II GSK 349/25

II GSK 349/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-08-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz
Marek Krawczak
Patrycja Joanna Suwaj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6075 Działalność zawodowa w dziedzinie gospodarowania nieruchomościami
Hasła tematyczne
Gospodarka mieniem
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1880/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-09-24
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 344
art. 4 pkt 16 , art. 175 ust 1 , art. 195a ust 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, 77, 80, 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Rozwoju i Technologii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 1880/24 w sprawie ze skargi E. G. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 4 marca 2024 r. nr DN-VII.7651.24.2023.KW.4.KOZ-R/1541 w przedmiocie kary dyscyplinarnej w postaci nagany wobec rzeczoznawcy majątkowego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od E. G. na rzecz Ministra Rozwoju i Technologii 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Minister Rozwoju i Technologii decyzją z dnia 4 marca 2024 r. nr DN-VII.7651.24.2023.KW.4.KOZ-R/1541, orzekł o zastosowaniu wobec rzeczoznawcy majątkowego E. G. (dalej przywoływany jako: "Skarżący", "Rzeczoznawca" lub "Strona"), kary dyscyplinarnej w postaci nagany. Decyzja została wydana na podstawie art. 195a ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344, dalej przywoływana jako: "u.g.n.").
W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że przedmiotem postępowania wyjaśniającego objęte zostały czynności zawodowe Rzeczoznawcy wykonane w związku ze sporządzeniem w dniu 26 lipca 2022 r. operatu szacunkowego: "Określenie wartości odtworzeniowej nieruchomości gruntowej oznaczonej
w ewidencji gruntów jako działka nr (...)położonej w H., gmina H., powiat (...), województwo (...)" oraz aneksu do ww. operatu z dnia 24 stycznia 2023 r. Celem wyceny było określenie wartości rynkowej nieruchomości gruntowej przeznaczonej na realizację inwestycji drogowej, dla potrzeb ustalenia odszkodowania zgodnie z art. 12 i 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Rzeczona działka nr (...)została objęta decyzją Starosty Mińskiego nr 74/2022 z dnia 4 marca 2022 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej obejmującej rozbudowę drogi gminnej ul. (...).
W piśmie z dnia 14 marca 2023 r. A. i T.S. postawili Rzeczoznawcy zarzuty:
1). brak właściwej analizy rynku,
2). przyjęcie do porównań nieruchomości, których ceny nie odpowiadają aktualnemu poziomowi cen nieruchomości podobnych,
3). uwzględnienie do porównań nieruchomości niepodobnych do wycenianej - nieruchomość szacowana ma zestaw cech, które w każdym parametrze są lepsze od cech wszystkich nieruchomości porównawczych,
4). przyjęcie do wyceny wadliwej metodyki ze względu na brak rynkowego charakteru nieruchomości porównawczych przeznaczonych pod drogi,
5). przyjęcie do porównań nieruchomości położonych w miejscowościach niepodobnych do miasta H.,
6). brak podstaw ustalenia atrybutów oraz ich wag z uwagi na niewłaściwą analizę rynku; nie wiadomo np. dlaczego "wartość lokalizacji" została określona na 40%, a nie np. na 80%,
7). nieprawidłowe przyjęcie podejścia kosztowego, metody kosztów odtworzenia z uwzględnieniem stopnia zużycia przy wycenie składników budowlanych nieruchomości,
8). pominięcie w wycenie drzew stanowiących części składowe szacowanej nieruchomości,
9). pominięcie kosztów robocizny przy wycenie ogrodzenia,
10). nieuwzględnienie kosztów przeniesienia materiałów budowlanych składowanych w granicach nieruchomości wycenianej,
11). pominięcie spadku wartości działki pozostałej po podziale.
Komisja Odpowiedzialności Zawodowej po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wystąpiła o zastosowanie wobec Skarżącego kary dyscyplinarnej określonej w art. 178 ust. 2 pkt 2 u.g.n., tj. kary nagany,
a szczegółowe ustalenia dotyczące naruszenia przepisów prawa przez Rzeczoznawcę wraz z oceną zasadności zarzutów i innych okoliczności sprawy zawarła w protokole końcowym.
W ocenie Organu zarzuty przedstawione w pkt 1, 5, 6 i 8 znalazły potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, natomiast zarzuty z pkt 2, 3, 4, 7, 9,10 i 11 zostały odrzucone.
Co do pkt 1 Minister stwierdził, iż Rzeczoznawca w punkcie 7 operatu szacunkowego przedstawił analizę rynku nieruchomości przeznaczonych pod drogi w granicach gminy H.. Na podstawie tej analizy stwierdził, iż
w okresie ostatnich dwóch lat odnotowano trzy transakcje dotyczące nieruchomości drogowych, które spełniały warunki podobieństwa
z nieruchomością wycenianą. Ceny jednostkowe uwzględnionych transakcji wyniosły 50 zł/m2, 68 zł/m2 i 100 zł/m2. Stanowiły one podstawę wykonanej przez Stronę wyceny wartości nieruchomości przejętej z mocy prawa na własność Gminy H..
