II GSK 34/21

II GSK 34/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż
Jacek Boratyn /sprawozdawca/
Joanna Sieńczyło - Chlabicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2130/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-02-06
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 58 par. 1.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 193, art. 183 par. 1, art. 174, art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c), art. 134 par. 1.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło- Chlabicz Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) Protokolant Patrycja Kołtan- Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. Sp. z o.o. w Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 2130/19 w sprawie ze skargi K. Sp. z o.o. w Ś. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 16 lipca 2019 r. nr 115/2019/Ub w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od K. Sp. z o.o. w Ś. na rzecz Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 6 lutego 2020 r., sygn. VI SA/Wa 2130/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA w Warszawie), po rozpoznaniu sprawy K. sp. z o.o., z siedzibą w Ś. (dalej zwanej spółką, stroną lub skarżącą), na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 16 lipca 2019 r., nr 115/2019/Ub, w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie wniosła spółka, zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła, na podstawie art.174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.) naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) naruszenie przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z poźn. zm., dalej zwanej P.u.s.a.), w zw. z art. 3 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi, podczas gdy obowiązkiem Sądu było dokonanie, w oparciu o akta sprawy, kontroli działania Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia pod względem zgodności z prawem, co oznaczać miało przede wszystkim zbadanie czy organ nie naruszył prawa, czy prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne, czy ustalenia faktyczne w toku postępowania były prawidłowe, w szczególności poprzez nierozpoznanie zarzutów skargi w zakresie podnoszonych przez skarżącą zarzutów i twierdzeń, w szczególności zarzutu naruszenia art. art. 58 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie wobec uznania, że pełnomocnik "nie uprawdopodobnił wystarczająco", iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy, pomimo wskazania przyczyn takiego stanu, jak również wszystkich okoliczności które zadecydowały o tym, że pełnomocnik nie mógł ani ustanowić substytuta, ani też przekazać treści decyzji swojemu mocodawcy, a które w świetle przywołanego przepisu wyłączają winę w uchybieniu terminowi;
2) naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wydanie zaskarżonego orzeczenia w oparciu o twierdzenia wskazane przez organ.
Na tej podstawie skarżąca kasacyjnie wniosła o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i zmianę orzeczenia poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że oczekiwania Sądu orzekającego w niniejszym postępowaniu, wyartykułowane w uzasadnieniu zaskarżanego orzeczenia, zdają się wykraczać poza te wynikające z treści art. 58 § 1 K.p.a. (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm.). Sąd zdaje się żądać, aby strona (pełnomocnik) wskazał nie tylko na przeszkody od siebie niezależne, uniemożliwiające dokonanie czynności w terminie, ale żąda określonej ilości takich argumentów, bo do tego należy sprowadzić stwierdzenia zawarte w treści uzasadnienia.
W sytuacji, gdy wnioskujący o przywrócenie terminu powołuje się na chorobę, tj. okoliczność, która w większości przypadków wyłącza winę w uchybieniu terminu, obowiązkiem organu jest dokładne wyjaśnienie okoliczności i powodów uchybienia terminu.
Skarżąca kasacyjnie dodała także, że w innej jej sprawie, toczącej się równolegle, Sąd uznał zasadność jej argumentów, w kwestii zasadności przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W skardze kasacyjnej zwrócono uwagę, że zaświadczenie o niezdolności do pracy obliguje chorego (zwłaszcza jeżeli zgodnie ze wskazaniem lekarskim musi leżeć) do powstrzymania się od pracy. Ponadto w niniejszym przypadku wniesienie odwołania sprowadzało się do osobistej aktywności pełnomocnika, który z uwagi na wskazywane przez niego okoliczności, nie mógł temu sprostać z powodu złego stanu zdrowia, jak i braku możliwości ustanowienia zastępstwa. Należy jednocześnie pamiętać, iż wystarczające jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi.
Prezes NFZ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącej kasacyjnie na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W myśl art. 193 zdanie drugie P.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony przez ustawodawcę zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany przez siebie wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie, na podstawie w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a., do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących obligatoryjnych elementów uzasadnienia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, przewidzianych w art. 141 § 4 P.p.s.a.
Omawiany przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a, ogranicza więc wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, oddalającego skargę kasacyjną, wyłącznie do - niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 P.p.s.a. - oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
Z uwagi na powyższe, korzystając z możliwości przewidzianej w art. 193 zd. 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się w rozważaniach uzasadnienia wydanego przez siebie wyroku do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.
Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
W myśl przytoczonej wyżej regulacji granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z zasadą dyspozycyjności postępowania kasacyjnego, zakreślają, co do zasady, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, zdefiniowane poprzez wskazanie przez jej autora konkretnych jednostek redakcyjnych przepisów, które jego zdaniem zostały naruszone, a także oparte na tych przepisach twierdzenia, dotyczące mających według skarżącego kasacyjnie miejsce uchybień regulacjom prawa materialnego czy procesowego.
W związku ze związaniem granicami skargi Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony ani tym bardziej zobowiązany do modyfikowania czy też uzupełniania za strony wadliwie skonstruowanych zarzutów skargi kasacyjnej. Nie może także domniemywać ich pełnej treści czy postaci, jak również intencji stron, które przyświecały im przy ich formułowaniu.
W przedmiotowej sprawie, wnosząc skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie skarżąca kasacyjnie spółka podniosła dwa zarzuty, dotyczące wyłącznie naruszenia przepisów postępowania.
W zarzucie oznaczonym w skardze kasacyjnej nr 2) spółka zarzuciła Sądowi I instancji jedynie dopuszczenie się naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., które jej zdaniem mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wydanie zaskarżonego orzeczenia w oparciu o twierdzenia wskazane przez organ.
Odnosząc się do tej postaci zarzutu i zawartych w nim stwierdzeń spółki na wstępie należy zaznaczyć, że przedmiotowy zarzut został wadliwie skonstruowany. Jako naruszony wskazano bowiem wyłącznie, mający wynikowy charakter, przepis P.p.s.a., który ze swej istoty nie może być samoistną podstawą zarzutu skargi kasacyjnej. Regulacja ta bowiem stanowi podstawę do uchylenia przez wojewódzki sąd administracyjny zaskarżonej decyzji lub postanowienia w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, wykazanie jej uchybienia wymaga przytoczenia innych jeszcze przepisów o charakterze procesowym, których naruszenia, w sposób nieuprawniony, nie stwierdził wojewódzki sąd administracyjny.
Omawiany zarzut tego warunku nie spełnia, wobec czego ta jego wada, o niewątpliwie istotnym charakterze, wyklucza możliwość uznania jego zasadności.
Jeżeli chodzi natomiast o zarzut oznaczony nr 1, to w tym wypadku zauważyć należy, że poprzez niego skarżąca kasacyjnie zarzuca WSA w Warszawie naruszenie szeregu regulacji, nie tylko P.p.s.a., ale również tych natury ustrojowej, zawartych między innymi w P.u.s.a. Uchybienie tym wszystkim przepisom miałoby, w jej ocenie, nastąpić poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi. W dalszej części zarzutu zaznaczono, że obowiązkiem Sądu było dokonanie kontroli postanowienia Prezesa NFZ i rozpoznanie skargi w zakresie wszystkich jej zarzutów, w tym także tego, dotyczącego naruszenia art. 58 § 1 K.p.a.
Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu stwierdzić należy, że podobnie jak poprzednio omówiony, również ten zarzut nie został właściwie skonstruowany. Z jego brzmienia wynika bowiem, że jego autorka sugeruje w pierwszej kolejności niedokonanie przez Sąd I instancji właściwej kontroli zaskarżonego postanowienia, w aspekcie między innymi prawidłowości zastosowania art. 58 § 1 K.p.a. Tymczasem ocena prawidłowości przeprowadzonej przez wojewódzki sąd administracyjny kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego lub czynności, nie może odbywać się przez pryzmat regulacji ustrojowych, tj. art. 1 § 1 i § 2 P.p.s.a., a także art. 3 P.p.s.a. Uchybienie tym przepisom mogłoby bowiem nastąpić jedynie wówczas, gdyby Sąd I instancji nie dokonał w ogóle kontroli zaskarżonego postanowienia Prezesa NFZ lub gdyby dokonał tej kontroli z punktu widzenia innego kryterium niż zgodność z prawem. Z taką sytuacją na gruncie przedmiotowej sprawy nie mamy jednak do czynienia.
Co zaś się tyczy naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. to również w tym zakresie brak jest podstaw do podzielenia twierdzeń skarżącej kasacyjnie. Nie sposób jest bowiem przyjąć, że WSA w Warszawie uchybił swojemu obowiązkowi wydania rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy. Jak wynika bowiem z uzasadnienia zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sąd odniósł się zarówno do problematyki związanej z wykładnią, jak i zastosowaniem art. 58 § 1 K.p.a., a także poczynionych na te potrzeby ustaleń faktycznych, nie stwierdzając uchybień w tym względzie. Nie można więc mówić o tym, że w ramach przeprowadzonej kontroli pominął ten aspekt sprawy. To że Sąd I instancji nie podzielił zarzutów i stanowiska skarżącej kasacyjnie nie świadczy o tym, że w istocie nie przeprowadził kontroli zaskarżonego postanowienia. Podobnie zbieżność stanowiska Sądu i organu nie może sama przez się świadczyć o wadliwości czy też nieprzeprowadzeniu kontroli legalności zaskarżonego postanowienia. Stwierdzenie tego rodzaju nieprawidłowości, jakie podnosi spółka, wymaga oparcia się na konkretnych argumentach prawnych, których w niniejszym przypadku nie można stwierdzić.
Jeżeli chodzi o problematykę ustosunkowania się do wszystkich zarzutów skargi, to ten aspekt sprawy można by rozpatrywać, w ujęciu wymogów formalnych uzasadnienia, jedynie z punktu widzenia art. 141 § 4 P.p.s.a., jednakże uchybienia tej regulacji skarżąca kasacyjnie nie zarzuciła.
Tak więc również przedmiotowy zarzut skargi kasacyjnej nie znajduje uzasadnionych podstaw, co jest spowodowane częściowo wadliwością jego sformułowania, ale także niezasadnością zawartych w nim twierdzeń oraz przytoczonych na ich poparcie argumentów.
Niezależnie od powyższego zauważyć jedynie należy, że organ przyjął, z czym WSA w Warszawie się w pełni zgodził, że na przeszkodzie stwierdzenia, iż do uchybienia terminu do wniesienia odwołania doszło w sposób niezawiniony stoi to, że pełnomocnik spółki nie dochowała należytej staranności, gdyż nie zadbała właściwie o zabezpieczenie interesów mocodawcy, w czasie swojej choroby, której to nie kwestionowano. Chodziło tu o fakt niepowiadomienia przez pełnomocnika swojego mocodawcy o czasowej niedyspozycji czy też takie zorganizowanie funkcjonowania kancelarii, niezatrudniającej innych osób czy niewspółpracującej z innymi podmiotami, które nie zapewniało zastępstwa na wypadek zdarzeń losowych.
Z poglądem tym należy się zgodzić, gdyż od zawodowego pełnomocnika, między innymi w osobie radcy prawnego, należy wymagać dalej idących aktów staranności niż od innych osób. W jego przypadku sam fakt niedyspozycji zdrowotnej nie może być okolicznością, która z góry wyklucza przyjęcie zawinienie, w zakresie uchybienia terminowi do dokonania czynności procesowej.
Tak samo fakt uwzględnienia stanowiska spółki przez sąd w innej sprawie pozostaje bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonego aktu w rozpatrywanym zakresie. Każda sprawa cechuję się bowiem odrębnością, a w przy tym podlega rozpoznaniu przez niezawisły sąd.
Mając więc na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Kierując się art. 204 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącej kasacyjnie spółki na rzecz Prezesa NFZ kwotę 240 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną.