II GSK 3738/15

II GSK 3738/15 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2017-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-12-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Mleczko-Jabłońska /sprawozdawca/
Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący/
Joanna Zabłocka
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I SA/Rz 718/15 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2015-09-24
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 173
art. 29 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
Dz.U. 2013 poz 361
§ 2 ust. 1 pkt 3
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia del. WSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.) Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 27 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 września 2015 r. sygn. akt I SA/Rz 718/15 w sprawie ze skargi M. W. na decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatności rolnośrodowiskowej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 718/15, oddalił skargi M. W. na decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 wraz z sankcjami wieloletnimi i nr [...] odmawiającej wnioskodawcy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 r. i nałożeniu sankcji.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu [...] marca 2010 r. M. W. zawarł z [A] sp. z o.o. z siedzibą w S. – jako wydzierżawiającym umowę dzierżawy, na podstawie której wydzierżawiający zobowiązał się oddać do używania i pobierania pożytków między innymi nieruchomości o numerach ewidencyjnych [...] i [...], położone odpowiednio w miejscowości M. oraz C., gmina P., na okres od 1 kwietnia 2011 r. do 1 lutego 2027 r.
Na podstawie umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie, zawartej w dniu [...] kwietnia 2011 r. pomiędzy spółką [A] sp. z o.o. a [B] sp. z o.o., spółka ta wstąpiła w prawa wydzierżawiającego.
Postanowieniem z [...] sierpnia 2013 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w T. Wydział V Gospodarczy Sekcja do Spraw Upadłościowych ogłosił upadłość spółki [B] sp. z o.o. obejmującą likwidację majątku.
Pismem z [...] lutego 2014 r. syndyk masy upadłości spółki poinformował skarżącego, że uznał postanowienia umowy dzierżawy zawartej w dniu [...] marca 2010 r. za uniemożliwiające osiągnięcie celu postępowania upadłościowego, a także że nie wyraża zgody na udostępnienie skarżącemu dzierżawionej przez niego nieruchomości dla celów związanych z prowadzoną przez niego działalnością rolną.
Wnioskami z dnia [...] maja 2014 r. skarżący zwrócił się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej oraz jednolitej płatności obszarowej między innymi do spornych działek.
O przyznanie tych samych płatności w stosunku do tych samych działek zwrócił się syndyk masy upadłości [B] sp. z o.o.
Skarżący wezwany przez organ do wyjaśnienia złożył korekty i podał, że działki ewidencyjne nr [...] i [...] i położone na nich działki rolne AA, BB, CC, DD, E, EE, F o łącznej powierzchni 96,61 ha weszły w skład masy upadłościowej [B] sp. z o.o., gdzie syndyk jako zarządzający nie wyraził zgody na jakiekolwiek korzystanie z w/w nieruchomości przez osoby trzecie i w związku z tym rolnik nie miał możliwości prowadzenia działalności rolniczej na powyższych działkach w roku 2014.
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie decyzjami z [...] lutego 2015r. odmówił przyznania M. W. płatności rolnośrodowiskowej ze względu na przedeklarowanie powierzchni oraz nałożył sankcję w wysokości 95.805,10 zł., a także odmówił przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz nałożył sankcję w wysokości 88.053,80 zł.
Decyzjami z [...] czerwca 2015r.nr Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy zaznaczył, że skarżący nie prowadził działalności rolniczej na działce ewidencyjnej [...] o powierzchni 94,32 ha oraz na działce ewidencyjnej [...] o powierzchni 3,11 ha.
W przypadku wariantu 2.2 - Uprawy rolnicze powierzchnia zadeklarowana we wniosku wynosiła 49,09 ha (działka rolna AA o powierzchni 29,40 ha, działka rolna BB o powierzchni 10,98 ha, działka rolna CC o powierzchni 2,27 ha działka rolna DD o powierzchni 4,03 ha działka rolna EE o powierzchni 2,41 ha). Powierzchnia stwierdzona po kontroli wyniosła 0.00 ha, przedeklarowanie wyniosło w związku z tym 100 %.
W wariancie 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków powierzchnia zadeklarowana 47,52 (działka rolna E o powierzchni 45,81 ha i działka rolna F o powierzchni 1,71 ha). Powierzchnia stwierdzona po kontroli administracyjnej stanowi 0,00 ha, co daje 100% procent przedeklarowania.
Podobnie w przypadku jednolitej płatności obszarowej, gdzie powierzchnia zadeklarowana wynosiła 117,69 ha, a stwierdzona 21,02 ha.
Wskazując na obowiązujące przepisy dotyczące przyznawania pomocy finansowej na realizację programu rolnośrodowiskowego - art. 16 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 - Dyrektor zgodził się z organem I instancji, że skarżącemu nie przysługuje płatność rolnośrodowiskowa za 2014 rok i zostały spełnione warunki do zastosowania sankcji powierzchniowych. Odmowę przyznania płatności obszarowych z zastosowaniem sankcji uzasadniono treścią art. 7 ust 1 i art. 19 ust 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U z 2012 r., poz. 1164) oraz art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.
Organ odwoławczy podkreślił, że wnioskodawca w złożonym oświadczeniu w sposób jednoznaczny wskazał, że na spornych działkach o nr ewidencyjnych [...] i [...] od roku 2013 zmienił się właściciel, kontrolę nad nieruchomościami przejął syndyk masy upadłościowej, z którym od lutego 2014 r. prowadził spór o dalsze użytkowanie działek. W świetle oświadczenia oczywistym jest, jak wskazał organ, że skarżący nie był posiadaczem w/w nieruchomości oraz nie mógł wykonywać na nich żadnych czynności. Powyższe wykluczało możliwość uzyskania płatności rolnośrodowiskowych oraz jednolitej płatności obszarowej w ramach płatności bezpośrednich.
Za bezzasadne organ uznał zarzuty odwołań dotyczące naruszenia przepisów postępowania.
W skargach wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie M. W. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Rzeszowie o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 z sankcjami wieloletnimi i decyzji o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 i nałożeniu sankcji.
Skarżący wniósł ponadto o zawieszenie postępowania ze względu na zawisły przed Sądem Rejonowym w G. przeciwko syndykowi masy upadłości spór o ochronę posiadania (sygn. akt [...]).
W odpowiedzi na skargi Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Rzeszowie wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W uzasadnieniu wskazał, że dla przyznania płatności zarówno rolnośrodowiskowych jak również bezpośrednich istotne jest, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem, prowadzi działalność rolniczą. Bez znaczenia jest przy tym czy przysługuje mu prawo do gruntu.
Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po połączeniu spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, skargi oddalił.
Przedstawiając obowiązujące w sprawie przepisy - § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. (dot. płatności rolnośrodowiskowej PRŚ 2013) i art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, Sąd I instancji wskazał, że warunkami koniecznymi do przyznania płatności rolnośrodowiskowych jak również jednolitej płatności obszarowej są, między innymi:
- posiadanie zadeklarowanych nieruchomości i realizacja programu rolnośrodowiskowego, - w przypadku dopłat rolnośrodowiskowych,
- posiadanie zadeklarowanych nieruchomości i utrzymywanie gruntów zgodnie z normami przez cały rok - w przypadku jednolitej płatności obszarowej.
Chodzi tu, jak podkreślił, o posiadanie faktyczne nieruchomości, a więc wykonywanie w stosunku do niej władztwa faktycznego, niezależne od tytułu prawnego.
Zdaniem Sądu I instancji nie budzi wątpliwości, że skarżący tego władztwa nie wykonywał, a co za tym idzie nie dokonywał zabiegów agrotechnicznych koniecznych dla przyznania płatności rolnośrodowiskowych.
Świadczy o tym w ocenie Sądu oświadczenie Skarżącego, z którego wynika, że nie wykonywał na spornych działkach żadnych czynności w 2014 r., z uwagi na działanie syndyka, który zabronił mu wejścia na sporny grunt.
Również z protokołu inwentaryzacji i objęcia w posiadanie majątku wchodzącego w skład masy upadłości [B] sp. z o.o. sporządzonego w dniu [...] września 2013 r. wynika, że syndyk dokonał zabezpieczenia obejmowanego terenu, w tym spornych działek. Również w oświadczeniu z [...] stycznia 2015 r. syndyk wskazał, że latem 2014 r. dokonał koszenia traw oraz prasowania i stogowania siana.
Sąd I instancji podkreślił, że dla odmowy przyznania dopłat bez znaczenia pozostaje natomiast kwestia braku winy po stronie producenta w niewykonaniu ciążących na nim obowiązków.
Ponadto jako prawidłowe Sąd I instancji przyjął ustalenia organu, że składając wnioski o płatności w dniu [...] maja 2014 r. skarżący miał świadomość, że nie będzie mógł zrealizować zobowiązań rolnośrodowiskowych i nie spełniał warunków do przyznania jednolitej płatności obszarowej. Wskazanym już wyżej pismem z dnia [...] lutego 2014 r. syndyk poinformował Skarżącego o tym, że nie wyraża zgody na udostępnienie nieruchomości celem realizacji działalności rolnej. Pomimo to Skarżący złożył wniosek i podpisał oświadczenie, w którym potwierdził, że zadeklarowane nieruchomości znajdują się w jego posiadaniu.
Skarżącego, w ocenie Sądu nie usprawiedliwia również, twierdzenie, że złożył wniosek z nadzieją na pozytywne i szybkie rozstrzygnięcie sporu w sądzie, jak również skierowanie w dniu [...] maja 2014 r. do Sądu Rejonowego w T. wniosku o zobowiązanie syndyka masy upadłości do tymczasowego udostępnienia dzierżawionej nieruchomości, w tym działek [...] i [...], czy też złożony do Sądu Rejonowego w G. Wydział Cywilny pozew o ochronę posiadania.
Wskazując na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2011, sygn. akt II GSK 678/10, zgodnie z którym gdy gospodarstwo rolne znajduje się jednocześnie w posiadaniu samoistnym i zależnym, a każdy z tych rodzajów posiadania może stanowić podstawę do otrzymania płatności - płatność może być przyznana tylko jednemu podmiotowi - temu kto faktycznie prowadził działalność rolniczą w gospodarstwie, Sąd przyjął, że skarżący działalności rolniczej w spornym okresie nie prowadził.
Sąd I instancji nie znalazł również podstaw do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego.
Według Sądu nie mogło mieć też znaczenia, czy syndyk wykonując władztwo w stosunku do spornych nieruchomości działał zgodnie z prawem, czy - jak zarzuca skarżący - bezprawnie. Wskazując, że choć na gruncie niniejszego postępowania działalność syndyka nie podlega kontroli, to niezasadne w ocenie Sądu jest stanowisko skarżącego, że sporne nieruchomości nie weszły do masy upadłości. Nie może być również, jak podkreślił Sąd I instancji, przedmiotem rozważań kwestia, czy płatności rolnośrodowiskowe oraz bezpośrednie stanowią pożytki cywilne.
W świetle powyższego za nieuzasadnione Sąd I instancji uznał zarzuty naruszenia przepisów ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, jak też Kodeksu cywilnego.
Zdaniem Sądu nie budzi również zastrzeżeń kwestia zastosowanych sankcji, które stanowiły w rzeczywistości konsekwencję przedeklarowania powierzchni i wynik matematycznego rachunku przy uwzględnieniu danych wynikających z akt sprawy – różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym, a stwierdzonym oraz stawek płatności wynikających z prawidłowo powołanych przepisów, co nie było przedmiotem sporu.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku M. W. skarżąc wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w całości, wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Wyrokowi zarzucił:
I. Naruszenie przepisów prawa materialnego:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 63 ust. 1 pkt 1) i art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. Dz. U. z 2012, poz. 1112 z późn. zm.) - dalej jako puin, art. 831 1 pkt 2a) ustawy z dnia 17 listopada 1964 roku – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 101 z późn. zm.) - dalej jako k.p.c., art. 5 ust. 1 pkt 2) i pkt 3) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 885 z późn. zm.) oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez:
a) ich błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że w przedmiotowej sprawie "mieniem, którego wejście do masy upadłościowej kwestionuje Skarżący są nieruchomości, a nie środki publiczne" (str. 13 wyroku), podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu prowadzi do wniosku, że mieniem są środki publiczne które nie wchodzą do masy upadłości;
b) ewentualnie, ich niezastosowanie w wyniku błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że zarówno Organ jak i Sąd nie miał obowiązku stosowania w/w przepisów;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 53 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny oraz w związku z art. 7 Konstytucji RP poprzez:
a) jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie przez Sąd I instancji, że Organ nie miał obowiązku ich stosowania, a "orzekanie w tego rodzaju sprawach należy do właściwości sądów powszechnych, a nie administracyjnych" (str. 13 wyroku);
b) ewentualnie jego niezastosowanie w wyniku błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że zarówno Organ jak i Sąd nie miał obowiązku stosowania w/w przepisów.
II. Naruszenie przepisów postępowania tj.:
1. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę Sądu I instancji w zakresie rozpoznania sprawy i wydania przez Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Rzeszowie decyzji z dnia [...] czerwca 2015 roku, znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Rzeszowie z dnia [...] lutego 2015 roku, nr [...], odmawiającą przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok oraz decyzji Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Rzeszowie z dnia [...] czerwca 2015 roku, znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Rzeszowie z dnia [...] lutego 2015 roku, nr [...], odmawiającą przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 rok pomimo tego, iż w zaskarżonych decyzjach Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Rzeszowie dopuścił się naruszenia szeregu zarówno przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego, szczegółowo wskazanych i uzasadnionych w skargach na wyżej wymienione decyzje.
2. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez niezawieszenie przedmiotowego postępowania w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w niniejszej sprawie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy cywilnej z powództwa M. W. przeciwko W. W. - syndykowi masy upadłości, [B] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, o ochronę posiadania, zawisłej przed Sądem Rejonowym w G. I Wydział Cywilny pod sygn. akt: [...], wskazując jednocześnie, że w/w uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o zawieszenie niniejszego postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1) p.p.s.a., gdyż jego zdaniem rozpatrzenie przedmiotowej sprawy i wydanie decyzji zależy od rozstrzygnięcia postępowania sądowego z powództwa M. W. przeciwko W. W. - syndykowi masy upadłości [B] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, o ochronę posiadania, zawisłego przed Sądem Rejonowym w G. I Wydział Cywilny pod sygn. akt: [...].
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie przedstawionych zarzutów.
Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o zawieszenie postępowania przed tym sądem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, zatem nie zasługuje na uwzględnienie.
Sposób jej sformułowania wymaga przypomnienia podstawowych zasad rozpoznawania spraw przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Jeżeli zatem nie wystąpią - jak w tej sprawie - przesłanki nieważności postępowania, enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a., to Naczelny Sąd Administracyjny, kontrolując zaskarżony wyrok, zobowiązany jest ograniczyć się do zbadania, czy wyrok ten uchybia przepisom wskazanym w skardze kasacyjnej w ramach podstaw z art. 174 p.p.s.a. Stosownie do ostatniego skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.) przepisów, które zdaniem strony naruszył Sąd I instancji, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, itd. oraz oznaczeniem aktu prawnego, w którym są zawarte, a także wyjaśnienie na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. postanowienie NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; postanowienie NSA z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; postanowienie NSA z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04; a także wyrok NSA z 25 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 705/12 oraz wyrok NSA z 21 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 2602/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo wskazywać do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, iż to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Bez wątpienia skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym, a jej granice wyznaczone są przez podstawy i wnioski.
Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone.
Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego (ad meritum) w jego całokształcie.
W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. Stąd, wobec postawienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, jako pierwszy należało poddać ocenie zarzut naruszenia przepisów postępowania, przy czym w pierwszej kolejności należy to czynić pod kątem prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych, które wyznaczają przepisy prawa materialnego mające w sprawie zastosowanie.
W punkcie II pkt 1petitum skargi kasacyjnej powołano, jako naruszone przez zaskarżony wyrok, przepisy postępowania - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a poprzez, zdaniem skarżącego niewłaściwą kontrolę Sądu I instancji w zakresie rozpoznania sprawy i wydania przez organy Agencji decyzji o odmowie przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014.
W tym miejscu wymaga zwrócenia uwagi, iż przepisy art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 p.p.s.a (ten ostatni posiada kilka jednostek redakcyjnych, a kasator nie wskazał naruszenie, której regulacji przepisem tym objętej, w sprawie ma miejsce) mają charakter norm kompetencyjnych, nie stanowiąc tym samym samodzielnie skutecznej podstawy kasacyjnej. Ponadto skarga kasacyjna nie wykazała, aby doszło do naruszenia tych przepisów.
Zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. polegający na jego zastosowaniu, a w konsekwencji oddaleniu skargi, jest nieuzasadniony.
Jak już wyżej wskazano jest to przepis ogólny (blankietowy) i ta jego właściwość sprawia, że strona skarżąca, chcąc powołać się na zarzut naruszenia tej regulacji powinna powiązać go z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym uchybił sąd pierwszej instancji w toku rozpatrywania sprawy (por. wyroki NSA: z 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 379/14; z 28 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 229/13; z 14 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 384/13; z 24 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 563/11).
Tego wymogu skarga kasacyjna nie spełnia bowiem nie wypełnia go ogólne, blankietowe wskazanie w pkt II pkt 1 petitum oraz uzasadnieniu skargi kasacyjnej, iż "przy rozpoznaniu sprawy doszło do naruszenia szeregu przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego, szczegółowo wskazanych i uzasadnionych w skargach na wyżej wymienione decyzje".
Stosownie do art. 176 p.p.s.a., podstawy kasacyjne powinny być uzasadnione. Oznacza to, że autor skargi kasacyjnej obowiązany jest nie tylko wskazać przepis prawa, który w jego ocenie został naruszony, ale także uzasadnić, w czym upatruje uchybienia temu przepisowi. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno być natomiast sformułowane w taki sposób, aby można było powiązać je z konkretnymi przepisami prawa, które kasator uznaje za naruszone.
Skarga kasacyjna nie zawiera również prawidłowego uzasadnienia tego zarzutu. Tymczasem, jak wskazano powyżej, uzasadnienie skargi kasacyjnej ma zawierać rozwinięcie podniesionych zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie prawa polegało i w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 12 października 2005 r., sygn. akt I FSK 155/05). Nie uzasadnia bowiem właściwie tego zarzutu zawarte w skardze kasacyjnej wskazanie na nierozpatrzenie pism przedstawicieli [B] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z dnia [...] maja 2014r. i [...] maja 2014r.
Na trafność tego zarzutu nie wskazuje też nieuwzględnienie okoliczności prowadzonego w postępowaniu przez sądem powszechnym postępowania o ochronę posiadania, co stało się podstawą sformułowania kolejnego zarzutu naruszenia prawa procesowego, zawartego w pkt II pkt 2 petitum skargi kasacyjnej.
W tym miejscu bowiem zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. kasator połączył z zarzutem naruszenia art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a. i art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez stwierdzenie braku podstaw do zawieszenia postępowania sądowadministracyjnego.
Zarzut ten nie jest zasadny. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Rozstrzygnięcie sprawy zależy od innego postępowania wówczas, gdy orzeczenie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie stanowić jedną z głównych podstaw rozstrzygnięcia w zawieszonym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W takim przypadku w sprawie występuje zagadnienie wstępne, którego uprzednie rozstrzygnięcie może wpływać na wynik postępowania. Celem korzystania przez sąd z możliwości zawieszenia postępowania jest uniknięcie konieczności wznawiania postępowania sądowoadministracyjnego lub administracyjnego, w wypadku, gdyby zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez ten sąd odmiennie.
Należy także podkreślić, że zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, a zatem to do działającego z urzędu sądu należy ocena, czy zasadne jest zawieszenie postępowania w oczekiwaniu na wynik innego toczącego się postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo przyjął brak podstaw do zawieszenia postępowania.
Z pozwu wniesionego do Sądu Rejonowego w G. I Wydział Cywilny wynika, że skarżący wnosi o zakazanie W. W., syndykowi masy upadłości [B] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej naruszania M. W. w posiadaniu nieruchomości o łącznej powierzchni 321,9710 ha, składającej się z położonych w M. działek nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] oraz z położonych w C. działek nr [...] i [...], dla której Sąd Rejonowy w G. Wydział V Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą [...].
Przedmiotem rozpatrywanej sprawy przez Sąd I instancji były skargi na decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Rzeszowie z dnia [...] czerwca 2015 r. o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok wraz z sankcjami wieloletnimi oraz odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 rok i nałożeniu sankcji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji zasadnie uznał, że rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy nie zależy od wyniku wskazanego postępowania o ochronę posiadania.
Wprawdzie oba postępowania dotyczą w części tych samych działek ewidencyjnych o numerach [...] i [...], niemniej jednak kontrola sądowoadministracyjna dotyczyła rozstrzygnięć organów administracji uwzględniających stan faktyczny istniejący w 2014 r. Zatem nawet ewentualne przywrócenie posiadania skarżącemu przedmiotowych nieruchomości przez Sąd Rejonowy w G. w żaden sposób nie mogło wpłynąć na rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny.
Prawidłowo Sąd I instancji przyjął bowiem jako zasadne stanowisko organu poparte orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazanym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (wyrok NSA z dnia 5 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 678/10), zgodnie z którym gdy gospodarstwo rolne znajduje się jednocześnie w posiadaniu samoistnym i zależnym, a każdy z tych rodzajów posiadania może stanowić podstawę do otrzymania płatności płatność może być przyznana tylko jednemu podmiotowi – temu kto faktycznie prowadził działalność rolniczą.
Z niepodważonych skutecznie ustaleń organu wynika, że skarżący działalności rolniczej w spornym okresie nie prowadził. Słusznie również Sąd I instancji przyjął, że dla zasadności przyznania prawa do płatności nie miało znaczenia czy syndyk wykonując władztwo w stosunku do spornych nieruchomości działał zgodnie z prawem, czy jak zarzuca skarżący bezprawnie.
Z uwagi na powyższe, skoro przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego okazały się chybione, ustalony w sprawie stan faktyczny uznać należy za prawidłowy.
Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego należy zauważyć, że podnoszone w skardze zarzuty naruszenia prawa w istocie rzeczy nie dotyczą mających w sprawie zastosowanie przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów administracyjnych obu instancji, co do wniosków strony o przyznanie jednolitej płatności obszarowej i płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014.
Wskazać w tym miejscu należy, że materialnoprawne przesłanki przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 stanowią przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 poz. 1164) oraz regulacje unijne do których akt ten się odwołuje.
Natomiast warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 określają przepisy wydanego na podstawie art. 29 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. 2013 poz. 173) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego PROW na lata 2007 -2013 (Dz. U. 2013 poz. 361 ze zm.).
Jednym z podstawowych warunków przyznania płatności, tak w przypadku płatności obszarowej jak i rolnośrodowiskowej jest:
- posiadanie gruntów rolnych na dzień 31 maja roku, w którym składny jest wniosek o przyznanie płatności,
- prowadzenie działalności rolniczej i utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej oraz
- przestrzeganie norm i wymogów przez cały rok kalendarzowy (art. 7 ust 1 ustawy o płatnościach).
W przypadku płatności rolnośrodowiskowej warunki te określone zostały § 2 ust 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego jako podstawowe wymagania, niezależnie od konieczności realizacji programu rolnośrodowiskowego.
Sąd I instancji dokonując oceny legalności decyzji organów Agencji, w oparciu o wskazaną podstawę materialnoprawną wniosków pomocowych, w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, co do stanu posiadania spornych działek uznał zasadność stanowiska organów, że skarżący nie spełnił podstawowego warunku posiadania spornych gruntów ze względu na działania syndyka, który z racji objęcia w posiadanie majątku wchodzącego w skład masy upadłości [B] Sp. z o.o. wydzierżawiającej skarżącemu sporne działki, zabronił mu wejścia na nie wskutek czego skarżący w 2014r. faktycznego władztwa w stosunku do spornych działek nie sprawował, a w związku z tym nie miał możliwości przeprowadzenia na nich jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych, które to czynności wykonywał syndyk.
Skarga kasacyjna nie zarzuca naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych w podstawie prawnej wydanych przez organ decyzji.
Jej zarzuty natomiast objęte dyspozycją art. 174 pkt 1 p.p.s.a. dotyczą w pierwszej kolejności błędnej wykładni art. 63 ust. 1 pkt 1 i art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze, art. 831 § 1 pkt 2a k.p.c., art. 5 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez, zdaniem skarżącego, błędne zdefiniowanie, że w przedmiotowej sprawie "mieniem, którego wejście do masy upadłościowej kwestionuje Skarżący są nieruchomości, a nie środki publiczne" (str. 13 wyroku), podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu prowadzi do wniosku, że mieniem są środki publiczne, które nie wchodzą do masy upadłości, ewentualnie ich niezastosowanie w wyniku błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że zarówno Organ jak i Sąd nie miał obowiązku stosowania w/w przepisów;
Ponadto zdaniem skarżącego Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 53 kc. w związku z art. 7 Konstytucji RP poprzez, błędne uznanie, że Organ jak i Sąd nie miał obowiązku stosowania w/w przepisów.
Tak postawione zarzuty, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, okazały się chybione.
Sąd I instancji zasadnie uznał, że nieruchomości których dotyczy wniosek nie podlegają wyłączeniu z masy upadłości. Wskazany przez skarżącego art. 63 ust 1 pkt 1 prawa upadłościowego, zgodnie z którym nie wchodzi do masy upadłości mienie, które jest wyłączone od egzekucji wg przepisów kodeksu postępowania cywilnego dotyczy, w myśl art. 831 § 1 pkt 2 k.p.c., środków pochodzących z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust 1 pkt 2 i 3 i ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych, a zatem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej - nie został błędnie przez Sąd I instancji zinterpretowany. Prawidłowo natomiast przyjęto, że nie miał on sprawie zastosowania. Kwestia bowiem wyłączenia środków pomocowych z masy upadłości w sprawie nie miała żadnego znaczenia dla prawidłowości ustaleń, że skarżący nie był uprawniony do uzyskania płatności z racji utraty posiadania spornych działek w roku 2014 na rzecz syndyka masy upadłości. Również jako bezskuteczny pozostaje, zdaniem NSA zarzut naruszenia art. 53 k.c. Sąd I instancji prawidłowo przyjął brak podstaw do zastosowania tego przepisu, bowiem podnoszone w toku postępowania przez skarżącego kwestie, iż "płatności unijne" nie stanowią pożytków cywilnych, a tym samym nie wchodzą w skład masy upadłości, gdyż stanowią mienie wyłączone od egzekucji wg przepisów k.p.c., dla oceny legalności wydanych w sprawie decyzji administracyjnych pozostawało bez znaczenia.
W sprawie nie została naruszona również norma wynikająca z art. 7 Konstytucji RP stanowiąca o zasadzie legalizmu poprzez, zdaniem skarżącego nieuwzględnienie przepisów powszechnie obowiązującego prawa tj. prawa upadłościowego i naprawczego oraz kodeksu cywilnego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazane przez autora skargi kasacyjnej przepisy, z których wynika zakres uprawnień syndyka w stosunku do nieruchomości będących przedmiotem dzierżawy, nie zostały błędnie zinterpretowane, a w zakresie, w którym nie miały zastosowania - zasadnie pominięte.
Z tych też względów skarga kasacyjna, nie mając usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu.
Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak sentencji.