II GSK 360/10

Naczelny Sąd Administracyjny2011-03-15
NSArolnictwoWysokansa
płatności rolnośrodowiskowetrwałe użytki zieloneARiMRkontrola administracyjnapostępowanie dowodowezasada prawdy materialnejewidencja gruntówzdjęcie lotniczeprogram rolnośrodowiskowy

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że WSA prawidłowo uchylił decyzję o pomniejszeniu płatności rolnośrodowiskowej z powodu niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego przez organy administracji.

Sprawa dotyczyła przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z powodu rzekomego niezgodnego z definicją trwałych użytków zielonych użytkowania części działki. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, opierając się na danych z bazy i zdjęciu lotniczym z 2004 r., które nie znajdowały się w aktach sprawy. WSA uchylił decyzje organów, wskazując na naruszenie zasady prawdy materialnej i brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając prawidłowość rozstrzygnięcia WSA.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania pełnej płatności rolnośrodowiskowej dla S. B. w zakresie wariantów dotyczących trwałych użytków zielonych. Organy administracji uznały, że część działki ewidencyjnej nr 93/37 (oznaczona literą "F", o pow. 0,93 ha) nie spełnia definicji trwałych użytków zielonych, ponieważ w latach poprzednich (2005-2007) deklarowano na niej uprawy polowe (zboża, ziemniaki), a nie trwałe użytki zielone. Podstawą tych ustaleń miały być dane z bazy ARiMR oraz zdjęcie lotnicze z 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił decyzje organów obu instancji, stwierdzając naruszenie zasady prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.) oraz przepisów proceduralnych (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Sąd wskazał, że organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego, nie zbadały dokładnie stanu faktycznego na gruncie, a dokumenty, na które się powoływały (zdjęcie lotnicze, dane z bazy), nie znajdowały się w aktach sprawy. Sąd podkreślił, że dane z ewidencji gruntów powinny mieć znaczenie, a brak kontroli na miejscu stanowił uchybienie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Dyrektora ARiMR, podzielając argumentację WSA. NSA stwierdził, że brak dokumentów w aktach sprawy uniemożliwił kontrolę prawidłowości decyzji, a oświadczenie organu o posiadaniu dowodów nie było wystarczające. NSA uznał, że WSA prawidłowo wskazał na konieczność uzupełnienia postępowania i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy administracji naruszyły zasadę prawdy materialnej i przepisy proceduralne, nie wyjaśniając należycie stanu faktycznego i opierając się na dowodach nieznajdujących się w aktach sprawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak kontroli na miejscu, brak dokumentów w aktach sprawy (zdjęcie lotnicze) oraz powoływanie się na dane z bazy, które nie zostały zweryfikowane, stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. art. 2 § pkt 2

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. art. 23 § ust. 1

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 r. § załącznik nr 4

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 76 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.g.k. art. 21 § ust. 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

u.p.w.s.b. art. 3 § ust. 2 pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego. Organy oparły się na dowodach (zdjęcie lotnicze, dane z bazy), które nie znajdowały się w aktach sprawy. Brak kontroli na miejscu uniemożliwił prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Dane z ewidencji gruntów powinny być brane pod uwagę, zwłaszcza przy braku innych dowodów. Uchylenie decyzji organów przez WSA było uzasadnione naruszeniem zasad postępowania administracyjnego.

Odrzucone argumenty

Skarga kasacyjna organu zarzucająca WSA naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77, 107 § 3 k.p.a.) poprzez uznanie braku kontroli na miejscu za uchybienie. Skarga kasacyjna organu zarzucająca WSA naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez ogólnikowe uzasadnienie wyroku.

Godne uwagi sformułowania

kontrola działalności administracji publicznej jest sprawowana pod względem zgodności z prawem organ powinien przedstawić całość akt sprawy oraz wszystkie dowody, na podstawie których dokonał ustaleń faktycznych brak tych dokumentów w aktach administracyjnych po zakończeniu postępowania administracyjnego uniemożliwiał Sądowi I instancji kontrolę prawidłowości zaskarżonej decyzji takie ustalenia organów dyskwalifikujące sporną działkę oznaczoną literą "F" do przyznania płatności muszą być uznane za poczynione z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy

Skład orzekający

Jan Bała

przewodniczący sprawozdawca

Urszula Raczkiewicz

sędzia

Gabriela Jyż

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie stanu faktycznego w postępowaniu administracyjnym, znaczenie dowodów w aktach sprawy, kontrola sądowa działalności administracji, znaczenie ewidencji gruntów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania płatności rolnośrodowiskowych, ale zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe prowadzenie postępowania dowodowego przez organy administracji i jak sądy administracyjne kontrolują te działania. Pokazuje też znaczenie dokumentacji i kontroli na miejscu.

Czy brak dokumentów w aktach sprawy może unieważnić decyzję administracyjną?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 360/10 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2011-03-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-03-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż
Jan Bała /przewodniczący sprawozdawca/
Urszula Raczkiewicz
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
II SA/Go 925/09 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2009-12-30
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała (spr.) Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz Sędzia del. WSA Gabriela Jyż Protokolant Piotr Mikucki po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. z dnia 30 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Go 925/09 w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. na rzecz S. B. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 30 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Go 925/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. S. z siedzibą w K., oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd podał, że w dniu 13 maja 2008 r. S. B. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Wniosek obejmował: Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne Wariant 2.2 Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania), deklarowana powierzchnia realizacji wariantu w roku składania wniosku 62,86 ha. Wariant 2.4 Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania), deklarowana powierzchnia realizacji wariantu w roku składania wniosku 15,91 ha; Pakiet 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone Wariant 3.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach, deklarowana powierzchnia realizacji wariantu w roku składania wniosku 15,91 ha, przy całkowitej powierzchni gospodarstwa 80,25 ha.
W dniu 23 maja 2008 r. dokonano zmiany wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej oraz zwiększenie powierzchni całkowitej gospodarstwa z 80,25 ha na 81, 63 ha. Pismem z dnia 20 października 2008 r., strona została wezwana do złożenia wyjaśnień dotyczących działek nr 313/1, nr 388/2, nr 388/3, nr 266, nr 239, nr 228, nr 629/7, nr 330. Skarżący złożył korektę oraz oświadczenie, w którym wskazał, iż powierzchnie ww. działek użytkowanych rolniczo są zgodne z powierzchnią rzeczywistą. Zmiana powierzchni polegała na dodaniu wariantu 2.6 uprawy warzywne (w okresie przestawiania) deklarowana powierzchnia realizacji wariantu w roku składania wniosku 0,5 ha. Powyższa zmiana wynikała z błędu oczywistego, tj. zadeklarowania ziemniaków do upraw rolniczych wariant 2.2, zamiast upraw warzywniczych wariant 2.6. Ponadto strona dołączyła opinię L. Urzędu Wojewódzkiego o zgodności utrzymywania trwałych użytków zielonych z celami ochrony obszaru Natura 2000. Następnie w dniu 21 listopada 2008 r. strona dołączyła opinię L. Urzędu Wojewódzkiego o zgodności utrzymywania trwałych użytków zielonych z celami ochrony parku krajobrazowego.
Podczas kontroli administracyjnej stwierdzono, iż w przypadku działki 93/37 obręb W., gmina Ż., powiat Ż. w latach 2005, 2006 oraz 2007 do części gruntów rolnych ww. działki ewidencyjnej uprawą deklarowaną były pszenica, żyto, jęczmień oraz ziemniaki.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał S. B. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości. Organ I instancji przyznał całą płatność wnioskowaną w zakresie wariantów: 2.6 Uprawy warzywne (w okresie przestawiania), zgodnie z deklaracją Strony, tj. do powierzchni 0,5 ha kwotę w wysokości 775,00 zł; 2.2 Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania), zgodnie z deklaracją Strony, tj. do powierzchni 62,36 ha kwotę w wysokości 52382.40 zł; oraz pomniejszoną płatność o powierzchnię 0,93 ha w przypadku wariantów: 3.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach, do powierzchni 14,98 ha kwotę w wysokości 6876.50 zł; 2.4 Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania), do powierzchni 14,98 ha kwotę w wysokości 4943,40 zł.
Organ pierwszej instancji wyjaśnił, iż podstawą przyznania płatności w pomniejszonej wysokości w przypadku wariantu 2.4 oraz 3.1 były stwierdzone różnice pomiędzy obszarem zadeklarowanym jako trwałe użytki zielone, a ustalonym (tj. kwalifikującym się do przyznania dopłat z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych).
Dyrektor L. Oddziału ARiMR w Z. G. utrzymał w mocy powyższą decyzję organu I instancji.
W oparciu o posiadane dokumenty oraz Bazę Danych Agencji organ stwierdził, że na działce ewidencyjnej nr 93/37 obręb W., gmina Ż., powiat Ż. w latach 2005-2007 były deklarowane uprawy zbożowe (pszenica, żyto jęczmień), a także ziemniaki. Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji zobligowany był zatem – w świetle regulacji zawartych w art. 2 pkt 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników oraz w załączniku nr 4 (dla wariantu 2.3. oraz 2.4.) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2008 r. Nr 34, poz. 200) – do wykluczenia działki rolnej oznaczonej literą "F" o pow. 0,93 ha z przyznania płatności.
Dyrektor ARiMR podkreślił, iż organ pierwszej instancji nie negował faktu, że odwołujący w roku 2008 użytkuje cały areał omawianej działki, ponieważ nie to stanowi przesłankę do przyznania płatności w przypadku wariantu 2.4 oraz 3.1. Zdaniem organu odwoławczego, zadeklarowana uprawa na działce rolnej "F" o powierzchni 0,93 ha nie spełnia jednak definicji trwałych użytków zielonych, ponieważ była zmianowana w latach poprzednich. Powyższe zostało potwierdzone również na podstawie załącznika graficznego wygenerowanego dla działki nr 93/37. Podkreślić należy, że ortofotomapa jest powiązana z układem współrzędnych, charakteryzuje się brakiem zniekształceń terenu oraz jednolitą skalą dla całego obszaru przedstawionego na obrazie. Materiał dowodowy w postaci zdjęcia lotniczego został wykonany w roku 2004. Analiza tego dokumentu ponad wszelką wątpliwość wykazała, iż na działce rolnej "F" w granicach działki ewidencyjnej nr 93/37 nie było upraw, które spełniają definicję trwałych użytków zielonych.
Organ odwoławczy wyjaśnił także, że zapisy wypisu z rejestru gruntów z dnia 18 września 2007 r. oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej wystawionym przez Starostwo Powiatowe, na które powołał się skarżący jako podstawę zgłoszenia powierzchni użytkowanej rolniczo, nie odzwierciedlają z różnych przyczyn stanu faktycznego na gruncie. O kwalifikacji gruntu do płatności przesądza bowiem jego aktualne wykorzystanie, a nie rolnicze przeznaczenie w ewidencji gruntów i budynków. Powierzchnie działek rolnych należy określać na podstawie zasięgów poszczególnych upraw lub sposobu użytkowania.
Skargę od decyzji Dyrektora ARiMR do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył S. B., wnosząc o jej uchylenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. uchylając decyzje organów obu instancji uznał, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia zasady prawdy materialnej, określonej w art. 7 k.p.a., a także przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Ustalony przez organy, a konsekwentnie kwestionowany przez stronę stan faktyczny, będący podstawą zaskarżonej decyzji administracyjnej, budzi bowiem uzasadnione wątpliwości co do swej poprawności.
Podstawą kwalifikacji łąk w ramach wariantu 2.4. oraz 3.1. jest definicja trwałego użytku zielonego zawarta w art. 2 pkt 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników oraz w załączniku nr 4 (dla wariantu 2.3. oraz 2.4.) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2008 r. Nr 34, poz. 200). Trwałe użytki zielone oznaczają ziemie przeznaczone do uprawy trawy lub innych upraw zielonych zasianych naturalnie lub uprawianych (zasianych), niewłączone do systemu płodozmianu gospodarstwa przez okres pięciu lat lub dłużej.
Zdaniem Sądu z powyższych przepisów wynika, po pierwsze, że dofinansowanie jest uzależnione od powierzchni posiadanych gruntów rolnych, które na dzień 30 czerwca 2003 r. utrzymane były w dobrej kulturze rolnej, a po drugie, że tylko działki niezmianowane w okresie 5 lat mogą być zaliczone do płatności w ramach wariantu 3.1. Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach oraz wariantu 2.4. Trwałe użytki zielone. Zatem rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie winno być poprzedzone przeprowadzeniem wnikliwego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy część działki ewidencyjnej nr 93/37 oznaczona literą "F" spełnienia bądź też nie wymogi przyznania płatności w ramach wariantu 3.1. Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach oraz wariantu 2.4. Trwałe użytki zielone.
Postępowanie wyjaśniające winno być przeprowadzone zgodnie z ogólnymi regułami postępowania administracyjnego, w tym zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., stosownie do której organ administracyjny winien dokonać ustaleń zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy.
Sąd zakwestionował prawidłowość umotywowania rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia, że działka rolna oznaczona literą "F" była przed 2008 r. zmianowana. W zaskarżonej decyzji wskazano, że działka ta nie spełniła wymogu wynikającego z art. 2 pkt 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników oraz w załączniku nr 4 (dla wariantu 2.3. oraz 2.4.) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2008 r. Nr 34, poz. 200). Organy stwierdziły, iż z zebranych w sprawie dowodów jednoznacznie wynika, że brak jest do tego podstaw, gdyż w poprzednich latach działka nr 93/37 była zmianowana, co wykluczało tę działkę z przyznania płatności rolnośrodowiskowych w ramach wskazanych wyżej wariantów 3.1. Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach oraz 2.4. Trwałe użytki zielone.
Na uzasadnienie powyższego wniosku organy powołały się na informacje znajdujące się w bazie danych, z których wynika, że "w 2006 i 2007 roku działka nr 93/37 była deklarowana we wnioskach o przyznanie płatności jako uprawy polowe (zboża, ziemniaki)" oraz na "załącznik graficzny wygenerowany dla działki nr 93/37. (...). Analiza zdjęcia lotniczego z 2004 r. ponad wszelką wątpliwość wykazała, zdaniem organu odwoławczego, iż na działce rolnej "F" w granicach działki nr 93/37 nie było upraw, które spełniają definicję trwałych użytków zielonych".
Sąd stwierdził, że w aktach sprawy brak jest powołanych przez oba organy dokumentów. Skoro skarżący konsekwentnie twierdził, że działka oznaczona literą "F" stanowi pastwisko trwałe i tak też jest oznaczona w rejestrze gruntów, to rolą organu było w pierwszej kolejności ustalenie, w jaki sposób określono powierzchnię działki rolnej oznaczonej literą "F" oraz na jakiej podstawie przyjęto, że działka ta w okresie poprzednim była uprawiana (żyto, jęczmień, pszenica, ziemniaki), czy była ona zgłoszona do płatności bezpośrednich i przez kogo. Bez rozstrzygnięcia powyższych wątpliwości przedwczesnym było zastosowanie wobec producenta rolnego odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej dla działki oznaczonej literą "F".
W ocenie Sądu, na podstawie analizy akt administracyjnych nie można przyjąć, aby w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, organy administracji publicznej w zgodzie z wymogami postępowania administracyjnego oraz wskazanych wyżej przepisów wspólnotowych, dokonały niebudzących wątpliwości ustaleń okoliczności faktycznych mających istotne znaczenia dla sprawy. Jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego nie dokonano kontroli na miejscu spornej działki, a oparto się jedynie na dokumentach w postaci zdjęcia lotniczego wykonanego w 2004 r. i bazy danych. Jak już wcześniej stwierdzono, dokumenty te nie znajdują się w aktach sprawy.
Zgodnie z przepisem art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L. Nr 141 poz. 18 z późn. zm.) kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w tym rozporządzeniu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności.
Sąd uznał, że wobec niewyjaśnienia tej kwestii, oczywistym jest naruszenie przez organy obu instancji fundamentalnej zasady postępowania administracyjnego, czyli spoczywającego na organie obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy - art. 7 k.p.a. Właściwe ustalenie stanu faktycznego - niezbędne dla prawidłowości podejmowanych decyzji - wymaga z kolei wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego - art. 77 k.p.a.
Sąd I instancji zauważył przy tym, iż skarżący działał w zaufaniu do danych wynikających z ewidencji gruntów. W myśl przepisu art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027), podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z orzecznictwem, w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie winny mieć zapisy wynikające z ewidencji. Sąd uznał, że reguła ta może mieć zastosowanie również w sytuacji ubiegającego się o omawiane płatności. Zarówno ewidencja gruntów, jak również wydawane właścicielom i posiadaczom gruntów wyrysy i wypisy z operatu ewidencyjnego, na które następnie powołują się oni w podejmowanych czynnościach, mają charakter dokumentów urzędowych i szczególną moc dowodową w rozumieniu art. 76 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, skoro skarżący posłużył się danymi z ewidencji, to brak przeprowadzenia kontroli na miejscu stanowi niewątpliwie uchybienie podstawowym zasadom wynikającym z art. 7 i 77 k.p.a.
Poza tym Sąd zauważył, że skoro organ II instancji powołał się na wskazania ortofotomapy, to taki dowód powinien znajdować się w aktach sprawy.
Skoro nie zbadano kto, kiedy i na podstawie jakiej to ortofotomapy poczynił ustalenia dotyczące tego, że "na działce rolnej "F" nie było upraw, które spełniają definicję trwałych użytków zielonych", w sytuacji gdy ortofotomapy, na którą powołują się organy, nie ma w aktach sprawy, to takie ustalenia organów dyskwalifikujące sporną działkę oznaczoną literą "F" od przyznania płatności muszą być uznane za poczynione z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów.
W toku ponownego postępowania, organ I instancji kierując się powyższymi wskazaniami uzupełni akta postępowania i stosownie do treści zgromadzonych dowodów wyda ponowną decyzję wyczerpująco motywując swe rozstrzygnięcie.
W skardze kasacyjnej Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie tego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ zarzucił orzeczeniu w ramach podstawy ujętej w art. 174 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest zarzucenie organom obu instancji naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ustalenie, że:
1) brak przeprowadzenia kontroli na miejscu, w sytuacji posłużenia się przez skarżącą danymi z ewidencji gruntów i budynków, stanowił uchybienie podstawowym zasadom wynikającym z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz że
2) braki w dokumentach akt administracyjnych mogły spowodować niedokonanie niebudzących wątpliwości ustaleń okoliczności faktycznych, w sytuacji gdy dokumenty te znajdowały się w aktach postępowania administracyjnego, a zarzutu tego nie można postawić organom obu instancji po jego zakończeniu.
Ponadto organ zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku art. 153 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez ogólnikowe uzasadnienie wyroku uchylającego decyzję administracyjną, pozbawiającą organ administracji publicznej wskazówek co do kierunku dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a według § 2 tego przepisu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się do zbadania czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czynią to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dacie wydania zaskarżonego aktu lub czynności.
W świetle powyższych regulacji, aby taka kontrola była możliwa organ administracji powinien przedstawić całość akt sprawy oraz wszystkie dowody, na podstawie których dokonał ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji.
Tymczasem w niniejszej sprawie organ takich dowodów nie przedstawił, co sam zresztą przyznaje w skardze kasacyjnej, zarzucając Sądowi I instancji wadliwe ustalenie, że (...) braki w dokumentach akt administracyjnych mogły spowodować niedokonanie niebudzących wątpliwości ustaleń faktycznych, w sytuacji gdy dokumenty te znajdowały się w aktach postępowania administracyjnego, a zarzutu tego nie można postawić organom obu instancji po jego zakończeniu (...)".
To przecież brak tych dokumentów w aktach administracyjnych po zakończeniu postępowania administracyjnego uniemożliwiał Sądowi I instancji kontrolę prawidłowości zaskarżonej decyzji. Stąd też samo oświadczenie organu, iż takimi dokumentami dysponował w trakcie postępowania nie mogło zostać uznane za wystarczające, skoro to oświadczenie nie mogło zostać zweryfikowane w oparciu o te właśnie dowody.
Stąd też Sąd I instancji trafnie stwierdził, iż "(...) skoro nie zbadano kto, kiedy i na podstawie jakiej to ortofotomapy poczynił ustalenia dotyczące tego, że na działce rolnej "F" nie było upraw, które spełniają definicję trwałych użytków zielonych, w sytuacji gdy ortofotomapy, na którą powołują się organy, nie ma w aktach sprawy, to takie ustalenia organów dyskwalifikujące sporną działkę oznaczoną literą "F" do przyznania płatności muszą być uznane za poczynione z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów (...)".
Nie można też podzielić zarzutów skargi kasacyjnej, iż Sąd I instancji naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. "poprzez ogólnikowe uzasadnienie wyroku uchylającego decyzję administracyjną, pozbawiającą organ administracji publicznej wskazówek co do kierunku dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego", skoro Sąd ten jednoznacznie stwierdził, iż "w toku ponownego rozpoznania sprawy, organ I instancji kierując się powyższymi wskazaniami uzupełni akta postępowania i stosownie do treści zgromadzonych dowodów wyda ponowną decyzję, wyczerpująco motywując swe rozstrzygnięcie".
Te zalecenia Sądu I instancji są zgodne z treścią art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z którym w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 tej ostatniej ustawy.