II GSK 366/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-09-25
NSAAdministracyjneWysokansa
biegły sądowyzwolnienie z funkcjipostępowanie administracyjneinteres społecznyorganizacja społecznaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiKodeks postępowania administracyjnegokontrola sądowaudział strony

NSA oddalił skargę kasacyjną Ministra Sprawiedliwości, potwierdzając prawo organizacji społecznej do udziału w postępowaniu dotyczącym zwolnienia biegłego sądowego, jeśli działa w interesie społecznym.

Minister Sprawiedliwości złożył skargę kasacyjną na wyrok WSA uchylający decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie zwolnienia biegłego sądowego. Minister zarzucał WSA naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. dotyczącym interesu społecznego organizacji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że WSA prawidłowo ocenił, iż Stowarzyszenie P. w L. wykazało interes społeczny w monitorowaniu kwestii związanych z biegłymi sądowymi, a organ odwoławczy nie wykazał wystarczająco braku tego interesu.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie zwolnienia biegłego sądowego. Stowarzyszenie P. w L. wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, powołując się na cele statutowe i interes społeczny. Minister Sprawiedliwości, jako organ odwoławczy, umorzył postępowanie, uznając, że Stowarzyszenie nie działa w interesie społecznym. WSA uchylił tę decyzję, a Minister złożył skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (wadliwość uzasadnienia) nie były zasadne, gdyż uzasadnienie WSA umożliwiało kontrolę instancyjną. NSA podkreślił, że zarzut ten nie służy do zwalczania zakwestionowanej przez sąd podstawy faktycznej czy wykładni prawa. Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., wskazując, że Minister nie wykazał wystarczająco braku interesu społecznego Stowarzyszenia. NSA przyjął, że kwestia prawidłowego wykonywania funkcji biegłego sądowego, w tym jego postawy etyczno-moralnej, może być uznana za istotną dla ogółu uczestników ruchu drogowego, a tym samym uzasadniać udział organizacji społecznej w postępowaniu. Sąd podkreślił, że pojęcie interesu społecznego jest pojęciem niedookreślonym, a jego treść nadaje organ w procesie stosowania prawa, przy czym należy interpretować je w sposób rozszerzający, promując partycypację społeczną. NSA uznał, że WSA prawidłowo ocenił, iż decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego była niezgodna z prawem, a organ nie wykazał naruszenia zasad postępowania wyjaśniającego (art. 7, 77 § 1 k.p.a.).

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organizacja społeczna może być dopuszczona do udziału w postępowaniu dotyczącym zwolnienia biegłego sądowego, jeśli wykaże, że jej cele statutowe i interes społeczny uzasadniają taki udział, a sprawa dotyczy kwestii istotnych dla społeczeństwa.

Uzasadnienie

NSA uznał, że kwestia prawidłowego wykonywania funkcji biegłego sądowego i jego postawy etyczno-moralnej jest istotna dla ogółu uczestników ruchu drogowego, co uzasadnia interes społeczny organizacji monitorującej takie sprawy. Organ odwoławczy nie wykazał wystarczająco braku tego interesu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 174

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 31 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Pojęcie interesu społecznego należy do kategorii pojęć niedookreślonych, którym organ nadaje treść w procesie stosowania norm prawa materialnego w konkretnym wypadku. Należy interpretować je w sposób rozszerzający, promując partycypację społeczną.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Uzasadnienie powinno umożliwiać stronom i NSA prześledzenie toku rozumowania sądu. Niezgoda strony z oceną prawną nie oznacza naruszenia tego przepisu.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 31 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych art. 12 § ust. 1 pkt 4

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c)

Argumenty

Skuteczne argumenty

Stowarzyszenie P. w L. wykazało interes społeczny w postępowaniu dotyczącym zwolnienia biegłego sądowego, co uzasadnia jego udział na prawach strony. Minister Sprawiedliwości nie wykazał w sposób wystarczający braku interesu społecznego Stowarzyszenia. Uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające do kontroli instancyjnej. Decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego była niezgodna z prawem.

Odrzucone argumenty

Zarzuty Ministra Sprawiedliwości dotyczące naruszenia przepisów postępowania (w tym art. 141 § 4 p.p.s.a.) i prawa materialnego (art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.) nie były uzasadnione.

Godne uwagi sformułowania

Pojęcie interesu społecznego należy do kategorii pojęć niedookreślonych, którym organ administracji nadaje treść w procesie stosowania norm prawa materialnego w konkretnym wypadku. Udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym. W tym zakresie można mówić już nawet o swoistym trendzie "uspołeczniania" interesu prawnego oraz promowania szerokiej partycypacji w postępowaniu.

Skład orzekający

Andrzej Skoczylas

przewodniczący sprawozdawca

Izabella Janson

członek

Marcin Kamiński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'interes społeczny' w kontekście dopuszczania organizacji społecznych do udziału w postępowaniach administracyjnych, zwłaszcza w sprawach dotyczących funkcji publicznych i kontroli społecznej nad działaniem organów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji dopuszczenia organizacji do postępowania w sprawie zwolnienia biegłego sądowego, ale jego zasady mogą być stosowane analogicznie w innych sprawach, gdzie organizacje społeczne domagają się udziału.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sądy interpretują szeroko pojęty 'interes społeczny' i prawo organizacji do partycypacji w postępowaniach, co jest istotne dla obywatelskiego zaangażowania i kontroli nad działaniem instytucji publicznych.

Czy organizacje społeczne mają prawo wtrącać się w sprawy biegłych sądowych? NSA odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 366/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący sprawozdawca/
Izabella Janson
Marcin Kamiński
Symbol z opisem
6173 Biegli sądowi i tłumacze przysięgli
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 980/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-07-06
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant starszy asystent sędziego Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 980/21 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia P. w L. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 lutego 2021 r. nr DZP-VI.733.1.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz Stowarzyszenia P. w L. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 lipca 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 980/21, po rozpoznaniu skargi Stowarzyszenia P. w L. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 lutego 2021 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego, w punkcie 1/ uchylił zaskarżoną decyzję, a w punkcie 2/ zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Minister Sprawiedliwości, zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy lub uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Dodatkowo skarżący kasacyjnie organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 3 § 1 i b) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; powoływanej dalej jako: k.p.a.) poprzez uznanie skargi, w sytuacji gdy Sąd dokonujący kontroli legalności działania organu administracji publicznej powinien był oddalić skargę Stowarzyszenia z uwagi na brak uchybień w działaniu organu, polegającym na odmowie dopuszczenia skarżącego do udziału w postępowaniu z powołaniem się na brak spełnienia przesłanki interesu społecznego, o której mowa w przywołanym przepisie, a także z uwagi na stan faktyczny, który został przez organ ustalony zgodnie ze stanem rzeczywistym, skutkujący przyjęciem, że skarżący nie działa w interesie społecznym;
2. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez bezzasadne uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji mimo braku naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w zakresie zastosowania art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., polegającego na uznaniu przez organ, że skarżący nie działa w interesie społecznym;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., wobec nieuzasadnionego uznania przez Sąd I instancji, że organ II instancji dokonał niewłaściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w świetle poczynionych przez te organy ustaleń dotyczących istnienia interesu społecznego po stronie Stowarzyszenia P. w L.;
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a. oraz art. 80 i 107 § 3 k.p.a., poprzez poczynienie ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią zebranego materiału dowodowego, brak dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz dokonania wadliwej oceny materiału dowodowego i poczynienia błędnych ustaleń faktycznych w sprawie oraz braku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, polegającego na uznaniu, iż Organ nie dokonał oceny ważenia interesu społecznego i interesu indywidualnego oraz nie udowodnił, że sprawa nie jest sprawą odnoszącą się do społeczeństwa, podczas gdy zarówno materiał dowodowy jak i czynności podjęte przez organ wskazują na bardzo dokładną i wnikliwą analizę istnienia interesu społecznego po stronie skarżącego, a analiza materiału dowodowego, w tym złożonego przez Stowarzyszenia jednoznacznie wskazuje na brak przesłanek warunkujących uznanie działania Stowarzyszenia w interesie społecznym;
5. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie zaskarżonego wyroku;
6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, bowiem Sąd I instancji nie wskazywać miał w zaskarżonym wyroku motywów oraz przyczyn, dla których w jego ocenie zasadne było uznanie, że istnieje interes społeczny przemawiający za tym, aby Stowarzyszenie zostało dopuszczone do udziału na prawach strony w postępowaniu wszczętym na wniosek Stowarzyszenia w sytuacji, gdy organy administracyjne II instancji wykazały przyczyny, dla których w ich ocenie uznać należy, że brak jest owego interesu społecznego;
7. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku przejawiające się w niewskazaniu oceny prawnej, bowiem Sąd I instancji nie zawarł w zaskarżonym wyroku krytyki sposobu zastosowania normy prawnej (art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.) w decyzji organu administracyjnego II instancji ani wyjaśnienia, dlaczego stosowanie tej normy przez organ administracyjny zostało uznane za błędne, ani nie wskazał, które ustalenia organu zostały przyjęte przez Sąd I instancji, a które nie;
8. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., poprzez wadliwe uznanie w ramach dokonanej przez Sąd I instancji kontroli, że organ administracyjny wyższego stopnia naruszył normę z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., wydając decyzję umarzającą postępowanie administracyjne, podczas gdy działając w ten sposób organ wyższego stopnia nie naruszył prawa, nie przekroczył swoich kompetencji i wydał rozstrzygnięcie zgodne z treścią poczynionych przez niego ustaleń, które to uchybienia przepisom postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w braku tych naruszeń WSA wydałby wyrok oddalający skargę;
II. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, tj. art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. polegającą na uznaniu, iż to organ musi wykazać brak interesu prawnego po stronie Stowarzyszenia, a nie samo Stowarzyszenie jest obowiązane wykazać interes społeczny jako realizację przesłanki z ww. artykułu uprawniającą do przyznania udziału na prawach strony w postępowaniu.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
Minister Sprawiedliwości pismem z dnia 13 października 2021 r. wskazał zakres żądanego uchylenia wyroku, wnosząc o jego uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy lub o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Stowarzyszenie wniosło o jej oddalenie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Natomiast istota sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, a także sposób sformułowania zarzutów oraz ich wzajemne powiązanie powodują konieczność łącznego ich rozpatrzenia.
Na wstępie należy zauważyć, że w ocenie NSA nietrafny jest powielany i powtarzalny w różnych konfiguracjach podstaw kasacyjnych zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W tym kontekście należy wskazać, iż w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1485/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Uzasadnienie powinno być zatem sporządzone w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1751/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego i procesowego. To, że organ skarżący kasacyjnie nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zakwestionowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1467/11 oraz z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 358/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a taką próbę podejmuje skarżący kasacyjnie organ, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Dodatkowo NSA w niniejszym składzie podziela stanowisko judykatury, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku, wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a., nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów podniesionych w pismach procesowych sprawy i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to, aby z wywodów Sądu wynikało dlaczego w sprawie doszło albo nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. wyrok NSA z 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15; wyrok NSA z 19 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 2336/16; wyrok NSA z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 2671/16; wyrok NSA z 4 października 2018 r., sygn. akt II GSK 2983/16 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Aprobaty Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zyskał również kilkukrotnie powtarzany zarzut dotyczący naruszenia art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. (przedstawiany zarówno jako zarzut naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania).
W tym zakresie należy podkreślić, iż zgodnie z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu (art. 31 § 2 k.p.a.). Na postanowienie o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu nie przysługuje zażalenie. Jedynie w przypadku odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie (art. 31 § 2 zdanie drugie k.p.a.). Od chwili doręczenia lub ogłoszenia postanowienia w sprawie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu uzyskuje ona prawa strony (art. 31 § 3 k.p.a.). Organizacja społeczna, na mocy indywidualnego aktu administracyjnego, staje się jednym z uczestników postępowania, któremu przysługują uprawnienia strony dotyczące postępowania administracyjnego. W literaturze postępowanie administracyjne rozumiane jest jako regulowany przez prawo procesowe ciąg czynności procesowych podejmowanych przez organy administracji publicznej oraz podmioty postępowania w celu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w formie decyzji administracyjnej, jak i ciąg czynności procesowych podjętych w celu weryfikacji decyzji administracyjnej (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Wydanie 8, Warszawa 2010, s.100). Zgodnie zatem z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania, jakie toczy się przed organem administracji w sprawie dotyczącej innej osoby, może nastąpić w przypadku spełnienia kumulatywnie przesłanek wynikających z ww. przepisu. Przesłankami tymi są cele statutowe organizacji uzasadniające dopuszczenie jej do udziału w sprawie i interes społeczny, który także za tym dopuszczeniem przemawia. Organizacja społeczna dopuszczona do udziału w postępowaniu uczestniczy w nim na prawach strony.
Spełnienie wskazanych przesłanek podlega ocenie organu administracji; jednak tylko w sytuacji ustalenia niespełnienia chociażby jednej z nich organ władny jest odmówić dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu. Udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracji.
Rozpoznając odwołanie organizacji społecznej, organ odwoławczy jest uprawniony (i obowiązany) do oceny zasadności uznania, że cele statutowe i interes społeczny uzasadniały udział tej organizacji w postępowaniu, tj. winien ustalić, czy postanowienie wydane przez organ I instancji w oparciu o art. 31 § 2 k.p.a. jest zgodne z prawem, a w konsekwencji czy organizacja ta uprawniona jest do wniesienia odwołania i żądania jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Jeżeli organ odwoławczy, dokonując takiej oceny, ustali wadliwość uznania organizacji za podmiot na prawach strony, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
W tej sprawie Minister zakwestionował status Stowarzyszenia, jako uczestnika postępowania uznając, że nie powinno było zostać do niego dopuszczone i umorzył postępowanie odwoławcze.
NSA nie podziela jednak w uwarunkowaniach stanu faktyczno-prawnego tej sprawy stanowiska organu odwoławczego, które legło u podstaw tej decyzji. W szczególności Minister nie wykazał bezpodstawności umocowania Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu z uwagi na brak odpowiednich celów statutowych, ani brak interesu społecznego, w rozumieniu przepisów art. 31 § 1 k.p.a.
Pojęcie interesu społecznego należy do kategorii pojęć niedookreślonych, którym organ administracji nadaje treść w procesie stosowania norm prawa materialnego w konkretnym wypadku. Przy stosowaniu przepisów zawierających zwroty niedookreślone nie występuje uznanie administracyjne, pomimo ograniczonego luzu decyzyjnego, gdyż ich znaczenie zostaje ustalone w wyniku wykładni (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2010 r. II OSK 139/09). Interes społeczny może polegać na wyjaśnieniu w niniejszej sprawie, czy określona osoba prawidłowo wykonuje funkcję biegłego.
Rację ma także Sąd I instancji, że w sytuacji, gdy Stowarzyszenie wskazuje, że celem jego działań jest monitorowanie pomiarów prędkości na drogach, dokonywanych na rzecz uczestników ruchu drogowego, których materializacją są postępowania dotyczące przekroczenia dozwolonej prędkości, a w postępowaniach tych uczestniczy biegły sądowy, co do którego opinii i postawy etyczno-moralnej jako biegłego, składających się na jego wizerunek jako osoby publicznej, formułowane są określone zarzuty, zawarte we wniosku o jego odwołanie z tej funkcji, to uznać trzeba, że wykazanie w tym przypadku braku działania w interesie społecznym wymaga od organu jednoznacznego udowodnienia faktu, że tego rodzaju sprawa nie jest "sprawą odnoszącą się do społeczeństwa". W związku z powyższym zasadnie Sąd I instancji uznał, że mimo, iż każda sprawa związana z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości na drodze ma charakter indywidualny, to jednak kwestia prawidłowego dokonywania pomiarów prędkości na drogach może być uznana za istotną dla ogółu zainteresowanych osób - uczestników ruchu drogowego.
Postrzegając w ten sposób racjonalnie pojmowaną kontrolę społeczną nad postępowaniem administracyjnym, organ nie wykazał wystarczających argumentów, aby zarzucić Stowarzyszeniu działania wyłącznie w interesie partykularnym i brak przymiotu działania w interesie społecznym.
Na gruncie niniejszej sprawy organ nie dokonał wyważenia interesu indywidualnego oraz społecznego, w związku z pełnioną przez biegłego sądowego rolą w tego typu sprawach. Trafnie również podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że organ jedynie wskazał, iż odpowiedzialność biegłego za ewentualne błędy w wydawanych przez niego opiniach może być przedmiotem oceny sądu powszechnego.
W tym kontekście należy zaznaczyć, że sprawa ustanowienia biegłego sądowego lub zwolnienia go z funkcji należy do spraw z zakresu organizacji i wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych. Oczywiste jest, że ocena standardów i prawidłowości wykonania opinii przez biegłego w konkretnych sprawach należy do organów procesowych, jednak kwestia istnienia rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego (§ 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych - Dz. U. Nr 15, poz. 133) dotyczy również sfery stosunków organizacyjno-ustrojowych pomiędzy właściwym prezesem sądu okręgowego a osobą ustanowioną lub zwolnioną z funkcji biegłego sądowego.
WSA prawidłowo zauważył, że Stowarzyszenie w tym przypadku wskazywało także na brak innych "przymiotów" biegłego sądowego rzutujących na jego ocenę, jako osoby pełniącej funkcję publiczną, w szczególności w zachowaniu rękojmi należytego wykonywania obowiązków przez biegłego. Dodatkowo Stowarzyszenie podkreślało zbieżność jego celów statutowych, z przedmiotem zainicjowanego postępowania celem odwołania biegłego z zajmowanej funkcji, jak również na posiadaną przez Stowarzyszenie wiedzę odnośnie działalności biegłego, mogącą mieć znaczenie dla pełnego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy.
Z powyższych względów prawidłowa jest konstatacja WSA, iż stwierdzenie organu II instancji, że Stowarzyszenie nie wykazało interesu społecznego w przedmiotowym postępowaniu jest niepełne. W tym zakresie Sąd I instancji przedstawił trafny wywód, który zasługuje w zupełności na akceptację.
Zasadnie także wskazał WSA, że nie bez znaczenia dla wyżej przedstawionego stanowiska pozostają też poglądy doktryny o konieczności niejako "życzliwego", tj. rozszerzającego interpretowania pojęć "organizacja społeczna" i "interes społeczny" (zob. M. Szubiakowski - Strona i podmioty na prawach strony (w:) Postępowanie administracyjne – ogólne, podatkowe, egzekucyjne i przed sądami administracyjnymi, red. M. Wierzbowski, Warszawa 2017, s. 60). W tym zakresie można mówić już nawet o swoistym trendzie "uspołeczniania" interesu prawnego oraz promowania szerokiej partycypacji w postępowaniu (zob. Z. Kmieciak - Problemy i wyzwania partycypacji w postępowaniu administracyjnym [w:] Z. Kmieciak (red.) Partycypacja w postępowaniu administracyjnym. W kierunku uspołecznienia interesu prawnego, Warszawa 2017, s. 17 - 45).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznał również podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. i art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.
Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego z powodu braku legitymacji skarżącego Stowarzyszenia była niezgodna z prawem i zapadła z naruszeniem powołanych wyżej przepisów.
W tej sytuacji, nie sposób także zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie organu, jakoby w niniejszej sprawie miało dojść do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., art. 75 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Podzielając zatem stanowisko Sądu I instancji, wskazującego na naruszenie przez organ przepisów postępowania administracyjnego odnoszących się do prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, zważyć nadto trzeba, iż w myśl naczelnej zasady postępowania administracyjnego, tj. zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 i skonkretyzowanej przepisem art. 77 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej prowadzące postępowanie mają każdorazowo obowiązek dokonać wszechstronnej oceny konkretnej sprawy, jak i podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia jej stanu faktycznego. Powyższe z kolei winno znaleźć swe odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.).
Brak takiego działania po stronie organu musiał skutkować przyjęciem naruszeń stwierdzonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zaś ich wykazanie dawało podstawę do uchylenia decyzji objętej skargą. Zaniechanie dokładnego wyjaśnienia przez orzekający w sprawie organ istotnego elementu jej stanu faktycznego czynić musiało bezzasadnym przywołane wyżej zarzuty skargi kasacyjnej.
Z tych względów nie sposób uznać, że stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. W tym zakresie Sąd I instancji przedstawił trafny wywód, który zasługuje w zupełności na akceptację.
Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są zatem niezasadne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na mocy art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.
O kosztach postępowania kasacyjnego NSA orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Zasądzona kwota stanowi zwrot kosztów za sporządzenie i wniesienie w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną (por. uchwałę NSA z 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12) oraz za udział w rozprawie przed NSA pełnomocnika skarżącego Stowarzyszenia, który występował z substytucji pełnomocnika ustanowionego już przed Sądem pierwszej instancji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI