II GSK 368/07

Naczelny Sąd Administracyjny2007-10-11
NSAubezpieczenia społeczneWysokansa
świadczenia opieki zdrowotnejkonkurs ofertNFZdecyzja administracyjnaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiKodeks postępowania administracyjnegoskarga kasacyjnaniedopuszczalność skargi

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od postanowienia WSA odrzucającego skargę na decyzję Prezesa NFZ w sprawie rozstrzygnięcia konkursu ofert o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, uznając niedopuszczalność skargi z powodu niewyczerpania trybu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę Zespołu Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej na decyzję Prezesa NFZ dotyczącą rozstrzygnięcia konkursu ofert o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, uznając, że postępowanie przed komisją konkursową ma charakter cywilnoprawny, a decyzja Prezesa NFZ nie jest decyzją odwoławczą w rozumieniu KPA, lecz wymaga wcześniejszego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA co do niedopuszczalności skargi z powodu niewyczerpania środków zaskarżenia.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Zespołu Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej w O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., które odrzuciło skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie rozstrzygnięcia konkursu ofert o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Sąd I instancji uznał, że postępowanie konkursowe i decyzja Prezesa NFZ nie mają charakteru administracyjnoprawnego, a skarżący nie wyczerpał trybu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co czyniło skargę niedopuszczalną. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, szczegółowo analizował charakter prawny postępowania przed Prezesem NFZ. Sąd podkreślił, że postępowanie poprzedzające zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, w tym postępowanie konkursowe, jest wzorowane na zasadach prawa cywilnego. Decyzja Prezesa NFZ wydana na podstawie art. 154 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest decyzją administracyjną, od której przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 KPA, a Prezes NFZ może być traktowany jako organ, o którym mowa w art. 5 § 2 pkt 4 KPA. Niewyczerpanie tego trybu skutkuje odrzuceniem skargi do sądu administracyjnego. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo odrzucił skargę z powodu braku wyczerpania środków zaskarżenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Decyzja Prezesa NFZ wydana na podstawie art. 154 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest decyzją administracyjną, od której przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 KPA. Niewyczerpanie tego trybu skutkuje niedopuszczalnością skargi do sądu administracyjnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że postępowanie przed Prezesem NFZ, po przekazaniu odwołania, podlega przepisom KPA. Prezes NFZ, wydając decyzję, działa jako organ administracji publicznej. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest środkiem zaskarżenia, a jego niewyczerpanie uzasadnia odrzucenie skargi do sądu administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135 art. 154 § ust. 1, 2, 3, 4, 6, 8

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 52 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 5 § § 2 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 58 § § 1 pkt 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 52 § § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. 1960 nr 30 poz 168 art. 5 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. 1960 nr 30 poz 168 art. 127 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135 art. 97 § ust.3

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135 art. 132 § ust. 1, 2, 4

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135 art. 139 § ust. 1 i 4

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135 art. 151 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135 art. 146

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135 art. 162

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz. U. Nr 170, poz. 1217

Ustawa z dnia 24 sierpnia 2006 r. o państwowym zasobie kadrowym i wysokich stanowiskach państwowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewyczerpanie przez stronę trybu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przed Prezesem NFZ, co czyni skargę do sądu administracyjnego niedopuszczalną. Prezes NFZ, wydając decyzję w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej, działa jako organ administracji publicznej, do którego stosuje się przepisy KPA, w tym art. 127 § 3 KPA.

Odrzucone argumenty

Postępowanie przed komisją konkursową NFZ ma charakter cywilnoprawny, a decyzja Prezesa NFZ nie jest decyzją odwoławczą w rozumieniu KPA. Prezes NFZ nie jest organem, o którym mowa w art. 5 § 2 pkt 4 KPA, co uniemożliwia stosowanie art. 127 § 3 KPA.

Godne uwagi sformułowania

postępowanie prowadzone przez komisję nie jest postępowaniem administracyjnym rozstrzygnięcie komisji nie jest decyzją administracyjną decyzja Prezesa NFZ podlega natychmiastowemu wykonaniu Prezes NFZ jest organem wysoko usytuowanym w sferze administrowania finansami publicznymi uprawnionym do wydawania decyzji o jakich mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a.

Skład orzekający

Rafał Batorowicz

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie charakteru prawnego postępowania konkursowego NFZ oraz interpretacja przepisów KPA dotyczących wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i statusu Prezesa NFZ jako organu administracji publicznej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu postępowania w sprawach o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w kontekście zamówień publicznych w ochronie zdrowia, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tym obszarze. Interpretacja przepisów KPA i statusu Prezesa NFZ ma praktyczne znaczenie.

Kiedy skarga do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna? NSA wyjaśnia procedury NFZ.

Sektor

ochrona zdrowia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 368/07 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2007-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-09-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Rafał Batorowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 869/07 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2007-07-04
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 5 § 2, art. 127 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135
art. 97 ust.3, art. 132 ust. 1, 2, 4, art. 139 ust. 1 i 4, art. 151 ust. 1, art. 154, art. 162
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Rafał Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 11 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zespołu Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej w O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 4 lipca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 869/07 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Zespołu Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej w O. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 12 marca 2007 r., nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia konkursu ofert o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej postanawia: oddalić skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 4 lipca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 869/07, odrzucił skargę Z. P. Z. O. Z. w O. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ) z dnia 12 marca 2007 r., nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia odwołania dotyczącego rozstrzygnięcia konkursu ofert o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. – sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1 - 5 art. 58 § 1 p.p.s.a. Art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w celu przeprowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, dyrektor oddziału wojewódzkiego NFZ powołuje komisję - zgodnie z art. 139 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135). Postępowanie prowadzone przez komisję, zmierzające do wyboru najkorzystniejszej oferty na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej jest wzorowane na czynnościach poprzedzających zawarcie umowy cywilnoprawnej, uregulowanych w Kodeksie cywilnym. W ocenie Sądu niewątpliwie postępowanie prowadzone przez komisję nie jest postępowaniem administracyjnym w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), a "rozstrzygnięcie" komisji nie jest decyzją administracyjną, ani innym aktem o charakterze administracyjnoprawnym.
Sąd I instancji stwierdził, że sprawa o zawarcie umowy o udzielanie świadczenia staje się sprawą administracyjną z chwilą złożenia przez świadczeniobiorcę odwołania od rozstrzygnięcia komisji. Zgodnie z art. 154 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, świadczeniobiorca biorący udział w postępowaniu może złożyć w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia o rozstrzygnięciu postępowania odwołanie do Prezesa NFZ za pośrednictwem dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ. W przypadku nieuwzględnienia przez dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ odwołania w ciągu 7 dni od daty jego złożenia, dyrektor przekazuje przedmiotowe odwołanie do Prezesa NFZ. Sąd wskazał na art. 154 ust. 6 ustawy o świadczeniach, stanowiący, iż po rozpatrzeniu odwołania Prezes NFZ wydaje decyzję administracyjną.
Decyzja Prezesa NFZ, podlegająca w myśl art. 154 ust. 8 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych zaskarżeniu do sądu administracyjnego, nie jest zdaniem Sądu decyzją odwoławczą. Od decyzji podjętej w trybie k.p.a. przysługuje odwołanie (art. 127 § 1 k.p.a.) bądź wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.) Sąd podał, że w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z decyzją Prezesa NFZ, a więc organu, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. Strona skarżąca nie występowała z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i dlatego skarga na decyzję Prezesa NFZ wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podst. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Za okoliczność potwierdzającą to stanowisko Sąd uznał fakt, że w art. 154 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wskazano, iż decyzja Prezesa NFZ, o której mowa w tym przepisie, podlega natychmiastowemu wykonaniu. Sąd podkreślił, że rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany decyzji, od której przysługuje odwołanie (art. 108 k.p.a.), zatem nadanie decyzji Prezesa NFZ na mocy ustawy rygoru natychmiastowej wykonalności dowodzi, że od tej decyzji przysługuje środek zaskarżenia, to jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd wskazał, że pogląd taki jest prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np.: postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2007 r., sygn. akt II GSK 330/06).
Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny podał, iż stosownie do art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Z tego względu skarżącemu przysługuje prawo złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją.
W skardze kasacyjnej Z. P. Z. O. Z. w O. zaskarżając postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 4 lipca 2007 r. wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W podstawach kasacyjnych podniesiono, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni i nieprawidłowego zastosowania:
1. przepisów prawa materialnego, w szczególności: art. 154 ust. 1-7 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a.;
2. przepisów postępowania, w szczególności: art. 52 w zw. z art. 58 p.p.s.a. oraz art. 154 ust. 8 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jak również art. 127 § 3 k.p.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie uzasadnienia skargi kasacyjnej strona skarżąca wskazała, że uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż Prezes NFZ zalicza się do kategorii podmiotów wymienionych w art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. nie ma oparcia w przepisach prawa materialnego, których liczne przykłady strona przywołała. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, Sąd I instancji nie odwołując się do zawartych w tych przepisach definicji przy interpretacji art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a., według własnego uznania zaliczył Prezesa NFZ do grupy podmiotów tam wymienionych.
Strona skarżąca nie zgodziła się również ze stanowiskiem Sądu I instancji dotyczącym cywilnoprawnego charakteru czynności poprzedzających zawarcie umowy o udzielanie świadczeń. Na poparcie swojego stanowiska wskazała "liczne elementy władztwa administracyjnego" sprawowanego przez Prezesa NFZ we wskazanym etapie postępowania, tj.: określenie przez niego zgodnie z art. 146 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych: przedmiotu postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, kryteriów oceny ofert, warunków wymaganych od świadczeniodawców, a także prawo Prezesa NFZ do oceny spełniania przesłanek do zawarcia umów i prawidłowości postępowania (w wyniku złożonych odwołań), którego reguły samodzielnie określił.
Wnoszący skargę kasacyjną uznał, iż błędnie Sąd przyjął, że decyzja Prezesa NFZ nie jest decyzją odwoławczą (decyzją organu II instancji). W ocenie skarżącego Prezes NFZ jest organem odwoławczym od decyzji dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ, ponieważ zgodnie z art. 154 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych to dyrektor w pierwszej kolejności rozpatruje odwołanie świadczeniodawcy. Mimo faktu, że odwołanie kieruje się do Prezesa NFZ, to dyrektor ma 7 dnia na rozpatrzenie skargi i podjęcie decyzji o tym, czy odwołanie powinno być uwzględnione, czy też nie. Decyzja dyrektora o uwzględnieniu odwołania jest wydana w formie powiadomienia, jednakże zdaniem skarżącego, można stwierdzić, że zawiera ono wszystkie elementy decyzji administracyjnej. Jeżeli więc dyrektor oddziału uwzględni odwołanie i przeprowadzi postępowanie od nowa, rozstrzygnięcie wniosku świadczeniodawcy nie następuje na poziomie Prezesa NFZ, ale dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ. Oznacza to, zdaniem skarżącego, że istnieje podmiot (organ), który może rozstrzygnąć odwołanie, a który to podmiot (organ) nie jest Prezesem NFZ. W związku z powyższym, mimo brzmienia normy prawnej zawartej w art. 154 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, sprawę rozstrzygają dwa organy: dyrektor oddziału wojewódzkiego NFZ oraz Prezes NFZ.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach : 1) naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z treści art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadku ziszczenia się co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie skarga kasacyjna oparta jest na obu podstawach przewidzianych w art. 174 p.p.s.a. Składające się na podstawy kasacyjne zarzuty odzwierciedlają spójny pogląd strony wnoszącej środek odwoławczy. Autor skargi kasacyjnej wywodzi, że decyzja Prezesa NFZ wydana na podstawie art. 154 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest decyzją odwoławczą wydaną przez organ administracji publicznej drugiej instancji, wobec czego nie może mieć zastosowania art. 127 § 3 k.p.a. Ponadto daje wyraz stanowisku, że Prezes NFZ nie jest organem, do którego stosować można art. 127 § 3 w zw. z art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a., jako że nie należy do kręgu podmiotów, o jakich mowa w ostatnim z wymienionych przepisów.
Odnosząc się do przedstawionych w skardze kasacyjnej poglądów, w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych NFZ jest państwową jednostką organizacyjną wyposażoną w osobowość prawną. Wobec tego oddzielić należy kompetencje organów osoby prawnej do wykonywania władztwa wewnętrznego i reprezentacji osoby prawnej w obrocie z udziałem innych podmiotów od przyznanych przez ustawodawcę kompetencji do wydawania aktów z zakresu administracji publicznej. Ta wstępna uwaga jest o tyle konieczna, że w skardze kasacyjnej zawarte są stwierdzenia, według których o administracyjnoprawnym charakterze postępowania poprzedzającego rozpatrzenie przez Prezesa NFZ odwołania o jakim mowa w art. 154 pkt 1-7 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych stanowią elementy władztwa tego podmiotu na etapie poprzedzającym zawieranie ze świadczeniodawcami umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Powoływany jest art. 146 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zgodnie z którym Prezes NFZ określa istotne elementy postępowania konkursowego poprzedzającego zawarcie umowy ze świadczeniodawcą. Tak określone kompetencje są typowe dla organów stanowiących osób prawnych w toczących się wewnątrz tych podmiotów procesach przygotowujących (poprzedzających) wyrażenie na zewnątrz woli osób prawnych i nie stanowią o wyposażeniu tych organów w instrumenty administracyjnoprawne.
Zgodnie z art. 132 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych podstawą udzielania świadczeń opieki zdrowotnej jest umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Już ta zasada wskazuje na przewagę czynności o charakterze cywilnoprawnym w procesie poprzedzającym ustanowienie świadczeniodawcy. Umowa zawierana jest przez NFZ jako osobę prawną reprezentowaną przez składającego w imieniu NFZ oświadczenie woli dyrektora oddziału wojewódzkiego (art. 97 ust. 3 pkt 2 i art. 132 ust. 1 ustawy). Zawarcie umowy następuje po wyborze świadczeniodawcy dokonywanym, co do zasady, w drodze konkursu ofert albo rokowań. W tym celu dyrektor oddziału wojewódzkiego NFZ powołuje komisję (art. 132 ust. 2 i art. 139 ust. 1 i 4). Jeżeli nie nastąpiło unieważnienie postępowania komisja ogłasza wynik konkursu, wskazując najkorzystniejszą ofertę lub oferty albo ustala, że wszystkie oferty zostają odrzucone (art. 151 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i §7 ust. 6 rozporządzenia wykonawczego z dnia 25 marca 2003 r. [Dz. U. Nr 55, poz. 493]).
Według art. 154 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych świadczeniodawca może w terminie 7 dni od ogłoszenia wyników postępowania wnieść odwołanie za pośrednictwem dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ. Dyrektor oddziału wojewódzkiego może w terminie 7 dni uwzględnić odwołanie, o czym powiadamia pisemnie świadczeniodawcę.
Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że wszystkie przedstawione etapy postępowania, prowadzonego w ramach wewnętrznych struktur osoby prawnej i poprzedzającego zawarcie umowy ze świadczeniodawcą, wzorowane są na zasadach prawa cywilnego i nie podlegają przepisom postępowania administracyjnego. Ustawodawca wyraźnie odwołuje się do typowych dla prawa cywilnego, pojęć, takich jak: oferta, konkurs ofert, rokowania. Przy zastosowaniu zasad prawa cywilnego zmierza się do złożenia w imieniu osoby prawnej cywilnoprawnego oświadczenia woli będącego elementem umowy ze świadczeniodawcą. Zdaniem Sądu, orzekającego w składzie jak w niniejszej sprawie, wzorzec zaczerpnięty z prawa cywilnego obowiązuje również po złożeniu odwołania do chwili wyczerpania przez dyrektora oddziału NFZ możliwości uwzględnienia odwołania (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 37/07, niepublikowane). Ewentualne uwzględnienie odwołania przez dyrektora oddziału NFZ i zawiadomienie na piśmie świadczeniodawcy nie ma żadnych cech aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. Stanowi dodatkowy element postępowania konkursowego. Ustawodawca, w przeciwieństwie do regulacji dotyczącej decyzji Prezesa NFZ rozpatrującego przekazane odwołanie, nie powołuje się na jakiekolwiek pojęcia z zakresu postępowania administracyjnego, w szczególności nie przewiduje możliwości wydania decyzji. W art. 154 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych mowa jedynie o powiadomieniu na piśmie świadczeniodawcy o tym, że uwzględniono odwołanie. Takie działanie w istocie stanowi jedynie etap toczącego się wewnątrz osoby prawnej postępowania poprzedzającego złożenie oświadczenie woli.
Po przekazaniu odwołania Prezesowi NFZ, to jest po zakończeniu postępowania toczącego się wewnątrz osoby prawnej według wzorców prawa cywilnego, rozpoczyna się postępowanie przed tym organem, do którego stosować należy przepisy k.p.a. Ustawodawca przyznaje wyraźnie Prezesowi NFZ kompetencję do wydawania decyzji administracyjnej. Wykonując tę kompetencję Prezes NFZ nie działa więc jako organ osoby prawnej, lecz jako organ administracji publicznej. Decyzja wydana na podstawie art. 154 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie stanowi przejawu typowo nadzorczych funkcji Prezesa NFZ. Odpowiada formie załatwienia indywidualnej sprawy z zakresu administracji publicznej. Treść art. 154 ust. 8 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wskazuje, że od decyzji tej nie przysługuje odwołanie a jedynie skarga do sądu administracyjnego. Zauważyć należy, że wprowadzenie tego przepisu do ustawy byłoby zbędne gdyby ustawodawca traktował omawianą decyzję jako wydaną przez organ drugiej instancji, od której przysługiwałaby skarga do sądu administracyjnego na zasadach ogólnych.
Reasumując tę część uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie ma racji skarżący twierdząc, że decyzja, o jakiej mowa w art. 154 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest decyzją organu odwoławczego.
W orzecznictwie utrwalił się już pogląd, zgodnie z którym od decyzji wydanej na podstawie ostatnio wymienionego przepisu przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. (por. poprzednio powołane orzeczenie oraz postanowienie NSA z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt II GSK 186/06, ONSAiWSA 2007/4/101). Kwestionując takie stanowisko, strona wnosząca skargę kasacyjną podnosi, obok argumentów, do których już się odniesiono, że Prezes NFZ nie jest podmiotem wymienionym w art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a., a więc brak podstaw do traktowania go jak ministra, o którym wprost mowa w art. 127 § 3 k.p.a.
Nie można odmówić słuszności twierdzeniom, zgodnie z którymi, spośród wymienionych w art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. kategorii podmiotów, Prezesa NFZ nie można traktować jako: Prezesa i wiceprezesa Rady Ministrów, przewodniczącego komitetu wchodzącego w skład Rady Ministrów. W końcowej części przepisu wymienia się jednak także kategorie: kierowników centralnych urzędów administracji rządowej podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministrów , a także kierowników innych równorzędnych urzędów państwowych załatwiających sprawy o jakich mowa w art. 1 pkt 1 i 4 k.p.a.
Wbrew wywodom zawartym w skardze kasacyjnej brak jednoznacznej regulacji stanowiącej, które jednostki organizacyjne są centralnymi organami administracji rządowej. Tym bardziej nie jest prawnie regulowane pojęcie urzędów równorzędnych z centralnymi. Na pewno pojęcie organów centralnych nie jest pojęciem konstytucyjnym. Na ogół ustawy dotyczące poszczególnych działów administracji rządowej określają taki status któregoś z organów działających w określonej sferze administracji. W ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych brak regulacji nadającej jednoznacznie Prezesowi NFZ status organu centralnego. Należy jednak podkreślić, że w art. 102 ust. 2 tej ustawy określono daleko idące kompetencje Prezesa NFZ w sferze gospodarowania finansami publicznymi, a także przyznano mu uprawnienie do wydawania decyzji administracyjnych, w tym w określonych w ustawie indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej. Zgodnie z ustawą z dnia 24 sierpnia 2006 r. o państwowym zasobie kadrowym i wysokich stanowiskach państwowych (Dz. U. Nr 170, poz. 1217 ze zm.) Prezes NFZ powoływany jest wyłącznie spośród osób należących do państwowego zasobu kadrowego. Jego pracodawcą jest Prezes Rady Ministrów, który ustala również wynagrodzenie Prezesa NFZ. Z treści art. 162 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wynika podleganie podwójnemu nadzorowi, to jest ministrów właściwych do spraw zdrowia i finansów publicznych. Prezes NFZ jest więc organem wysoko usytuowanym w sferze administrowania finansami publicznymi uprawnionym do wydawania decyzji o jakich mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Uzasadnione jest więc stwierdzenie, że podmiot ten należy do ostatniej grupy wymienionej w art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. Chybione jest powoływanie się przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną na przepisy dotyczące pracowników urzędów państwowych, w których to przepisach nie wymienia się pracowników NFZ. Przypomnieć należy, że Prezes NFZ występuje w obrocie prawnym w podwójnej roli, to jest organu osoby prawnej oraz organu administracji publicznej wydającego decyzje w indywidualnych sprawach. Dla oceny pozycji organu administracji publicznej nie jest istotny status pracowników zatrudnianych przez osobę prawną wykonującą co do zasady funkcje spoza sfery administracji publicznej, do których sytuacji przepisy o pracownikach urzędów państwowych nie mogą się odnosić. Obsługa Prezesa NFZ jako organu administracji publicznej należy do urzędu, który w tym przypadku zorganizowany jest w formie tej samej osoby prawnej. Wyodrębnienie tej wąskiej funkcji dla potrzeb ustalenia statusu pracowników byłoby niemożliwe. Dlatego niezaliczenie pracowników NFZ do grupy pracowników urzędów państwowych nie świadczy o tym, że Prezes NFZ wykonując kompetencję do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach nie kieruje urzędem państwowym. Przeciwnie, występując w tej roli uprawniony jest do korzystania z obsługi pracowników NFZ, działających w tym przypadku w sposób charakterystyczny dla pracowników urzędów obsługujących inne organy administracji publicznej, tyle że w formie zorganizowanej w sposób pokrywający się z działalnością podmiotu wykonującego inne funkcje, pozostających pod kierownictwem Prezesa NFZ. W tym też sensie Prezes NFZ jest kierownikiem urzędu państwowego.
Za poglądem, iż do decyzji, o jakich mowa w art. 154 pkt 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ma zastosowanie art. 127 § 3 k.p.a. przemawia również trafnie powołany przez Sąd I instancji argument, wywodzony ze zdania drugiego tego przepisu. Rzeczywiście, gdyby ustawodawca założył, że od decyzji nie przysługuje środek rozpatrywany w trybie przepisów postępowania administracyjnego, zbędna byłaby regulacja dotycząca natychmiastowej wykonalności decyzji.
Niewyczerpanie trybu określonego w art. 127 § 3 k.p.a. odpowiada sytuacji, o jakiej mowa w art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. uzasadniającej odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Z wymienionych powodów skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Nie zachodzą też podstawy nieważności brane pod uwagę z urzędu. Dlatego też skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI