II GSK 348/09

II GSK 348/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-01-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-04-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Edward Kierejczyk /przewodniczący/
Joanna Kabat-Rembelska
Krystyna Anna Stec /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Pomoc publiczna
Sygn. powiązane
V SA/Wa 2706/08 - Wyrok WSA w Warszawie z 2009-01-30
Skarżony organ
Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 123 poz 776
art. 33
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Dz.U. 2007 nr 76 poz 496
par 5 ust. 1. 2. 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom  prowadzącym zakłady pracy chronionej
Dz.U. 2007 nr 59 poz 404
art 70 ust. 3
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - tekst jednolity.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 217, art. 218
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 1999 nr 3 poz 22
par. 2
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób  niepełnosprawnych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Kierejczyk Sędziowie NSA Joanna Kabat-Rembelska Krystyna Anna Stec (spr.) Protokolant Magdalena Rosik po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Pracy i Polityki Społecznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 30 stycznia 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 2706/08 w sprawie ze skargi P.K. P.P.H. K. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o uzyskaniu pomocy de minimis 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz P.K. P.P.H. K. 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 stycznia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 2706/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczeń o pomocy de minimis.
Sąd oparł rozstrzygnięcie na następującym stanie sprawy.
P.K. - Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowe K. (zwany dalej skarżącym) zwrócił się do Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis w kwocie 16.573,28 zł. Wniosek zawierał m.in. kopię faktury VAT z dnia 18 czerwca 2007 r., dowód dokonania wydatku z rachunku obrotowego oraz kserokopię wyciągu bankowego, który potwierdzał dokonanie przelewu środków z konta rachunku zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (dalej ZFRON) na rachunek obrotowy skarżącego.
Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2008 r. Prezes Zarządu PFRON odmówił wydania wnioskowanego zaświadczenia. Stwierdził, że przedstawiona dokumentacja wskazuje na pierwotne pokrycie wydatków ze środków niepochodzących z rachunku ZFRON. Rekompensowanie z rachunku zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych wydatków sfinansowanych wcześniej z konta niebędącego rachunkiem ZFRON pracodawcy jest niezgodne z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 1999 r. Nr 3, poz. 22). Możliwość taka nie została również przewidziana w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakład pracy chronionej (Dz. U. Nr 98, poz. 989).
Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia 25 lipca 2008 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Minister podzielił stanowisko Prezesa PFRON, iż działania podjęte przez skarżącego są niezgodne ze wskazanymi powyżej przepisami rozporządzeń.
Organ podkreślił, że pomoc - tj. wydatkowanie środków ZFRON - może być udzielona wyłącznie w przypadku ponoszenia wydatków z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych; w przedmiotowej sprawie wydatkowano zaś środki z rachunku bieżącego - niebędące środkami ZFRON. W ocenie organu, pracodawca chcąc pokryć wydatek z konta zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych powinien to uczynić bezpośrednio, czyli dokonując przelewu z konta ZFRON na rachunek kontrahenta, bądź pobierając z tego konta gotówkę i rozliczając się w ten właśnie sposób. Minister uznał za niemające wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, wyjaśnienia strony dotyczące omyłkowego przekazania należności z konta głównego.
Uchylając zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził, że stosownie do treści art. 33 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz. U. z 2008 r., Nr 14, poz. 92) prowadzący zakład pracy chronionej tworzy zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz jest zobowiązany do prowadzenia ewidencji i rachunku bankowego środków tego funduszu. Cele, na jakie mogą być przeznaczane środki z funduszu ZFRON, zostały wyszczególnione w § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245, poz. 1810). Wśród nich znajduje się finansowanie dostosowania miejsca pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, na który to cel zostały przekazane środki przez skarżącego(zakup maszyny).
Wydatek tego rodzaju jest również ujęty w przedsięwzięciach, na finansowanie których uprawnione podmioty mogą przeznaczać środki, tak aby mogło to stanowić podstawę do zakwalifikowania pomocy jako pomocy de minimis, określonej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r.
WSA w W. podkreślił, że podstawą zakwalifikowania pomocy jako pomocy de minimis jest zaświadczenie wydane przez podmioty do tego upoważnione. Rozporządzenie z 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej nie stanowi o trybie dysponowania środkami z funduszu ZFRON na wskazane w nim cele. Nie zawiera dyspozycji, że środki z funduszu ZFRON muszą być bezpośrednio (z tego konta) wydatkowane na określony cel. Z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych wynika, że środki na wskazane w nim rodzaje wydatków pochodzą z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Również ustawa z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych stanowi jedynie o przeznaczeniu środków zgromadzonych w funduszu i konsekwencjach niezgodnego z tym przeznaczeniem rozdysponowania pieniędzy.
Sąd stwierdził, że w aktualnym stanie prawnym nie istnieje regulacja zakazująca pokrywania wprost z funduszu ZFRON wydatków uprzednio poczynionych na wskazany w przepisach cel z bieżącego rachunku bankowego lub innych rachunków. Przepisy nie wskazują sposobu przekazania środków pieniężnych, a jedynie rodzaj wydatków, na jakie mogą one być przeznaczone. Wobec tego skarżący, finansując zaliczkę na zakup maszyny, wydatkował środki na cel zawarty w katalogu wydatków uprawniających do objęcia pomocą de minimis, a jednocześnie środki te pochodziły z funduszu ZFRON. Strona posiadająca status zakładu pracy chronionej spełniła warunki zakwalifikowania pomocy jako pomocy de minimis, zaś sam fakt, że początkowo środki na zakup maszyny zostały przeznaczone z bieżącego rachunku firmy, a później przekazano odpowiednią kwotę z funduszu ZFRON na rachunek bieżący, nie ma wpływu na zakwalifikowanie czynności jako pomocy de minimis. Przekazanie kwoty na rachunek bieżący nie oznacza w tym przypadku rekompensaty, gdyż wszystkie rachunki pozostają w posiadaniu jednego przedsiębiorcy, dysponującego ulokowanymi na nich środkami.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Minister Pracy i Polityki Społecznej domagał się uchylenia orzeczenia w całości i zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 33 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92) – dalej jako: ustawa o rehabilitacji, art. 5 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r., Nr 59, poz. 404 ze zm.), § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 31 grudnia 1998 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 1999 r. Nr 3, poz. 22 ze zm.- dalej jako: rozporządzenie w sprawie ZFRON) w związku z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej (Dz. U. Nr 76, poz. 496) i § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 marca 2007 r. w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis i pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. Nr 53, poz. 354) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245, poz. 1810).
Zdaniem autora skargi kasacyjnej ZFRON jest funduszem celowym, a środki ZFRON są środkami "znaczonymi", których pracodawca jest jedynie dysponentem zgodnie z art. 33 ust. 9 ustawy o rehabilitacji. W żadnym razie środków funduszu nie można traktować na równi ze środkami własnymi pracodawcy.
Organ podkreślił, że zgodnie z art. 33 ust. 3 pkt 2 oraz art. 33 ust. 4 ww. ustawy z 27 sierpnia 1997 r. środki ZFRON są przeznaczane na finansowanie rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej, w tym na indywidualne programy rehabilitacji osób niepełnosprawnych opracowywane przez powołane przez pracodawców komisje rehabilitacyjne oraz ubezpieczenie osób niepełnosprawnych, zgodnie z zakładowym regulaminem wykorzystania tych środków. Doprecyzowaniem tego przepisu jest § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 31 grudnia 1998 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Kategoryczne brzmienie obu przepisów wyklucza inne niż określone w nich przeznaczenie środków funduszu. Sam fundusz prowadzony jest w formie odrębnego rachunku bankowego, co ma zagwarantować ścisłe powiązanie określonych przychodów z wydatkami na ściśle określone cele. Przy takiej konstrukcji ZFRON nie ma powodu, dla którego dysponent funduszu miałby pokrywać "wydatki rehabilitacyjne" nie ze środków funduszu, ale ze środków własnych, a dopiero następnie przelewać środki ZFRON na rachunki własne.
Kasator stwierdził, że wprawdzie doszło do przeznaczenia środków na wydatek wymieniony w katalogu § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, jednak nie były to środki ZFRON, tylko środki własne pracodawcy, którymi może dowolnie rozporządzać (byłoby to - w kontekście udzielanej pomocy publicznej - co najwyżej przysporzenie na rzecz przedsiębiorcy, a nie wydatek kwalifikowany). Taka operacja, jako nieprzewidziana w zamkniętym katalogu sposobów przeznaczania środków ZFRON, skutkuje powstaniem obowiązku zwrotu i wpłaty, o których mowa w art. 33 ust. 4a pkt 1 i 2 ustawy o rehabilitacji.
W ocenie autora skargi kasacyjnej katalog wydatków ZFRON nie wymienia jako wydatku - przelewu środków z konta ZFRON na konto obrotowe; katalog wydatków dotyczy finansowania wydatków, a nie ich "refundacji". Gdyby nawet uznać przelew środków jako wydatek kwalifikowany, trudno byłoby ustalić dzień udzielenia takiej pomocy, czy byłby to dzień wydatku z konta obrotowego, czy też dzień przelania środków z konta ZFRON. Wydatek z konta obrotowego nie spełnia warunków udzielenia pomocy publicznej (nie jest to wydatek ze środków ZFRON), natomiast wątpliwe jest traktowanie dnia refundacji wydanych środków z konta ZFRON na konto firmowe jako dnia dokonania wydatku (w rozumieniu regulacji dotyczących pomocy publicznej). W tym przypadku pojawiłyby się wątpliwości związane z określeniem prawidłowej daty w zaświadczeniu o udzielonej pomocy de minimis, a to z kolei ma znaczenie przy obliczaniu dopuszczalnej wysokości udzielanej pomocy. Podstawą zakwalifikowania pomocy jako pomocy de minimis jest źródło sfinansowania wydatku, a nie cel, na jaki zostały wydatkowane środki. Środki z konta obrotowego pracodawcy są jego własnymi środkami, natomiast zgromadzone na rachunku ZFRON są środkami "znaczonymi", dlatego wydatki finansowane ze środków pracodawcy nie stanowią pomocy publicznej nawet wtedy, gdy wszystkie rachunki bankowe, z których dokonywane są płatności, pozostają w posiadaniu jednego przedsiębiorcy i gdy cel wydatkowania własnych środków przedsiębiorcy zasadniczo jest zgodny z przepisami rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną P.K. - Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowe K. wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została oparta na podstawie przewidzianej art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. tj. na naruszeniu prawa materialnego, przez błędną wykładnię przepisów w niej wskazanych.
Brak zarzutów naruszenia przepisów postępowania oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany jest przyjąć za wiążący stan faktyczny ustalony w sprawie i uznany przez WSA, przy wyrokowaniu, za prawidłowy.
Zgodnie z ustaleniami poczynionymi przez organ, niezakwestionownymi w sprawie, zapłata należności w kwocie 20.219,78 zł, wynikającej z faktury za zakup przez skarżącego - jako pracodawcę (zakład pracy chronionej) - maszyny, została dokonana z konta obrotowego przedsiębiorstwa w dniu 18 czerwca 2007 r. W samym dniu ww. kwotę przelano z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych na rachunek obrotowy. WSA jako okoliczność niesporną przyjął, że powodem zakupu maszyny było dostosowanie miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, a zatem cel, finansowanie którego może stanowić podstawę do zakwalifikowania pomocy jako pomocy de minimis.
W oparciu o tak przedstawiony stan faktyczny WSA stwierdził, że skarżący finansując zakup maszyny wydatkował środki na cel zawarty w katalogu wydatków uprawniających do objęcia pomocą de minimis a jednocześnie środki te pochodziły z funduszu ZFRON.
W ocenie Sądu pierwszej instancji bowiem obowiązujące przepisy nie wskazują sposobu przekazania środków pieniężnych a jedynie rodzaj wydatków, na jakie mogą być przekazywane; nie ma też regulacji zakazującej pokrywania z funduszu ZFRON wydatków uprzednio poczynionych z innych rachunków na prawem przewidziany cel.
Zdaniem kasatora przedstawione stanowisko WSA jest wynikiem błędnej wykładni przepisów objętych skargą kasacyjną.
W tym stanie rzeczy istota sporu sprowadza się do konieczności rozstrzygnięcia - w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy - czy wydatek zakładu pracy chronionej na prawem określony cel, finansowanie którego może stanowić podstawę do uznania pomocy jako pomocy de minimis, musi zostać poniesiony "bezpośrednio" z rachunku zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (funduszu rehabilitacji).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - wbrew wywodom kasatora - wymogu takiego nie można wyprowadzić z literalnej wykładni art. 33 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - w brzmieniu obowiązującym w dniu zgłoszenia przedmiotowego w sprawie wniosku (Dz. U. z 1997 r. Nr 123, poz. 776 ze zm.).
Przepis ten w ust. 1 stanowi, że prowadzący zakład pracy chronionej tworzy zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych, zwany dalej "funduszem rehabilitacji". Z treści art. 33 ust. 4 wynika zaś jedynie, że środki funduszu rehabilitacji przeznaczane są na finansowanie rehabilitacji (...) – zgodnie z zakładowym regulaminem wykorzystania tych środków. Unormowania te wskazują zatem cel, na jaki środki mogą być przekazywane, nie dotyczą zaś sposobu przekazywania tych środków ani też sposobu w jaki fakt poniesienie tych wydatków z funduszu rehabilitacyjnego może być wykazany.
Niewątpliwie uzupełnieniem przedstawionych wyżej regulacji są przepisy rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych - wydanego na podstawie art. 33 ust. 11 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Z uwagi na fakt, że wniosek o wydanie przedmiotowego zaświadczenia został złożony 16 lipca 2007r. i dotyczył wydatku z 18 czerwca 2007 r., zastosowanie w sprawie - jak trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej - znajduje rozporządzenie z dnia 31 grudnia 1998 r. (Dz.U. z 1999 r. Nr 3, poz. 22 ze zm.). Zdarzeniem prawnym - z którego wynikać mają określone prawa strony i zaistnienie którego potwierdzić ma wnioskowane zaświadczenie - jest bowiem data wydatku. Zwrócenie uwagi wymaga jednak, że wskazane przez WSA rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r., w zakresie istotnym dla sprawy zawiera analogiczne regulacje.
Wadliwe powołanie daty aktu prawnego w zaskarżonym wyroku nie miało zatem wpływu na wynik sprawy. Nadto w skardze kasacyjnej nie zarzucono naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie ZFRON w § 2 stanowi, że środki funduszu rehabilitacji przeznaczone są na wskazane w tym przepisie wydatki (w tym na przygotowanie, a także odtworzenie utraconych albo zniszczonych na skutek zdarzeń losowych stanowisk pracy, a w szczególności przeznaczonych na zakup, modernizację oraz dostosowanie maszyn i urządzeń do indywidualnych potrzeb wynikających z psychofizycznych możliwości osób niepełnosprawnych /§ 2 pkt 3a/).
Istotnie, wskazanie źródeł środków, z jakich tworzy się fundusz rehabilitacyjny (art. 33 ust.2 ustawy) oraz określenie celu, na jaki jego środki mogą być przeznaczane (art. 33 ust. 4, ustawy oraz § 2 rozporządzenia), świadczy o tym, że fundusz ten jest funduszem celowym. Tym samym trafne jest stwierdzenie strony, że musi zachodzić ścisłe powiązanie określonych przychodów z wydatkami na ściśle określone cele.
Z kolei nałożenie na pracodawcę prowadzącego zakład pracy chronionej obowiązku prowadzenia ewidencji środków funduszu rehabilitacji a nadto rachunku bankowego środków tego funduszu (art. 33 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy) prowadzi do wniosku, że fundusz rehabilitacyjny jest wydzielonym organizacyjno - prawnie zasobem pieniężnym. Przyjąć też należy, że celem prowadzenia ww. ewidencji oraz rachunku jest przejrzystość przeznaczania środków funduszu na cele określone przepisami prawa i "czytelność" gospodarowania tymi środkami.
Powyższe nie uzasadnia jednak poglądu, że powiązanie wydatków na prawem przewidziane cele ze środkami funduszu rehabiltacyjnego możliwe jest tylko w razie dokonania wydatku przez zapłatę "bezpośrednio" z rachunku funduszu rehabilitacyjnego. Wymóg wykazywania "wydatków rehabilitacyjnych" dowodem dokonania przelewu "bezpośrednio" z rachunku bankowego środków tego funduszu nie znajduje oparcia w prawie.
W ocenie NSA fakt, że finansowanie zakupu (cel którego niespornie odpowiada prawu) następuje z rachunku innego niż ZFRON, na który następnie zostają przelane odpowiednie środki z funduszu rehabilitacji nie znaczy, że brak jest powiązania celowego wydatku ze środkami funduszu rehabilitacyjnego. Nie znaczy też, że taki "sposób" zapłaty nie pozwala uznać by cel poniesienia wydatku nie został osiągnięty środkami z określonych przychodów tzn. ze środków zgromadzonych na ZFRON.
Niewątpliwie wymóg przeznaczania środków funduszu rehabilitacyjnego tyko na określone cele całkowicie wyklucza możliwość innego przeznaczania tych środków funduszu. Powyższe nie ulega kwestii. Sprawa dotyczy jednak tego, w jakiej sytuacji można mówić o wydatku rehabilitacyjnym uregulowanym z funduszu ZFRON, jak można wykazać, że wydatek rehabilitacyjny poczyniony został z funduszu rehabilitacyjnego, co może być dowodem, że na określony cel przeznaczono właśnie środki tego funduszu.
Przypomnieć bowiem należy, że przedmiotowe postępowanie dotyczyło zaświadczenia o dokonaniu wydatków ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, celem uznania pomocy jako pomocy de minimis.
Konieczne jest zatem rozważanie, jak kwestię wydatków ze środków ZFRON reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej (Dz.U. z 2007 r. Nr 76, poz. 496) - wydane na podstawie na podstawie art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404).
Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia pomoc w ramach pomocy de minimis może być udzielana, jeżeli są spełnione łącznie warunki określone w rozporządzeniu. Według § 5 ust. 1 jednym z warunków - (obok warunku dotyczącego podmiotu uprawnionego /§1/ oraz warunku dotyczącego rodzaju wydatków /§3/)- jest uzyskanie zaświadczenia wydanego przez wskazany w przepisie organ (w tym przypadku przez organ udzielający pomocy). W celu uzyskania zaświadczenia - stosowanie do § 5 ust. 2 - przedsiębiorca przedstawia informację o dokonaniu wydatku ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w ciągu 30 dni od jego dokonania.
Nadto - w myśl § 5 ust. 3 - występując o wydanie zaświadczenia przedsiębiorca zobowiązany jest przedstawić zaświadczenia, informacje oraz oświadczenia - wymienione w pkt 1-3.
W ocenie NSA brzmienie przytoczonych regulacji nie pozwala na taką ich interpretację, w wyniku której brak dowodu przelania środków "bezpośrednio" z rachunku bankowego funduszu rehabilitacji nie pozwalałby na uznanie, że wydatek pokryto środkami tego funduszu i uzasadniałby odmowę wydania zaświadczenia, przewidzianego § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis (...).
Zwrócenia uwagi wymaga też, że do postępowania w sprawie wydania ww. zaświadczenia zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego Dział VII "Wydawanie zaświadczeń" (art. 217 i nast.).
Zgodnie z art. 217 § 2 zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
Z uwagi na fakt, że zaświadczenie, o którym mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis (...) jest warunkiem koniecznym dla uznania pomocy za pomoc de minimis, zasadne jest przyjęcie, że zaświadczenie to ma charakter zaświadczenia określonego w art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a.
Bezsprzecznie możliwość prowadzenia postępowania wyjaśniającego w postępowaniu o wydanie tego typu zaświadczenia jest ograniczona. A contrario regulacji zawartej w art. 218 § 2 k.p.a. przy wydawaniu zaświadczeń wymaganych przez prawo postępowanie wyjaśniające nie może bowiem dotyczyć interesu prawnego wnioskodawcy.
Zaaprobować jednak należy wyrażany w doktrynie pogląd, że postępowanie wyjaśniające, co do okoliczności innych niż "interes prawny" może być prowadzone w przypadku obu rodzajów zaświadczeń (J. Lang "Postępowanie administracyjne", 2008, s. 88 i nast.).
W ocenie składu orzekającego należy mieć na względzie, że odmowa wydania przez organ zaświadczenia - na podstawie art. 219 k.p.a. - może nastąpić tylko, gdy posiadane dowody nie pozwalają na uwzględnienie wniosku. Znaczy to, że dowody, którymi organ dysponuje podlegają ocenie co do zgodności z treścią żądanego zaświadczenia. Do dokonania tej oceny, celem ustalenia treści zaświadczenia, konieczne może być przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego.
Należy też podnieść, że przedsiębiorca w celu uzyskania zaświadczenia zobowiązany jest złożyć tylko dokumenty wymienione w przytoczonym wyżej § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia RM w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis (...). Prawodawca nie nałożył zatem na wnioskodawcę powinności złożenia dowodu w postaci bankowego dowodu przelewu środków na wskazany cel "bezpośrednio" z funduszu rehabilitacyjnego. Wymogu takiego nie przewidują też - co było już przedmiotem rozważań - omówione wcześniej regulacje ustawy o rehabilitacji (...) oraz rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Obowiązku wykazywania "wydatku rehabilitacyjnego" bezpośrednim przelewem z rachunku funduszu rehabilitacyjnego nie da się też wywieść – jak próbuje kasator – z treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 marca 2007 r. w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis (...).
Oczywiście brak tego typu dokumentu może stwarzać wątpliwości - niedające się wyjaśnić w oparciu o ocenę dokumentów posiadanych przez organ - czy środki funduszu rehabilitacyjnego rzeczywiście zostały przeznaczone na prawem przewidziane wydatki. Od okoliczności konkretnej sprawy zależy zatem, czy przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty mogą zostać ocenione jako uzasadniające wniosek o wydanie zaświadczenia przewidzianego § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakład pracy chronionej.
Zdaniem składu orzekającego NSA, w rozpoznawanym przypadku jednakże - mając na względzie niesporne daty i kwoty przelewów - Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie zarzucił organowi, iż nie było podstaw odmowy wydania wnioskowanego zaświadczenia. Prawidłowo bowiem Sąd pierwszej instancji w oparciu o powołane w sprawie przepisy wywiódł, że brak regulacji wskazującej sposób, w jaki przekazane mają być środki, aby wydatek mógł zostać uznany za poniesiony ze środków funduszu rehabilitacyjnego.
Dodać należy, że pogląd ten jest zbieżny z wyrażanym już w orzecznictwie NSA (vide: wyrok NSA z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt II GSK 73/09, wyrok NSA z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt II FSK 1072/08).
Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 2 powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.