II GSK 356/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-04-25
NSAAdministracyjneWysokansa
prawa pacjentasąd administracyjnyskarga kasacyjnarzecznik praw pacjentaumorzenie postępowaniadopuszczalność skargiprawo do sądupostępowanie wyjaśniające

NSA uchylił postanowienie WSA o odrzuceniu skargi pacjenta na umorzenie postępowania przez RPP, uznając, że skarga była dopuszczalna bez wcześniejszego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę pacjenta na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta (RPP) o umorzeniu postępowania wyjaśniającego, uznając, że pacjent nie wyczerpał drogi odwoławczej, tj. nie złożył wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił to postanowienie, stwierdzając, że skarga na umorzenie postępowania przez RPP jest dopuszczalna bez konieczności składania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a przepis o konieczności wyczerpania środków zaskarżenia dotyczy jedynie rozstrzygnięć o niestwierdzeniu naruszenia praw pacjenta.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. N. na postanowienie WSA w Warszawie, które odrzuciło skargę pacjenta na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta (RPP) o umorzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie naruszenia praw pacjenta. WSA uznał, że skarga była niedopuszczalna, ponieważ pacjent nie skorzystał z prawa do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co jest warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego zgodnie z art. 53 ust. 3 i 3a ustawy o prawach pacjenta. WSA błędnie zinterpretował również pouczenie RPP, które sugerowało możliwość bezpośredniego wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał zarzuty strony skarżącej za zasadne. Sąd wskazał, że rozstrzygnięcie RPP o umorzeniu postępowania wyjaśniającego, nawet jeśli zostało wydane na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (zastosowanego przez art. 54 ustawy o prawach pacjenta), jest aktem podlegającym zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. NSA podkreślił, że przepis art. 53 ust. 3a ustawy o prawach pacjenta, wprowadzający obowiązek złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przed wniesieniem skargi, dotyczy wyłącznie rozstrzygnięć o niestwierdzeniu naruszenia praw pacjenta (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.p.p.). W przypadku umorzenia postępowania, taki obowiązek nie istnieje, a skarga jest dopuszczalna bezpośrednio. W związku z tym, WSA wadliwie odrzucił skargę, stosując art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. NSA uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że skarga pacjenta była dopuszczalna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, skarga jest dopuszczalna bez konieczności składania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponieważ przepis art. 53 ust. 3a ustawy o prawach pacjenta, wprowadzający taki wymóg, dotyczy wyłącznie rozstrzygnięć o niestwierdzeniu naruszenia praw pacjenta, a nie rozstrzygnięć o umorzeniu postępowania.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania przez RPP jest zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Ponadto, obowiązek złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jako warunek dopuszczalności skargi, wynika z art. 53 ust. 3a ustawy o prawach pacjenta, który ma zastosowanie tylko do rozstrzygnięć o niestwierdzeniu naruszenia praw pacjenta (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.p.p.), a nie do rozstrzygnięć o umorzeniu postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.p. art. 53 § ust. 3

Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

u.p.p. art. 53 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

u.p.p. art. 54

Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

p.p.s.a. art. 52 § § 1-3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta o umorzeniu postępowania jest zaskarżalne do sądu administracyjnego. Skarga na umorzenie postępowania przez RPP jest dopuszczalna bez konieczności składania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przepis art. 53 ust. 3a ustawy o prawach pacjenta dotyczy tylko rozstrzygnięć o niestwierdzeniu naruszenia praw pacjenta, a nie umorzenia postępowania.

Odrzucone argumenty

Skarga do WSA była niedopuszczalna z powodu niewyczerpania środka zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (argument WSA).

Godne uwagi sformułowania

akt procesowy tego rodzaju trzeba uznać za zaskarżalny na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. obowiązek złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jako warunek skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego został ograniczony jedynie do rozstrzygnięć, o których mowa w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.p.p.

Skład orzekający

Marcin Kamiński

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcia Rzecznika Praw Pacjenta o umorzeniu postępowania, w szczególności w kontekście wymogu wyczerpania środków zaskarżenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury przed Rzecznikiem Praw Pacjenta i interpretacji przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w tym kontekście.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa do sądu w kontekście postępowań administracyjnych, a konkretnie dopuszczalności skargi na rozstrzygnięcie organu, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Pacjent wygrał z Rzecznikiem Praw Pacjenta: skarga dopuszczalna bez wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 356/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marcin Kamiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1545
art. 53 ust. 3, art. 53 ust. 1 pkt 1, art. 54
ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 2 pkt 4, art. 52 § 1-3, art. 53 § 2 art. 3 § 2 pkt 4, art. 58 § 1 pkt 6,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 521/24 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. N. na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 15 grudnia 2023 r. nr RzPP-DPW-WPII.431.2449.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia naruszenia praw pacjenta do świadczeń zdrowotnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 maja 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 521/24, odrzucił skargę M. N. (skarżący) na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta (organ, RPP) z dnia 15 grudnia 2023 r., nr RzPP-DPW-WPII.431.2449.2023, w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia naruszenia praw pacjenta do świadczeń zdrowotnych.
Z uzasadnienia powyższego orzeczenia wynika następujący stan faktyczny.
Rozstrzygnięciem z 15 grudnia 2023 r. Rzecznik Praw Pacjenta stwierdził, że umarza w całości postępowanie wyjaśniające "w sprawie naruszenia prawa pacjenta M. N. do świadczeń zdrowotnych udzielonych przez dr n. med. J. Z.".
W rozstrzygnięciu zamieszczone zostało pouczenie, z którego wynika, że skarżącemu przysługuje prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni, licząc od dnia doręczenia rozstrzygnięcia (art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta; ustawa o prawach pacjenta, ustawa, u.p.p.). Ponadto w pouczeniu zawarto informację, że skarżący może wnieść skargę do sądu administracyjnego bez korzystania z prawa do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przy czym skargę tę wnosi się w terminie 30 dni do WSA w Warszawie za pośrednictwem Rzecznika Praw Pacjenta (art. 52 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; p.p.s.a.).
Skarżący, stosując się do treści ww. pouczenia, złożył skargę na wskazane wyżej rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta (określone w treści skargi mianem "decyzji"), wnosząc o jego uchylenie w całości.
W odpowiedzi na skargę Rzecznik Praw Pacjenta wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania niniejszej sprawy, a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku – o oddalenie skargi z uwagi na jej bezzasadność. Rzecznik Praw Pacjenta wskazał w szczególności, że skarga do sądu administracyjnego przysługuje wyłącznie w sytuacji, kiedy po ponownym rozpatrzeniu sprawy RPP utrzyma w mocy rozstrzygnięcie w przedmiocie niestwierdzenia naruszenia praw pacjenta, a zatem – a contrario – skarga nie przysługuje w sytuacji wydania innego rodzaju rozstrzygnięcia. W tej sprawie nie zostało natomiast wydane rozstrzygnięcie w przedmiocie niestwierdzenia naruszenia prawa pacjenta, bowiem doszło do umorzenia postępowania.
Zaskarżonym postanowieniem Sąd I instancji odrzucił skargę, wskazując, że wbrew twierdzeniom Rzecznika Praw Pacjenta wyrażonym w odpowiedzi na skargę, niniejsza sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 53 ust. 3a ustawy o prawach pacjenta. Następnie Sąd Wojewódzki szczegółowo omówił przepisy prawa mające zastosowanie w niniejszej sprawie. WSA w Warszawie wskazał, że analiza akt sprawy przekazanych przez organ wskazuje, że sprawa zainicjowana wnioskiem skarżącego wskazującym na możliwość naruszenia praw pacjenta została przez Rzecznika Praw Pacjenta "podjęta" w rozumieniu art. 51 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta, a następnie "było prowadzone postępowanie wyjaśniające w rozumieniu art. 52 ust. 1 tej ustawy, w toku którego Rzecznik