II GSK 325/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-04-19
NSAAdministracyjneWysokansa
aplikacja radcowskaegzaminkomisja konkursowaminister sprawiedliwościprawo o adwokaturzeprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiuchwaławynik egzaminuweryfikacjaskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną Ministra Sprawiedliwości, potwierdzając prawo komisji konkursowej do weryfikacji wyników egzaminu na aplikację radcowską w przypadku wadliwego testu.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu Ministra Sprawiedliwości wobec wpisu P. K. na listę aplikantów radcowskich, po tym jak Komisja Konkursowa zmieniła negatywny wynik egzaminu na pozytywny z powodu błędów w teście. WSA uchylił decyzję Ministra, uznając, że miał on prawo kontrolować zgodność z prawem, ale nie weryfikować samego wyniku egzaminu. NSA oddalił skargę kasacyjną Ministra, potwierdzając, że komisja konkursowa miała prawo dokonać weryfikacji wyników w sytuacji wadliwego testu, co było zgodne z celem nowelizacji ustawy i zasadą równości.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra sprzeciwiającą się wpisowi P. K. na listę aplikantów radcowskich. Problem wynikał z negatywnego wyniku P. K. na egzaminie konkursowym, który następnie został zmieniony przez Komisję Konkursową na pozytywny po stwierdzeniu błędów w teście i wydaniu komunikatu przez Zespół ds. przygotowania pytań. Minister Sprawiedliwości wniósł sprzeciw, argumentując, że tylko Zespół ds. przygotowania pytań był uprawniony do korygowania testu i wyników, a Komisja Konkursowa nie miała takich kompetencji. WSA uchylił decyzję Ministra, stwierdzając, że choć Minister mógł kontrolować zgodność z prawem, brakowało podstaw do weryfikacji samego wyniku egzaminu przez Ministra w ówczesnym stanie prawnym. Sąd I instancji podkreślił, że w sytuacji wadliwego testu, Komisja Konkursowa miała obowiązek ustosunkować się do błędów, a niewyjaśnienie tej kwestii przez Ministra naruszyło zasady postępowania. NSA oddalił skargę kasacyjną Ministra, podzielając stanowisko WSA. Sąd uznał, że w sytuacji wadliwie opracowanego testu, Komisja Konkursowa miała prawo dokonać weryfikacji wyników, aby zapewnić rzetelność egzaminu i wyrównać szanse kandydatów, co było zgodne z celem nowelizacji ustawy i zasadą równości wobec prawa. NSA podkreślił, że Minister Sprawiedliwości ma kompetencję do kontroli uchwał rad okręgowych izb radcowskich, ale musi to robić z merytorycznym zbadaniem prawidłowości, a nie przedwcześnie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, komisja konkursowa jest uprawniona do weryfikacji wyników egzaminu w sytuacji wadliwie opracowanego testu, aby zapewnić rzetelność i wyrównać szanse kandydatów.

Uzasadnienie

Ustawa nie przewiduje wprost procedury usuwania wadliwości testu, jednakże brak takiej regulacji nie może oznaczać, że wadliwości są nieusuwalne. Komisja konkursowa, jako organ przeprowadzający egzamin, ma obowiązek reagować na dostrzeżone błędy w teście, aby zapewnić zgodność z prawem i zasadą równości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o zmianie ustawy art. 7 § 4

Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw

ustawa o zmianie ustawy art. 7 § 10

Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw

ustawa o zmianie ustawy art. 7 § 12

Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw

u.r.p. art. 311 § 2

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych

u.r.p. art. 331 § 1

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych

u.r.p. art. 338 § 1

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych

u.r.p. art. 339

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych

u.r.p. art. 3310 § 1

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o zmianie ustawy art. 7 § 27

Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw

u.r.p. art. 33

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 32 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Komisja Konkursowa miała prawo zweryfikować wyniki egzaminu w sytuacji wadliwie opracowanego testu, aby zapewnić rzetelność i wyrównać szanse kandydatów. Minister Sprawiedliwości nie może sprzeciwić się wpisowi bez merytorycznego zbadania prawidłowości uchwały komisji.

Odrzucone argumenty

Tylko Zespół do spraw przygotowania pytań był uprawniony do korygowania testu i wyników egzaminu. Komisje Konkursowe nie posiadały kompetencji do samodzielnej oceny prawidłowości pytań i odpowiedzi testowych.

Godne uwagi sformułowania

nie można domniemywać kompetencji, które nie wynikają z przepisów obowiązującego prawa działanie organu administracji publicznej musi mieć bowiem konkretną podstawę prawną nie można utożsamiać z przyznaniem tej Komisji kompetencji do ustalania wyników egzaminu, w tym do określenia klucza poprawnych odpowiedzi potrzeba zapewnienia, aby egzamin został zorganizowany i przeprowadzony rzetelnie, a jego wyniki uwzględniały rzeczywisty stan wiedzy kandydatów podjęcie przez Ministra Sprawiedliwości decyzji w sprawie wyrażenia sprzeciwu [...] bez merytorycznego zbadania prawidłowości treści tej uchwały, naruszyło zasadę zaufania obywateli do organów państwa i było przedwczesne.

Skład orzekający

Jan Grabowski

sędzia

Janusz Drachal

przewodniczący

Krystyna Anna Stec

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja kompetencji komisji konkursowych w zakresie weryfikacji wyników egzaminów w przypadku błędów w teście oraz zakres kontroli Ministra Sprawiedliwości nad uchwałami rad okręgowych izb radcowskich."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z egzaminem na aplikację radcowską w 2005 roku, choć zasady interpretacji przepisów i postępowania mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące egzaminów zawodowych i kompetencji organów, co jest istotne dla prawników. Pokazuje również, jak ważne jest prawidłowe przeprowadzenie procedury administracyjnej.

Czy błędy w teście egzaminacyjnym mogą unieważnić negatywny wynik? NSA wyjaśnia kompetencje komisji.

Dane finansowe

WPS: 120 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 325/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-04-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Grabowski
Janusz Drachal /przewodniczący/
Krystyna Anna Stec /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne
Aplikacje prawnicze
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 856/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-07-06
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędziowie NSA Jan Grabowski Krystyna Anna Stec (spr.) Protokolant Anna Tomza po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 856/06 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę aplikantów radcowskich I. oddala skargę kasacyjną; II. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz Piotra Kubiaka 120 zł (sto dwadzieścia złotych) – tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 lipca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 856/06 po rozpoznaniu skargi P. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 marca 2006 r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę aplikantów radcowskich, uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu oraz zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym:
Komisja Konkursowa w dniu 10 grudnia 2005 r. podjęła uchwałę nr [...] o uzyskaniu przez P. K. negatywnego wyniku z egzaminu konkursowego na aplikację radcowską (185 punktów na wymaganych 190), przeprowadzonego w dniu 10 grudnia 2005 r. na podstawie art. 7 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361), zwanej dalej ustawą o zmianie ustawy (...).
Krajowa Rada Radców Prawnych w dniu 17 grudnia 2005 r., działając na podstawie art. 60 pkt 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 123 z 2002 r., poz. 1059 ze zm., w tym ze zmianami wprowadzonymi ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy (...), podjęła uchwałę nr 479/VI/2005, w której postanowiła, że wynik egzaminu powinien ulec zmianie, poprzez sprostowanie z uwzględnieniem Komunikatu Zespołu ds. przygotowania pytań z dnia 21 grudnia 2005r., zawierającego informację o uznaniu za prawidłowe innych odpowiedzi, niż to wynikało z arkusza testu. Po dokonaniu weryfikacji wyników egzaminu i sporządzeniu z tej czynności protokołu, Komisja Konkursowa uchwałą nr [...] z dnia 2 stycznia 2006 r. uchyliła swoją wcześniejszą uchwałę nr [...] z dnia 10 grudnia 2005 r. o negatywnym wyniku egzaminu uznając, że P. K. udzielił 191 trafnych odpowiedzi, co daje wynik pozytywny.
Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w T. uchwałą nr [...] podjętą w dniu 31 stycznia 2006 r., na podstawie art. 33 ustawy o radcach prawnych, postanowiła wpisać P. K. na listę aplikantów radcowskich.
Zaskarżoną do WSA w Warszawie decyzją z dnia 6 marca 2006 r. Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 311 ust. 2 ustawy o radcach prawnych sprzeciwił się wpisowi P. K. na listę aplikantów radcowskich Okręgowej Izby Radców Prawnych w T. (zwanej dalej: OIRP) dokonanemu uchwałą nr [...] Rady OIRP z dnia 31 stycznia 2006 r. W uzasadnieniu Minister Sprawiedliwości stwierdził, że zgodnie z art. 7 ust. 4 i ust. 10 ustawy o zmianie ustawy... jedynie Zespół do spraw przygotowania pytań na aplikację był uprawniony do sporządzenia testu i tylko Zespół mógł ustalić, które odpowiedzi są prawidłowe oraz dokonać ewentualnego ich sprostowania. Rola Komisji Konkursowej sprowadzała się do przeprowadzenia egzaminu konkursowego, sprawdzenia testu i ustalenia wyniku kandydata, nie zaś do ustalenia prawidłowych odpowiedzi testowych. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. o sygn. P 21/02 selekcja kandydatów powinna się odbywać wyłącznie według zasad ustawowych, a organy korporacyjne nie mogą korzystać z uprawnień do samoistnego określania wymogów (jak zasady przeprowadzania konkursu, czy zasady oceniania rezultatów) stawianych kandydatom na aplikacje.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję P. K. podniósł, że nie została wydana żadna uchwała stanowiąca, iż uzyskał on wynik 188 punktów, a jedyną pozostającą w mocy uchwałą jest uchwała Komisji Konkursowej, stanowiąca o złożeniu przez niego egzaminu z wynikiem pozytywnym poprzez uzyskanie 191 punktów. Zespół powołany jest tylko do opracowania pytań testowych, nie zaś do ustalania wyniku egzaminu oraz ustalania, które odpowiedzi są prawidłowe. Komisja Konkursowa zgodnie z ustawą o radcach prawnych jest jedynym organem kompetentnym do przeprowadzenia egzaminu, sprawdzenia testu, oraz ustalenia i ogłoszenia wyniku. Zdaniem skarżącego, Komisja Konkursowa nie jest organem korporacji radców prawnych, w związku z czym błędne jest twierdzenie Ministra Sprawiedliwości, że powierzenie jej oceny konkursu stanowiło niezgodne z prawem powierzenie organom korporacyjnym uprawnień do określania istotnych wymogów i zasad przeprowadzania konkursu. Komisja Konkursowa, działając w ramach swoich kompetencji, dokonała weryfikacji, na skutek której skarżący uzyskał wynik pozytywny.
Ponadto skarżący podniósł, że żaden przepis prawa nie daje Ministrowi prerogatyw do ustalania wyników konkursu, a ustalając ten wynik w istocie podważył on uchwałę Komisji Konkursowej. Rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości narusza zasadę zaufania obywateli do organów państwa, wynikającą z art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zaskarżoną decyzję stwierdził, że Minister Sprawiedliwości mógł kontrolować treść uchwały Komisji Konkursowej (wynik pozytywny czy negatywny) i badać czy egzamin przeprowadzony został w sposób zgodny z przepisami prawa. Brak natomiast, w przejściowym stanie prawnym obowiązującym w 2005 r., podstawy prawnej do weryfikacji przez Ministra wyniku egzaminu, gdyż taka możliwość będzie istniała dopiero w następnych latach, zgodnie z art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.
W ocenie Sądu, ani ustawa o radcach prawnych, ani ustawa o zmianie ustawy (...) nie przewidziały sytuacji wadliwie opracowanego testu i nie zawierają procedur usuwania tej wadliwości. Za niezasadny Sąd uznał zarówno pogląd Ministra, że wadliwie opracowany test mógł weryfikować tylko jego autor, czyli Zespół do spraw przygotowania pytań, jak i pogląd skarżącego, że Zespół miał tylko opracować zestaw pytań, zaś Komisja Konkursowa samodzielnie powinna ustalić, które wyniki są prawidłowe.
WSA podkreślił, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynikało, iż prawidłowość testu egzaminacyjnego, a co za tym idzie prawidłowość przeprowadzenia egzaminu i ustalenia jego wyniku budziła poważne zastrzeżenia. Wdrożone zostały "awaryjne", nieprzewidziane ustawą procedury mające na celu usunięcie błędów. Komisja Konkursowa działając pod przewodnictwem przedstawiciela Ministra i kierując się Komunikatem z dnia 13 stycznia 2006 r., w którym Minister Sprawiedliwości apelował do Przewodniczących Komisji o rozstrzyganie wątpliwości na korzyść kandydatów uznała, że oprócz 10 pytań wskazanych w komunikacie Zespołu z dnia 21 grudnia 2005 r. redakcja jeszcze kolejnych 10 pytań mogła spowodować u zdających stan dezinformacji. Komisja uznała konieczność zweryfikowania odpowiedzi na te pytania, a wyniki weryfikacji uwzględniła przy obliczaniu punktów wszystkich kandydatów, w tym P. K.
Zdaniem Sądu, przy dostrzeżeniu powyższych błędów nie tylko prawem, ale wręcz obowiązkiem Komisji Konkursowej było wyrazić dostrzeżone nieprawidłowości w protokole weryfikacji wyników konkursu. W świetle zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. zastrzeżenia Ministra co do prawidłowości stanowiska Komisji Konkursowej, powinny zostać przez niego wyjaśnione, poprzez skierowanie stosownego wniosku do Zespołu do spraw przygotowania pytań. Uznanie, że Komisja Konkursowa nie miała prawa weryfikacji wyniku testu, bez wyjaśnienia zasadności wyrażonych przez nią wątpliwości stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Niewyjaśnienie stanu faktycznego naruszało art. 7 k.p.a. i wyrażoną w nim zasadę prawdy obiektywnej, a także art. 77 § 1 k.p.a., to jest obowiązek zgromadzenia i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego. Zgłoszenie przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu, co do wpisu na listę aplikantów, przed wyjaśnieniem prawidłowości działania Komisji i przed wyjaśnieniem zasadności jej zastrzeżeń co do poprawności pytań testowych, narusza zasadę zaufania obywateli do organów Państwa, gdyż sankcjonuje niepewność, co do prawidłowości przeprowadzenia egzaminu konkursowego. WSA stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, przyjmując założenie, że Komisja Konkursowa była zobowiązana ustosunkować się do dostrzeżonych błędów, ustali czy działanie Komisji Konkursowej przy ustalaniu wyników testu było prawidłowe.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Minister Sprawiedliwości wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów art. 7 ust. 1, 4, 10 i 12 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361 ze zm.) oraz art. 331 ust. 1, art. 338 ust. 1, art. 339 i art. 3310 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) w związku z art. 7 ust. 27 ustawy o zmianie ustawy (...) . WSA w Warszawie przyjął bowiem, że do weryfikacji wadliwie opracowanego testu egzaminacyjnego łącznie z kluczem odpowiedzi, rozwiązywanego podczas egzaminu konkursowego na aplikację radcowską w dniu 10 grudnia 2005 r., był uprawniony nie tylko Zespół do spraw przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów radcowskich. Kompetencję taką posiadały również Komisje Konkursowe, powołane do przeprowadzenia powyższego egzaminu. Wymienione Komisje po dostrzeżeniu błędów w teście powinny były je wskazać w protokole wyników konkursu oraz uwzględnić w trakcie sprawdzania testów.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący organ podniósł, że stanowisko WSA nie może prowadzić do uznania, iż do kompetencji Komisji Konkursowych należy uwzględnienie uchybień (błędów w teście) przy ustalaniu wyników konkursu. Dokonywanie przez poszczególne Komisje Konkursowe takiej oceny samodzielnie i w oparciu o odmienne kryteria, oznacza przeprowadzanie weryfikacji wyników konkursu w oparciu o ustalone odmienne klucze prawidłowych odpowiedzi, co prowadziłoby do naruszenia konstytucyjnej zasady równości, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Skarżący organ podkreślił, że ideą przeprowadzonego konkursu było stworzenie jednakowych szans i warunków dla wszystkich zdających. Klucz odpowiedzi mógł być zatem zmieniony jedynie przez Zespół do spraw przygotowania pytań. Przepisy powołanych ustaw nie przewidywały, aby wymienione komisje mogły samodzielnie oceniać prawidłowość pytań i odpowiedzi testowych, a tym samym sprawdzać test zarówno na podstawie klucza odpowiedzi przygotowanego przez Zespół, jak i swoich ustaleń.
Skarżący organ podniósł, że przeprowadzenie weryfikacji wyników egzaminu konkursowego było następstwem wydanej przez Krajową Radę Radców Prawnych uchwały nr 479/VI/2005 z dnia 17 grudnia 2005 r. oraz wydanego w związku z tą uchwałą Komunikatu Zespołu z dnia 21 grudnia 2005 r. Żadna z Komisji Konkursowych nie mogła dowolnie interpretować pytań testowych i ustalać odpowiedzi na nie. Podstawą takiego stanowiska nie mógł być także zawarty w piśmie z dnia 22 grudnia 2005 r. komunikat Ministra Sprawiedliwości skierowany do Przewodniczących Komisji Konkursowych.
Wnoszący skargę kasacyjną powołał się na wyrok z dnia 7 lipca 2006 r. o sygn. akt VI SA/Wa 901/06, w którym WSA w Warszawie stwierdził, że przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy (...) zmierzały do skupienia uprawnień do przygotowania pytań na egzamin konkursowy w rękach jednego podmiotu - Zespołu do spraw przygotowania pytań na aplikację radcowską. Zespół miał przygotować tylko jeden zestaw pytań w formie testu wyboru (a więc również odpowiedzi na te pytania), jednolity w skali całego kraju i tylko ten podmiot był właściwy do stwierdzenia, które odpowiedzi na określone pytania powinny ulec weryfikacji.
Skarżący organ stwierdził, że uchwałą Nr 70/VI/2006 z dnia 24 stycznia 2006 r. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych przyjęło stanowisko, zatwierdzone następnie uchwałą KRRP Nr 492/VI/2006 z dnia 25 stycznia 2006 r., że zakres sprostowania wyników konkursu dokonywanych przez komisje egzaminacyjne w radach okręgowych izb radców prawnych mógł objąć tylko te pytania, które Zespół uznał za błędne. Z powyższych względów Minister Sprawiedliwości nie zgodził się z twierdzeniem Sądu o naruszeniu zaskarżoną decyzją art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu pod rozwagę może wziąć jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi. Art. 174 dookreśla przy tym, na jakich podstawach skarga kasacyjna może być oparta. W szczególności podstawą skargi kasacyjnej może być: 1/ naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwie zastosowanie, 2/ naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mieszczące się w przedstawionym katalogu podstawy skargi kasacyjnej - jako przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia Sądu I instancji sprecyzowane przez wnoszącego środek odwoławczy - wyznaczają kierunek i zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), przez błędną wykładnię art. 7 ust. 1, 4, 10 i 12 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361 ze zm.) oraz art. 331 ust. 1, art. 338 ust. 1, art. 339 i art. 3310 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) w związku z art. 7 ust. 27 ustawy o zmianie (...).
Ocena zasadności rozpoznawanej skargi kasacyjnej wymaga zatem odpowiedzi na pytanie, czy prawidłowa wykładnia objętych zarzutami przepisów pozwalała na przyjęcie przez WSA w Warszawie, że do weryfikacji wadliwie opracowanego testu egzaminacyjnego łącznie z kluczem odpowiedzi, rozwiązywanego podczas egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, był uprawniony nie tylko Zespół do spraw przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów radcowskich, ale czy kompetencję taką posiadały również Komisje Konkursowe, powołane do przeprowadzenia powyższego egzaminu.
Ważąc powyższe wskazać należy, iż sposób przeprowadzenia egzaminu na aplikację radcowską uregulowany został ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361), w tym ustawy o radcach prawnych, której przepisy powołał skarżący organ w petitum skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 7 ust. 4 tej ustawy, Krajowa Rada Radców Prawnych powołuje zespół do przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów radcowskich. Zespół ten, w myśl ust. 10 tego przepisu przygotowuje jeden zestaw pytań w formie testu wyboru. Zgodnie z ust. 12 tego przepisu Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych powołuje komisję konkursową do przeprowadzenia egzaminu konkursowego dla kandydatów na aplikantów radcowskich. Art. 2 omawianej ustawy wprowadził zmiany w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych i tak, zgodnie z treścią przepisu art. 331 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, egzamin konkursowy przeprowadzają komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powołane na obszarze właściwości jednej lub kilku rad okręgowych izb radców prawnych. W myśl art. 338 ust. 1 tej ustawy egzamin konkursowy odbywa się w obecności co najmniej trzech członków komisji. Z kolei zgodnie z treścią art. 339 ust. 2 test sprawdza komisja w składzie, który przeprowadza egzamin konkursowy. Według ust. 4 tego przepisu z przebiegu egzaminu konkursowego sporządza się niezwłocznie protokół, który podpisują członkowie komisji uczestniczący w egzaminie konkursowym. Członkowie komisji mogą zgłaszać uwagi do protokołu. Przepis art. 3310 ust. 1 omawianej ustawy stanowi, że po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego komisja ustala wynik kandydata w drodze uchwały. Komisja ogłasza wyniki egzaminu konkursowego.
Nie jest sporne, że ani ustawa o radcach prawnych, ani ustawa o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw nie przewidziały sytuacji wadliwie opracowanego testu i nie zawierają procedur usuwania tej wadliwości. Ustawy nie wskazują kto, na czyj wniosek i w jakiej formie poprawia błędnie opracowany test. Nie do przyjęcia jest jednak sytuacja, w której – z uwagi na brak ustawowej regulacji tej kwestii - wadliwości testu byłyby nieusuwalne.
Skład orzekający w pełni podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt II GSK 331/06, że nie znajduje oparcia w prawie – przy braku stosownych procedur w sytuacji wadliwie opracowanego testu - domniemanie wyłącznej kompetencji do usuwania tych wadliwości po stronie Zespołu do spraw opracowania pytań, czy też po stronie Komisji Konkursowej. Nie można bowiem domniemywać kompetencji, które nie wynikają z przepisów obowiązującego prawa. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że pojęcie kompetencji odróżnia się od pojęcia zadań, czy zakresu działania organu administracji publicznej. Z określenia zadań nie wynika automatycznie upoważnienie (kompetencja) do podejmowania określonych czynności lub aktów. Również samo określenie zakresu działania organu nie może stanowić podstawy do działań władczych organu administracji. Działanie organu administracji publicznej musi mieć bowiem konkretną podstawę prawną (normę kompetencyjną, określającą formy prawne, jakimi może się posługiwać organ administracji). Norma kompetencyjna, upoważniająca organ do podejmowania rozstrzygnięcia powinna co najmniej określać czynność organu, która jest przedmiotem kompetencji (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 29 marca 2006 r., sygn. akt II GPS 1/06). Zgodzić należy się też ze stanowiskiem, że powyższe rozważania natury ogólnej na gruncie stanu prawnego i faktycznego rozpoznawanej sprawy prowadzą do wniosku, że w kwestii ustalenia organu i trybu właściwego do usunięcia wadliwości testu w grę wchodzi tylko taka wykładnia, która nie będzie stała w sprzeczności z celem i sensem dokonanej nowelizacji - wyrównaniem szans i warunków dla wszystkich zdających poprzez obiektywne sprawdzenie ich wiedzy, według jednolitych zasad i kryteriów, w oparciu o zasadę równego dostępu do zawodu i odpowiadającą konstytucyjnej zasadzie równości wobec prawa, wyrażonej art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Trafnie NSA w przywołanym wyroku wywodził, że skoro test egzaminacyjny został opracowany wadliwie przez powołany do tego - zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy o zmianie (...) - Zespół, to założenie przyjęte przez Sąd I instancji, że Komisja Konkursowa była zobowiązana ustosunkować się do dostrzeżonych błędów nie może i nie powinno być utożsamiane z przyznaniem tej Komisji kompetencji do ustalania wyników egzaminu, w tym do określenia klucza poprawnych odpowiedzi. Nie może być tu również mowy o jakiejkolwiek dowolności, czy nieobiektywnym uznaniu, że oceny tej dokonywano nie wiadomo w oparciu o jakie kryteria. Komisja Konkursowa dokonała bowiem weryfikacji wyników egzaminu z uwagi na podjęcie przez Krajową Radę Radców Prawnych w dniu 17 grudnia 2005 r. uchwały nr 479/VI/2005, w której postanowiła, że wynik egzaminu powinien ulec zmianie, poprzez sprostowanie z uwzględnieniem Komunikatu Zespołu do spraw przygotowania pytań z dnia 21 grudnia 2005 r., zawierającego informację o uznaniu za prawidłowe innych odpowiedzi, niż to wynikało z arkusza testu. Komisja Konkursowa uchwałą nr [...] z 2 stycznia 2006 r. uchyliła zatem swoją wcześniejszą uchwałę nr [...] z dnia 10 grudnia 2005 r. o negatywnym wyniku egzaminu. Po dokonaniu weryfikacji wyników egzaminu Komisja Konkursowa uznała bowiem, że P. K. udzielił 191 trafnych odpowiedzi, co daje wynik pozytywny. Nie można zatem uznać, że działanie Komisji było niezgodne z prawem.
Za trafny uznać należy też wywód, zaprezentowany w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 22 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 22/07, że – w świetle regulacji zawartych w art. 7 ust. 2-14 ustawy o zmianie (...) - rola komisji egzaminacyjnej, składającej się z wykwalifikowanych prawników, nie ogranicza się jedynie do technicznego sprawdzenia testu, ale w sytuacji wystąpienia błędów w sformułowaniu pytań i odpowiedzi, obejmuje konieczność weryfikacji testu (pytań i odpowiedzi) i konieczność reagowania na dostrzeżone błędy. Za takim interpretowaniem powołanych przepisów i za przyznaniem komisjom konkursowym prawa weryfikowania prawidłowości odpowiedzi egzaminacyjnych, w razie utrzymujących się wątpliwości, przemawia potrzeba zapewnienia, aby egzamin został zorganizowany i przeprowadzony rzetelnie, a jego wyniki uwzględniały rzeczywisty stan wiedzy kandydatów. Wniosek taki można wyprowadzić z zasady państwa prawnego wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP, jak również z art. 7 i 8 k.p.a.
Potrzeba zapewnienia jednolitego w skali całego kraju oceniania wyników egzaminu dla kandydatów na aplikantów radcowskich jest niewątpliwa. Jednolitość tę – jak trafnie wywodził NSA w ostatnim z przywołanych wyroków - można osiągnąć dzięki kontroli prawidłowości ocen dokonywanych przez komisje egzaminacyjne, w razie pojawienia się w tym względzie wątpliwości. Kompetencję do sprawowania takiej kontroli ma Minister Sprawiedliwości w ramach postępowania w sprawie wyrażenia sprzeciwu od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych na podstawie art. 311 ust. 2 u.r.p. Przedmiotem kontroli nad uchwałami Rad Okręgowych Izb Radców Prawnych są zarówno kompetencje i stosowana procedura, jak i treść uchwał. W przypadku uchwał o wpisie na listę aplikantów radcowskich chodzi także o kontrolę prawidłowości ustalania wyników egzaminu konkursowego. Minister powinien przeprowadzić tę kontrolę przy udziale członków zespołu do spraw przygotowania działającego na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy o zmianach (...). W toku postępowania w sprawie wyrażenia sprzeciwu zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Podjęcie przez Ministra Sprawiedliwości decyzji w sprawie wyrażenia sprzeciwu od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w T. w sprawie wpisania P. K. na listę aplikantów radcowskich, bez merytorycznego zbadania prawidłowości treści tej uchwały, naruszyło zasadę zaufania obywateli do organów państwa i było przedwczesne. Niewyjaśnienie stanu faktycznego uchybiło art. 7 k.p.a. i wyrażonej w nim zasadzie prawdy obiektywnej, a także art. 77 § 1 k.p.a., stanowiącemu o obowiązku zgromadzenia i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego.
Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia konstytucyjnej zasady równości, wyrażonej w art. 32 ust.1 Konstytucji RP, Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że respektowanie tej zasady będzie zapewnione wówczas, jeśli Minister Sprawiedliwości będzie stosował jednolite kryteria we wszystkich postępowaniach prowadzonych na podstawie art. 311 ust. 2 u.r.p.
Z tych wszystkich względów, skoro skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 2 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI