I SA/Bd 267/07

I SA/Bd 267/07 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2007-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-03-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /sprawozdawca/
Izabela Najda-Ossowska /przewodniczący/
Mirella Łent
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
II GSK 332/07 - Wyrok NSA z 2008-01-15
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art3ust.1:z dnia 18.12.2003r. o płatnościachbezp do gruntów rolnych:art7 i art 77par1:art 80 kpa
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Asesor sądowy Mirella Łent Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 09 maja 2007 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] 2007 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w 2005 r. oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu 06 czerwca 2006 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wpłynęło pismo I. P., w którym wniósł o wszczęcie procedury przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005r. Podniósł, że wniosek złożył w dniu 13 maja 2005 r. Do pisma załączył kserokopię wniosku o płatności bezpośrednie, którą uzyskał z Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Z.
W dniu 20 czerwca 2006 r. wpłynęło kolejne pismo skarżącego, w którym podtrzymał dotychczasowe twierdzenia. Na poparcie swojej argumentacji w przedmiocie złożenia wniosku w dniu 13 maja 2005r. załączył oświadczenia A. B. oraz A. P. Wniósł o dopuszczenie dowodu z tych oświadczeń lub przesłuchanie ww. osób w charakterze świadków.
W dniu 19 lipca 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego we W. decyzją nr [...] umorzył postępowanie z uwagi na brak dowodów potwierdzających fakt złożenia przez I. P. wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów na 2005 r.
Od powyższej decyzji Kierownika Biura Powiatowego zostało złożone odwołanie wraz z załączonymi oświadczeniami dotyczącym przyjęcia wypełnionego wniosku od pracownika Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Z. oraz oświadczenia świadków - E. R., A. W. i J. T.
Decyzją z dnia [...] 2006 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. w związku z koniecznością przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego w znacznej części, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Kierownika Biura Powiatowego we W. Zdaniem organu odwoławczego w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy nie można jednoznacznie stwierdzić, czy wniosek został prawidłowo złożony, czy fakt złożenia wniosku miał istotnie miejsce.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji oraz przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej Kierownik Biura Powiatowego we W. decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...] umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Organ wskazał na wyjaśnienia I. P. oraz zeznania świadków A. W., E. R., A. B. i A. P. Podkreślił, że strona nie przedstawiła potwierdzenia złożenia wniosku w Biurze Powiatowym we W. W ilościowym zestawieniu wpływających wniosków obszarowych z dnia 13 maja 2005r. brak jest wpisu producenta rolnego o nazwisku I. P., numer producenta [...]. Zdaniem organu I instancji zebrane dowody nie potwierdziły faktu złożenia w dniu [...] 2005r. wniosku o dopłaty bezpośrednie do gruntów na 2005r. Złożenie wniosku jest warunkiem niezbędnym do uzyskania płatności bezpośrednich, co wynika z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 ze zm.).
Od powyższej decyzji złożone zostało odwołanie, w którym skarżący stwierdził, że nie podziela stanowiska organu, gdyż świadkowie podczas rozprawy administracyjnej potwierdzili jego obecność w Biurze Powiatowym. Strona podniosła, że zeznania świadków są spójne, wiarygodne i w pełni potwierdzają fakt złożenia przez niego wniosku obszarowego na 2005 r. W konsekwencji udowodnił, że wniosek w zakresie dopłat bezpośrednich na 2005r. został złożony.
Decyzją z dnia [...] 2007 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych płatność na wniosek producenta rolnego przyznaje, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Analogiczne postanowienia zawiera art. 61 § 1 w związku z art. 63 § 2 i 3 oraz art. 14 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z powyższych przepisów wynika, że żądanie wszczęcia postępowania powinno przybrać formę pisemną sprowadzającą się do ujawnienia istoty żądania i potwierdzenia tego własnoręcznym podpisem. Dyrektor wskazał, że zarówno organ I jak i II instancji przeprowadziły dokładne postępowania mające na celu wyjaśnienie, czy faktycznie doszło do zaginięcia wniosku obszarowego złożonego przez skarżącego. Analiza dokumentów dotyczących sprawy, jak również oświadczeń wszystkich osób dokonujących czynności z nią związanych nie potwierdziły, że przedmiotowy wniosek faktycznie został złożony. Powoływane zeznania świadków potwierdzają co prawda obecność skarżącego w Biurze Powiatowym w dniu 13 maja 2005r. oraz fakt udzielenia mu pomocy przez pracownika Ośrodka Doradztwa Rolniczego przy wypełnianiu wniosku obszarowego, jednakże żaden ze świadków nie potwierdził samego faktu złożenia wniosku o dopłaty u właściwego pracownika ARiMR.
Ponadto organ wskazał, że strona w toku postępowania nie przedstawiła potwierdzenia złożenia wniosku o dopłaty. Taki dowód - gdyby wniosek o dopłaty strona faktycznie złożyła - byłby niepodważalnym dowodem słuszności twierdzeń zawartych w odwołaniu.
Organ podał, iż abstrahując od faktu obowiązkowego wydawania potwierdzeń złożenia wniosków obszarowych przez przyjmujących je pracowników Agencji od początku kampanii, tj. od dnia 15 marca 2005 r., organ administracji publicznej obowiązany jest zgodnie z art. 63 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego potwierdzić wniesienie podania, jeżeli wnoszący je tego zażąda.
Na decyzję organu II instancji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie administracji publicznej z mocy art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80, art. 105 oraz art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. Działając w sprzeczności z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego nie dokonano niezbędnych kroków dla wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w taki sposób, aby mieć na uwadze słuszny interes społeczny oraz równorzędny interes obywatela.
Powołując się na art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, skarżący zauważył, że organ administracji publicznej obowiązany jest zbadać wszechstronnie sprawę i rozpatrzyć z urzędu cały materiał dowodowy. Oznacza to m.in. obowiązek zajęcia stanowiska wobec różnic w zebranym materiale dowodowym będącym podstawą decyzji. Zaniedbanie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.
W ocenie skarżącego, tego typu zaniedbanie zaistniało w przedmiotowej sprawie, bowiem organ administracji publicznej nie przedstawił w uzasadnieniu decyzji dowodów, które przeczyłyby zeznaniom świadków oraz zebranym dokumentom, a którym organ nie odmówił wiarygodności. Zaniedbanie to łączy się z naruszeniem art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, który nakazuje, aby uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodów których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Decyzja wydana przez organ odwoławczy w przedmiotowej sprawie zawiera jedynie stwierdzenie, iż zarówno organ I jak i II instancji przeprowadziły dokładne postępowania mające na celu wyjaśnienie, czy faktycznie doszło do zaginięcia wniosku obszarowego złożonego przez skarżącego.
Zdaniem strony, analiza zeznań świadków oraz złożonych w postępowaniu dowodowym dokumentów ponad wszelką wątpliwość dowodzą, iż wniosek został złożony w dniu 13 maja 2005 r. w Powiatowym Biurze ARiMR. Skarżący zarzucił, iż organ nie zajął stanowiska wobec całego materiału i nie uzasadnił jasno oraz należycie swojego zdania, a w szczególności, na jakiej podstawie nie uznał za udowodnione złożenia przedmiotowego wniosku.
Skarżący podniósł, że większość okoliczności została przez stronę w należyty sposób udokumentowana. Braki w tym zakresie winny być przez organ orzekający z własnej inicjatywy uzupełnione zgodnie z przepisami art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Skarżący podniósł, że nie zażądał na mocy art. 63 § 4 Kodeksu potwierdzenia wniesienia podania, bowiem nie wiedział o przysługującym mu prawie, o którym pracownik Agencji był zobligowany poinformować skarżącego. Wskazał, że w odniesieniu do art. 8 i art. 9 omawianego Kodeksu, Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w wyroku z dnia 20 lipca 1981 r. sygn. akt SA 1478/81 uznając, że organ administracji dopuszcza się obrazy tych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jeśli skutki nieznajomości prawa przez podległych mu pracowników lub niedopełnienia przez nich obowiązków służbowych, przerzuca na obywateli.
W ocenie strony, stan faktyczny sprawy oraz uzasadnienie decyzji jednoznacznie świadczą o przekroczeniu przez organy art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów. Organ dowolnie przyjął za nieudowodniony fakt złożenia przez skarżącego wniosku, oczekując jedynie niepodważalnego dowodu w postaci potwierdzenia złożenia wniosku o dopłaty. Z uwagi na brak takiego potwierdzenia, organ nie posiłkując się domniemaniem faktycznym, całkowicie dowolnie zdyskredytował zeznania świadków oraz dokumenty, a które to dowody w sposób pośredni dowodzą, iż wniosek został faktycznie złożony. Domniemania faktyczne wynikają z doświadczenia życiowego. Powiązanie wszystkich zeznań świadków oraz treści dokumentów służących jako dowód, pozwalałoby na wnioskowanie o złożeniu wniosku o dopłaty przez skarżącego. Obciążanie strony skutkami zaginięcia przesyłki, gdy nie można wykluczyć, że zaginięcie nastąpiło po wpłynięciu przesyłki do organu byłoby oczywistym naruszeniem zasad wyrażonych w art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 26.10.2004r., IV SAB 431/03). Wszelkie niejasności nie mogą być interpretowane na niekorzyść strony. Podsumowując skarżący zarzucił naruszenie zasady związania organu administracji publicznej prawem, zasady praworządności chroniącej interes społeczny i słuszny interes obywateli, zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa oraz zasady udzielania pomocy prawnej stronom.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga nie została uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, o jakim mowa w art. 145 cyt. ustawy, oceniona według kryterium zgodności z prawem, jak wymaga tego przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.).
Spór sprowadza się do ustalenia, czy zgodne z prawem jest rozstrzygnięcie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymujące w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego we W., którą umorzono postępowanie stwierdzając brak złożenia wniosku przez stronę skarżącą w przedmiocie dopłat bezpośrednich do gruntów na 2005r.
Na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym w 2005r. - płatność na wniosek producenta rolnego przyznaje, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że koniecznym warunkiem uzyskania dopłat jest złożenie wniosku przez producenta rolnego.
W ocenie Sądu analiza zebranego materiału dowodowego przesądza, że nie narusza prawa stanowisko organów, zgodnie z którym wniosek o ww. dopłaty bezpośrednie do gruntów nie został złożony przez I. P. w 2005r.
Bezsporne w sprawie jest, że skarżący nie legitymuje się dowodem wydanym przez organ I instancji potwierdzającym fakt złożenia wniosku o dopłaty w 2005r. Nie budzi również wątpliwości, że w dokumentacji prowadzonej przez tenże organ także nie ma potwierdzenia przyjęcia wniosku I. P. w dniu 13 maja 2005r., w którym to dniu wniosek - według twierdzeń skarżącego - miał być złożony. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się kopie "Ilościowego zestawienia wpływających wniosków obszarowych z dnia 13.05.2005r." (karty 23-24). Zawierają one dane dotyczące składanych w tym dniu wniosków ze wskazaniem liczby porządkowej, imienia i nazwiska, numeru producenta, celu złożenia (oznaczenia, że jest to wniosek), liczby złożonych kart, a także nazwiska osoby przyjmującej wnioski i jej podpis. Wśród osób wpisanych (372) w zestawieniach nie ma wymienionego imienia i nazwiska skarżącego. Dokumentacja zatem będąca w posiadaniu organu I instancji nie pozwala stwierdzić, że wniosek przez skarżącego został złożony. W konsekwencji nie tylko brak przedłożenia przez skarżącego stosownego potwierdzenia złożenia wniosku stanowi podstawę ustalenia, że wniosek o dopłaty nie został złożony, ale również analiza dokumentacji urzędowej.
Zarówno skarżący, jak również organ nie posiadają dokumentu, który potwierdziłby fakt złożenia wniosku w Biurze Powiatowym ARiMR we W.
Zauważyć należy, iż również wyjaśnienia złożone przez świadków nie potwierdzają faktu złożenia wniosku przez skarżącego. I tak A. W. wyjaśniła, że w dniu 13 maja 2005r. widziała skarżącego w Biurze Powiatowym we W., który stał w kolejce osób składających wnioski, a następnie widziała jak odchodził od stolika, przy którym przyjmowano wnioski, jednakże samego faktu złożenia wniosku o dopłaty na 2005r. nie potwierdziła.
Podobnie należy odnieść się do wyjaśnień E. R., która podała że w dniu 13 maja 2005r. sprawdziła wniosek skarżącego, sporządziła jego kopię, odebrała potwierdzenie przyjęcia przez niego wniosku, poinformowała, że oryginał wniosku należy oddać pracownikowi Agencji, po czym skarżący stanął w kolejce.
A. B. natomiast podał, iż o fakcie złożenia wniosku przez skarżącego w dniu 13 maja 2005r. dowiedział się w tym też dniu od I. P. w I. Również A. P. zeznał, że w kilka dni po 13 maja 2005r. dowiedział się od brata o złożeniu wniosku.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że organ w oparciu o powyższą treść zeznań dokonał prawidłowych ustaleń, z których wynika, iż okoliczność złożenia przez skarżącego wniosku o dopłaty bezpośrednie w 2005r. nie została udowodniona.
Sąd bada czy w toku postępowania organy podatkowe zachowały rządzące nim i określone w Kodeksie postępowania administracyjnego zasady. Przede wszystkim zgodnie z art. 7 ww. Kodeksu, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes strony. W związku z tym, są one na mocy art. 77 § 1 ww. ustawy zobowiązane do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Stosownie do art. 80 Kodeksu, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Zdaniem Sądu ww. zasady nie zostały naruszone, co potwierdza zebrany w sprawie materiał dowodowy. Nie można powołując się na zasady doświadczenia życiowego przyjąć, że fakt przebywania w danym dniu w Biurze Powiatowym, odebranie wniosku od pracownika Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Z. przesądzają, iż wniosek został złożony. Nie ma podstaw, aby stawiać tak daleko idące tezy w zakresie złożenia wniosku, gdy dowody zebrane w sprawie nie potwierdzają tego faktu.
W ocenie Sądu organy należycie przeprowadziły postępowanie mające na celu ustalenie stanu faktycznego i wyjaśnienie, czy twierdzenie o złożeniu wniosku zasługuje na uwzględnienie. Stronie zapewniono czynny udział w postępowaniach (stosownie do art. 9 Kodeksu), strona miała możliwość wypowiadania się w sprawie, zgłaszania wniosków dowodowych, co też czyniła. Nie ma także podstaw do uwzględnienia zarzutu w zakresie naruszenia przez organ zasady pogłębiania zaufania strony do organów wynikającej z art. 8 Kodeksu.
Wbrew twierdzeniu skargi nie doszło również do naruszenia pozostałych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego - w tym art. 105 § 1 i art. 107 § 3 - w stopniu, który skutkowałby wyeliminowaniem decyzji z obrotu prawnego.
Przyczyny stanowiska organów zostały podane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji mając oparcie w zebranych dowodach.
W konsekwencji nie narusza prawa stanowisko organu, zgodnie z którym strona skarżąca nie wykazała, że złożyła wniosek, a czynności przeprowadzone przez organ i analiza dokumentów urzędowych oraz zeznań świadków nie potwierdziły, że złożenie wniosku w przedmiocie dopłat na 2005r. miało miejsce.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.