II GSK 353/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-08-13
NSAAdministracyjneWysokansa
pas drogowyzajęcie pasa drogowegokara pieniężnakomitet wyborczyreklama wyborczakodeks wyborczyprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymipełnomocnictwonieważność postępowania

NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu nieważności postępowania wynikającej z nienależytego umocowania pełnomocnika Komitetu Wyborczego.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na Komitet Wyborczy za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. WSA uchylił decyzję organu, uznając braki w ustaleniu stanu faktycznego. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając nieważność postępowania przed WSA z powodu reprezentowania strony przez osobę, która nie mogła być pełnomocnikiem zgodnie z Kodeksem wyborczym. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej na Komitet Wyborczy za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. NSA, działając z urzędu, stwierdził nieważność postępowania przed WSA, uznając, że strona była reprezentowana przez pełnomocnika, który nie mógł pełnić tej funkcji zgodnie z przepisami Kodeksu wyborczego. W szczególności, pełnomocnik wyborczy nie mógł skutecznie umocować pełnomocnika finansowego do reprezentowania komitetu w postępowaniu sądowym w tej sprawie, co stanowiło naruszenie art. 86 § 2 pkt 1 i art. 127 § 2 pkt 2 Kodeksu wyborczego. NSA podkreślił, że przepisy Kodeksu wyborczego ściśle określają zakres uprawnień pełnomocnika wyborczego i finansowego, a ich łączenie lub wzajemne przenoszenie kompetencji jest niedopuszczalne. W związku z tym, skarga wniesiona przez nienależycie umocowanego pełnomocnika była niedopuszczalna, a postępowanie przed WSA dotknięte nieważnością. NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, pełnomocnik finansowy nie może być umocowany do reprezentowania Komitetu Wyborczego w postępowaniu sądowym w sprawach innych niż te dotyczące gospodarki finansowej, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Pełnomocnictwo udzielone przez pełnomocnika wyborczego pełnomocnikowi finansowemu do reprezentowania Komitetu w postępowaniach sądowych jest nieważne.

Uzasadnienie

Kodeks wyborczy ściśle rozdziela kompetencje pełnomocnika wyborczego i finansowego. Pełnomocnik finansowy jest odpowiedzialny za gospodarkę finansową, a jego uprawnienia do reprezentacji przed sądami są ograniczone do spraw związanych ze sprawozdaniem finansowym. Udzielenie pełnomocnictwa finansowemu do reprezentowania w innych sprawach narusza zakaz łączenia funkcji i przepisy Kodeksu wyborczego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skarga niedopuszczalna z powodu nieusuwalnego braku formalnego.

K.w. art. 86 § § 2 pkt 1 i 2

Kodeks wyborczy

Określa funkcje pełnomocnika wyborczego i finansowego Komitetu Wyborczego.

K.w. art. 127 § § 1

Kodeks wyborczy

Odpowiedzialność pełnomocnika finansowego za gospodarkę finansową Komitetu.

u.d.p. art. 40 § ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 3, ust. 6 i ust. 12 pkt 1, ust. 13

Ustawa o drogach publicznych

Regulacje dotyczące zajęcia pasa drogowego i kar pieniężnych.

p.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Nieważność postępowania w przypadku nienależytego umocowania pełnomocnika.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 35 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Definicja pełnomocnika strony.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.w. art. 145 § § 5

Kodeks wyborczy

Uprawnienia pełnomocnika finansowego do wniesienia odwołania od postanowienia o odrzuceniu sprawozdania.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu.

k.p.a. art. 29

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja komitetu wyborczego jako jednostki organizacyjnej partii politycznej.

K.w. art. 110 § § 1

Kodeks wyborczy

Umieszczanie plakatów wyborczych w pasie drogowym jako zajęcie pasa drogowego.

u.d.p. art. 4 § pkt 1

Ustawa o drogach publicznych

Definicja pasa drogowego.

p.p.s.a. art. 189

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie NSA w przedmiocie skargi kasacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nienależyte umocowanie pełnomocnika Komitetu Wyborczego do reprezentowania go w postępowaniu sądowym, co stanowiło podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania przed WSA.

Odrzucone argumenty

Argumenty WSA dotyczące błędów w ustaleniu stanu faktycznego przez organ pierwszej instancji (nie zostały rozpatrzone przez NSA z uwagi na stwierdzenie nieważności postępowania).