Praw Pacjenta m.in. żądał złożenia wyjaśnień oraz zapewnienia dostępu do dokumentów przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych (do czego był uprawniony na podstawie art. 53 ust. 2 pkt 1a ustawy o prawach pacjenta)". Postępowanie wyjaśniające powinno zatem zakończyć się – jak wskazał Sąd – "w jeden ze sposobów określonych w art. 53 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta". WSA w Warszawie stwierdził, że z punktu widzenia prawa do sądu zaskarżone rozstrzygnięcie "należy odczytywać w kontekście jego skutków w świetle rozstrzygnięć wymienionych w art. 53 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta". Mimo, że Rzecznik Praw Pacjenta w zaskarżonym rozstrzygnięciu "wadliwie wywiódł dla siebie kompetencję do orzeczenia na podstawie art. 105" ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), "to w istocie można wywnioskować, że nie stwierdził naruszenia praw pacjenta, gdyż przyjął, że skarżącemu takie prawa nie przysługiwały w okolicznościach tej sprawy". Zdaniem Sądu Wojewódzkiego zaskarżone rozstrzygnięcie należy zakwalifikować jako rozstrzygnięcie określone w art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta. Sąd I instancji podniósł, że od rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta, wnioskodawcy przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 53 ust. 3 ustawy). Z kolei w przypadku utrzymania w mocy tego rozstrzygnięcia po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wnioskodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego (art. 53 ust. 3a ustawy o prawach pacjenta). WSA w Warszawie wskazał następnie, że zarówno rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta, jak i rozstrzygnięcie wydane po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu k.p.a. W konsekwencji nie mają do nich zastosowania "regulacje z art. 52 § 3 p.p.s.a.", zgodnie z którymi: "Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Prawo do wniesienia skargi bez zwrócenia się do organu, który wydał decyzję, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przysługuje stronie, gdy organem, który wydał decyzję, jest minister właściwy do spraw zagranicznych w zakresie spraw uregulowanych w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519, 185 i 547) albo konsul". Sąd Wojewódzki wskazał, że oznacza to, że "dla materii tej zastosowanie ma reguła ogólna z art. 52 § 1 p.p.s.a.", zgodnie z którą skuteczne wniesienie skargi może nastąpić po wyczerpaniu środków zaskarżenia. W takiej sprawie musi zatem znaleźć zastosowanie norma z art. 53 ust. 3 ustawy o prawach pacjenta, "określająca środek prawny w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy". Przepis ten jest normą szczególną, co oznacza, że ma być wykładany w sposób ścisły, nawet gdyby przełamywał ogólną regułę wyrażoną w art. 53 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego skarżący nie złożył wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w art. 53 ust. 3 ustawy o prawach pacjenta. Tym samym nie wyczerpał przysługującego mu środka zaskarżenia, co jest konieczne, aby dopuszczalne było wniesienie skargi, stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a. W takiej sytuacji skarga skarżącego musiała zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że sąd odrzuca skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne z przyczyn innych niż wskazane w art. 58 § 1 pkt 1-5 p.p.s.a. WSA w Warszawie wskazał, że inną przyczyną jest m.in. niewyczerpanie przysługujących stronie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Sąd I instancji podniósł, że w zaskarżonym rozstrzygnięciu skarżący został błędnie pouczony przez Rzecznika Praw Pacjenta, że możliwe jest złożenie skargi do sądu administracyjnego bez skorzystania ze środka w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Okoliczność ta sama w sobie nie może wprawdzie prowadzić do przyjęcia, że skarga wniesiona z naruszeniem art. 52 § 1 p.p.s.a jest dopuszczalna, jednak w takiej sytuacji odpowiednie zastosowanie może znaleźć unormowanie z art. 112 k.p.a. (w zw. z art. 54 ustawy o prawach pacjenta), zgodnie z którym błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia.
Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a odrzucił skargę.
Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 54 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta poprzez uznanie, że Rzecznik Praw Pacjenta nie był uprawniony do wydania rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy abstrahując od merytorycznych podstaw, organ ten uprawniony jest do umorzenia postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość;
II. art. 53 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 3 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta poprzez uznanie, że rozstrzygnięcie Rzecznika Pacjenta w istocie jest rozstrzygnięciem, w którym stwierdzono, że nie naruszono praw pacjenta w sytuacji gdy organ w sposób jednoznaczny umorzył postępowania na podstawie art. 105 k.p.a. w zw. z art. 54 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta;
III. art. 3 § 2 "ust. 2" (tak w oryginale) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) poprzez odrzucenie skargi w sytuacji, gdy Sąd I instancji zobligowany był do merytorycznego rozpatrzenia skargi;
IV. art. 52 § 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, że skarżący musiał wykorzystać środek w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 53 ust. 3 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta w sytuacji, gdy stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa.
W uzasadnieniu podniesiono argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Postępowanie kasacyjne przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie związania granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Jedynie w drodze wyjątku – w razie stwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny jest upoważniony i zobowiązany do przekroczenia granic skargi kasacyjnej i wyjścia poza zakres zaskarżenia oraz zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej. W takiej sytuacji Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę wady nieważności postępowania i sankcjonuje je niezależnie od granic zaskarżenia oraz podniesionych zarzutów (art. 183 § 1 i art. 186 p.p.s.a.). Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od strony skarżącej kasacyjnie konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów.
Mając na względzie wskazane wyżej zasady postępowania kasacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny – wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego – ograniczył rozpoznanie sprawy do weryfikacji zarzutów kasacyjnych, której wyniki prowadzą do wniosku, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim jako uzasadniony i wystarczający do uwzględnienia wniesionego środka zaskarżenia uznano zarzut błędnej wykładni i wadliwego zastosowania przepisów art. 53 ust. 3 w zw. z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.p.p. oraz art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 54 u.p.p. Wady interpretacyjne i subsumpcyjne w powyższym zakresie doprowadziły następczo do błędnej wykładni i nieprawidłowego zastosowania przepisów art. 53 ust. 3a u.p.p., art. 52 § 1-3 w zw. z art. 53 § 2 i art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a w konsekwencji i ostatecznie – do wadliwego zastosowania art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a.
Odnosząc się syntetycznie i konkluzywnie do zasadniczego zagadnienia zaskarżalności rozstrzygnięcia Rzecznika Praw Pacjenta wydanego w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.p.p. w zw. z art. 54 u.p.p., należy wyraźnie stwierdzić, że podstawa do wniesienia skargi na tego rodzaju rozstrzygnięcie wynika bezpośrednio z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.p.p., albowiem akt umarzający postępowanie w sprawie stwierdzenia naruszenia praw pacjenta, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 50-52 u.p.p., niezależnie od nadania mu charakteru procesowego rozstrzygnięcia (przez odpowiednie zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. na podstawie art. 54 u.p.p.), dotyczy praw pacjenta wynikających z przepisów prawa (przepisów ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta) z tego względu, że wszczęte i przeprowadzone postępowanie w sprawie oceny ich naruszenia zostało uznane przez Rzecznika Praw Pacjenta bezprzedmiotowe, co zamyka dalszą drogę weryfikacji naruszenia tych praw. Bez względu zatem na to, co oczywiste, czy prawa te wnioskodawcy ostatecznie przysługują, właśnie – w celu zapewnienia temu podmiotowi ochrony sądowej – akt procesowy tego rodzaju trzeba uznać za zaskarżalny na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W tym zakresie wprowadzenie ustawą z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 836) nowego przepisu ust. 3a do art. 53 u.p.p. ("W przypadku utrzymania w mocy rozstrzygnięcia Rzecznika wydanego po rozpatrzeniu wniosku, o którym mowa w ust. 3, wnioskodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego") nie mogło zmodyfikować prawidłowej wersji interpretacyjnej przepisów art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 53 ust. 1 u.p.p., z której również przed ww. nowelizacją należało wyprowadzić wniosek, że rozstrzygnięcia (merytoryczne i niemerytoryczne) w sprawie stwierdzenia naruszenia praw pacjenta, jako dotyczące praw wynikających z przepisów prawa, podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
W dalszej kolejności trzeba stwierdzić, że skoro akt umarzający postępowanie w sprawie stwierdzenia naruszenia praw pacjenta nie jest w sensie formalnym rozstrzygnięciem, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.p.p. (o niestwierdzeniu naruszenia praw pacjenta), to eo ipso nie mogą mieć do niego zastosowania przepisy art. 53 ust. 3 i 3a u.p.p. Przepis art. 53 ust. 3 u.p.p. wprowadził, w nawiązaniu do regulacji ustanowionej w art. 54 u.p.p., odpowiednie stosowanie do tego rodzaju aktu niejurysdykcyjnego o niestwierdzeniu naruszenia praw pacjenta instytucji procesowej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.), co jest rozwiązaniem rzadko spotykanym i wyjątkowym, a zatem wymagającym również restryktywnej interpretacji i aplikacji, natomiast w art. 53 ust. 3a u.p.p. wyraźnie postanowiono, że w przypadku utrzymania w mocy tego rodzaju rozstrzygnięcia wydanego po rozpatrzeniu wniosku, o którym mowa w art. 53 ust. 3, wnioskodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Uwzględniając wyjątkowy charakter art. 53 ust. 3a, należy zatem przyjąć, że nie ma on zastosowania do innych rozstrzygnięć Rzecznika, wydawanych po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego (art. 53 ust. 1 u.p.p.), w tym do rozstrzygnięć (aktów) umarzających postępowanie.
W związku z powyższym wadliwe okazały się dokonane przez kontrolowany Sąd Wojewódzki wykładnia i zastosowanie przepisów art. 52 § 1 i 2 w zw. z art. 53 § 2 i art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. na tle regulacji wynikającej z art. 53 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 3a u.p.p. O ile bowiem należy zgodzić się z Sądem a quo, że przesłanka dopuszczalności zaskarżenia, o której mowa w art. 52 § 1-2 p.p.s.a. (wyczerpanie administracyjnych środków zaskarżenia), w zakresie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy została wyłączona jedynie i co do zasady w odniesieniu do decyzji (art. 53 § 3 p.p.s.a., z zastrzeżeniem wyjątków), o tyle wadliwe jest stanowisko, że w odniesieniu do rozstrzygnięć (aktów) umarzających postępowanie w sprawie stwierdzenia naruszenia praw pacjenta przesłanka ta znajduje zastosowanie na podstawie art. 52 § 1 p.p.s.a. Sąd Wojewódzki nie dostrzegł bowiem, że jakkolwiek z treści art. 52 § 1 w zw. z art. 52 § 3 i art. 53 § 2 p.p.s.a. bezpośrednio wynika, że w odniesieniu do skarg na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ustawa może przewidywać środki zaskarżenia i w takim wypadku istnieje konieczność ich wyczerpania, to jednak w świetle art. 53 ust. 3a w zw. z art. 53 ust. 3 u.p.p., obowiązek złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jako warunek skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego został ograniczony jedynie do rozstrzygnięć, o których mowa w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.p.p., a zatem w odniesieniu do innych rozstrzygnięć Rzecznika, wydawanych po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego (art. 53 ust. 1 u.p.p.), w tym do rozstrzygnięć (aktów) umarzających postępowanie, nie znajduje on zastosowania.
Mając na względzie wnioski wynikające z powyższych rozważań, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a., co skutkuje uznaniem, że kontrolowany Sąd Wojewódzki wadliwie odrzucił skargę na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia naruszenia praw pacjenta do świadczeń zdrowotnych.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 181 § 2, art. 182 § 1, art. 182 § 3 oraz art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.
Naczelny Sąd Administracyjny przypomina jednocześnie pełnomocnikowi skarżącego kasacyjnie, że zgodnie z uchwałą tego Sądu z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 23), przepisy art. 203 i 204 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI