II GSK 36/08

II GSK 36/08 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-04-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-01-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Kuba /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kabat-Rembelska
Małgorzata Korycińska
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1728/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-11-22
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu administracji
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 i ust. 5, art. 92 ust. 1 i ust. 4, zał. lp. 1.1.
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.
Dz.U. 2003 nr 32 poz 262
par. 24
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich  niezbędnego wyposażenia
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędziowie NSA Joanna Kabat-Rembelska Małgorzata Korycińska Protokolant Magdalena Rosik po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 listopada 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1728/06 w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...]; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz A. J. kwotę 1480 (jeden tysiąc czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 22 listopada 2006 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1728/06 oddalił skargę A. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2006 r., utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2006 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 8000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji.
Powyższy fakt stwierdzony został podczas kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2005 r. w Szczecinie na ulicy Kaszubskiej. Do kontroli zatrzymany został samochód osobowy marki M. o nr rej. [...] prowadzony przez A. J., który prowadzi działalność jako taksówkarz B. T.. Pojazd nie był oznakowany jako pojazd taxi. W pojeździe znajdowało się pięciu pasażerów z bagażami. Przewóz był wykonywany na zlecenie przedsiębiorstwa E. z siedzibą w S.. Kierowca w czasie kontroli nie okazał wymaganej licencji. Jak wynika z akt sprawy, licencję nr [...] na wykonywanie transportu drogowego taksówką − pojazdem o wskazanej wyżej marce i nr rej., wydaną przez Prezydenta Miasta S. − skarżący dowiózł po kontroli.
Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na A. J. karę pieniężną w kwocie 8000 zł, uznając, że kontrolowany przewóz był zarobkowym transportem drogowym osób, innym niż transport drogowy taksówką, i wykonywany był bez wymaganej licencji. Powołał się na definicję taksówki zamieszczoną w art. 2 pkt 43 lit. a) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. − Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908) oraz wskazał § 24 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.). Z powyższych przepisów wynika, że dla wykonywania transportu drogowego taksówką obowiązkowe jest oznakowanie pojazdu napisem "taxi" i jazda z włączonym taksometrem. Tymczasem kontrolowany przewóz odbywał się ze zdemontowanym z pojazdu napisem "taxi" oraz bez włączonego taksometru. Organ wskazał ponadto, że przepis art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) dopuszcza wykonywanie przewozu z obszaru określonego w licencji poza ten obszar, ale po spełnieniu warunków wymaganych przepisami prawa dla przewozu taksówką. Kasa fiskalna nie zwalnia z obowiązku włączenia taksometru, tylko wymusza zastosowanie innego trybu pracy kasy rejestrującej.
Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił argumentację organu I instancji, że skontrolowany przejazd był transportem drogowym osób wykonywanym bez wymaganej licencji. Okazana licencja na wykonywanie transportu drogowego taksówką nie obejmowała skontrolowanego przejazdu, bowiem pojazd nie spełniał warunków wymaganych dla taksówki. Pojazd nie był właściwie oznaczony i przejazd był wykonywany bez włączonego taksometru. Organ stwierdził, że rozliczanie się ze zleceniodawcą na podstawie faktury VAT nie zwalnia z obowiązku włączenia taksometru, również interpretacja Urzędu Skarbowego nie stanowi o zwolnieniu z tego obowiązku.
Oddalając skargę A. J. na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził, że organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz oceniły wszystkie dowody, które mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 75 k.p.a.). Z dokonanych przez organ ustaleń faktycznych wynika, że skarżący wykonywał przewóz drogowy osób bez wymaganego zezwolenia. Prawidłowo uznano, że kontrolowany przewóz nie był wykonywaniem transportu drogowego osób na podstawie licencji, jaką okazał skarżący.
Zgodnie z przepisami ustawy o transporcie drogowym (art. 6 ust. 1) wykonywanie transportu drogowego taksówką wymaga uzyskania przez przedsiębiorcę - taksówkarza licencji. Licencja udzielana jest na określony pojazd i obszar. Ustawa o transporcie drogowym nie określa wymagań technicznych pojazdu używanego przy wykonywaniu transportu drogowego. W tym zakresie odsyła wprost do ustawy – Prawo o ruchu drogowym (art. 5 ust. 3 pkt 5). Definicję "taksówki" zawiera art. 2 pkt 43 lit. a) ustawy − Prawo o ruchu drogowym, natomiast wymagania techniczne taksówek zostały określone w § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Pojazd skarżącego podczas skontrolowanego przewozu nie posiadał ani oznaczenia "taxi", ani włączonego taksometru. Zasadnie zatem inspektor transportu drogowego uznał, że przewóz ten nie stanowi wykonywania transportu drogowego taksówką na podstawie posiadanej licencji, a tym samym stanowi wykonywanie transportu drogowego osób bez licencji.
Organ nie kwestionował prawa wykonywania transportu drogowego taksówką na podstawie posiadanej licencji poza obszarem wskazanym w licencji. W myśl art. 6 ust. 5 ustawy o transporcie drogowym dopuszcza się wykonywanie przewozu z obszaru określonego w licencji poza ten obszar, lecz bez prawa świadczenia usług przewozowych poza obszarem określonym w tej licencji, z wyjątkiem przewozu wykonywanego w drodze powrotnej lub w przypadku złożenia zamówienia przez klienta z innego obszaru. Wykonywanie przewozu poza obszar wskazany w licencji może odbywać się z zachowaniem warunków właściwych dla tego rodzaju transportu, tj. pojazdem spełniającym warunki techniczne wskazane w ustawie – Prawo o ruchu drogowym.
Sąd stwierdził, że w zaskarżonej decyzji błędnie wskazano miejsce i datę kontroli, ale to uchybienie nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy. Kontrola została udokumentowana protokołem kontroli, w którym właściwie określono okoliczności kontroli.
W skardze kasacyjnej A. J. zaskarżył w całości powyższy wyrok, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jako podstawę skargi wskazał naruszenie przepisów prawa materialnego przez ich niewłaściwe zastosowanie, tj.:
- art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym polegające na przyjęciu, że skarżący wykonywał transport osób bez licencji;
- § 24 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia polegające na błędnym przyjęciu, że brak jednego z wymienionych w przepisie wymagań technicznych pozbawia pojazd przymiotu taksówki.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że strona skarżąca spełniła wymogi określone dla uzyskania licencji na przewóz osób taksówką. W dniu kontroli pojazd był dopuszczony prawnie do ruchu jako taksówka, czego dowodem jest odpowiedni wpis w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, którego kopia znajduje się w dokumentach sprawy. Ponadto, aby pojazd uzyskał wpis, należy spełnić wymogi określone w § 24 wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Właściwy organ dokonujący wpisu w dowodzie rejestracyjnym, oceniając posiadane przez przedmiotowy pojazd wyposażenie uznał, że spełnia on te wymagania.
Skarżący podkreślił, że taksometr był w pojeździe zainstalowany, lecz niewłączony. Przedmiotowy pojazd posiadał oznaczenia znajdujące się na bocznych drzwiach i szybach, które w sposób niebudzący wątpliwości wskazywały na charakter wykonywanego przewozu. Wyłączny brak dodatkowego światła z napisem "taxi" nie deprecjonuje faktu wykonywania przewozu osób taksówką. Przepis art. 18 ust. 5 ustawy o transporcie drogowym stanowi, że przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą zabrania się umieszczania i używania w pojeździe taksometru. W związku z powyższym zawarte w uzasadnieniu wyroku stwierdzenie, że niewłączenie taksometru zainstalowanego w pojeździe skutkuje uznaniem go za okazjonalny przewóz osób pozostaje w sprzeczności z § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury, który stanowi, że taksówka powinna być wyposażona w taksometr z ważnym dowodem legalizacji. Sąd pominął treść powoływanego powyżej przepisu i wyrokował w oparciu o niepełną podstawę prawną.
Skarżący wskazał, że w oficjalnej interpretacji otrzymanej od Urzędu Skarbowego (Interpretacja nr PP/443-17981/GK/05 Naczelnika II US) Naczelnik Urzędu Skarbowego potwierdził, że na podstawie obowiązujących przepisów prawa nie ma obowiązku użytkowania taksometru zainstalowanego w pojeździe, w przypadku wykonywania usługi przewozu taksówką na podstawie umowy z góry określającej wartość usługi. Sąd odniósł się do przedłożonego stanowiska US bardzo lakonicznie stwierdzając, że interpretacja Urzędu Skarbowego nie stanowi o zwolnieniu z obowiązku włączenia taksometru. Sąd odmówił interpretacji Urzędu Skarbowego jakiejkolwiek mocy prawnej i naruszył przepisy prawa materialnego wynikające z art. 10 ust. 1−2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807), które stanowią o tym, że przedsiębiorca nie może być obciążony jakimikolwiek daninami publicznymi, sankcjami finansowymi lub karami w zakresie, w jakim zastosował się do uzyskanej interpretacji. Obowiązek posiadania taksometru nałożony w § 24 rozporządzenia odnosi się do faktu ustalenia należności podatkowych, zatem fakt niewłączenia taksometru powinien być oceniany pod tym kątem. Ponadto Sąd nie uwzględnił faktu, że skarżący nie użytkując zainstalowanego w pojeździe taksometru w trakcie przewozu skontrolowanego przez ITD, działał w zaufaniu do organu, tj. opierał się na decyzji wydanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, stosując się do stanu prawnego w niej przywołanego.
Wobec powyższego, przyjmując, że skarżący w dniu kontroli wykonywał transport zarobkowy osób na podstawie posiadanej licencji na wykonywanie zarobkowego przewozu osób taksówką, organ administracji publicznej w przypadku stwierdzenia, iż pojazd nie jest w odpowiedni sposób oznakowany, winien – zdaniem skarżącego - zastosować nie zapisy ustawy o transporcie drogowym, lecz bezpośrednio odnoszące się do tych okoliczności przepisy zawarte w ustawie z dnia 12 maja 1971 r. − Kodeks wykroczeń (Dz. U. Nr 12, poz. 114 ze zm., dalej k.w.). Zgodnie z art. 96 § 1 pkt 5 k.w. inspektor ITD, który stwierdził, że pojazd w trakcie przewozu nie był należycie wyposażony, winien zamiast wszczynania procedury administracyjnej nałożyć na kierującego mandat karny z tytułu Kodeksu wykroczeń. Nienależyte oznakowanie pojazdu było naruszeniem o charakterze technicznym, a nie administracyjnym. Strona podkreśliła, że przepis ten nie zawiera alternatywy co do postępowania w sytuacji stwierdzenia, iż dany pojazd nie odpowiada określonym warunkom technicznym, charakterystycznym dla działalności nim prowadzonej. W przedmiotowej sytuacji zastosowanie znajduje zatem art. 96 § 1 pkt 5 k.w., a nie przepis art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Sąd nie odniósł się do zarzutu podniesionego przez skarżącego w skardze o niewłaściwości zastosowanej podstawy prawnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Rozpatrując zgodnie z przepisem art. 183 § 1 p.p.s.a. niniejszą sprawę w granicach skargi kasacyjnej należało ocenić zarzuty tej skargi, sprowadzające się do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088), zwanej dalej ustawą o transporcie drogowym, oraz § 24 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów ora zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262), zwanego dalej rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r.
Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą nie budzą wątpliwości. Również skarżący nie kwestionuje ustaleń faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia.
Natomiast wnioski jakie wysnuły organy kontrolne a za nimi Wojewódzki Sąd Administracyjny z ustalonego stanu faktycznego w zakresie zastosowania wskazanych przepisów prawa materialnego nie mogły już być przyjęte bezkrytycznie przez Sąd kasacyjny.
Niespornym jest, że skontrolowany przewóz drogowy osób wykonywany był przez skarżącego pojazdem osobowym, na który udzielono mu licencji na taksówkę na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.
Przewóz ten według organów i Sądu I instancji dotknięty był uchybieniami w postaci braku właściwego oznakowania taksówki (oznaczenia światłem "taxi") oraz bez włączonego taksometru.
Powyższe uchybienia zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. oznaczały, że skontrolowany przewóz stanowił wykonywanie okazjonalnego transportu osób bez właściwej licencji, a nie stanowił wykonywania licencjonowanego transportu drogowego taksówką z naruszeniem jego warunków.
Jednocześnie Sąd I instancji nie kwestionował prawa wykonywania transportu drogowego taksówką na podstawie posiadanej licencji poza obszarem wskazanym w licencji w pewnych sytuacjach określonych w art. 6 ust. 5 ustawy o transporcie drogowym.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niespełnienie określonych warunków technicznych w pojeździe, którym wykonywany jest transport drogowy taksówką i na który udzielono licencji na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nie oznacza wykonywania transportu drogowego taksówką bez licencji.
Powyższe naruszenie warunków technicznych dotyczących pojazdu, którym wykonywany jest transport licencjonowany może skutkować odpowiedzialność karną lub karną administracyjną przewidzianą w odpowiednich przepisach prawa w ustawie o transporcie drogowym lub ustawie prawo o ruchu drogowym czy też odpowiedzialność karno-skarbową w przypadku wadliwym posługiwaniem się taksometrem, ale w żadnym wypadku nie oznacza wykonywania transportu drogowego taksówką bez licencji czy też wykonywania innego rodzaju transportu wymagającego licencji, w tym przypadku okazjonalnego przewozu osób niestanowiącego transportu taksówkowego.
Przewóz taki nadal był wykonywany w ramach posiadanej licencji na taksówkę, co najwyżej z naruszeniem pewnych jej warunków nie dyskwalifikujących rodzaju wykonywanego transportu.
Dotoczy to zarówno stwierdzenia braku oznaczenia górnego światłem "taxi", jak i niewłączenia w tym przypadku taksometru, co zarzucono skarżącemu i które to uchybienia powinny być ocenione w świetle innych przepisów niż zastosowane w niniejszej sprawie przez organy, a mianowicie art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym i w konsekwencji art. 92 ust. 1 i 4 wraz z załącznikiem lp. 1.1. ustawy o transporcie drogowym, których zastosowanie zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie budzi poważne wątpliwości.
Ponieważ w niniejszej sprawie nastąpiło jedynie naruszenie prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny uchylając zaskarżony wyrok, rozpoznał skargę i uchylił zaskarżoną decyzję z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego na podstawie art. 188 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Należy podkreślić z całą mocą, że wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej odpowiedniej licencji powinno być interpretowane ściśle, a mianowicie, że wykonujący transport drogowy określonego rodzaju nie posiada odpowiedniej dla tego rodzaju transportu licencji.
Natomiast nie może oznaczać, że wykonywanie transportu drogowego w ramach posiadanej licencji z naruszeniem niektórych warunków tej licencji lub innych przepisów prawa regulujących wymogi techniczne lub sposób transportu stanowi już inny rodzaj transportu wymagający innej licencji, a zatem wykonywanie transportu drogowego bez licencji w rozumieniu art. 92 ust. 1 lp. załącznika 1.1. ustawy o transporcie drogowym.
Oczywistym jest, że każdorazowo naruszenie określonych wymagań licencjonowanego transportu drogowego, a więc konkretne uchybienie w wykonywaniu tego transportu stwierdzone podczas kontroli, należy ocenić i zakwalifikować w odniesieniu do konkretnych przepisów prawa materialnego, w tym przypadku § 24 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i ewentualnie art. 96 § 1 pkt 5 kodeksu wykroczeń.
Skoro w tym przypadku skarżący wykonywał transport 5 osób pojazdem osobowym, na który otrzymał licencję na taksówkę, w ramach tej licencji na podstawie umowy z klientem, chociażby z naruszeniem warunków technicznych co do oznakowania taksówki czy też z naruszeniem przepisów co do obowiązku użycia taksometru, to brak było podstaw do uznania, że ten transport drogowy był wykonywany bez odpowiedniej licencji.
Sprawa zwolnienia w tym przypadku z obowiązku włączenia taksometru nie mogła decydować o zakwalifikowaniu tego przewozu jako innego rodzaju niż licencjonowaną taksówką ewentualnie z naruszeniem warunków wykonywania tego transportu.
Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 188 p.p.s.a.
Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadniają przepisy art. 203, 200 i 205 § 2 p.p.s.a.