Godne uwagi sformułowania

Strona skarżąca była w postępowaniu sądowym reprezentowana przez pełnomocnika, który w rozpoznanej sprawie nie mógł występować w takim charakterze. Przepisy określające, kto może być pełnomocnikiem strony, mają charakter bezwzględnie obowiązujących. Ustanowienie pełnomocnikiem osoby, która pełnomocnikiem być nie może i działanie tej osoby w postępowaniu sądowym powoduje skutek, że strona nie jest należycie reprezentowana, gdyż pełnomocnik strony nie jest należycie umocowany. Możliwość udzielenia w rozpoznawanej sprawie pełnomocnictwa przez pełnomocnika wyborczego pełnomocnikowi finansowemu na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego odnoszących się do przedstawicielstwa - stanowiłoby naruszenie regulacji Kodeksu wyborczego.

Skład orzekający

Patrycja Joanna Suwaj

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Rysz

sędzia

Marek Krawczak

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Kodeksu wyborczego dotyczących reprezentacji Komitetów Wyborczych przez pełnomocników, a także kwestia nieważności postępowania sądowego z powodu nienależytego umocowania pełnomocnika."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji Komitetów Wyborczych i ich pełnomocników. Interpretacja przepisów Kodeksu wyborczego może być odmienna w innych kontekstach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z reprezentacją Komitetów Wyborczych, co ma znaczenie dla prawidłowego przebiegu postępowań sądowych i administracyjnych. Pokazuje, jak drobne błędy formalne mogą prowadzić do uchylenia orzeczeń.

Nieważność postępowania: Jak błąd w pełnomocnictwie Komitetu Wyborczego zniweczył wyrok sądu?

Dane finansowe

WPS: 5808 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 353/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-08-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz
Marek Krawczak
Patrycja Joanna Suwaj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1676/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-11-07
Skarżony organ
Dyrektor Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 6 , art. 35 § 1, art. 205 § 2 ,  zw. z art. 203 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1277
art. 86 § 2 pkt 1 i 2, art. 127 § 1, art. 145 § 5 , art. 110 § 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 320
art. 40 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 3, ust. 6 i ust. 12 pkt 1, ust. 13
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 1676/24 w sprawie ze skargi Komitetu Wyborczego (...) na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 21 marca 2024 r. nr O/ZG.Z-3.4361.3.2024.JH w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Uzasadnienie
1. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (dalej przywoływany także jako: "GDDKiA", "Organ"), decyzją z 8 stycznia 2024 r. orzekł o wymierzeniu Komitetowi Wyborczemu (...) (dalej przywoływany jako: "Skarżący"), reprezentowanego przez pełnomocnika finansowego T. B., kary pieniężnej w wysokości 5 808 zł za zajęcie bez zezwolenia zarządcy drogi pasa drogowego drogi krajowej nr (...), w m. (...), w km 23+600 po stronie prawej i w km 24+300 po stronie prawej w okresie:
- od 13 do 15 października 2023 r., tj. 3 dni łącznie, pod ustawienie 10 jednostronnych reklam o treści: "11. (...)" o powierzchni 2,00 m x 1,10 m = 2,20 m² każda,
- od 16 do 18 października 2023 r., tj. 3 dni łącznie, pod ustawienie 4 jednostronnych reklam o treści: "11. (...)" o powierzchni 2,00 m x 1,10 m = 2,20 m² każda,
- od 19 do 22 października 2023 r., tj. 4 dni łącznie, pod ustawienie 6 jednostronnych reklam o treści "11. (...)" o powierzchni 2,00 m x 1,10 m = 2,20 m² każda.
Organ podkreślił, że stroną postępowania w przedmiocie umieszczania reklamy w pasie drogowym, a w konsekwencji zobowiązanym do uzyskania w tej sprawie zgody zarządcy drogi jest właściciel tej reklamy. Jeżeli w danej sprawie nie stwierdzono kradzieży plakatów wyborczych zawierających wizerunek umieszczonych na nich kandydatów przez osoby trzecie, to owymi plakatami wyborczymi dysponowały osoby działające w imieniu skarżącego. Plakaty wyborcze podlegają szczególnej ochronie prawnej, co jednocześnie wymaga zwiększonej aktywności skarżącego w zakresie ich odpowiedniego zabezpieczenia, posiadania kontroli nad ich dystrybucją, odpowiedzialności za działania zindywidualizowanych osób, którym skarżący powierza ich rozmieszczanie. Brak takiej kontroli prowadzi do odpowiedzialności skarżącego za umieszczenie w pasie drogowym bez zezwolenia plakatów wyborczych. Skarżący jako właściciel plakatów wyborczych, ponosi odpowiedzialność za działanie osób, którzy działają w ich imieniu w czasie prowadzenia kampanii wyborczej, w szczególności gdy dotyczy to rozmieszczania materiałów wyborczych w postaci plakatów.
2. Decyzją z 21 marca 2024 r. nr O/ZG.Z-3.4361.3.2024.JH GDDKiA, na podstawie art. 40 ust. 12 pkt 1 i ust. 13 w zw. z art. 40 ust. 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 320, dalej przywoływana jako: "u.d.p.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775, dalej przywoływana jako: "k.p.a."), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z 8 stycznia 2024 r. nr O/ZG.Z-13.4361.29.2023.2.MR.
W uzasadnieniu decyzji Organ wskazał, że materiał dowodowy zebrany
w sprawie, tj. wpisy pracowników Obwodu Drogowego w R. do dziennika objazdu drogi krajowej nr (...) z dni wskazanych w zaskarżonej decyzji oraz dokumentacja zdjęciowa wskazują, iż banery wyborcze znajdowały się w pasie drogowym drogi krajowej nr(...)przez wskazany w decyzji okres.
W ocenie Organu, umieszczenie plakatów wyborczych w pasie drogowym podlega reglamentacji art. 40 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt. 3 u.d.p. i w związku z tym Skarżący powinien zwrócić się do zarządcy drogi o stosowne zezwolenie wydawane w drodze decyzji administracyjnej naliczającej opłaty za zajęcie pasa drogowego.
W rozumieniu art. 29 k.p.a., komitet wyborczy jest jednostką organizacyjną partii politycznej, do którego zadań należy prowadzenie kampanii wyborczej, dlatego wskazany na plakacie wyborczym komitet wyborczy powinien ubiegać się
o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego. Materiały wyborcze m.in. w postaci plakatów/banerów wyborczych zarządca drogi traktuje jak każdą inną reklamę
w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych i wobec lokalizowania takich obiektów w pasie drogowym stosuje wymagania przewidziane przez procedurę określoną w tej ustawie w zakresie lokalizowania reklam w pasie drogowym.
Powołując się na art. 110 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2022 r. poz. 1277), Organ wskazał, że jeżeli plakaty i hasła wyborcze umieszczane są na gruncie wydzielonym liniami granicznymi, w którym zlokalizowana jest droga, to w świetle art. 4 pkt. 1 u.d.p., stanowią element zajęcia pasa drogowego. Brzmienie tego przepisu wymaga do umieszczenia plakatów wyborczych na określonych obiektach i urządzeniach zgody właściciela lub zarządcy drogi. Zgoda taka, jak wynika z ustawy o drogach publicznych, przewidziana jest
w formie decyzji administracyjnej na zajęcie pasa drogowego.
3. Skarżący wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji poprzedzającej, a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 listopada 2024 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1676/24) uchylił zaskarżoną decyzję; oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.
Zdaniem Sądu I instancji, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że Organ w sposób kompletny i dokładny doprowadził do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Sąd I instancji stwierdził, że okolicznością faktyczną, istotną w niniejszej sprawie, która nie została w sposób należyty wyjaśniona jest okres 19-22 października 2023 r. oraz ilość banerów wyborczych kandydata KW (...)nr 11 (...), które zostały usytuowane w pasie drogowym ww. drogi. Od prawidłowego wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych zależy bowiem wysokość nałożonej kary, którą oblicza się, mnożąc stawkę za zajęcie jednego metra kwadratowego, wynikającą z obowiązującego na danym terenie aktu prawa miejscowego, przez ilość metrów zajętego bez zezwolenia obszaru i przez liczbę dni zajmowania pasa drogowego. W przedmiotowej sprawie znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy nie daje podstaw do nałożenia na Skarżącego kary za zajęcie pasa drogowego w okresie: 19-22 października 2023 r. od 6 sztuk reklam. Tym samym, stwierdzone naruszenie prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji.
5. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła GDDKiA wnosząc na podstawie art. 189 p.p.s.a. o wydanie postanowienia o uchyleniu wyroku oraz odrzuceniu skargi ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości
i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Jednocześnie Skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) Nieważność postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w związku z istnieniem przesłanki określonej w art. 183 § 2 ust. 2 tj. pełnomocnik strony był nienależycie umocowany, gdyż osoba występująca w charakterze pełnomocnika nie ma zdolności bycia pełnomocnikiem w rozumieniu art. 35 p.p.s.a. Osoba, której podpis widnieje pod skargą na decyzję Organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie posiadała w chwili sporządzania
i wnoszenia skargi pełnomocnictwa do postępowania przed sądem administracyjnym, posiadała jedynie pełnomocnictwo do występowania na etapie postępowania administracyjnego. Brak ten został na wezwanie Sądu usunięty w ten sposób, iż osoba uprawniona do reprezentacji potwierdziła czynność pełnomocnika oraz przesłała pełnomocnictwo dla osoby podpisanej pod skargą. Nie zmienia to jednak faktu, iż aby pełnomocnik był należycie umocowany, musi posiadać on cechy, posiadać zdolność do bycia pełnomocnikiem w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Osoba ta w sposób oczywisty nie jest ani radcą prawnym, ani adwokatem (pełnomocnikiem profesjonalnym), nie jest też członkiem rodziny Komitetu Wyborczego. Aby Pan T. B. mógł być pełnomocnikiem wyborczym Komitetu Wyborczego - musiałby być jego pracownikiem, a zatem pozostawać w stosunku pracy na podstawie aktów określonych w art. 2 Kodeksu Pracy. Fakt ten nie został wykazany na wezwanie Sądu. Strona skarżąca pominęła kwestię zdolności do bycia pełnomocnikiem. Zdaniem Organu, co Organ wzmiankował już w odpowiedzi na skargę, mając na uwadze, iż komitety wyborcze są tzw. epizodycznymi podmiotami prawnym, niezwykle mało prawdopodobnym jest aby zatrudniały one kogokolwiek na podstawie stosunku pracy. Fakt bycia pracownikiem Skarżącego winien być wykazany w odpowiedzi na wezwanie WSA, co nie zostało uczynione.
Pan T. B., podpisany pod skargą, nie może być pełnomocnikiem, gdyż nie ma do tego określonych cech a zatem nawet zatwierdzenie przez Pełnomocnika Wyborczego (przedstawiciela ustawowego zgodnie z kodeksem wyborczym) czynności pełnomocnika nie może być skuteczne, gdyż "zatwierdzenie czynności pełnomocnika" odnosi się do osoby i czynności, która ostatecznie pełnomocnikiem okazała się być, natomiast w rozpoznawanym przypadku - osoba składająca skargę nie może być pełnomocnikiem w ogóle a zatem zatwierdzenie jej czynności również nie może być skuteczne prawnie.
2). Naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy przez uznanie za skuteczne uzupełnienie braków formalnych przez przedłożenie pełnomocnictwa i potwierdzenie czynności "pełnomocnika" osobie, która nie ma zdolności do bycia pełnomocnikiem a zatem rozpoznanie skargi
i przeprowadzenie postępowania w okolicznościach wskazanych w art. 183 § 2 ust. 2
tj. nieważności postępowania. Tym samym Organ zarzuca, że postępowanie przed sądem administracyjnym zostało zainicjowane i przeprowadzone przy udziale osoby nieupoważnionej i wobec istnienia obiektywnych znacznych wątpliwości, a wręcz pewności, co do braku zdolności do bycia pełnomocnikiem przez Pana T.B., nieusuniętych w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych - co Sąd I instancji pominął. Wydaje się zasadnym twierdzenie, iż Sąd
I Instancji winien był odrzucić skargę z niekompletnie uzupełnionym brakiem formalnym, ewentualnie wezwać ponownie do przedłożenia dokumentu umowy
o pracę zawartej pomiędzy Komitetem Wyborczym (...) oraz Panem T. B.. Wobec czego uznanie prawidłowości umocowania Pana T. B. i tym samym uznanie, iż Skarżący był należycie reprezentowany – było co najmniej przedwczesne.
Organ zaznaczył również, iż sam fakt podjęcia uchwały nr 42/2023 Państwowej Komisji Wyborczej (załączonej przez Skarżącego) i powołanie pana T. B. do pełnienia funkcji pełnomocnika finansowego nie jest równoznaczne
z nawiązaniem stosunku pracy i uzyskaniem statusu pracownika. Zgodnie z bowiem z normami prawa, w tym przede wszystkim art. 68 Kodeksu pracy oraz bogatym orzecznictwem - sam fakt powołania do pełnienia funkcji nie jest wystarczający do przyjęcia domniemania nawiązania stosunku pracy.
W uzasadnieniu Skarżący organ przedstawił argumenty mające wskazywać na zasadność zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, podniesioną także w zarzutach skargi kasacyjnej.
W każdej sprawie sąd kasacyjny dokonuje kontroli czy w postępowaniu sądowym nie zaistniały przesłanki, które stanowiłyby o nieważności postępowania.
7. Dokonując kontroli postępowania sądowego, które poprzedziło wydanie zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że jest ono dotknięte wadą, którą należało zakwalifikować jako wadę postępowania wymienioną w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.
Strona skarżąca była w postępowaniu sądowym reprezentowana przez pełnomocnika, który w rozpoznanej sprawie nie mógł występować w takim charakterze.
W myśl art. 35 § 1 p.p.s.a. pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne.
Przepisy określające, kto może być pełnomocnikiem strony, mają charakter bezwzględnie obowiązujących, co oznacza, że strona nie może ustanowić pełnomocnikiem osoby, która nie ma zdolności bycia pełnomocnikiem w danym postępowaniu sądowym. Ustanowienie pełnomocnikiem osoby, która pełnomocnikiem być nie może i działanie tej osoby w postępowaniu sądowym powoduje skutek, że strona nie jest należycie reprezentowana, gdyż pełnomocnik strony nie jest należycie umocowany.
8. Do problematyki prawidłowej reprezentacji Komitetu wyborczego Naczelny Sąd Administracyjny już się odnosił (por. np. postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2025, sygn. akt II GZ 33/25 oraz z 18 marca 2025, sygn. akt II GSK 48/25) i NSA orzekający w tej sprawie poglądy w przywoływanych orzeczeniach w pełni podziela.
Jak wskazuje art. 86 § 1 K.w. funkcję komitetu wyborczego partii politycznej pełni organ partii upoważniony do jej reprezentowania na zewnątrz. Stosownie zaś do art. 86 § 2 pkt 1 i 2 cyt. ustawy organ partii politycznej, o którym mowa w § 1, zawiadamia właściwy organ wyborczy o utworzeniu komitetu i o zamiarze samodzielnego zgłaszania kandydatów oraz o powołaniu: 1) pełnomocnika wyborczego uprawnionego, z zastrzeżeniem art. 127, do występowania na rzecz
i w imieniu komitetu wyborczego; 2) pełnomocnika finansowego, o którym mowa
w art. 127. Natomiast w myśl art. 127 § 1 i 2 pkt 2 K.w. za gospodarkę finansową komitetu wyborczego odpowiedzialny jest i prowadzi ją jego pełnomocnik finansowy. Pełnomocnikiem finansowym nie może być pełnomocnik wyborczy, z zastrzeżeniem art. 403 § 5 pkt 1.
Z powyższych przepisów wynika, że do występowania na rzecz i w imieniu komitetu wyborczego jest uprawniony pełnomocnik wyborczy (art. 86 § 2 pkt 1),
z wyjątkiem spraw związanych z gospodarką finansową komitetu wyborczego, do prowadzenia których jest uprawniony pełnomocnik finansowy (art. 86 § 2 pkt 2 i art. 127 § 1). Jednocześnie ustawodawca zdecydował się przyjąć takie rozwiązanie, aby pełnomocnik wyborczy oraz pełnomocnik finansowy z wyjątkiem sytuacji, która nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie (dot. komitetu wyborczego wyborców w wyborach na radnych do rady gminy w gminie liczącej do 20 000 mieszkańców, gdzie pełnomocnik wyborczy jest zarazem pełnomocnikiem finansowym), nie łączyli swoich funkcji, a tym samym, aby nie przejmowali wzajemnie swoich uprawnień
i obowiązków przysługujących im na podstawie przepisów K.w.
Należy w tym miejscu podkreślić, że przepisy Kodeksu wyborczego inne uprawnienia przyznają pełnomocnikowi wyborczemu, a inne pełnomocnikowi finansowemu. Przy czym Kodeks wyborczy - co ma istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie - wskazuje na konkretne sytuacje, w których pełnomocnik finansowy - w ramach prowadzenia gospodarki finansowej - jest uprawniony do reprezentowania komitetu wyborczego przed sądami. I tak np. zgodnie z art. 145 § 1 K.w. w przypadku odrzucenia sprawozdania finansowego komitetu wyborczego przez Państwową Komisję Wyborczą pełnomocnik finansowy ma prawo, w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu sprawozdania, wnieść do Sądu Najwyższego skargę na postanowienie Państwowej Komisji Wyborczej
w przedmiocie odrzucenia sprawozdania. Stosowanie zaś do art. 145 § 5 K.w.
w przypadku odrzucenia sprawozdania finansowego komitetu wyborczego przez komisarza wyborczego pełnomocnik finansowy ma prawo, w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu sprawozdania, wnieść do sądu okręgowego odwołanie od postanowienia.
9. Wobec powyższego na gruncie ww. przepisów Kodeksu wyborczego, które to przepisy znajdują zastosowanie w stanie faktycznym sprawy - pełnomocnik wyborczy skarżącego Komitetu nie mógł skutecznie umocować pełnomocnika finansowego Komitetu do jego reprezentowania w rozpoznawanej sprawie, a tym samym do wniesienia skargi. Natomiast takie właśnie pełnomocnictwo zostało przedstawione przez wnoszącego skargę. Z treści tego pełnomocnictwa wprost wynika, że pełnomocnik wyborczy skarżącego Komitetu w osobie K. S. udziela pełnomocnictwa pełnomocnikowi finansowemu tego Komitetu, tj. T. B. do reprezentowania Komitetu Wyborczego (...)przed organami administracji publicznej we wszelkich sprawach dotyczących wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego poprzez umieszczenie materiałów wyborczych bez zgody zarządcy drogi - we wszystkich instancjach, jak również do reprezentowania Komitetu Wyborczego (...)
w postępowaniach przed sądami administracyjnymi związanymi ze skargami na decyzje organów w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych za zajęcie pasa drogowego poprzez umieszczanie materiałów wyborczych bez zgody zarządcy drogi.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - możliwość udzielenia
w rozpoznawanej sprawie pełnomocnictwa przez pełnomocnika wyborczego pełnomocnikowi finansowemu na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego odnoszących się do przedstawicielstwa - stanowiłoby naruszenie regulacji Kodeksu wyborczego, gdyż w istocie przyznałoby pełnomocnikowi finansowemu kompetencję pełnomocnika wyborczego wyrażoną w art. 86 § 2 pkt 1 K.w. To zaś czyniłoby iluzoryczny zakaz o którym mowa w art. 127 § 2 pkt 2 K.w., tj. zakaz łączenia obu tych funkcji (z zastrzeżeniem art. 403 § 5 pkt 1).
Zatem sporządzenie i wniesienie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem strony powoduje, że skarga taka, jako dotknięta nieusuwalnym brakiem, jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.).
10. Dopuszczenie do działania w charakterze pełnomocnika osoby, która nie może być pełnomocnikiem jest przyczyną nieważności postępowania (por. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis, 2004 r., str.74). Z tego względu rozpoznając skargę kasacyjną należało wziąć pod rozwagę nieważność postępowania spowodowaną tym, że pełnomocnik Strony nie był należycie umocowany, gdyż pełnomocnikiem Strony została ustanowiona osoba, która nie może być pełnomocnikiem w tej sprawie (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Błąd nie został konwalidowany w toku postępowania i spowodował jego nieważność.
11. Przyjęcie takiej przyczyny uchylenia zaskarżonego wyroku oznacza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności wezwie Stronę skarżącą do usunięcia braku formalnego skargi, który doprowadził do nieważności postępowania.
12. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Przywołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych pochodzą z bazy dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI