II GSK 364/22

II GSK 364/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący/
Izabella Janson /sprawozdawca/
Marcin Kamiński
Symbol z opisem
6173 Biegli sądowi i tłumacze przysięgli
Hasła tematyczne
Dopuszczenie do udziału w postępowaniu
Uzasadnienie
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 831/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-06-17
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 256
art. 31 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia P. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 831/21 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia P. w L. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 grudnia 2020 r. nr DZP-VI.733.32.2020 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie zwolnienia biegłego sądowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. odstępuje w całości od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 czerwca 2021r., sygn. akt VI SA/Wa 831/21 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325, obecnie Dz.U. z 2024r., poz. 935 t.j., dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę Stowarzyszenia P. z siedzibą w L. (dalej też: "strona", "Stowarzyszenie") na postanowienie Ministra Sprawiedliwości (dalej też: "Minister", "organ") z 29 grudnia 2020r., nr DZP-VI.733.32.2020 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu 8 września 2020r. do Sądu Okręgowego w Częstochowie wpłynął wniosek Stowarzyszenia P. z siedzibą w Lublinie o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia A. J. z funkcji biegłego sądowego. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że celem statutowym Stowarzyszenia jest m.in. monitorowanie procesów stosowania prawa przez organy władzy publicznej, udział w postępowaniach cywilnych, karnych, administracyjnych, sądowo - administracyjnych - w interesie społecznym oraz w uzasadnionym interesie stron, pomoc prawna i techniczna na rzecz uczestników ruchu drogowego. Wskazano, ze z § 7 pkt e statutu, cele te realizowane są m.in. poprzez monitorowanie działalności biegłych i rzeczoznawców w postępowaniach sądowych i administracyjnych. Żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia A. J. z funkcji biegłego sądowego jest więc powiązane z celami statutowymi Stowarzyszenia. W ocenie wnioskodawcy, za udziałem Stowarzyszenia w tym postępowaniu przemawia również interes społeczny. Biegły wydaje bowiem opinie w bliżej nieokreślonej liczbie spraw, a na ich podstawie Sądy ustalają odpowiedzialność kierujących za wykroczenie z art. 92a Kodeksu wykroczeń, tj. za przekroczenie prędkości. Działania biegłego godzą jednocześnie w podstawowe prawo do Sądu, ponieważ po otrzymaniu zlecenia wykonania opinii przeprowadza on eksperyment procesowy oraz oględziny urządzenia pomiarowego na miejscu zdarzenia bez stosownego postanowienia, bez udziału obwinionego w przeprowadzanych czynnościach i bez sporządzenia stosownego protokołu z tych czynności. Stanowi to nie tylko naruszenie gwarancji konstytucyjnych i konwencyjnych, ale również naruszenie przepisów postępowania. Jak podniesiono we wniosku, przykładem mogą być czynności podjęte przez biegłego w sprawie prowadzonej przez Sąd Okręgowy w Częstochowie o sygn. akt VI Ka 213/18. Stowarzyszenie nadzorowało wiele postępowań sądowych, w których opiniował A. J., zaś jego członkowie niejednokrotnie byli świadkami takiego zachowania biegłego, które godzi w możliwość dalszego pełnienia przez niego tej funkcji. Stowarzyszenie posiada zatem zarówno wiedzę o działalności biegłego, jak i znajomość przepisów oraz orzecznictwa w zakresie postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych, jego udział w niniejszym postępowaniu może więc przyczynić się do prawidłowego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. W dalszej części wniosku, Stowarzyszenie wymieniło kolejne zarzuty wobec A. J., które w ocenie Stowarzyszenia świadczą o niespełnianiu przez A. J. przesłanki rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego, określonej w § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 24 stycznia 2005r. w sprawie biegłych sądowych. Stowarzyszenie poinformowało, że z wnioskiem o zwolnienie A. J. z funkcji biegłego sądowego wystąpiło również do Prezesa Sądu Okręgowego w Katowicach, który uwzględnił wniosek.
Pismem z 6 października 2020r. Prezes Sądu Okręgowego w Częstochowie wezwał Stowarzyszenie do sprecyzowania wniosku poprzez wskazanie, czy stanowi on formalny wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia A. J. z funkcji biegłego sądowego, oparty na treści art. 31 k.p.a. oraz czy w przypadku wszczęcia takiego postępowania z urzędu stanowi on żądanie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w tym postępowaniu, czy też wniosek ten został złożony w trybie skargowym. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na którekolwiek z dwóch pierwszych pytań, organ I instancji zobowiązał Stowarzyszenie do wykazania, że za wszczęciem postępowania bądź dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu przemawiają cele statutowe oraz interes społeczny.
W odpowiedzi z 20 października 2020r. Stowarzyszenie wskazało, że pismo z 3 września 2020r. było żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego oraz że interes społeczny oraz zbieżność z celami statutowymi Stowarzyszenia zostały już wykazane we wniosku.
W dniu 14 października 2020r. Prezes Sądu Okręgowego w Częstochowie wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie zwolnienia A. J. z funkcji biegłego sądowego przy wskazanym Sądzie, natomiast postanowieniem z 23 października 2020r. (Adm-0131-86.2020) odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w tym postępowaniu. W uzasadnieniu wskazał, że w świetle określonych w statucie i ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym celów działania Stowarzyszenie należy uznać za organizację społeczną w rozumieniu art. 31 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020r., poz. 256, ze zm., dalej: "k.p.a."). W ocenie organu, Stowarzyszenie nie wykazało jednak, by za jego udziałem w postępowaniu przemawiał interes społeczny. Opinie sporządzone przez biegłych w konkretnych sprawach podlegają kontroli organów procesowych oraz stron postępowania. Przepisy procedury cywilnej i karnej przewidują bowiem możliwość imiennego wskazania biegłego przez strony, jak również wyłączenia biegłego od udziału w postępowaniu. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że interes społeczny zostanie zagrożony w przypadku braku udziału Stowarzyszenia w postępowaniu dotyczącym zwolnienia A. J. z funkcji biegłego sądowego. Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło ponadto, by jego udział w tym postępowaniu mógł się przyczynić do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne celów tego postępowania.
W dniu 25 listopada 2020r. do Sądu Okręgowego w Częstochowie wpłynęło zażalenie Stowarzyszenia, w którym zaskarżono wymienione wyżej postanowienie w całości, zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia o odmowie dopuszczenia skarżącego do postępowania, podczas gdy podmiot ten nie wnosił o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, ale o wszczęcie postępowania administracyjnego. W oparciu o powyższy zarzut Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i umorzenie postępowania w przedmiocie odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że skoro Stowarzyszenie złożyło wniosek o wszczęcie w trybie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. postępowania w sprawie zwolnienia A. J. z funkcji biegłego sądowego, to organ I instancji mógł albo wszcząć takie postępowanie, albo odmówić jego wszczęcia. Ponieważ zaś Prezes Sądu Okręgowego w Częstochowie wydał postanowienie o wszczęciu postępowania, to jednocześnie przesądził o udziale Stowarzyszenia w tym postępowaniu, a późniejsze wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia było bezprzedmiotowe. Podniesiono ponadto, że Stowarzyszenie dostatecznie wykazało istnienie interesu społecznego w swoim udziale w postępowaniu zainicjowanym przez organ I instancji.
Postanowieniem z 29 grudnia 2020r. Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 31 § 1 i 2 k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia Stowarzyszenia utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Sądu Okręgowego w Częstochowie z 23 października 2020r.
Wskazał, że ze złożonego przez Stowarzyszenie wniosku wbrew jego literalnemu brzmieniu wynikała wola tej organizacji nie tylko wszczęcia postępowania, ale też udziału w nim na prawach strony. Uznał, że cele statutowe Stowarzyszenia pozwalają przyjąć, że pozostają one w związku z przedmiotem postępowania w sprawie zwolnienia A. J. z funkcji biegłego sądowego wydającego opinie w sprawach dotyczących ruchu drogowego. Jednakże w ocenie Ministra za udziałem Stowarzyszenia we wskazanym postępowaniu administracyjnym nie przemawia interes społeczny, bowiem przytoczone we wniosku o wszczęcie postępowania okoliczności nie uzasadniają stwierdzenia, że za udziałem Stowarzyszenia w postępowaniu administracyjnym w sprawie zwolnienia A. J. przemawia interes społeczny. Wskazał, że ocena prawidłowości czynności biegłego, w tym również w kontekście ewentualnego naruszenia przez niego podstawowych praw obywatelskich, podlega kontroli niezależnego Sądu. Ostateczna ocena rzetelności opinii biegłego i zgodności z prawem podejmowanych przez niego działań należy do zlecającego wydanie opinii lub Sądu wyższej instancji. Stowarzyszenie nie poparło zaś swoich zarzutów dotyczących podejmowanych przez A. J. czynności procesowych (oględzin, eksperymentu procesowego) orzeczeniami Sądów, kwestionującymi ich prawidłowość. Ponieważ zaś Prezes Sądu Okręgowego, jak i Minister Sprawiedliwości sprawują jedynie administracyjny nadzór nad działalnością Sądów, nie są władni dokonywać własnej, niezależnej od sądowej oceny dowodów w sprawie. W tej sytuacji trudno dopatrywać się istnienia interesu społecznego w prowadzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia A. J. z funkcji biegłego sądowego. Minister zauważył też, że występując z żądaniem wszczęcia postępowania Stowarzyszenie wskazało także okoliczności, które nie dotyczą merytorycznej weryfikacji czynności biegłego, ale mogą rzutować na ocenę jego osoby w kontekście przesłanki ustanowienia, biegłym sądowym, określonej w § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia. Także jednak w tym zakresie, zdaniem Ministra nie sposób uznać, by udział Stowarzyszenia miał przyczynić się do sprawniejszego przeprowadzenia postępowania administracyjnego czy dokładniejszego wyjaśnienia istotnych faktów. Okoliczności podane we wniosku zostały dokładnie udokumentowane, a rolą Prezesa Sądu Okręgowego w Częstochowie pozostaje dokonanie oceny, czy uzasadniają one podjęcie decyzji o zwolnieniu A. J. z funkcji biegłego sądowego. Wskazał też, że fakt znajomości przez członków Stowarzyszenia przepisów rozporządzenia, jak i orzecznictwa w tym zakresie, nie uzasadnia przyjęcia, że za jego udziałem w postępowaniu przemawia interes społeczny. Celem partycypacji organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie jest bowiem objaśnianie organom administracji publicznej przepisów powszechnie obowiązującego prawa, których wykładnia w praktyce nie budzi większych wątpliwości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
W ocenie Sądu I instancji okoliczności opisane w żądaniu organizacji społecznej uzasadniały wszczęcie postępowania z urzędu. Niewątpliwie wolą Stowarzyszenia było uczestniczenie w tym postępowaniu a zatem organ zobowiązany być ocenić czy przedmiot tego postępowania będzie związany z celami statutowymi organizacji lub za udziałem tej organizacji w postępowaniu będzie przemawiał interes społeczny. Za zasadne uznał stanowisko organu, że cele Stowarzyszenia P. pozostają w związku z przedmiotem postępowania w sprawie zwolnienia A. J. z funkcji biegłego sądowego wydającego opinie w sprawach dotyczących ruchu drogowego. Podzielił również stanowisko organu, że za udziałem Stowarzyszenia we wskazanym postępowaniu administracyjnym nie przemawia interes społeczny, bowiem ocena prawidłowości czynności biegłego, w tym również w kontekście ewentualnego naruszenia przez niego podstawowych praw obywatelskich, podlega kontroli Sądu. Podkreślił, że ostateczna ocena rzetelności opinii biegłego i zgodności z prawem podejmowanych przez niego czynności przygotowawczych (np. oględzin) zawsze należy do Sądu zlecającego wydanie opinii lub Sądu wyższej instancji. Stowarzyszenie nie poparło zaś swoich zarzutów dotyczących podejmowanych przez A. J. czynności procesowych (oględzin, eksperymentu procesowego) orzeczeniami Sądów, kwestionującymi ich prawidłowość. Ponieważ zaś Prezes Sądu Okręgowego, jak i Minister Sprawiedliwości sprawują jedynie administracyjny nadzór nad działalnością Sądów, nie są władni dokonywać własnej, niezależnej od sądowej oceny dowodów w sprawie. W tej sytuacji według Sądu I instancji trudno było dopatrywać się istnienia interesu społecznego w prowadzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia biegłego sądowego z jego funkcji.
W skardze kasacyjnej Stowarzyszenie zaskarżyło powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Sprawiedliwości oraz poprzedzającego go postanowienia Prezesa Sądu Okręgowego w Częstochowie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpatrzenia, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. Naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 31 § 1 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, iż organy administracji publicznej prawidłowo uznały, że organizacja społeczna nie wykazała interesu społecznego we wszczęciu postępowania (jednocześnie dopuszczenia jej do udziału) w postępowaniu o zwolnienie A. J. z funkcji biegłego sądowego, podczas gdy działania organizacji społecznej odnoszą się dla dobra wspólnego uczestników ruchu drogowego,
2) przepisów postępowania mających wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że organy administracji publicznej prawidłowo przyjęły, że organizacja społeczna nie wykazała interesu społecznego, o którym mowa w art. 31 § 1 k.p.a. we wszczęciu i udziału w postępowaniu administracyjnym, podczas gdy organy nie wykazały w zaskarżonych postanowieniach braku działania organizacji społecznej w interesie publicznym faktu, że tego rodzaju sprawa nie jest bowiem wspólna dla zainteresowanych osób - uczestników ruchu drogowego (kierujących pojazdami przeciwko, którym są wnoszone wnioski o ukaranie do Sądów w sprawach o wykroczenia, za popełnienie czynu zabronionego z art. 92a Kodeksu wykroczeń tj. przekroczenia dopuszczalnej prędkości), w konsekwencji niepełne uzasadnienie faktyczne zaskarżonego postanowienia,
3) przepisów postępowania mających wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez lakoniczne uzasadnienie wydanego wyroku, w szczególności w zakresie wykazania przez organy, że organizacja społeczna nie wykazała interesu społecznego tj. faktu, że tego rodzaju sprawa nie jest bowiem wspólna dla zainteresowanych osób - uczestników ruchu drogowego (kierujących pojazdami przeciwko, którym są wnoszone wnioski o ukaranie do sądów w sprawach o wykroczenia, za popełnienie czynu zabronionego z art. 92a Kodeksu wykroczeń tj. przekroczenia dopuszczalnej prędkości), w konsekwencji niepełne uzasadnienie faktyczne zaskarżonego postanowienia.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów przedstawiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Pismem z 12 września 2025r. A. J. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, gdyż zasadny okazał się podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten stanowi normatywny wzorzec kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku. O jego naruszeniu można mówić przede wszystkim wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wyżej wymienionych warunków. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku, a więc takie, które zawiera konieczne elementy określone w art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi, ma pomóc stronie oraz Sądowi odwoławczemu w prześledzeniu dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie, a także w zapoznaniu się z procesem myślowym, który doprowadził Sąd I instancji do podjęcia zaskarżonego orzeczenia. Jak wskazuje się w orzecznictwie, wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA z: 28 września 2010r., sygn. akt I OSK 1605/09 i 13 października 2010r., sygn. akt II FSK 1479/09). Oznacza to, że orzeczenie Sądu I instancji nie będzie się poddawało takiej kontroli w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej obejmować będą treści podane w sposób niejasny czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego orzeczenia Sądu (por. wyroki NSA z: 15 czerwca 2010r., sygn. akt II OSK 986/09 i 12 marca 2015r., sygn. akt I OSK 2338/13).
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na zarzutach naruszenia przepisów postępowania.
W przedmiotowej sprawie podstawą wszczęcia postępowania na żądanie Stowarzyszenia był art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. i jak wynika z akt sprawy ten przepis wskazany został przez Stowarzyszenie we wniosku zawierającym żądanie wszczęcia postępowania. Natomiast po wszczęciu postępowania z urzędu Stowarzyszenie na dalszym etapie postępowania jak i w skardze kasacyjnej wskazywało na okoliczności związane z dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że celem statutowym Stowarzyszenia jest m.in. monitorowanie procesów stosowania prawa przez organy władzy publicznej, udział w postępowaniach cywilnych, karnych, administracyjnych, sądowo - administracyjnych - w interesie społecznym oraz w uzasadnionym interesie stron, pomoc prawna i techniczna na rzecz uczestników ruchu drogowego. Jak wynika z § 7 pkt e statutu, cele te realizowane są m.in. poprzez monitorowanie działalności biegłych i rzeczoznawców w postępowaniach sądowych i administracyjnych.
W myśl art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania bądź dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Obie wymienione w tym przepisie przesłanki (cele statutowe i interes społeczny) muszą być spełnione jednocześnie, aby możliwe było uwzględnienie żądania organizacji społecznej. Przy tym dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu nie może być "niejako automatyczne". Interes społeczny należy interpretować każdorazowo na tle określonego stanu prawnego i przepisów mających zastosowanie w tym postępowaniu oraz stanu faktycznego ustalonego w sprawie. Udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych (por. wyroki NSA z: 16 listopada 2023r., sygn. akt II GSK 882/20, LEX nr 3662746; 20 kwietnia 2021r., sygn. akt III OSK 85/21, LEX nr 3169465).
Podkreślić należy, że ani organy, ani Sąd I instancji nie kwestionowały, że cele statutowe Stowarzyszenia pozostają w związku z przedmiotem postępowania w sprawie zwolnienia A. J. z funkcji biegłego sądowego wydającego opinie w sprawach dotyczących ruchu drogowego.
Uzasadniając przesłankę spełnienia interesu społecznego Stowarzyszenie wskazało, że biegły wydaje opinie w bliżej nieokreślonej liczbie spraw, a na ich podstawie Sądy ustalają odpowiedzialność kierujących za wykroczenie z art. 92a Kodeksu wykroczeń, tj. za przekroczenie prędkości. Działania biegłego godzą jednocześnie w podstawowe prawo do Sądu, ponieważ po otrzymaniu zlecenia wykonania opinii przeprowadza on eksperyment procesowy oraz oględziny urządzenia pomiarowego na miejscu zdarzenia bez stosownego postanowienia, bez udziału obwinionego w przeprowadzanych czynnościach i bez sporządzenia stosownego protokołu z tych czynności. Stanowi to nie tylko naruszenie gwarancji konstytucyjnych i konwencyjnych, ale również naruszenie przepisów postępowania. Wskazano, że Stowarzyszenie nadzorowało wiele postępowań sądowych, w których opiniował A. J., zaś jego członkowie niejednokrotnie byli świadkami takiego zachowania biegłego, które godzi w możliwość dalszego pełnienia przez niego tej funkcji. Stowarzyszenie posiada zatem zarówno wiedzę o działalności biegłego, jak i znajomość przepisów oraz orzecznictwa w zakresie postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych, jego udział w niniejszym postępowaniu może więc przyczynić się do prawidłowego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. W dalszej części wniosku, Stowarzyszenie wymieniło kolejne zarzuty mające świadczyć o niespełnianiu przez A. J. przesłanki rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego, określonej w § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 24 stycznia 2005r. w sprawie biegłych sądowych.
Tymczasem oceniając przesłankę interesu społecznego WSA ograniczył się jednakże jedynie do stwierdzenia, że organy zasadnie uznały, że przytoczone okoliczności nie uzasadniają stwierdzenia, że za udziałem Stowarzyszenia w postępowaniu administracyjnym w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego przemawia interes społeczny cytując za organami, że "ostateczna ocena rzetelności opinii biegłego i zgodności z prawem podejmowanych przez niego czynności przygotowawczych (np. oględzin) zawsze należy do Sądu zlecającego wydanie opinii lub Sądu wyższej instancji. Podniósł, że Stowarzyszenie nie poparło swoich zarzutów dotyczących podejmowanych przez A. J. czynności procesowych (oględzin, eksperymentu procesowego) orzeczeniami Sądów, kwestionującymi ich prawidłowość. Ponieważ zaś Prezes Sądu Okręgowego, jak i Minister Sprawiedliwości sprawują jedynie administracyjny nadzór nad działalnością Sądów, nie są władni dokonywać własnej, niezależnej od sądowej oceny dowodów w sprawie. W tej sytuacji trudno było dopatrywać się istnienia interesu społecznego w prowadzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia skarżącego z funkcji biegłego sądowego".
Tym samym stwierdzić należy, iż WSA nie dokonał własnej oceny w przedmiocie istnienia po stronie Stowarzyszenia interesu społecznego, nie wskazał na własną argumentację, przesądzającą o trafności rozstrzygnięcia, a jedynie powtórzył przedstawione w postanowieniach stanowiska organów w tym zakresie.
Nie ulega wątpliwości, że opinia biegłego, jako dowód w sprawie podlega ocenie przez zlecający jej przeprowadzenie organ, a strona postępowania nie jest pozbawiona prawa kwestionowania tej opinii w drodze przysługujących jej środków prawnych. W dalszej części wniosku, Stowarzyszenie wymieniło jednakże kolejne zarzuty wobec A. J., które mają świadczyć o niespełnianiu przez niego przesłanki rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego, określonej w § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 24 stycznia 2005r. w sprawie biegłych sądowych.
Tym samym uzasadnienie wyroku Sądu I instancji, w zestawieniu z treścią zaskarżonego postanowienia i zgromadzonych dokumentów uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie poprawności jego stanowiska co do meritum sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dla dokonania oceny co do istnienia interesu społecznego w prowadzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia skarżącego z funkcji biegłego sądowego poddać należało ocenie argumenty skarżącego Stowarzyszenia w świetle dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy - opinii, decyzji oraz wyroków, w tym decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w Katowicach z 24 sierpnia 2020r., wyroku Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim w sprawie o sygn. akt II K 1211/18 oraz wyroku Sądu Okręgowego w Zamościu z 5 czerwca 2020r., sygn. akt II Ka 111/20. Zauważyć też należy, że biegły sądowy daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków i powinien charakteryzować się nieskazitelną postawą etyczno - moralną (§ 6 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 12 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 24 stycznia 2005r. w sprawie biegłych sądowych; Dz.U. Nr 15. poz. 133), czego w rozważaniach WSA zabrakło.
Ponownie rozpoznając skargę Stowarzyszenie Sąd I instancji uwzględniając powyższą ocenę prawną dokona kontroli legalności zaskarżonego postanowienia.
W sytuacji zatem, kiedy zaskarżony wyrok został wydany z uchybieniem art. 141 § 4 p.p.s.a. za przedwczesne należy uznać odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.
Z tych powodów konieczne było w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. uznając, że w tej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym stanowi ten przepis.