wystarczające do uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Słusznie podkreślił Sąd pierwszej instancji, że strona również w pandemii, skoro reprezentuje interesy innych mieszkańców, powinna tak zorganizować pracę zarządu W., aby skutecznie odbierać korespondencję.
Z uwagi na powyższe, za niezasadne uznano zarzuty postawione w drugim i trzecim punkcie petitum skargi kasacyjnej.
W rekapitulacji wszystkich przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że skarga kasacyjna, której zarzuty nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach podlegała oddaleniu, jako niezasadna.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI