II GSK 328/23

II GSK 328/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca /przewodniczący/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Wojciech Kręcisz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
III SA/Po 654/22 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2022-11-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1218
art. 24 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 174 pkt 2, art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant asystent sędziego Marta Górniak po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 listopada 2022 r. sygn. akt III SA/Po 654/22 w sprawie ze skargi W. Sp. j. w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 15 czerwca 2022 r. nr 3001-IOC.48.7.2022.PS w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu na rzecz W. Sp. j. w O. 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Po 654/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w wyniku rozpoznania sprawy ze skargi W. Sp.j. w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 15 czerwca 2022 r., nr 3001-IOC.48.7.2022.PS, w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów: uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu na rzecz strony skarżącej kwotę 1117 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Organ administracji wniósł także o zasądzenie od skarżącego na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "p.p.s.a.") zarzucono naruszenie przepisów postępowania wskazując, że to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4 oraz art. 153 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi, chociaż postępowanie prowadzone przed organami administracji nie było dotknięte żadną z wad wskazanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w zaskarżonym wyroku, w szczególności postępowanie administracyjne prowadzone było z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w każdym z prawomocnych wyroków sądów administracyjnych – co znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i w efekcie w braku oddalenia skargi (czym naruszono przepis art. 151 p.p.s.a. poprzez brak jego zastosowania w sprawie),
- art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z art. 133 § 1 oraz 3 § 1 p.p.s.a. poprzez dokonanie niewłaściwej kontroli aktu administracyjnego i uchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy decyzja była zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, wydana po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania i jako taka winna pozostać w obrocie prawnym,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1 w związku z art. 141 § 4 oraz art. 153 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Sąd przy wydawaniu wyroku niewłaściwego stanu faktycznego, w rezultacie niewłaściwej oceny zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego.
W szczególności poprzez:
( przyjęcie przez Sąd w zaskarżonym wyroku, że organ nie wykonał wytycznych i nie zastosował się do oceny prawnej zawartej w prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych, wydanych w toku postępowania egzekucyjnego. Sąd pominął okoliczności, że oceny prawne i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w prawomocnym wyroku WSA w Olsztynie z dnia 16 stycznia 2020 r., II SA/Ol 987/19, z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej przez NSA w wyroku z dnia 2 lipca 2020 r., II GSK 406/20, zostały już wcześniej prawidłowo zrealizowane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie, który przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające, mające na celu uzupełnienie materiału dowodowego o dane pozwalające na prawidłową ocenę zaistnienia przesłanek ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego, mogących skutkować ewentualnym odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej, a następnie wydał decyzję nr 2801-IOC.48.24.2019.MS z dnia 5 lutego 2021 r., w której utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu nr 398000-CZR.5066.64.2017 z dnia 27 marca 2018 r. Zakres tych ustaleń i ich ocena prawna była już przedmiotem badania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który wyrokiem sygn. akt II SA/Ol 318/21 z dnia 27 maja 2021 r. oddalił skargę W. Sp. j.
( przyjęcie przez Sąd, że organ, analizując sytuację finansową skarżącej spółki, nieprawidłowo wziął pod uwagę wynik finansowy spółki za rok 2016, za rok 2017, za rok 2018 oraz za 10 miesięcy roku 2020, a więc zaskarżona decyzja została oparta na nieaktualnej kondycji finansowej skarżącej spółki w dacie wydania decyzji. Tymczasem w opinii Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu ustalenia w tym zakresie powinny być dokonywane według stanu istniejącego w chwili nakładania kary pieniężnej, tj. w chwili wydawania decyzji Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu nr 398000-CZR.5066.64.2017 z dnia 27 marca 2018 r.
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia, które w uzasadnieniu wyroku zawiera błędne wskazanie co do dalszego postępowania, gdy w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, w szczególności poprzez:
( nakazanie drobiazgowego przeanalizowania ocen prawnych i wskazań co do dalszego postępowania, wynikających z wydanych w sprawie prawomocnych orzeczeń w sytuacji gdy organy prowadząc postępowanie każdorazowo analizowały wyroki i stosowały zawarte w prawomocnych wyrokach oceny prawne i wskazania co do dalszego postępowania,
( nakazanie ustalenia aktualnej sytuacji majątkowej spółki gdy w opinii Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu ustalenia w tym zakresie powinny być dokonywane według stanu istniejącego w chwili nakładania kary pieniężnej, tj. w chwili wydawania decyzji Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu nr 398000-CZR.5066.64.2017 z dnia 27 marca 2018 r.
Pismem z dnia 16 lutego 2023 r. skarżąca spółka wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie od organu administracji na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który ponownie – o czym mowa dalej – kontrolując zgodność z prawem decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (dalej ustawa SENT), a mianowicie obowiązku określonego w art. 5 ust. 4 tej ustawy, którego naruszenie polegało na brakach w zgłoszeniu odnośnie do danych przewoźnika, numeru identyfikacji podatkowej przewoźnika, numeru rejestracyjnego środka transportu, daty faktycznego rozpoczęcia przewozu oraz planowanej daty zakończenia przewozu stwierdził, że decyzja nie jest zgodna z prawem, co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt lit. c) p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika – najogólniej rzecz ujmując – że według Sądu I instancji, o braku zgodności z prawem kontrolowanej decyzji należało wnioskować na tej podstawie, że organ administracji ponownie rozstrzygając o nałożeniu na stronę kary pieniężnej za naruszenie ustawy SENT nie uwzględnił wiążących ocen prawnych zawartych w prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych wydanych w rozpatrywanej sprawie – a mianowicie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 406/20, którym oddalono skargę kasacyjną organu administracji od wyroku WSA w Olsztynie z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 987/19, którym Sąd ten uchylił pierwotnie wydaną w sprawie decyzję ostateczną z dnia 2 października 2019 r. – w zakresie odnoszącym się do rozumienia, a w konsekwencji przesłanek stosowania art. 24 ust. 3 ustawy SENT, co prowadzi do wniosku o wydaniu tej decyzji z naruszeniem art. 153 p.p.s.a.
Zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczające, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadniają twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie.
Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku z całą pewnością nie podważa bowiem, zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. (tiret drugie petitum skargi kasacyjnej).
Abstrahując już nawet od tego, że z konstrukcji tego zarzutu – który naruszenie wymienionego przepisu prawa wiąże z zarzutem naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., o czym mowa dalej – ani też z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika na czym miałoby polegać naruszenie tego przepisu prawa, przede wszystkim przypomnienia wymaga – albowiem nie jest to bez znaczenia – że zgodnie z nim sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.), co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że wymieniony przepis prawa, wobec jego treści oraz funkcji, mogłyby – najogólniej rzecz ujmując – stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną wyłącznie w sytuacji odmowy rozpoznania przez sąd administracyjny prawidłowo wniesionej skargi, czy też orzekania przez ten sąd w sprawie, która nie podlega kognicji sądów administracyjnych, czy też na przykład zastosowania środków nieznanych ustawie (zob. w tej mierze np. wyroki NSA z dnia: 15 lipca 2021 r., sygn. akt II GSK 1385/18; 22 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 1222/21).
Ze skargi kasacyjnej nie wynika, aby skarżący kasacyjnie organ wykazał zaistnienie którejkolwiek z wymienionych powyżej sytuacji lub sytuacji rodzajowo im podobnej, która mogłaby uzasadniać twierdzenie o naruszeniu przez Sąd I instancji art. 3 § 1 p.p.s.a. Jeżeli przy tym podkreślić, że Sąd ten kontrolował objęty jego kognicją akt (art. 1 § 1 p.u.s.a. w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a.) pod względem jego zgodności z prawem (art. 1 § 2 p.u.s.a.), zaś uchylając zaskarżoną decyzje oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z całą pewnością również nie stosował środka nieprzewidzianego ustawą (art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. b) oraz art. 135 p.p.s.a.), to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że podstawy oceny odnośnie do naruszenia wymienionych przepisów prawa nie może stanowić sam fakt wydania wyroku, który nie koresponduje z oczekiwaniami skarżącego kasacyjnie organu.
Z całą pewnością – w tym zwłaszcza wobec znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. (por. np. wyroki NSA z dnia: 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 27 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13) – zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważa podnoszone przez skarżący kasacyjnie organ naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a., które stanowi wspólny mianownik zarzutów stawianych w tiret drugim oraz – w powiązaniu z art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a., o czym mowa dalej – w tiret trzecim petitum skargi kasacyjnej.
W sposób, w jaki należałoby tego oczekiwać, skarżący kasacyjnie organ nie wyjaśnił, na czym miałoby polegać naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a., który nie został nawet przywołany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Nie mniej jednak, w relacji do znaczenia konsekwencji wynikających z kreowanego na gruncie art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz adresowanego do sądu administracyjnego obowiązku orzekania na podstawie akt sprawy należy wyjaśnić, że jego naruszenie może stanowić usprawiedliwioną podstawą skargi kasacyjnej tylko wówczas, gdy sąd przyjął jakiś fakt na podstawie źródła znajdującego się poza aktami sprawy, a mianowicie wówczas, gdy wbrew zasadzie wyrażonej na gruncie przywołanego przepisu prawa naruszył zakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów niewynikających z akt sprawy, a tym samym zakaz wykraczania poza materiał dowodowy zebrany w postępowaniu zakończonym wydaniem (podjęciem) kontrolowanego aktu (zob. np. wyroki NSA z dnia: 19 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1645/09; 12 czerwca 2014 r. sygn. akt I GSK 67/13). Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, aby skarżący kasacyjnie organ wykazał zaistnienie którejkolwiek z wymienionych powyżej sytuacji – lub sytuacji rodzajowo im podobnej – w świetle której za uzasadnione należałoby uznać twierdzenie, że Sąd I instancji wykroczył poza wyznaczone aktami administracyjnymi granice, w których mógł operować, a w konsekwencji, aby Sąd ten oparł orzeczenie na ustaleniach, które nie znajdują oparcia w aktach sprawy, a których źródłem miałyby być dowody lub fakty nieznajdujące odzwierciedlenia w aktach sprawy, co w tym też względzie wymagałoby oczywiście wyjaśnienia i wskazania, o jakie dowody lub fakty miałoby chodzić oraz z jakiego źródła – innego niż akta sprawy – miałyby one pochodzić. Nie jest więc wystraczające – a także nie jest zrozumiałe – ograniczenie się do tezy o naruszeniu art. 133 § 1 p.p.s.a. "[...] poprzez dokonanie niewłaściwej kontroli aktu [...] i uchylenie [...] decyzji w sytuacji gdy była zgodna z [...] przepisami prawa, wydana po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania i jako taka winna pozostać w obrocie prawnym".
Wobec natomiast konstrukcji zarzutu stawianego w tiret trzecim petitum skargi kasacyjnej oraz tezy o przyjęciu przez Sąd I instancji "[...] niewłaściwego stanu faktycznego, w rezultacie niewłaściwej oceny zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego", w rozwinięciu której skarżący kasacyjnie organ podniósł przy tym po pierwsze, że wbrew stanowisku Sądu I instancji uwzględnił ocenę prawną oraz wytyczne zawarte w przywołanych powyżej wyrokach NSA z dnia 2 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 406/20 oraz WSA w Olsztynie z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 987/19, a ponadto podkreślił znaczenie konsekwencji – pominiętych jego zdaniem przez Sąd I instancji – wynikających z wyroku WSA w Olsztynie z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 318/21, zaś po drugie, że wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonym wyroku, miarodajnym dla ustalenia kondycji finansowej strony jest stan faktyczny z daty orzekania przez organ administracji I instancji (27 marca 2018 r.) nie zaś stan faktyczny z daty podejmowania zaskarżonej decyzji (zob. s. 2 skargi kasacyjnej), wymaga przede wszystkim wyjaśnienia, że zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego za podstawę wyrokowania w sprawie stanu faktycznego, ani też kwestionowaniu wniosków wyprowadzanych na podstawie akt sprawy (zob. np. wyroki NSA z dnia: 21 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1888/21; 22 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 211/22; 26 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 1172/21; 29 czerwca 2021 r., sygn. akt II GSK 1158/18). Z kolei wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09) lub sporządzone jest w taki sposób, że nie jest możliwa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, albowiem funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej. Wyjaśnienia – i zarazem podkreślenia – wymaga również, że siła przekonywania argumentów zawartych w uzasadnieniu kontrolowanego orzeczenia stanowi zupełnie inne zagadnienie. Brak przekonania skarżącego kasacyjnie organu o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym zwłaszcza odnośnie do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych, czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie uzasadnia twierdzenia, że uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Dlatego – co należy podkreślić – polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu administracyjnego I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem poprzez zarzut jego naruszenia nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani też stanowiska sądu odnośnie do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np. wyroki NSA z dnia: 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13).
Podkreślając w korespondencji do przedstawionych argumentów – co nie jest bez znaczenia dla wniosku, że skutku oczekiwanego przez skarżący kasacyjnie organ nie mogą również odnieść zarzuty stawiane w tiret pierwszym i czwartym petitum skargi kasacyjnej w zakresie, w jakim podnoszą naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. – że uzasadnienie kontrolowanego wyroku sądu administracyjnego I instancji zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne określone wymienionym przepisem prawa, a ponadto, że jest sporządzone w sposób, który w relacji do prezentowanych w nim argumentów nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia, nie ma podstaw, aby twierdzić, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Co więcej – a nie jest to bez znaczenia dla wniosku, że zarzut stawiany w tiret czwartym petitum skargi kasacyjnej należy uznać za tym bardziej niezasadny – w odpowiedzi na omawiane stanowisko skarżącego kasacyjnie organu wymaga podkreślenia, że eksponowanie znaczenia konsekwencji wynikających – zdaniem tego organu – z wyroku WSA w Olsztynie z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 318/21, którym oddalono skargę strony na decyzję ostateczną z dnia 5 lutego 2021 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej nie może jednak – wbrew oczekiwaniom organu administracji – prowadzić do wniosku o braku zgodności z prawem aktualnie kontrolowanego wyroku Sądu I instancji. Skarżący kasacyjnie organ nie uwzględnia bowiem tej prawnie doniosłej okoliczności – którą tym samym w istocie rzeczy ignoruje – że wymienione orzeczenie zostało uchylone, a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1879/21, w konsekwencji czego, ponownie orzekając w sprawie aktualnie kontrolowanym wyrokiem z dnia 23 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Po 654/22, WSA w Poznaniu uchylił ponownie wydaną w sprawie – co stanowiło konsekwencję orzeczenia NSA w sprawie II GSK 1879/21 oraz wyroku WSA w Olsztynie z dnia 8 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 1035/21 – decyzję ostateczną z dnia 15 czerwca 2022 r. W tym też kontekście, wobec podstaw i przesłanek uchylenia przywołanym judykatem NSA wyroku WSA w Olsztynie z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 318/21, skarżący kasacyjnie organ nie uwzględnia jednocześnie tej doniosłej prawnie kwestii, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 406/20, oddalił skargę kasacyjną organu administracji od wyroku WSA w Olsztynie dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 987/19, którym została uchylona pierwotnie wydana w sprawie decyzja ostateczna o nałożeniu kary pieniężnej, to jest decyzja z dnia 2 października 2019 r.
Siłą rzeczy, za uzasadniony trzeba więc uznać wniosek, że prawnie relewantne, a co za tym idzie aktualne znaczenie w rozpatrywanej sprawie posiadają przywołane powyżej judykaty NSA z dnia 2 lipca 2020 r. oraz WSA w Olsztynie z dnia 16 stycznia 2020 r., nie zaś orzeczenie WSA w Olsztynie z dnia 27 maja 2021 r. w sprawie sygn. akt II SA/Ol 318/21. Wobec jego uchylenia wyrokiem z dnia 16 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1879/21, formułowane w nim oceny prawne utraciły walor istotności, a co za tym idzie jakikolwiek prawnie wiążący walor. Eksponowanie znaczenia tego judykatu – w tym również odwoływanie się do argumentacji osadzonej na gruncie kontrolowanej nim decyzji ostatecznej z dnia 5 lutego 2021 r. (zob. s. 7 skargi kasacyjnej), nota bene również uchylonej przywołanym powyżej wyrokiem WSA w Olsztynie z dnia 8 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 1035/21 – nie może być więc uznane, ani za trafne i przekonywujące, a co za tym idzie – jeżeli nie zwłaszcza – za skuteczne.
Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie organu, w rozpatrywanej sprawie nie jest również tak, że w miarodajnym dla ustalenia kondycji finansowej strony jest stan faktyczny z daty orzekania przez organ administracji I instancji, to jest stan faktyczny z dnia 27 marca 2018 r. nie zaś stan faktyczny z daty podejmowania zaskarżonej decyzji.
Wobec celów i funkcji administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego za uzasadniony trzeba bowiem uznać wniosek – abstrahując przy tym od tego, albowiem nie jest to sporne i nie wymaga szerszego wyjaśnienia, że w sprawach których przedmiot stanowi nałożenia kary pieniężnej mamy do czynienia z tzw. zamkniętym stanem faktyczny w zakresie odnoszącym się do faktów istotnych z punktu widzenia oceny odnośnie do zaktualizowania się danym działaniem (zaniechaniem) znamion danego deliktu oraz jego przypisania sprawcy naruszenia – że miarodajnym stanem faktycznym jest stan faktyczny istniejący w dacie podejmowania decyzji ostatecznej, a mianowicie decyzji, która definitywnie ustala prawne konsekwencje ustalonych faktów istniejących w dacie jej wydawania, które – tak jak w rozpatrywanej sprawie – nie są bez znaczenia z punktu widzenia przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na ważny interes przewoźnika. W tej mierze – co trzeba podkreślić w odpowiedzi na omawiane stanowisko skargi kasacyjnej (s. 7 – 8), albowiem skarżący kasacyjnie organ nie uwzględnia tego w dostatecznym stopniu – wymaga również przypomnienia, że w toku instancji w administracji, instancja odwoławcza jest instancją merytoryczną, o czym należy wnioskować na podstawie treści oraz funkcji przepisów art. 233 § 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a) oraz art. 229 ustawy – Ordynacja podatkowa.
W świetle przedstawionych argumentów za niezasadny należało więc również uznać zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. (tiret pierwsze i trzecie petitum skargi kasacyjnej).
Zwłaszcza, gdy w korespondencji do tych argumentów – osadzonych na gruncie znaczenia konsekwencji wynikających z wiążących ocen prawnych formułowanych w orzeczeniach NSA w sprawie II GSK 406/20 i WSA w Olsztynie w sprawie II SA/Ol 987/19 – ponownie odwołać się do znaczenia przepisów art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. (zob. wyroki NSA z dnia: 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 27 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13).
Ze skargi kasacyjnej nie wynika – o czym trzeba wnioskować na podstawie dotychczas już przedstawionych argumentów – aby skarżący kasacyjnie organ wykazał, że wbrew stanowisku Sądu I instancji ponownie rozstrzygając w sprawie i wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisu art. 153 p.p.s.a., a w konsekwencji, że respektował i zastosował się do wiążących oceny prawnych zawartych w uzasadnieniach przywołanych powyżej judykatów, co – aby omawiane zarzuty można był uznać za skuteczne – wymagało precyzyjnego wykazania, że stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uwzględnia te wiążące oceny prawne i rzeczywiście z nimi koresponduje. Tak się jednak nie stało (zob. s. 6 – 8), co z punktu widzenia deficytów uzasadnienia skargi kasacyjnej nie jest to bez znaczenia dla oceny odnośnie do braku zasadności omawianych zarzutów kasacyjnych.
Co więcej, jeżeli z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika (zob. s. 2 – 17), aby ponownie rozstrzygając w sprawie organ administracji w jakimkolwiek stopniu i zakresie odwołał się do znaczenia konsekwencji wynikających z oceny prawnych zawartych w uzasadnieniu wyroku NSA w sprawie II GSK 406/20 oraz w uzasadnieniu wyroku WSA w Olsztynie w sprawie II SA/Ol 987/19, to omawiane zarzuty kasacyjne należało uznać za tym bardziej niezasadne. Zwłaszcza, gdy wobec deficytów uzasadnienia zaskarżonej decyzji podkreślić również, że wspólnym mianownikiem wiążącej oceny prawnej formułowanej na gruncie wymienionych orzeczeń było akcentowanie znaczenia konsekwencji wynikających z zasady proporcjonalności (zob. np. s. 17 – 18 uzasadnienia wyroku w sprawie II GSK 406/20; s. 15 uzasadnienia wyroku w sprawie II SA/Ol 987/19). W tym też kontekście za uprawniony należy uznać wniosek, że ocena odnośnie do zaktualizowania się przesłanki "przypadku uzasadnionego" (ważnym interesem przewoźnika – czy też podmiotu wysyłającego lub podmiotu odbierającego – lub interesem publicznym), nie może pomijać tego koniecznego aspektu oceny, który wiąże się z potrzebą rozpoznawania omawianej przesłanki po pierwsze w relacji do celów ustawy SENT, zaś po drugie w relacji do okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, co wiąże się właśnie z potrzebą uwzględniania konsekwencji wynikających z zasady proporcjonalności. Zwłaszcza w tym jej aspekcie, który odnosi się do tzw. przesłanki niezbędności. Wobec funkcji sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej w wysokości bezwzględnie określonej, która nie podlega miarkowaniu oraz wobec zobiektywizowanego charakteru odpowiedzialności administracyjnej, ocena odnośnie do celowości nałożenia kary administracyjnej oraz odnośnie do braku interesu publicznego (ważnego interesu przewoźnika) w odstąpieniu od jej nałożenia powinna więc uwzględniać – co stanowi przedmiot kontroli sądu administracyjnego – potrzebę rozważenia, czy z punktu widzenia okoliczności stanu faktycznego danej sprawy oraz celów ustawy SENT, wymierzenie kary pieniężnej będzie przydatne i niezbędne dla zapewnienia realizacji celów tej ustawy. Ocena odnośnie do celowości nałożenia kary administracyjnej oraz ocena odnośnie do braku interesu publicznego w odstąpieniu od jej nałożenia musi więc uwzględniać szerszą perspektywę i nie może ograniczać się do motywowania jej – i to jako wiodącym – argumentem sugerującym, że odstąpieniu od nałożenia kary miałyby sprzeciwiać się cele ustawy SENT. Zwłaszcza, gdy argumentacji tego rodzaju przeciwstawić znaczenie konsekwencji wynikających z treści oraz funkcji przepisów art. art. 24 ust. 3 (21 ust. 3, art. 22 ust. 3) ustawy SENT.
Za uzasadniony trzeba więc uznać wniosek, że szczegółowo uargumentowanemu stanowisku Sądu I instancji (zob. np.: s. 16 – 17, s. 18) – osadzonemu na gruncie przywołanych judykatów (zob. np.: s. 16 uzasadnienia wyroku w sprawie II GSK 406/20; s. 13 uzasadnienia wyroku w sprawie II SA/Ol 987/19) – skarżący kasacyjnie organ nie przeciwstawił jednak (zob. s. 6 – 8 skargi kasacyjnej) żadnych konkretnych i przekonywujących argumentów, w świetle których stanowisko to można byłoby podważyć.
W rekapitulacji wszystkich przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 204 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.