Orzeczenie · 2024-05-17

II GSK 370/21

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2024-05-17

NSAinneWysokansa

nadzór finansowydom maklerskikara pieniężnaobrót instrumentami finansowymiKomisja Nadzoru Finansowegopostępowanie administracyjneodpowiedzialność podmiotówprawo rynku kapitałowego

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Domu Maklerskiego Banku O. S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) nakładającą karę pieniężną. KNF nałożyła karę w wysokości 100.000 zł za naruszenie przepisów ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, w tym art. 79 ust. 6a, polegające na niedostatecznym nadzorze nad czynnościami wykonywanymi przez Bank O. S.A. jako agenta firmy inwestycyjnej, oraz za nieujęcie w regulaminie organizacyjnym zasad odpowiedzialności i nadzoru nad agentem. W skardze kasacyjnej skarżący zarzucił m.in. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów dotyczących przedawnienia kar pieniężnych, przepisów intertemporalnych (wybór ustawy względniejszej) oraz przepisów dotyczących obowiązku nadzoru nad agentem. Podniesiono również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (brak uzasadnienia) i art. 134 § 1 p.p.s.a. (wyjście poza granice sprawy). Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uznał, że wyrok WSA, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. W kwestii przedawnienia kar pieniężnych NSA stwierdził, że art. 19e ust. 2 ustawy o nadzorze, w brzmieniu obowiązującym w sprawie, odsyłał do odpowiedniego stosowania przepisów Ordynacji podatkowej, co mogło prowadzić do przedawnienia kar w terminie 3 lat. Jednakże, biorąc pod uwagę daty naruszeń, NSA uznał, że do przedawnienia nie doszło przed wydaniem decyzji KNF. W odniesieniu do obowiązku nadzoru nad agentem, NSA potwierdził stanowisko WSA, że Dom Maklerski nie wykazał, aby sprawowany nadzór obejmował wszystkie etapy dystrybucji instrumentów finansowych i był adekwatny do sytuacji. Stwierdzono, że fakt, iż agentem był bank z tej samej grupy kapitałowej, nie zwalniał firmy inwestycyjnej z obowiązku nadzoru. NSA oddalił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, uznając, że uzasadnienie wyroku WSA spełnia wymogi formalne, a Sąd nie wykroczył poza granice sprawy. Wniosek o dopuszczenie dowodów uzupełniających w postaci opinii prywatnych został oddalony, ponieważ sąd administracyjny nie może prowadzić uzupełniającego postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego, a jedynie ocenić legalność aktu. W konsekwencji, NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, utrzymując w mocy wyrok WSA i zasądzając od skarżącej na rzecz KNF koszty postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia kar pieniężnych nakładanych przez KNF, obowiązków nadzoru nad agentami firm inwestycyjnych oraz dopuszczalności dowodów w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego sprawy, w szczególności interpretacji przepisów obowiązujących w określonym czasie.

Zagadnienia prawne (5)

Czy przepis art. 19e ust. 2 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, w brzmieniu obowiązującym w sprawie, odsyłał do odpowiedniego stosowania przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przedawnienia kar pieniężnych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przepis ten odsyłał do odpowiedniego stosowania przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przedawnienia, co mogło prowadzić do przedawnienia kar pieniężnych w terminie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło naruszenie.

Uzasadnienie

NSA zinterpretował sformułowanie "do kar pieniężnych" jako szerokie, obejmujące wszelkie kwestie związane z karami, w tym przedawnienie. Wskazał, że zmiana przepisu po wejściu w życie nowelizacji potwierdzała wcześniejszy, szerszy zakres odesłania.

Czy w przypadku czynu ciągłego lub trwałego, bieg terminu przedawnienia nałożenia kary pieniężnej rozpoczyna się z chwilą jego zakończenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, bieg przedawnienia rozpoczyna się wraz z zakończeniem czynu ciągłego lub trwałego.

Uzasadnienie

NSA powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym dopiero po zakończeniu czynu można mówić o jego dokonaniu i rozpoczęciu biegu przedawnienia.

Czy firma inwestycyjna jest obowiązana do sprawowania nadzoru nad czynnościami wykonywanymi przez swojego agenta, zgodnie z art. 79 ust. 6a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, firma inwestycyjna jest obowiązana do nadzorowania czynności wykonywanych przez agenta w celu zapewnienia zgodności z prawem i prawidłowości wykonywania obowiązków.

Uzasadnienie

NSA potwierdził obowiązek nadzoru wynikający z implementacji Dyrektywy MiFID, podkreślając, że brak wskazania konkretnych czynności nadzorczych przez ustawodawcę nie wyłącza tego obowiązku. Stwierdzono, że firma inwestycyjna musi zapewnić systematyczną i kompleksową weryfikację działań agenta.

Czy naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji (np. art. 141 § 4 p.p.s.a. - brak uzasadnienia) może stanowić podstawę kasacyjną, jeśli nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną tylko wtedy, gdy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że autor skargi kasacyjnej musi wykazać, że gdyby do zarzucanego naruszenia nie doszło, wyrok sądu pierwszej instancji byłby inny. W tym przypadku zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. uznano za niezasadny, gdyż uzasadnienie wyroku WSA spełniało wymogi formalne.

Czy sąd administracyjny może dopuścić dowody uzupełniające z dokumentów (np. opinii prywatnych) w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd administracyjny może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów w celu wyjaśnienia istotnych wątpliwości, ale nie w celu nowego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej. Opinie prywatne nie są traktowane jako dowód z opinii biegłego.

Uzasadnienie

NSA wskazał, że celem art. 106 § 3 p.p.s.a. jest umożliwienie oceny legalności aktu, a nie ponowne ustalanie stanu faktycznego. Opinie prywatne nie spełniają wymogów dowodu z opinii biegłego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną Domu Maklerskiego Banku O. S.A. od wyroku WSA w Warszawie.

Przepisy (26)

Główne

ustawa o nadzorze art. 19e § 2

Ustawa z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym

Do kar pieniężnych nakładanych przez Komisję stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej.

ustawa o obrocie art. 79 § 6a

Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi

Firma inwestycyjna jest obowiązana nadzorować czynności wykonywane przez agenta firmy inwestycyjnej.

ustawa o obrocie art. 167 § 2

Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi

Podstawa nałożenia kary pieniężnej.

ustawa o obrocie art. 167 § 1

Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi

Podstawa nałożenia kary pieniężnej.

rozporządzenie z 24 września 2012r. art. 9 § 1

Rozporządzenie Ministra Finansów z 24 września 2012 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków technicznych i organizacyjnych dla firm inwestycyjnych, banków, o których mowa w art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, i banków powierniczych oraz warunków szacowania przez domy maklerskie kapitału wewnętrznego

Obowiązek ujęcia w regulaminie organizacyjnym zasad odpowiedzialności i nadzoru nad agentem.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 193