II GSK 33/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą zezwolenia na zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z drogą, potwierdzając wymóg uzyskania zezwolenia zarządcy drogi.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej E. Sp. z o.o. od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił skargę na decyzję SKO w Koszalinie w sprawie zezwolenia na lokalizację urządzeń infrastruktury technicznej (kabla oświetleniowego) w pasie drogi powiatowej. Spółka zarzucała m.in. błędną wykładnię przepisów o drogach publicznych i brak podstaw do nałożenia opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za bezzasadną, podkreślając, że lokalizacja urządzeń niezwiązanych z potrzebami drogi wymaga zezwolenia zarządcy, nawet jeśli inwestycja jest realizowana na zlecenie gminy.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną E. Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wcześniej oddalił skargę spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie. Sprawa dotyczyła zezwolenia na lokalizację urządzeń infrastruktury technicznej, konkretnie kabla oświetleniowego, w pasie drogi powiatowej. Spółka zarzucała sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 40 ust. 1, 2 i 5 ustawy o drogach publicznych, poprzez błędną wykładnię i uznanie, że inwestycja wymaga zezwolenia zarządcy drogi, nawet jeśli jest realizowana na zlecenie gminy. Podnoszono również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zgodnie z przepisami ustawy o drogach publicznych, lokalizacja w pasie drogowym urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogą lub ruchu drogowego wymaga uzyskania zezwolenia zarządcy drogi w drodze decyzji administracyjnej. Sąd podkreślił komplementarny charakter decyzji lokalizacyjnej (art. 39) i zezwolenia na zajęcie pasa drogowego (art. 40), wskazując, że pierwsza jest rozstrzygnięciem pierwotnym. NSA uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego nie były zasadne, ponieważ sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował przepisy, a zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie wykazały istotnego wpływu na wynik sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, wymaga.
Uzasadnienie
Ustawa o drogach publicznych wymaga zezwolenia zarządcy drogi na lokalizację w pasie drogowym urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogą lub ruchu drogowego, nawet jeśli inwestycja jest realizowana na zlecenie gminy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (22)
Główne
u.d.p. art. 40 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 40 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 40 § ust. 5
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 39 § ust. 3a pkt 3
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 39 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 40 § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 40 § ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 39 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 177 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.d.p. art. 20
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 39 § ust. 1a
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
p.t.
Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne
u.d.p. art. 39 § ust. 1a
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
rozp. MTiGM art. 140 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 40 ust. 1 i 2 pkt 2 w zw. z ust. 3 ustawy o drogach publicznych poprzez błędną wykładnię i uznanie, że realizacja inwestycji w pasie drogowym przez podmiot niebędący gminą, działający na jej zlecenie, wymaga zezwolenia zarządcy drogi. Naruszenie art. 40 ust. 1 i 2 pkt 2 w zw. z ust. 3 ustawy o drogach publicznych w zw. z § 109 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej poprzez uznanie, że zapewnienie oświetlenia dróg nie dotyczy całych ciągów pasa drogowego. Naruszenie art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych poprzez uznanie podstawy prawnej do nałożenia opłaty za zajęcie pasa drogowego na wykonawcę linii oświetlenia. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przepisów k.p.a. przez organ.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie w przedmiocie zezwolenia na zlokalizowanie pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem. Decyzja, o której mowa w art. 39 ust. 3 i ust. 3a ustawy o drogach publicznych jest tzw. decyzją lokalizacyjną. Zabrania się dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego, a w szczególności zabrania się lokalizacji obiektów budowlanych, umieszczania urządzeń, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Przez 'wpływ', o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem.
Skład orzekający
Wojciech Kręcisz
przewodniczący sprawozdawca
Gabriela Jyż
sędzia
Jacek Czaja
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie wymogu uzyskania zezwolenia zarządcy drogi na zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z drogą, nawet w przypadku inwestycji realizowanych na zlecenie gminy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji lokalizacji urządzeń infrastruktury technicznej w pasie drogowym dróg publicznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla inwestorów i zarządców dróg – zasad zajmowania pasa drogowego. Interpretacja przepisów ustawy o drogach publicznych jest kluczowa dla wielu projektów infrastrukturalnych.
“Czy budowa oświetlenia w pasie drogowym zawsze wymaga zezwolenia? NSA wyjaśnia.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 33/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-01-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż
Jacek Czaja
Wojciech Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
II SA/Sz 588/19 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2019-09-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 174 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 2068
art. 40 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 5
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. Sp. z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 września 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 588/19 w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 24 kwietnia 2019 r. nr SKO.4122.512.2019 w przedmiocie zezwolenia na lokalizację urządzeń infrastruktury technicznej w pasie drogi powiatowej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 588/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę E. Spółka z o.o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 24 kwietnia 2019 r. w przedmiocie zezwolenia na zlokalizowanie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Spółka zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozstrzygnięcia, ewentualnie w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. dalej "p.p.s.a."), zarzuciła naruszenie:
1) przepisu prawa materialnego, tj. art. art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 w zw. z ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2068 ze. zm.), dalej ustawa o drogach, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez jego błędną wykładnie i uznanie, iż realizacja inwestycji zlokalizowanej w pasie drogowym przez podmiot niebędący gminą, chodź działający na jej zlecenie powoduje, iż inwestycja taka wymaga zezwolenia zarządcy drogi na zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg oraz uznanie za istotny fakt, iż droga jest drogą powiatową a nie gminną,
2) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 w zw. z ust. 3 ustawy o drogach w zw. z § 109 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne (Dz. U. z 2016 r. poz. 124), poprzez uznanie, że zapewnienie oświetlenia dróg służące bezpieczeństwu ruchu nie dotyczy całych ciągów pasa drogowego a jedynie takich, dla których próg bezpieczeństwa jest podwyższony,
3) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych poprzez uznanie, że istnieje podstawa prawna do nałożenia opłaty za zajęcie pasa drogowego, na wykonawcę linii oświetlenia drogowego,
4) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie przez WSA w Szczecinie skargi w sytuacji, gdy decyzja Kolegium wydana została z naruszeniem przepisów art. 7, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez: niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej, nie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącej i nie podanie przyczyn, z powodu, których argumentom skarżącej odmówiono wiarygodności.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie w przedmiocie zezwolenia na zlokalizowanie pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – najogólniej rzecz ujmując – wynika, że wyrażając zgodę na lokalizację w pasie drogowym drogi powiatowej nr [...] kabla oświetleniowego, zarządca drogi bez naruszenia prawa zobowiązał inwestora do uzyskania, na podstawie art. 40 ust. 1 i ust. 2 ustawy o drogach publicznych, zezwolenia zarządcy drogi na prowadzenie robót w pasie drogowym wymienionej drogi oraz zezwolenia na umieszczenie w nim kabla oświetleniowego, albowiem wynika to z art. 39 ust. 3a pkt 3 tej ustawy. Zwłaszcza, że wniosku przeciwnego – jak podniósł Sąd I instancji podważając zasadność stanowiska strony skarżącej – nie mógł, w świetle regulacji ustawy o drogach publicznych, uzasadniać argument z treści § 109 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne, ani też argument, że inwestycja budowy oświetlenia dróg jest realizowana na podstawie umowy zawartej przez inwestora z Gminą Wierzchowo, albowiem działka drogowa nr [...] (obręb Ż.) – w odniesieniu do której strona wystąpiła o wyrażenie zgodny na lokalizację kabla oświetleniowego – stanowi pas drogowy drogi powiatowej.
Zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczające, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadniają twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie.
Zwłaszcza, że ich ocena – co wymaga przypomnienia i zarazem pokreślenia – nie może abstrahować od znaczenia konsekwencji wynikających z faktu, że w przypadku skargi kasacyjnej, będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia, czytelności formułowanego w niej komunikatu jest o tyle istotna, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym wniesieniem tego pisma (jak w przypadku skargi czy też zażalenia), ale także z jego treścią (zob. wyrok NSA z dnia 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/17). Wobec zaś znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. oraz określonych tymi przepisami prawa koniecznych wymogów, którym powinny czynić zadość stawiane na ich podstawie zarzuty, ocena ich zasadności nie może pomijać tego, że z zasady dyspozycyjności, o której mowa była na wstępie wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać granic zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, albowiem te wyznaczają właśnie zarzuty skargi kasacyjnej, a nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków, uzupełnianie, konkretyzowanie, uściślanie lub interpretowanie niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych, czy też nadawanie im innego znaczenia niż wynika to z ich treści i towarzyszącej im argumentacji, czy też stawianie jakichkolwiek hipotez i snucie domysłów w zakresie uzasadnienia podstaw kasacyjnych i domniemywanie tym samym intencji wnoszącego skargę kasacyjną (zob. np. wyroki NSA z dnia: 14 października 2022 r., sygn. akt III OSK 5181/21; 6 maja 2021 r., sygn. akt I GSK 1542/20; 29 października 2020 r. sygn. akt I GSK 285/18; 16 lipca 2020 r. sygn. akt I GSK 611/20; 4 grudnia 2019 r. sygn. akt II FSK 2031/18; 17 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1695/13).
Co więcej – a ma to zasadnicze znaczenie z punktu widzenia wyznaczonych treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. granic rozpoznania wojewódzkiego sądu administracyjnego (por. w tej mierze np. wyroki NSA z dnia: 15 stycznia 2005 r., sygn. akt II GSK 321/07; 26 maja 1998 r., sygn. akt II SA 915/97) – ocena zasadności, przede wszystkim zaś skuteczności zarzutów skargi kasacyjnej, nie mogła abstrahować od tego, że postępowanie w rozpatrywanej sprawie było prowadzone w sprawie wyrażenia zgody na zlokalizowanie w pasie drogi powiatowej nr [...] kabla oświetleniowego.
Jeżeli tak, to za nie mniej uzasadniony należałoby uznać i ten wniosek, że skoro granice rozpoznania sądu administracyjnego określa – w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a. – sprawa administracyjna będąca przedmiotem zaskarżenia, to siłą rzeczy zasadniczy wzorzec kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stanowił art. 39 ust. 3 i ust. 3a ustawy o drogach publicznych, albowiem ten właśnie przepis prawa określając przesłanki wydania decyzji, o której w nim mowa (a także jej konieczną treść i elementy, o czym dalej), stanowił podstawę podjęcia decyzji kontrolowanej przez Sąd I instancji.
W związku z tym, przypomnienia i zarazem wyjaśnienia wymaga, że decyzja, o której mowa w art. 39 ust. 3 i ust. 3a ustawy o drogach publicznych jest tzw. decyzją lokalizacyjną. Mianowicie decyzją, która zważywszy na logikę rozwiązań prawnych przyjętych na gruncie wymienionej ustawy zezwala na umieszczenie w pasie drogowym – oraz na określonych nią warunkach – obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzenia drogą lub potrzebami ruchu drogowego, sankcjonując tym samym samą czynność umieszczenia tych obiektów lub urządzeń w danym miejscu w pasie drogowym. To zaś oznacza, że jest ona rozstrzygnięciem pierwotnym wobec podejmowanej na podstawie art. 40 ust. 2 (pkt 1 i pkt 3) przywołanej ustawy decyzji o zezwoleniu na prowadzenie robót w pasie drogowym oraz o zezwoleniu na zajęcie pasa drogowego, która odnosi się do następczej sytuacji, a mianowicie legalnego, bo zgodnego z prawem, istnienia obiektu w pasie drogowym w miejscu określonym decyzją lokalizacyjną.
Z powyższego wynika, że jakkolwiek omawiane decyzje mają komplementarny charakter, to jednak rozstrzygają o innych żądaniach, albowiem podmiot ubiegający się o legalne umieszczenie obiektu budowlanego niezwiązanego z potrzebami zarządzenia drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklamy w pasie drogowym jest zobowiązany do uzyskania w pierwszej kolejności zgody zarządcy drogi na ich lokalizację (umieszczenie) w pasie drogowym (art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych), a następnie do uzyskania – w odrębnie prowadzonym postępowaniu – zezwolenia zarządcy drogi na prowadzenie robót w pasie drogowym oraz zezwolenia na zajęcie pasa drogowego (art. 40 ust. 2 pkt 1 i pkt 3 przywołanej ustawy), o czym organ administracji (właściwy zarządca drogi) jest zobowiązany pouczyć adresata decyzji lokalizacyjnej. Z ust. 3a art. 39 ustawy o drogach publicznych wynika bowiem, że w decyzji, o której w nim mowa, określa się w szczególności: rodzaj inwestycji, sposób, miejsce i warunki jej umieszczenia w pasie drogowym oraz pouczenie inwestora, że przed rozpoczęciem robót budowlanych jest zobowiązany do: 1) uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowy albo wykonywania robót budowlanych; 2) uzgodnienia z zarządcą drogi, przed uzyskaniem pozwolenia na budowę, projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego urządzenia, o którym mowa w ust. 3; 3) uzyskania zezwolenia zarządcy drogi na zajęcie pasa drogowego, dotyczącego prowadzenia robót w pasie drogowym lub na umieszczenie w nim urządzenia, o którym mowa w ust. 3.
Omawiane rozwiązania prawne – w relacji do określonych w art. 20 ustawy o drogach publicznych zadań zarządcy drogi (w tym zwłaszcza zadań polegających na: koordynacji robót w pasie drogowym; wydawaniu zezwoleń na zajęcie pasa drogowego i zjazdy z dróg oraz pobieraniu opłat i kar pieniężnych; badaniu wpływu robót drogowych na bezpieczeństwo ruchu drogowego – odpowiednio pkt 7, pkt 8 oraz pkt 10a) – stanowią konsekwencję wyrażonej w art. 39 ust. 1 tej ustawy zasady ochrony pasa drogowego.
W jej świetle, zabrania się dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego, a w szczególności zabrania się lokalizacji obiektów budowlanych, umieszczania urządzeń, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego (pkt 1). Jakkolwiek przy tym – jak wynika z ust. 1a art. 39 tej ustawy – powyższe nie ma zastosowania do umieszczania, konserwacji, przebudowy i naprawy infrastruktury telekomunikacyjnej w rozumieniu ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne oraz urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej, w tym punktów ładowania stanowiących część infrastruktury ładowania drogowego transportu publicznego, oraz urządzeń związanych z ich eksploatacją, a także do innych czynności związanych z eksploatacją tej infrastruktury i tych urządzeń, jeżeli warunki techniczne i wymogi bezpieczeństwa na to pozwalają, to jednak z przywołanej regulacji prawnej nie sposób jest wywodzić konsekwencje sugerowane przez stronę skarżącą. W regulowanym nim zakresie przepis art. 39 ust. 1a ustawy o drogach publicznych nie dość bowiem, że nie wyłącza, ani też nie ogranicza przywołanej powyżej zasady ochrony pasa drogowego, to również nie wyłącza, ani też nie ogranicza stosowania zasady wynikającej z ust. 3 art. 39 tej ustawy, a mianowicie, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam, może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej, której konieczną treść określa przywołany powyżej ust. 3a art. 39.
Co więcej, w korespondencji do powyższego – oraz w opozycji do stanowiska strony skarżącej – należy również podkreślić, że treść oraz funkcje art. 39 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 3 i ust. 3a ustawy o drogach publicznych sprzeciwiają się temu, aby infrastrukturę oraz urządzenia, o których jest mowa w ust. 1a art. 39 tej ustawy uznawać za pozostające w funkcjonalnym związku z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego (por. w tej mierze również wyrok NSA z dnia 17 września 2019 r., sygn. akt II GSK 2138/17). Zwłaszcza, gdy w tej mierze odwołać się również do przepisu § 140 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne, który określając zasady umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanej z drogą, w ust. 2 zawiera również przykładowe wyliczenie tego rodzaju infrastruktury. Tym samym, wobec treści przywołanego przepisu prawa oraz znaczenia argumentu z systematyki wewnętrznej wymienionego rozporządzenia – § 140 został usytuowany w Rozdziale 5 "Infrastruktura techniczna w pasie drogowym niezwiązana z drogą" Działu IV tego rozporządzenia ("Wyposażenie techniczne dróg") – za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw należało uznać zarzut z pkt 2 petitum skargi kasacyjnej, na gruncie którego strona skarżąca podnosi naruszenie § 109 wskazanego rozporządzenia. Abstrahując już nawet od tego, że nie ma podstaw aby zasadnie można było przypisać Sądowi I instancji wadliwość podejścia do rozumienia wymienionego przepisu prawa, który ustanawia wymagania w zakresie odnoszącym się do oświetlenia dróg, trzeba przede wszystkim podnieść, że w świetle przedstawionych argumentów przepis ten nie mógł stanowić adekwatnego wzorca kontroli legalności zaskarżonej decyzji.
Wobec tego, że przedmiot postępowania w sprawie zakończonej wydaniem zaskarżonej decyzji wyznaczała treść żądania wniosku strony skarżącej, a co za tym idzie przepis art. 39 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 3 ustawy o drogach publicznych, który determinował zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń, wyznaczając tym samym zbiór koniecznych do załatwienia sprawy prawnie relewantnych faktów, nie ma również podstaw, aby w świetle powyżej już przedstawionych argumentów za uzasadniony można było uznać – adresowany wobec ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania w sprawie – zarzut z pkt 4 petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. stawiany w powiązaniu z zarzutem naruszenia przepisów art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. (a także, jak wynika to z uzasadnienia skargi kasacyjnej, w powiązaniu z zarzutem naruszenia przepisów art. 8 i art. 11 k.p.a.).
Zwłaszcza, że zarzut naruszenia wymienionych przepisów prawa, jako wzorców kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie został również uzasadniony w sposób, w jaki należałoby tego oczekiwać w świetle art. 176 w związku z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (por. np. wyroki NSA z dnia: 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 27 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13).
W tej mierze wymaga przypomnienia, że przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem, a związek ten, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a więc innymi oznacza obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były – co trzeba podkreślić – na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby (mógłby być) inny. Skoro przy tym na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest mowa o "naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", to za uzasadniony trzeba uznać i ten wniosek, że nie chodzi o każde (jakiekolwiek) naruszenia przepisów postępowania, lecz o naruszenie kwalifikowane jego skutkiem, a mianowicie skutkiem, którego wpływ może nie pozostawać bez wpływu na inny wynik sprawy, co wymaga – jak powyżej wyjaśniono – uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia prawa na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna – co, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, aż nadto jasno i wyraźnie wynika z jej uzasadnienia – wskazanego elementu nie zawiera, co nie jest bez znaczenia dla wniosku odnośnie do braku skuteczności omawianego zarzutu kasacyjnego.
Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważają również zarzuty z pkt 1 i pkt 3 petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie odpowiednio, zarzut błędnej wykładni przepisu art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 w związku z ust. 3 ustawy o drogach publicznych, a to poprzez "uznanie, iż realizacja inwestycji zlokalizowanej w pasie drogowym przez podmiot niebędący gminą, choć działający na jej zlecenie powoduje, iż inwestycja taka wymaga zezwolenia zarządcy drogi na zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg oraz uznane za istotny fakt, iż droga jest droga powiatową a nie gminną", ani też zarzut naruszenia art. 40 ust. 5 tej ustawy poprzez "[...] uznanie, że istnieje podstawa prawna do nałożenia opłaty za zajęcie prasa drogowego, na wykonawcę linii oświetlenia drogowego."
Wobec znaczenia konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a także wobec powszechnie przyjmowanego w orzecznictwie rozumienia błędu wykładni oraz wymogów, którym powinien czynić zadość zarzut błędnej wykładni przepisów prawa materialnego (zob. np. wyroki NSA z dnia: 6 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 742/20; 13 stycznia 2021 r., sygn. akt II FSK 2368/18; 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1925/21) omawiane zarzuty kasacyjne nie mogą być uznane za skuteczne.
Przede wszystkim z tego powodu, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby w odniesieniu do przepisów prawa, których naruszenie zarzuca skarga kasacyjna oraz we wskazywanym przez stronę kontekście, Sąd I instancji podejmował jakiekolwiek zabiegi interpretacyjne, których konsekwencją miałoby być wyrażenie stanowiska kwestionowanego przez stronę. Co więcej, przepis art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 w związku z ust. 3 ustawy o drogach publicznych, ani też przepis art. 40 ust. 5 tej ustawy, nie zostały nawet przywołane przez Sąd I instancji (s. 6 – 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku; przepis art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 tej ustawy, bez przeprowadzania jakiejkolwiek jego egzegezy, został jedynie przywołany w kontekście treści kontrolowanej decyzji – s. 7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).
W świetle wszystkich przedstawionych argumentów zarzuty skargi kasacyjnej należało więc uznać za pozbawione usprawiedliwionych podstaw.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI