II GSK 329/22

II GSK 329/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Ostrowska
Grzegorz Dudar
Wojciech Maciejko /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 2775/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-10-20
Skarżony organ
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1209
art. 24 ust. 1a
Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 264 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Maciejko (spr.) Sędzia NSA Anna Ostrowska Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar Protokolant asystent sędziego Jan Pankiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 2775/21 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 2 lutego 2021 r. [...] w przedmiocie zobowiązania przedsiębiorcy do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. G. na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwotę 675 (sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 października 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 2775/21 oddalił skargę A. G. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej Prezesem UOKiK) z dnia
2 lutego 2021 r., nr DIH-2.712.82.2020.PŁ utrzymującą w mocy decyzję Prezesa UOKiK
z dnia 2 listopada 2020 r. nakładającą na A. G. obowiązek uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań paliwa stałego w wysokości 4 674 zł. W wyroku tym, z powołaniem się na art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Sąd I instancji podzielił pogląd orzekającego w sprawie organu. Stwierdził, że Prezes UOKiK prawidłowo zastosował art. 24 ust. 1a ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz.U. z 2024 r., poz. 1209, zwanej dalej u.s.m.), zgodnie z którym, jeżeli przeprowadzone badania wykazały, że paliwo stałe nie spełnia wymagań jakościowych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3a ust. 2 u.s.m. lub wartości parametrów paliwa stałego są niezgodne z parametrami wskazanymi w świadectwie jakości, zarządzający, w drodze decyzji, nakłada na kontrolowanego obowiązek uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań próbki paliwa stałego przeznaczonej do badań i badań próbki kontrolnej oraz kwoty stanowiącej równowartość kosztów ich pobrania. W stanie faktycznym badanej sprawy doszło do takiej kontroli w dniu 11 sierpnia 2020 r., kiedy to Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej pobrał do badań próbki paliwa stałego w postaci węgla kamiennego w sortymencie kostka (próbka przeznaczona do badań nr [...] i próbka kontrolna nr [...]) oferowanego
w przedsiębiorstwie skarżącego (A.) prowadzonym w formie składu opału w B., przy ul. M. [...]. Badania, udokumentowane stosownymi sprawozdaniami (nr [...] z dnia 18 sierpnia 2020 r. oraz nr [...] z dnia 20 sierpnia 2020 r.) wykazały, że oferowany do sprzedaży węgiel nie spełniał wymagań jakościowych określonych w wydanym na podstawie art. 3a ust. 2 u.s.m. przepisie poz. 5 tabeli nr 1 załącznika do obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Energii z dnia 27 września 2018 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1890, zwanego dalej r.s.w.), gdzie
w kolumnie 6 obrazującej wartość maksymalną podziarna wskazano górne ekstremum 10%. Wyniki przeprowadzonych badań wykazały natomiast przekroczenia podziarna, wskazując na wartości 31,6% oraz 32,4% w kolejnym badaniu. Nadto, badane paliwo nie spełniło wymagań jakościowych wskazanych w przedstawionym przez przedsiębiorcę świadectwie jakości (nr [...]). Sąd I instancji nie dopatrzył się ani podstaw do kwestionowania prawidłowości czynności kontrolnych, ani też wadliwości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Wyrok ten został zaskarżony skargą kasacyjną przez A. G. W skardze kasacyjnej, zarzucił on Sądowi I instancji naruszenie:
1) przepisu postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., polegające na nieuwzględnieniu skargi mimo "naruszenia przez Dyrektora Izby Skarbowej
w Olsztynie" przepisów postępowania administracyjnego w postaci art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 80 k.p.a., bowiem organ ten nie ustalił dokładnie stanu faktycznego sprawy, naruszył zaufanie obywateli do organów Państwa wydając rozstrzygnięcie oparte na nie dość wyjaśnionym stanie faktycznym, zwłaszcza w oparciu o wyniki badań "przeprowadzonych z naruszeniem postanowień r.s.w.", a także
2) przepisu prawa materialnego w postaci art. 24 ust. 1a u.s.m. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i oparcie rozstrzygnięcia na wynikach badań przeprowadzonych z naruszeniem obowiązujących przepisów, nie dających pewności, że wynik jest prawidłowy.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Prezes UOKiK w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie nie wystąpiły podstawy nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienione w art. 183
§ 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczają podstawy określone
w art. 174 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegającego na nieuwzględnieniu skargi mimo "naruszenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie" przepisów postępowania administracyjnego w postaci art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 80 k.p.a. bowiem organ ten nie ustalił dokładnie stanu faktycznego sprawy, naruszył zaufanie obywateli do organów Państwa wydając rozstrzygnięcie oparte na nie dość wyjaśnionym stanie faktycznym, a zwłaszcza w oparciu o wyniki badań "przeprowadzonych
z naruszeniem postanowień r.s.w.". Po pierwsze, treść zarzutu obejmuje wadliwe oddalenie skargi przez Sąd I instancji z tej racji, iż Sąd ten nie dopatrzył się naruszenia określonych przepisów postępowania administracyjnego (art. 7-9, art. 77 i art. 80 k.p.a.) przez Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie. Ten organ nie wydawał tymczasem żadnego aktu, który stanowiłby przedmiot skargi skierowanej do Sądu I instancji. Po drugie, nawet gdyby przyjąć, że naruszenie art. 7-9, art. 77 i art. 80 k.p.a. odnosiło się do aktywności procesowej Prezesa UOKiK, to ani treść zarzutu, ani też uzasadnienia skargi kasacyjnej (składającej się z niespełna jednej strony tekstu) nie wskazuje na czym miałyby polegać naruszenia kolejnych przepisów postępowania administracyjnego, których miałby dopatrzeć się Sąd I instancji. Skarga kasacyjna ogranicza się do przywołania zakresu przedmiotowego przytoczonych regulacji procesowych oraz stwierdzenia, iż doszło do ich naruszenia. W żadnym względnie nie zawiera uzasadnienia pozwalającego na lokalizację aktywności organu, która uchybiałaby któremuś z przepisów prawa procesowego. Tym samym, skoro nie podjęto próby określenia na czym polegały błędy procesowe organu,
a zwłaszcza błędy w sferze postępowania wyjaśniającego, udzielania mocy dowodowej
i wiarygodności poszczególnym dowodom, nie można było w usprawiedliwiony sposób twierdzić o naruszeniu przepisu wektorowego w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Nie zasługiwał na uwzględnienie również drugi zarzut skargi kasacyjnej, tzn. zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego w postaci art. 24 ust. 1a u.s.m. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i oparcie rozstrzygnięcia na wynikach badań przeprowadzonych z naruszeniem obowiązujących przepisów, nie dających pewności, że wynik jest prawidłowy. Stosownie do tego przepisu, jeżeli przeprowadzone badania wykazały, że paliwo stałe nie spełnia wymagań jakościowych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3a ust. 2 u.s.m. lub wartości parametrów paliwa stałego są niezgodne z parametrami wskazanymi w świadectwie jakości, zarządzający, w drodze decyzji, nakłada na kontrolowanego obowiązek uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań próbki paliwa stałego przeznaczonej do badań i badań próbki kontrolnej oraz kwoty stanowiącej równowartość kosztów ich pobrania. W sprawie nie ulega kwestii, że pobranie, a następnie badanie próbek paliwa (węgla kamiennego) oferowanego na składzie węgla przez skarżącego poczynając od dnia 11 sierpnia 2020 r., odbywało się w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez organ Inspekcji Handlowej, w ramach którego próbki paliwa poddawane są badaniu
w trybie art. 22 ust. 7a pkt 2 u.s.m. Wyniki dopuszczonych w tym trybie badań zostały prawidłowo udokumentowane stosownymi sprawozdaniami (nr [...] z dnia 18 sierpnia 2020 r. oraz nr [...] z dnia 20 sierpnia 2020 r.) które wykazały, że oferowany do sprzedaży węgiel nie spełniał wymagań jakościowych określonych
w wydanym na podstawie art. 3a ust. 2 u.s.m. przepisie poz. 5 tabeli nr 1 załącznika do r.s.w., gdzie w kolumnie 6 obrazującej wartość maksymalną podziarna wskazano wartość 10%. Wyniki przeprowadzonych badań wykazały przekroczenia podziarna, wskazując na wartości 31,6% oraz 32,4% w kolejnym badaniu. Nadto, badane paliwo nie spełniło wymagań jakościowych wskazanych w przedstawionym przez przedsiębiorcę świadectwie jakości (nr [...]). Podstawowe znaczenie dla badanego zarzutu ma to, że kwestionowanie prawidłowości wyników badań dopuszczonych przez organ Inspekcji Handlowej w tym trybie musi uwzględniać charakter tego dowodu. Badanie takie ma walor dowodu z opinii biegłego, gdyż wiadomości objęte treścią wyniku (zawartą w stosownym sprawozdaniu) należą do wiadomości specjalnych w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Negowanie wyników badań poziomu występującego w próbkach paliwa stałego podziarna wymaga posłużenia się co najmniej inną opinią biegłego z dziedziny energetyki lub właściwości fizyko-chemicznych paliw. Skarżący w żadnej z faz postepowania przed Prezesem UOKiK, ani też we wcześniejszym postępowaniu kontrolnym, nie negował ani sposobu pobierania próbek, ani też nie powoływał się na określone zasoby wiedzy specjalnej mogące podważyć wiarygodność badań. Przeciwnie, ograniczał się tylko do zaprzeczenia prawidłowości uzyskanych przez właściwą placówkę badawczą wyników, co jest oczywiście niewystarczające do wywodzenia z tej negacji skutków prawnych. Skoro wyniki badań nie mogły zostać skutecznie zanegowane, tym samym w prawidłowy sposób przyjął Sąd I instancji, że kwota stanowiąca równowartość kosztów przeprowadzonych badań próbek paliwa stałego (próbki przeznaczonej do badań i próbki kontrolnej), w łącznej wysokości 4 674 zł (składająca się z kosztów: badania próbki przeznaczonej do badań, 1 353 zł, badania próbki kontrolnej, 246 zł i pobrania próbek, 3 075 zł) stanowiła uprawnioną podstawę nałożenia obowiązku uiszczenia poniesionych przez organ kosztów. Doszło bowiem tak do przekroczenia górnych normatywnych ekstremów podziarna paliwa stałego, jak i naruszenia granic jakościowych wskazanych
w przedstawionym przez przedsiębiorcę świadectwie jakości (nr 192). Decyzja oparta na art. 24 ust. 1a u.s.m. jest decyzją związaną, co oznacza, że jeżeli dojdzie w trakcie badań do wykrycia naruszeń składu paliwa organ ma obowiązek nałożenia na stronę obowiązku zwrotu kosztów tych badań i kosztów pobrania próbek (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2021 r., II GSK 2217/21, CBOSA). Nietrafnie twierdził skarżący w skardze kasacyjnej, że przeszkodą do nałożenia obowiązku było trwające
w dacie orzekania postępowanie w sprawie głównej, tj. w przedmiocie kary pieniężnej
z tytułu wykrytych naruszeń prawa. Postępowanie kończące się decyzją, o jakiej mowa
w art. 24 ust. 1a u.s.m. jest postępowaniem w swej istocie incydentalnym, jakkolwiek kończy się wydaniem decyzji; jego przedmiotem jest wyłącznie orzeczenie o kosztach postępowania kontrolnego, w którym są gromadzone dowody na użytek postępowania jurysdykcyjnego i stanowi pewną odmianę postępowania kończącego się postanowieniem określonym w art. 264 § 1 k.p.a. Szczególny charakter tego postępowania polega jednak na tym, że skoro czynności kontrolne przesądziły o wszczęciu postępowania jurysdykcyjnego w sprawie nałożenia kary, to już z chwilą wykazania uchybień (a nie
z wydaniem decyzji kończącej sprawę co do istoty), wydatki organu stają się należnymi organowi kosztami postępowania administracyjnego. Stąd ustawodawca porzucił w tym wypadku zasadę oczekiwania na decyzję kończącą postępowanie ("jednocześnie
z wydaniem decyzji"; art. 264 § 1 k.p.a.) i umożliwił orzekanie o kosztach jeszcze przed załatwieniem sprawy, która te koszty wygenerowała.
Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1
w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).