Organ zaznaczył, że podejście porównawcze wykorzystane przez Rzeczoznawcę w procesie wyceny zakłada znajomość cen transakcyjnych nieruchomości podobnych do nieruchomości będącej przedmiotem wyceny,
a także cech tych nieruchomości wpływających na poziom ich cen. Do porównań wybiera się co najmniej trzy nieruchomości ze zbioru nieruchomości podobnych stanowiących podstawę wyceny. Rzeczoznawca określił różnice występujące pomiędzy nieruchomościami przyjętymi w zbiorze nieruchomości porównawczych składającego się z trzech nieruchomości i określił ich udział
w rozpiętości cen w przyjętym zbiorze. Jednak zdaniem Ministra przyjęty przez Rzeczoznawcę zbiór nieruchomości podobnych w omawianej sprawie jest zbyt mały, aby można było stwierdzić, że cechy charakteryzujące przyjęte do porównania nieruchomości to właśnie te różnicujące poziom cen transakcyjnych.
Analizując zmiany poziomu cen wskutek upływu czasu, Rzeczoznawca przyjął kilkadziesiąt transakcji dotyczących nieruchomości drogowych zaistniałych w latach 2018 - 2022 w granicach rynku lokalnego powiatu mińskiego, do którego należy gmina H.. W operacie szacunkowym brakuje jednak wykazu transakcji nieruchomości drogowych przyjętych do analizy zmiany poziomu cen wskutek upływu czasu. Minister nie podzielił wyjaśnień Strony złożonych w toku postępowania, iż wśród kilkudziesięciu transakcji nieruchomości drogowych nie było nieruchomości podobnych. Rzeczoznawca majątkowy odstąpił od analizy tych transakcji, która mogłaby
w sposób bardziej przekonujący wykazać, jakie atrybuty różnicują ceny nieruchomości, a także w szczególności wyróżnić cenę minimalną Cmin i cenę maksymalną Cmax. Tym bardziej, że poziom cen w analizowanym czasie, według analizy, na którą się powołuje Rzeczoznawca w operacie szacunkowym, był stabilny. Z kolei z wykresu wzrostu cen zamieszczonego
w operacie szacunkowym wynika, iż większość cen nieruchomości drogowych zawiera się w przedziale do 150 zł, przy czym wykres ten zawiera również nieruchomości położone w gminie sąsiedniej, która według Rzeczoznawcy nie powinna być porównywana z gminą H., na terenie której zlokalizowana jest nieruchomości podlegająca wycenie. Nie mniej jednak z danych podanych przez Stronę, w sąsiedniej gminie S. średnia cena nieruchomości drogowych wyniosła 93,45 zł/m2, co jest wynikiem porównywalnym do średniej z trzech nieruchomości przyjętych do porównania - 72,67 zł/m2, przy rozpiętości cen wyniosła od 50 do 100 zł/m2.
Zdaniem Ministra powyższe ustalenia dowodzą, że Rzeczoznawca, odstępując od szczegółowej analizy rynku, naruszył art. 175 ust 1 u.g.n., wykonując czynności szacowania nieruchomości bez zachowania szczególnej staranności właściwej dla ich zawodowego charakteru.
Wyjaśnienia Rzeczoznawcy z dnia 15 grudnia 2023 r., że "przyjęcie umów kupna-sprzedaży działek drogowych z terenu gminy S., których średnie ceny jednostkowe są wyższe o około 20 zł/m2 (...) wypaczyłoby wynik wyceny", w opinii Organu nie są wiarygodne.
Dalej Minister zauważył, iż Rzeczoznawca, podane na stronie 12 operatu szacunkowego cechy rynkowe mające istotny wpływ na zróżnicowanie cen oraz określenie ich wag, ustalił na podstawie "rynku lokalnego oraz podobnych rynków równoległych". Nie wskazał jednak obszaru analizowanego rynku lokalnego (gmina, powiat), jak również nie wyjaśnił, jakie "rynki równoległe" poddał analizie. Wagi cech rynkowych Skarżący określił natomiast na podstawie "analizy preferencji uczestników lokalnego rynku i podobnych rynków równoległych nieruchomości, własnego doświadczenia, wywiadu przeprowadzonego wśród rzeczoznawców majątkowych, pośredników
w obrocie nieruchomościami oraz aktywnych uczestników rynku". Rzeczoznawca nie wyjaśnił w operacie szacunkowym, jakich uczestników rynku dotyczyła analiza preferencji w przypadku nabywania nieruchomości przeznaczonych na cele budowy dróg publicznych, jak również roli pośredników w obrocie nieruchomościami oraz nie wskazał aktywnych uczestników rynku przy nabywaniu gruntów pod drogi publiczne. Użył w tym przypadku enigmatycznych, szablonowych sformułowań, które nie zostały poparte rzetelną analizą rynku. Dopiero w piśmie z dnia 15 grudnia 2023 r., nieco szerzej wyjaśnił sposób przyjętych wag. Zdaniem Organu w dalszym ciągu niezrozumiałe jest posiłkowanie się w tym zakresie "wiedzą" pośredników
w obrocie nieruchomościami, którzy, jak sam przyznał, "nie uczestniczą
w transakcjach kupna-sprzedaży działek pod drogi publiczne", w związku
z czym wątpliwe jest, czy "posiadają cenną wiedzę na temat rynku drogowego".
Minister wskazał, iż nie przyjęto wyjaśnień Rzeczoznawcy, powtórzonych również w piśmie z dnia 15 grudnia 2023 r., iż różnice te wynikają
z niedoskonałości rynku nieruchomości, w tym nieruchomości drogowych. Zdaniem Organu, przy tak dużych rozpiętościach cen rynkowych nieruchomości przyjętych do porównań, w drodze bliżej nieokreślonej przez Rzeczoznawcę analizy rynku, proces wyceny jest niewiarygodny, a oszacowane wartości są obarczone ryzykiem zbyt dużego błędu szacowania. Nieruchomości przyjęte do porównań powinny zostać dobrane ze szczególną starannością. Przy tak ubogim, według Skarżącego rynku, należało z równą starannością ustalić cechy mające wpływ na zróżnicowanie cen oraz ich wagi. Wykazane różnice wskazują na znaczne rozbieżności pomiędzy wynikami analizy rynku przeprowadzonej przez Rzeczoznawcę a cechami nieruchomości przyjętych do porównania i ich wagami wykorzystanymi do obliczeń wartości nieruchomości. Prawidłowe określenie i opisanie cech nieruchomości pozwala na zakwalifikowanie ich jako podobnych do nieruchomości wycenianej i umożliwia ocenę, czy spełniają one kryteria nieruchomości podobnej w rozumieniu art. 4 pkt 16 u.g.n. Cechy rynkowe, które ustala się przy stosowaniu podejścia porównawczego są to te właściwości, które wpływają na zróżnicowanie cen transakcyjnych w zbiorze nieruchomości podobnych stanowiącym podstawę wyceny. Cechy rynkowe, ich stany oraz wagi nie mają uniwersalnego charakteru. Dobór cech powinien mieć uzasadnienie w analizie rynku i w materiale porównawczym. Rzeczoznawca pomijając sposób, w jaki określił te atrybuty oraz ich wagi, w tabeli zawierającej nieruchomości przyjęte do porównania bardzo lakonicznie przedstawił ich charakterystykę pod względem wyszczególnionych cech.
Resumując Organ wskazał, iż do orzeczenia kary dyscyplinarnej przyczyniły się przede wszystkim błędy Rzeczoznawcy zakresie ustalenia stanu szacowanej nieruchomości oraz dokonanej analizy i charakterystyki rynku nieruchomości. Gdyby Skarżący zachował szczególną staranność przy wykonywaniu czynności oględzin nieruchomości, nie doszłoby do błędu
w postaci pominięcia w operacie szacunkowym, zarówno w opisie nieruchomości, jak i samej wycenie, naniesień w postaci drzew. Dokumenty przekazywane przez zlecającego wycenę, każdorazowo powinny być weryfikowane przez rzeczoznawcę majątkowego. Rzeczoznawca, co prawda skorygował po ponownych oględzinach wartość nieruchomości o wartość tych naniesień w aneksie do operatu szacunkowego, ale pominął przy tym skorygowanie opisu nieruchomości i przeanalizowanie w związku z tym dalszych czynności szacowania nieruchomości, w tym np. podobieństwa uwzględnionych do wyceny nieruchomości podobnych. Powyższe mogło mieć wpływ na przyjętą procedurę i oszacowanie wartości nieruchomości. Ponadto
w omawianym przypadku przyjęty przez Rzeczoznawcę o zbiór nieruchomości porównawczych jest zbyt mały dla wykazania prawidłowości czynności określenia wartości szacowanej nieruchomości. Biorąc pod uwagę, że do analizy zmian cen z tytułu upływu czasu Skarżący przyjął aż kilkadziesiąt transakcji nieruchomości drogowych z rynku całego powiatu mińskiego, niewiarygodne jest ustalenie Rzeczoznawcy, że nie było więcej nieruchomości, które mogłyby stanowić nieruchomości porównawcze w wycenie, zwłaszcza że, jak wskazał w operacie szacunkowym, poziom cen na rynku był stabilny,
a większość przyjętych cen, na podstawie których stwierdzono brak wzrostu cen w czasie, zawierała się w przedziale do 150 zł/m2, a więc na poziomie zbliżonym do cen nieruchomości w przyjętym zbiorze trzech nieruchomości porównawczych. Rzeczoznawca nie wykazał w sposób dostateczny, że nie można było przyjąć nieruchomości z gmin sąsiednich. Nie zamieścił w operacie szacunkowym wykazu transakcji przyjętych do określenia trendu zmian cen
w czasie. Odstąpił od analizy tych transakcji, która mogłaby w sposób przekonywujący wykazać, jakie atrybuty różnicują ceny nieruchomości. Brakuje więc w operacie szacunkowym istotnych informacji, potwierdzających zasadność przyjętego toku postępowania. Rzeczoznawca majątkowy nie przeprowadził w sposób wystarczający analizy i charakterystyki rynku nieruchomości właściwej dla celu i sposobu wyceny, co zdaniem Ministra musiało znaleźć odzwierciedlenie w orzekanej karze. Dodatkowo z wyjaśnień Strony złożonych już po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wynika, że do ustalenia zmian cen w czasie przyjął rynek nieporównywalny w części wykraczającej poza gminę H.. Rzeczoznawca nie uzasadnił przyjętych wag cech rynkowych, nie wyjaśnił też, jakie "rynki równoległe" poddał analizie do ustalenia tych cech. Powoływanie się przez niego na pozyskane
w tym zakresie informacje od pośredników w obrocie nieruchomościami jest niezrozumiałe i niezasadne. W operacie szacunkowym bardzo ogólnikowo opisane zostały cechy rynkowe i ich wagi, a następnie bardzo lakonicznie przedstawiono charakterystyki nieruchomości przyjętych do porównań pod względem wyszczególnionych cech. Może to świadczyć o niedostatecznej znajomości przez Stronę indywidualnych cech nieruchomości porównawczych uwzględnionych do wyceny. Zauważenia wymaga, że przyjęte wagi cech oraz ustalone na tej podstawie zakresy kwotowe poprawek nie odpowiadają rzeczywistym wpływom na ceny nieruchomości przyjętych do porównań. Jak wykazano w postępowaniu, przy tak dużych rozpiętościach cen rynkowych przyjętych (w drodze bliżej nieokreślonej przez rzeczoznawcę majątkowego analizy rynku) nieruchomości do porównań, proces wyceny budzi poważne wątpliwości. Wykazane bowiem różnice cen i niejasne zakresy kwotowe poprawek wskazują na znaczne rozbieżności pomiędzy wynikami analizy rynku przeprowadzonej przez rzeczoznawcę, a cechami nieruchomości przyjętych do porównania i ich wagami wykorzystanymi do obliczenia wartości nieruchomości. Uchybienia te mogły przełożyć się na określone wartości i końcowy wynik wyceny.
2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 września 2024 r., (sygn. akt VI SA/Wa 1880/24), w sprawie ze skargi E. G. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 4 marca 2024 r. nr DN-VII.7651.24.2023.KW.4.KOZ-R/1541 w przedmiocie kary dyscyplinarnej uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd I instancji podkreślił, że warunkiem prawidłowej konkretyzacji normy sankcjonującej naruszenia obowiązków zawodowych rzeczoznawcy majątkowego z art. 178 ust. 1 u.g.n. jest prawidłowa identyfikacja i konkretyzacja normy sankcjonowanej, będącej źródłem obowiązków (nakazów lub zakazów), których naruszenie skutkuje uruchomieniem sankcji w postaci wymierzenia odpowiedniej kary dyscyplinarnej wymienionej w ust. 2. Ocenny i niedookreślony charakter przesłanek art. 175 ust. 1 u.g.n. wymaga, aby w procesie stosowania normy sankcjonującej dokonać precyzyjnego wskazania kategorii naruszonego obowiązku, jego skonkretyzowania przez odwołanie się do szczegółowych źródeł normatywnych, z których on wynika, oraz szczegółowego opisania zarzucanego czynu wyczerpującego znamiona zarzucanego deliktu dyscyplinarnego na tle jego strony przedmiotowej i podmiotowej.
WSA wskazał, że elementem subiektywizującym odpowiedzialność rzeczoznawcy majątkowego za naruszenie obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz standardów zawodowych jest natomiast przesłanka szczególnej staranności właściwej dla zawodowego charakteru czynności rzeczoznawcy. Przesłanka ta należy do strony podmiotowej czynów uznanych za delikty, wymagając odniesienia do tych cech popełnionych czynów naruszających przepisy prawa (lub standardy zawodowe), które świadczą o naruszeniu ustalonego i przyjętego jako miarodajny wzorca profesjonalnego zachowania rzeczoznawcy majątkowego.
Ocena wyżej wymienionej przesłanki wymaga zatem, zdaniem Sądu I instancji, zestawienia zachowania obwinionego rzeczoznawcy z abstrakcyjnym wzorcem staranności zawodowej oraz ustalenia, czy oraz w jakim stopniu i zakresie zachowanie to naruszyło powyższy wzorzec w sposób zawiniony na tle specyfiki danej sprawy, z uwzględnieniem okoliczności mających wpływ na redukcję stopnia winy lub nawet jej wyłączenie (co skutkuje brakiem podstaw do przypisania odpowiedzialności za naruszenie przepisów prawa lub standardów zawodowych).
Ustalając zakres i stopień zawinionego naruszenia wzorca szczególnej staranności rzeczoznawcy majątkowego, Sąd I instancji wskazał, że należy przede wszystkim określić oraz uwzględnić ogólnie wymagany od rzeczoznawców poziom znajomości przepisów prawa (standardów zawodowych) i aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych oraz praktycznych umiejętności zawodowych, z tym zastrzeżeniem, że oceniając naruszenie zasad wynikających ze stosowanych w ramach czynności rzeczoznawcy przepisów prawa lub standardów zawodowych konieczne jest szczegółowe zestawienie działań lub zaniechań obwinionego z dopuszczalnym w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych w momencie wykonywania czynności zawodowych sposobem wykładni lub stosowania relewantnych uregulowań prawnych. Wątpliwości lub rozbieżności interpretacyjne na tle stosowanych przepisów prawa, wyznaczony w przepisach lub standardach zawodowych zakres swobody opiniodawczej rzeczoznawcy lub zróżnicowana praktyka zawodowa rzeczoznawców podlegają uwzględnieniu na korzyść obwinionego, co wymaga od właściwego ministra wnikliwej analizy oraz szczegółowej oceny na tle sformułowanych przez Komisję zarzutów. I zdaniem WSA Minister takiego obowiązku nie wykonał, a za taki nie można uznać argumentacji, że przyjęty przez Skarżącego zbiór nieruchomości jest zbyt mały, aby można było stwierdzić, że cechy charakteryzujące przyjęte do porównania nieruchomości to właśnie te różnicujące poziom cen transakcyjnych.
W ocenie Sądu, Minister także pominął zindywidualizowanie
i skonkretyzowanie opisu czynu wyczerpującego naruszenia zarzucane Skarżącemu z pkt 5 i 6, z uwzględnieniem szczególnych okoliczności jego popełnienia. Nie dokonał zakresem i stopniem zawinionego naruszenia powyższego wzorca na tle indywidualnych cech oraz specyfiki stanu faktycznego sprawy, w ramach której miało dojść do naruszenia konkretnych przepisów prawa. Nie jest to bowiem kara stosowana automatycznie z mocy prawa wobec każdego, kto narusza obowiązki określone w przepisach prawa. Wynika to z treści art. 175 ust. 1 u.g.n., w którym jest m.in. mowa o wykonywaniu czynności "ze szczególną starannością właściwą dla zawodowego charakteru tych czynności oraz z zasadami etyki zawodowej, kierując się zasadą bezstronności w wycenie nieruchomości". W pojęciach zaś "szczególnej staranności", "zasad etyki" oraz "zasad bezstronności" mieści się element subiektywny w postaci winy. W zakresie orzekania o karze dyscyplinarnej nie jest wystarczające uzasadnienie hasłowe, ogólne.
WSA w Warszawie podkreślił, iż wybór przez organ orzekający rodzaju kary z art. 178 ust. 2 u.g.n. wobec rzeczoznawcy majątkowego, nie może być dowolny. Gradacja kar dyscyplinarnych przewidziana w tym przepisie od upomnienia do pozbawienia uprawnień zawodowych wskazuje, że podstawowym kryterium zastosowania odpowiedniej kary do rozmiaru niewypełnienia ustawowych obowiązków, jest właśnie ciężar gatunkowy naruszeń obowiązków zawodowych przez rzeczoznawcę majątkowego. Dotyczy to również orzeczenia kary o najniższym ciężarze gatunkowym
i celowości jej zastosowania.
Zdaniem Sądu I instancji, Minister nie uzasadnił wystarczająco orzeczonej wobec rzeczoznawcy majątkowego kary dyscyplinarnej, jak również nie sprecyzował jednoznacznie naruszeń, których konsekwencją powinno być orzeczenie kary.
W ocenie Sądu rozważania Organu sprowadzały się jedynie do badania uchybień zawartych w operacie sporządzonym przez Skarżącego
i ewentualnych skutków tych uchybień, które również nie były pełne
i przekonujące.
3. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Minister Rozwoju
i Technologii wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania ewentualnie na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uchylenie w całości wyroku
i rozpoznanie skargi i jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie Skarżący zrzekł się rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1). art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej przywoływana jako: "p.p.s.a.") w zw. z art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a. przez błędne uznanie, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy poprzez brak zestawienia zachowania rzeczoznawcy majątkowego z abstrakcyjnym wzorcem staranności zawodowej.
2). art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a. przez błędne uznanie, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy poprzez nie uznanie argumentacji Organu, iż przyjęty przez Skarżącego zbiór nieruchomości jest zbyt mały.
3). art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a. przez błędne uznanie, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy poprzez błędne stwierdzenie pominięcia zindywidualizowania i skonkretyzowania opisu czynu wyczerpującego naruszenia zarzucane Skarżącemu, z uwzględnieniem szczególnych okoliczności jego popełnienia, a także stwierdzenia nie dokonania oceny zakresu i stopnia zawinionego naruszenia wzorca na tle indywidualnych cech oraz specyfiki stanu faktycznego sprawy, w ramach której miało dojść do naruszenia konkretnych przepisów prawa,
4). art 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a. przez błędne uznanie, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania
w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy poprzez brak oceny czy wystąpiły
i jakie negatywne skutki nieprawidłowości działań rzeczoznawcy majątkowego.
5). art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a. przez błędne uznanie, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy poprzez niesprecyzowanie jednoznacznie naruszeń, których konsekwencją powinno być orzeczenie kary.
6). art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a. przez błędne uznanie, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy poprzez nie uzasadnienie wystarczająco orzeczonej wobec rzeczoznawcy majątkowego kary dyscyplinarnej, jak również nie sprecyzowanie jednoznacznie naruszeń.
7). art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez uzasadnienie zaskarżonego wyroku
w sposób uniemożliwiający prawidłową jego kontrolę instancyjną pod względem faktycznym i prawnym, a także wykonanie wyroku w toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu Minister przedstawił argumenty mające wskazywać na zasadność zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.
4. Skarżący w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
5. Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności
z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Artykuł 176 p.p.s.a. określa elementy składowe skargi kasacyjnej, a zgodnie z § 1 pkt 2 tego przepisu jej obligatoryjnym elementem jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć określenie przepisu (jednostki redakcyjnej aktu prawnego), który miał zostać naruszony przez sąd pierwszej instancji. Podkreślić przy tym trzeba, że uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania nie tylko, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone, lecz także na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie, a co więcej - jaka powinna być prawidłowa wykładnia
i zastosowanie tych przepisów (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Podniesienie zarzutu naruszeniu prawa procesowego wiąże się natomiast z obowiązkiem wskazania przepisów, które miały zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji
i wykazaniem wpływu tego naruszenia na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
W skardze kasacyjnej zawarto zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego biorąc za podstawę art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
6. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu pierwszej instancji co do braków postępowania dowodowego i konieczności dodatkowego uzasadnienia orzeczonej wobec Rzeczoznawcy majątkowego kary dyscyplinarnej, jak również sprecyzowania jednoznacznie naruszeń, których konsekwencją powinno być orzeczenie kary. Wskazany w ramach omawianego zarzutu zawartego w pkt 1-6 petitum skargi kasacyjnej wzorzec kontroli - przepis art. 7 k.p.a. - określa zasadę prawdy obiektywnej, zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. Z zasady tej wynika obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Dopełniający tę regulację art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy i przeprowadzenia w tym celu wszelkich niezbędnych dowodów. Zgodnie natomiast z art. 80 k.p.a. ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, dokonywana ma być na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
Z uwagi na powyższe zasady podzielić należy pogląd wyrażony w skardze kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji bezpodstawnie uznał, że Minister nie uzasadnił wystarczająco orzeczonej wobec Rzeczoznawcy Majątkowego kary dyscyplinarnej, jak również nie sprecyzował jednoznacznie naruszeń, których konsekwencją powinno być orzeczenie kary, przez co naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.
W opozycji do stanowiska Sądu pierwszej instancji trzeba stwierdzić, że zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i wydania decyzji a prawidłowa jej ocena, uwzględniająca całość dokonanych ustaleń w przedmiocie naruszenia przez Rzeczoznawcę majątkowego obowiązków zawodowych, powinny prowadzić do uznania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Ustalenia te zostały przez Organ należycie rozważone, z uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy, czemu Organ dał wyraz w uzasadnieniu decyzji.
7. W pierwszej kolejności zauważyć wypada, że zgodnie z art. 175 ust. 1 u.g.n. rzeczoznawca majątkowy jest zobowiązany do wykonywania czynności, o których mowa w art. 174 ust. 3 i 3a, zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa, ze szczególną starannością właściwą dla zawodowego charakteru tych czynności oraz z zasadami etyki zawodowej, kierując się zasadą bezstronności w wycenie nieruchomości. Z kolei art. 194 ust. 1a u.g.n., stanowi, że postępowanie z tytułu odpowiedzialności zawodowej wszczyna minister właściwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, z zastrzeżeniem ust. 1b i 1c. Po wszczęciu postępowania minister przekazuje sprawę do Komisji Odpowiedzialności Zawodowej w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (zdanie drugie). Z kolei z art. 194 ust. 2 u.g.n., wynika, że postępowanie wyjaśniające dotyczące wypełniania obowiązków, o których mowa w art. 175 ust. 1-3 (obowiązki rzeczoznawcy majątkowego) przeprowadza Komisja Odpowiedzialności Zawodowej. Na podstawie wyników postępowania wyjaśniającego właściwy minister, orzeka, w drodze decyzji, o zastosowaniu jednej z kar dyscyplinarnych, o których mowa w art. 178 ust. 2 albo o umorzeniu postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej. Postępowanie z tytułu odpowiedzialności zawodowej rzeczoznawców majątkowych jest postępowaniem administracyjnym mającym na celu ustalenie, czy rzeczoznawca naruszył obowiązujące go przepisy prawa (art. 175 ust. 1 u.g.n.), a następnie w przypadku potwierdzenia się tych okoliczności orzeczenie kary dyscyplinarnej, adekwatnej do ciężaru gatunkowego popełnionych uchybień. Tym samym wymagań dotyczących postępowania karnego nie można przenosić na ramy postępowania administracyjnego w zakresie choćby ustalania stopnia winy, redukcji stopnia winy, czy jej całkowitego czy częściowego wyłączenia, jak tego oczekiwałby Sąd I instancji.
WSA uchylając decyzję organu administracji publicznej nie bada stopnia winy organu ani nie redukuje winy organu ze względu na określone okoliczności sprawy, bada jedynie zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. Podobnie minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego i mieszkalnictwa w postepowaniu z tytułu odpowiedzialności zawodowej ocenia, czy wykonane przez rzeczoznawcę majątkowego czynności zawodowe były zgodne z przepisami obowiązującego prawa. Tym samym oczekiwanie od organu, że podejmie działania, które nie mają odzwierciedlenia w przepisach prawa nie znajduje uzasadnienia, tym bardziej, że Sąd I instancji nie wskazał, na jakiej podstawie Organ miałby stworzyć "wzorzec staranności zawodowej".
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w przepisach regulujących odpowiedzialność zawodową rzeczoznawców majątkowych nie ma mowy o wzorcu, który należałoby zestawić z czynnościami zawodowymi rzeczoznawcy majątkowego. Podnieść wypada, że w postępowaniu dyscyplinarnym oceniana jest praca zawodowa rzeczoznawcy majątkowego, a nie jego zachowanie. Zatem jeżeli miałoby zostać dokonane porównanie (mając na uwadze zasadę współmierności), to operat szacunkowy jako efekt pracy rzeczoznawcy majątkowego, należałoby zestawić z innym operatem szacunkowym, sporządzonym zgodnie z zasadą szczególnej staranności. Ani Komisja Odpowiedzialności Zawodowej, oceniająca merytorycznie czynności szacowania, ani minister nie posiadają jednak uprawnień do sporządzania operatów szacunkowych. Trudno zatem byłoby Organowi zastosować się do wytycznych Sądu I instancji w zakresie "ustalonego i przyjętego jako miarodajny wzorca profesjonalnego zachowania rzeczoznawcy majątkowego".
8. Przepisy prawa nie zawierają formalnej definicji "szczególnej staranności", oceniać ją jednak należy na gruncie doktryny i dotychczasowego dorobku orzecznictwa sądowoadministracyjnego. W doktrynie przyjmuje się, że "szczególną staranność należy rozumieć jako zaostrzone kryterium wzorca w postaci wymagania od podmiotu specjalnego zachowania właściwego dla profesjonalisty. Szczególna staranność jest więc dalej idąca w stosunku do należytej staranności" (por. J. Jaworski, Komentarz do art. 175 u.g.n., w: J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tołowiecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. C.H. Beck, 8 wydanie, Legalis 2023). Jeżeli bowiem przyjąć, że szczególna staranność rzeczoznawcy majątkowego, to coś więcej niż tylko wykonywanie czynności zawodowych rzeczoznawcy zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa, to naruszenie tych zasad niewątpliwie pociąga za sobą brak szczególnej staranności w wykonywaniu czynności zawodowych rzeczoznawcy majątkowego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 marca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 259/19).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela zatem argumentację Skarżącego kasacyjnie Organu, że to właśnie zakres stwierdzonych uchybień w pracy rzeczoznawcy majątkowego wskazuje w jakim stopniu rzeczoznawca majątkowy nie zachował szczególnej staranności i nie jest konieczne wskazanie przy tym na naruszenie przez rzeczoznawcę majątkowego konkretnej normy prawnej, poza art. 175 ust. 1 u.g.n., gdyż niestaranność rzeczoznawcy majątkowego może wynikać z innych okoliczności, szczegółowo opisanych w decyzji, co również będzie pociągać za sobą naruszenie ogólnej normy zawartej w art. 175 ust. 1 u.g.n. Warto przy tym podkreślić, że organ dokonuje takiej oceny każdorazowo, indywidualnie w danej sprawie, a nie według określonych kryteriów czy też "ustalonego wzorca".
9. Odnosząc się do wywodów Sądu I instancji w zakresie abstrakcyjnego wzorca staranności zawodowej i argumentu o zbyt małym zbiorze nieruchomości, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że rozumowanie Organu zawarte w decyzji sprowadza się do stwierdzenia, że skoro rzeczoznawca dysponował zbiorem kilkudziesięciu transakcji, służących mu do wyznaczenia trendu czasowego, to bez określenia jakich to nieruchomości dotyczy nie można uznać, ze rzeczoznawca prawidłowo przedstawił w operacie uzasadnienie z którego wynikałoby, że tylko trzy wzięte pod uwagę transakcje odnosiły się do transakcji nieruchomościami podobnymi. Nieprawidłowo zatem Sąd I instancji odczytał zarzut Organu, że zbiór transakcji jest za mały podczas gdy Organ jedynie zarzucił, że dobór akurat tych transakcji nie został w sposób przekonywujący i jasny przedstawiony w operacie, na gruncie m.in. przedstawionego w nim odwołania do zbioru większego, który również został wykorzystany w procesie ustalania wartości nieruchomości (trend czasowy). Słusznie zatem uznał Organ, że stanowi to o braku realizacji przez Rzeczoznawcę § 55 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości, gdyż w operacie nie zawarto informacji niezbędnych przy dokonywaniu wyceny.
10. Przepisy u.g.n. nie wskazują aby skutki działań rzeczoznawcy majątkowego na gruncie odpowiedzialności zawodowej miały znaczenie dla oceny działań rzeczoznawcy, wymiaru kary. Przepis art. 175 ust. 1 pkt 1 u.g.n. nakazuje ocenić zgodność działań rzeczoznawcy z zasadami wynikającymi z przepisów prawa, ze szczególną starannością właściwą dla zawodowego charakteru tych czynności oraz z zasadami etyki zawodowej, kierując się zasadą bezstronności w wycenie nieruchomości. Zatem kryteria oceny działań rzeczoznawcy są zobiektywizowane i odnoszą się do zapewnienia odpowiedniego poziomu zawodowego podejmowanych czynności w toku szacowania nieruchomości. Gwarantuje to, że niezależnie od przedmiotu działalności, w tym zwłaszcza przedmiotu wyceny, wartości nieruchomości, potrzeb, dla których operat będzie wykorzystany oraz ewentualnie jakie skutki wywoła dla zamawiającego lub innych podmiotów, każdy z rzeczoznawców ma obowiązek stosowania się do jednolitego sposobu podejścia do wykonywanych czynności zawodowych, wynikających z przepisów prawa oraz zawodowego charakteru tych czynności.
Art. 178 ust. 1 u.g.n. wskazuje, że rzeczoznawca majątkowy niewypełniający obowiązków, o których mowa w art. 175 ust. 1-3, podlega odpowiedzialności zawodowej. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu, wobec rzeczoznawcy majątkowego mogą być orzeczone, z tytułu odpowiedzialności zawodowej, następujące kary dyscyplinarne: 1) upomnienie; 2) nagana; 3) zawieszenie uprawnień zawodowych na okres od 3 miesięcy do 1 roku; 4) zawieszenie uprawnień zawodowych do czasu ponownego złożenia egzaminu z wynikiem pozytywnym; 4a) pozbawienie uprawnień zawodowych z możliwością ponownego ubiegania się o ich nadanie; 5) pozbawienie uprawnień zawodowych z możliwością ubiegania się o ponowne ich nadanie po upływie 3 lat od dnia ich pozbawienia. Powyższe oznacza, że ocenie a w konsekwencji karze, podlega niedopełnienie obowiązków, bez względu na skutki jakie niewypełnienie obowiązków za sobą pociąga.
Naczelny Sąd Administracyjny ponadto zauważa, że przedmiotem kontrolowanej przez Sąd I instancji sprawy było naruszenie zasad działalności rzeczoznawcy majątkowego, nie zaś ocena operatu szacunkowego. Podkreślić należy, że są to dwa odrębne postępowania, w których ocena następuje w innym trybie, przez różne organy (podmioty – jak w przypadku organizacji zawodowej rzeczoznawców w przypadku oceny operatu szacunkowego – art. 157 ust. 1 u.g.n.). Trudno zatem podzielić oczekiwania Sądu I instancji, by organ rozważał "czy wystąpiły i jakie negatywne skutki odnotowanych nieprawidłowości dla stron postepowania, podmiotu, na którego rzecz wykonywane były czynności szacowania nieruchomości oraz skutki dla interesu społecznego".
11. Przy orzekaniu w zakresie odpowiedzialności zawodowej skutkującej wymierzeniem kary dyscyplinarnej istotne jest wskazanie i omówienie błędów popełnionych przez rzeczoznawcę majątkowego z odniesieniem się do przepisów prawa, które zostały naruszone oraz podaniem w jaki sposób do tych naruszeń doszło. Analiza treści uchylonej przez Sąd I instancji decyzji prowadzi do wniosku, że Organ szczegółowo omówił na czym polegało niewypełnienie przez Rzeczoznawcę obowiązków, o których mowa w art. 175 ust. 1 u.g.n. Na stronach 3-7 decyzji z dnia 24 marca 2024 r. opisano szczegółowo uchybienia jakich dopuścił się Rzeczoznawca wraz z opisem stanu faktycznego oraz przywołaniem obowiązujących przepisów prawa. Nie ma zatem racji Sąd I instancji domagając się by w inny, szerszy sposób Organ zbadał kwestię "uchybień zawartych w operacie sporządzonym przez Skarżącego i ewentualnych skutków tych uchybień".
12. Ze wszystkich przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania, podniesione w pkt 1-7 petitum skargi kasacyjnej.
13. Nie jest natomiast zasadny, oparty na podstawie z pkt 2 art. 174 p.p.s.a., zarzut z pkt 7 petitum skargi kasacyjnej.
W rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. Wymieniony przepis prawa - jak przyjmuje orzecznictwo sądowoadministracyjne - może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną zasadniczo w dwóch przypadkach, a mianowicie, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego sporządzone zostało w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. np. wyroki NSA z dnia: 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 1071/17; 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1363/17; 20 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3998/17) oraz jeżeli uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Według NSA uzasadnienie kontrolowanego wyroku Sądu I instancji, w zakresie analizy przedstawionych w nim argumentów umożliwia przeprowadzenie kontroli prawidłowości tego orzeczenia. Zawiera ono również wszystkie elementy wskazane w art. 141 § 4 p.p.s.a. w tym stanowisko odnośnie do stanu faktycznego przyjętego za podstawę wyrokowania oraz mimo pewnych deficytów, wskazanie i wyjaśnienie podstawy prawnej, a także ocenę w zakresie ich naruszenia.
Z tych powodów zarzut ten nie mógł być uznany za uzasadniony.
14. Wobec trafności zarzutów naruszenia przepisów postępowania
- w zakresie wskazanym wyżej - uznać należało, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
15. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżony wyrok nie odpowiada prawu i podlega uchyleniu. Wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę i ją oddalił - na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Przywołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych pochodzą z bazy dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl