VI SA/WA 1844/21

VI SA/Wa 1844/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Szydłowska /sprawozdawca/
Grażyna Śliwińska
Pamela Kuraś-Dębecka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6311 Materiały wybuchowe
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II GSK 365/22 - Wyrok NSA z 2025-09-09
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 42, art. 43, art. 44, art. 58 par. 1 i par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie art. 123 oraz art. 58 § 1 i 2, art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735) odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2020 r., znak: [...],[...] Sp. z o.o. z siedzibą w W.,
W uzasadnieniu postanowienia Minister wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. Nr [...], cofnął [...] Sp. z o.o., (KRS [...], NIP [...]), z siedzibą: [...][...],[...] W., koncesję nr [...] z dnia [...] marca 2017 r., udzieloną na wykonywanie działalności gospodarczej, w zakresie obrotu wyrobami o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym określonymi w pozycjach WT II, WT V, WT VI, WT VII, WT VIII, WT X ust. 1, WT XI, WT XII oraz obrotu technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym określoną w pozycji WT XIII Załącznika nr 2 - "Wykaz wyrobów i technologii o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym" - WT - do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2001 r. w sprawie rodzajów broni i amunicji oraz wykazu wyrobów i technologii o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, na których wytwarzanie lub obrót jest wymagana koncesja (Dz. U. Nr 145, poz. 1625, ze zm.) - bez prawa magazynowania. Podstawą do wydania decyzji cofającej koncesję był art. 24 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 1545, ze zm.),.
Pismem z dnia 1 kwietnia 2021 r. (data nadania: 1 kwietnia 2021 r.), [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Organ wskazał na treść art. 58 § 1oraz § 2 kpa, i wyjaśnił, jak należy rozumieć kryterium braku winy, jako przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu.
Stwierdził, że decyzja cofająca koncesję została przesłana przez Organ na adres siedziby Spółki ujawniony w rejestrze przedsiębiorców Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, tj. [...],[...] W. W związku z brakiem odbioru przez [...] Sp. z o.o. ww. decyzji została ona uznana za doręczoną, zgodnie z art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Organ uznał, iż Strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, ponieważ w okresie ustawowego jego biegu nie zaistniały okoliczności, które uniemożliwiły jej sporządzenie wniosku osobiście bądź przez wyznaczonego pełnomocnika. W ocenie Organu uchybienie terminu nastąpiło z winy Strony, ponieważ obowiązkiem przedsiębiorcy było takie zorganizowanie prowadzonej działalności gospodarczej, aby zapewnić prawidłowy obieg korespondencji. Przedsiębiorca miał obowiązek zorganizowania pracy w sposób, jaki zapewniałby mu sprawny odbiór korespondencji w siedzibie Spółki ujawnionej w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Spółka nie dochowała więc należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Zaniedbanie przedsiębiorcy spowodowane zamykaniem poszczególnych biur, czego konsekwencją było niezapewnienie prawidłowego obiegu korespondencji nie może być uznane za okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, [...] Sp z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także orzeczenie o kosztach postępowania zgodnie z normami obowiązującymi.
Skarżąca podniosła zarzut naruszenia artykułu 58 paragraf 1 Kodeksu Postępowania Administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkiem czego odmówiono przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w sytuacji w której uchybienie terminu nastąpiło bez całkowitej winy strony.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w wyniku braku zawiadomienia o zmianie adresu organ koncesyjny wysłał pismo 29 września 2020 r., którego to skarżąca nie otrzymała ponieważ zamknięto biuro [...] na ul. [...] nr [...] w dniu 4 sierpnia 2020 r. Firma G., która zajmowała się tym biurem została sprzedana i skarżąca utraciła możliwość korzystania z biura w całości. 23 marca 2021 r. skarżąca poinformowała telefonicznie organ koncesyjny w sprawie rozszerzenia koncesji na materiały wybuchowe i amunicję. Na skutek powyższych zdarzeń osobiście otworzyła biuro przy ulicy [...] lokal [...], gdzie będzie odbierana wszelka korespondencja. Skarżąca podkreśliła, że trudności w odbieraniu korespondencji nie były związane z jej działalnością lecz od niej całkowicie niezależne. Wręcz nie miała ona wpływu na sprzedaż lokalu i chwilową utratę możliwości odbierania korespondencji. Przedstawiciel skarżącej w dniu 25 marca 2021 roku zapoznał się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie oraz decyzją o cofnięcie koncesji, którą to datę należy uznać za dzień otrzymania informacji o cofnięciu tej koncesji. Z tego też powodu wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżąca uważa za w pełni skuteczny.
Zdaniem skarżącej uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest całkowicie błędne. W uzasadnieniu tym mowa jest jakoby zamykanie i otwieranie kolejnych biur związane było z nieprawidłową działalnością skarżącej, jakoby to ona miał wpływ na zamykanie i otwieranie biura. W rzeczywistości biuro zostało zamknięte, ponieważ firma będąca właścicielem lokalu zamknęła to biuro, gdyż została sprzedana. Powód zamknięcia biura miał charakter zewnętrzny i nie był związany ze skarżącą, nie miała ona żadnego wpływu na fakt zamknięcia biura, czy sprzedaży firmy, która zajmowała się wynajmem biura. Wszystkie te czynności odbyły się poza skarżącą i niezależnie od niej. Jaki bowiem wpływ na sprzedaż firmy zajmującej się wynajmem biura miałaby skarżąca. Wszystkie te zdarzenia o charakterze zewnętrznym i niezależnym od skarżącej wpłynęły na jej sytuację i to w taki sposób, że nie mogła ona prawidłowo zareagować. To nie skarżąca zamknęła biuro i to nie ona sprzedała lub kupiła firmę, która zajmowała się wynajmem lokali. Skarżąca tylko biernie przyglądała się z zewnątrz na sytuację i zareagowała prawidłowo, po zauważeniu że biuro zostało zamknięte otworzyła je na nowo. Wykonała więc wszystkie czynności prawidłowo i zareagowała odpowiednio.
Skarżąca ponownie podkreśliła, że sam fakt zamknięcia biura miał jednak charakter zewnętrzny, na który nie miała najmniejszego wpływu. Twierdzenia odwrotne w zaskarżonym postanowieniu są całkowicie bezpodstawne i stworzone niejako na siłę celem oddalenia wniosku. Ustalenia poczynione w postawieniu są wręcz nieprawdziwe, ponieważ wyraźnie stwierdzają, że to skarżąca otwierała i zamykała biura, mając jak gdyby na to wpływ. W rzeczywistości było całkowicie odwrotnie i skarżąca nie miała żadnego wpływu na zamknięcie biura, z którego legalnie korzystała. Do wniosku o przywrócenie terminu oczywiście złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wszystko zrobiono w terminie. W tym zakresie organ prawidłowo ustalił stan faktyczny.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Podkreślenia wymaga, iż jednym z podstawowych warunków wywierania skutków prawnych przez czynności procesowe stron jest ich podejmowanie w określonych dla nich terminach. Ograniczając dalej rozważania tylko do odwołań od decyzji organu I instancji należy podkreślić, że wnosi się je w terminie 14 dni od doręczenia decyzji stronie, a gdy była ona ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 kpa).
Zasady dotyczące doręczania pism stronom postępowania administracyjnego reguluje rozdział 8 k.p.a zawierający przepisy dostosowane do różnych stanów faktycznych. Zgodnie z art. 42 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, pisma mogą być doręczane również w lokalu administracji publicznej, a w przypadku niemożności doręczenia w ten sposób jak również w razie konieczności pisma doręcza się w każdym miejscu gdzie się adresata zastanie. Z kolei art. 43 k.p.a. statuuje tzw. doręczenie zastępcze, polegające na tym, iż w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.
Swoistą fikcję prawną, która umożliwia uznanie doręczenia za skuteczne w przypadku niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 42 i 43 k.p.a przewiduje art. 44 k.p.a. Wówczas istnieje m.in. możliwość złożenia pisma na okres 14 dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości odbioru w terminie 7 dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki procedurę tą powtarza się, zaś doręczenie staje się skuteczne z upływem ostatniego dnia okresu, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Należy zważyć, że doręczenie zastępcze jest w pełni skuteczne i wywiera takie same skutki jak doręczenie rzeczywiste. Jednym ze skutków doręczenia decyzji jest rozpoczęcie biegu terminów przewidzianych w przepisach postępowania związanych z doręczeniem decyzji, w tym również terminów do wniesienia środków zaskarżenia.
Tak więc przepis art. 44 k.p.a., mający zastosowanie w razie niemożności doręczenia pisma w sposób bezpośredni lub zastępczy, określa dwie przesłanki skuteczności przewidzianego w nim doręczenia. Pierwszą przesłanką jest przechowywanie pisma przez oznaczony okres w placówce pocztowej (w przypadku doręczenia pisma przez pocztę). Drugą natomiast jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru. W razie ziszczenia się tych przesłanek domniemywa się, że doręczenie zostało dokonane z upływem ostatniego dnia okresu przechowywania pisma w placówce pocztowej (w przypadku doręczania pisma przez pocztę), a więc nastąpił prawny skutek procesowy doręczenia. Ustanowienie przez ustawodawcę tego rodzaju doręczenia podyktowane jest postulatami płynącymi z zasady ekonomiki procesowej i ma na celu ochronę biegu postępowania przed jego zatamowaniem wskutek nieodebrania pism przez stronę.
Doręczenie jest czynnością materialno-techniczną, z której dokonaniem prawo wiąże niekiedy określone skutki prawne a podstawowym jego skutkiem prawnym jest rozpoczęcie biegu terminu do dokonania określonej czynności prawnej np. wniesienia odwołania czy zażalenia
Termin określony w/w przepisie jest terminem prekluzyjnym dla strony, a zatem jego uchybienie powoduje, że czynność prawna podjęta przez stronę po jego upływie jest bezskuteczna. Rozpatrzenie bowiem odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłaby rażące naruszenie prawa.
Jak stanowi art. 58 § 1 kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jak stanowi § 2 cytowanego przepisu, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania albo zażalenia.
Artykuł 58 § 1 oraz § 2 kpa określa zatem przesłanki przywrócenia terminu, które muszą być spełnione kumulatywnie.
Obowiązek uwiarygodnienia braku winy ciąży na stronie, przez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednak dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku.
Uprawdopodobniając określoną okoliczność na potrzeby zastosowania art. 58 § 1 kpa można posłużyć się domniemaniem faktycznym. Domniemanie faktyczne nie jest środkiem dowodowym w ścisłym tego słowa znaczeniu, ale konstrukcją opartą na doświadczeniu życiowym i logicznym wyciąganiu wniosków płynących z ustalonych faktów.
Kryterium winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności proceduralnych. Tym samym przy ocenie rodzaju uchybienia należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Zajęcie odmiennego stanowiska wprowadziłoby do stosunków procesowych niedopuszczalny element dowolności (wyr. NSA z 24.4.1998 r., III SA 1543/96, Lex Nr 34701). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć (zob. wyr. NSA z 2.2.2000 r., SA/Sz 2125/98, Legalis). Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy (zob. wyr. NSA z 13.8.1999 r., III SA 7432/98, Legalis; wyr. WSA w Białymstoku z 6.10.2005 r., II SA/Bk 369/05, Legalis; post. NSA z 25.9.1998 r., SA/Łd 575/98, Lex Nr 36221; zob. także A. Wróbel, [w:] K. Chorąży, W. Taras, A. Wróbel, Postępowanie administracyjne, egzekucyjne i sądowoadministracyjne, Kraków 2003, s. 63).
O braku winy w uchybieniu terminowi można więc mówić wtedy, gdy strona dołożyła należytej staranności, aby dokonać czynności proceduralnej w terminie, lecz uniemożliwiły jej to przeszkody niemożliwe do przezwyciężenia (zob. wyr. WSA w Warszawie z 31.5.2006 r., I SA/Wa 2351/05, Legalis). Orzecznictwo sądowe zwraca również uwagę na fakt, że przeszkody związane z dopełnieniem czynności proceduralnych mogą co prawda utrudnić dokonanie czynności w postępowaniu administracyjnym i w konsekwencji powodować uchybienie terminu, to jednak zasadność przywrócenia terminu możliwa jest wyłącznie wtedy, gdy zainteresowany napotyka przeszkody w dokonaniu czynności, których usunięcie było niemożliwe (zob. post. NSA z 30.3.1999 r., III SA 7060/98, Lex Nr 37862).
W konsekwencji przyjąć należy, że pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności proceduralnej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. Przyjmuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminowi przez zainteresowanego zaliczyć należy m.in. przerwę w komunikacji, nagłą chorobą, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. (zob. wyr. NSA z 19.9.2000 r., I SA 1072/00, Lex Nr 55307; podobnie wyr. WSA w Olsztynie z 27.1.2009 r., II SA/Ol 857/08, Legalis).
Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Ponadto przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.
. Sąd w składzie orzekającym podzielił stanowisko organu, że skarżąca nie wykazała, że nie odebrała przedmiotowej korespondencji z przyczyn od siebie niezależnych i nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia środka odwoławczego.
Jak wynika z akt sprawy skarżąca pismem z dnia 29 września 2020 r. doręczonym prawidłowo w dniu 6 października 2020 r. została zawiadomiona o wszczęciu postępowania w przedmiocie cofnięcia koncesji nr [...]. Korespondencja organu była kierowana na adres wskazany w rejestrze przedsiębiorców Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, nie została ona odebrana, lecz zwrócona do organu z adnotacją: "Zwrot - nie podjęto w terminie". Wobec niepodjęcia przez skarżącą przesyłki w terminie należy uznać ją za doręczoną prawidłowo.
Wskazane w skardze okoliczności nie stanowią nie dającej usunąć się przeszkody, uzasadniającej przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Trudności w prowadzeniu działalności gospodarczej nie można zaliczyć do przyczyn uzasadniających przyjęcie, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego, nawet obciążonego tymi problemami, są to bowiem przyczyny subiektywne, którym skarżąca przy zachowaniu należytej staranności mogła zaradzić. Bezspornie zaś obowiązkiem przedsiębiorcy jest takie zorganizowanie prowadzonej działalności gospodarczej, aby zapewnić możliwość odbioru korespondencji.
Skarżąca została prawidłowo poinformowana o fakcie wszczęcia postępowania administracyjnego, miała świadomość czego to postępowanie dotyczy i jako przedsiębiorca prowadzący działalność reglamentowaną, winna zdawać sobie sprawę z konsekwencji. W dobrze pojętym interesie skarżącej leżało monitorowanie postępowania w przedmiocie cofnięcia koncesji chociażby przez osobiste lub też telefoniczne zasięganie informacji na jakim jest ono etapie czego też skarżąca nie uczyniła.
W konsekwencji zasadnym jest uznanie, iż uchybienie terminu wynika z zaniedbania skarżącej, Reasumując powyższe brak jest podstaw do uznania, iż zaskarżone postanowienie narusza prawo.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.