II GSK 322/21

II GSK 322/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca
Jacek Boratyn
Wojciech Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6221 Kary pieniężne z zakresu nadzoru ubezpieczeniowego
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 274/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-09-22
Skarżony organ
Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2283
art. 362 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 481 ust. 1
Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej t.j.
Dz.U. 2007 nr 102 poz 691
art. 3
Ustawa z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim  Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej
Dz.U. 2022 poz 2277
art. 14 ust. 3a, art. 14 ust. 1-3
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli  Komunikacyjnych
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant asystent sędziego Paweł Cholewski po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komisji Nadzoru Finansowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 274/20 w sprawie ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 19 listopada 2019 r. nr DPS-WPO.6064.14.2018.KK w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od P. S.A. w W. na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego 16 559 (szesnaście tysięcy pięćset pięćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 22 września 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 274/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 19 listopada 2019 r., nr DPS-WPO.6064.14.2018.KK, w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych: uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 27 marca 2018 r., umorzył postępowanie administracyjne w zakresie pkt II zaskarżonej decyzji oraz zasądził od Komisji Nadzoru Finansowego na rzecz P. S.A. z siedzibą w W. kwotę 27.807 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Komisja Nadzoru Finansowego (dalej "KNF") – po rozpoznaniu wniosku P. S.A. z siedzibą w W. (dalej "skarżąca", "spółka" "P.") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją KNF z dnia 27 marca 2018 r. – zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 11 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym oraz art. 362 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej w zw. z art. 14 ust. 3a ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, podjęła rozstrzygnięcie, z którego wynika, że "I. uchyla w całości decyzję z dnia 27 marca 2018 r. [...] nakładającą na spółkę karę pieniężną w wysokości 1 700 000 zł; II. nakłada na P. Spółka Akcyjna z siedzibą w W., karę pieniężną w wysokości 150 000 zł [...] za naruszenie: 1) art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w związku z niewypłaceniem przez zakład ubezpieczeń odszkodowania w terminie, o którym mowa w art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych [...], 2) art. 14 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych poprzez niedopełnienie przez zakład ubezpieczeń obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych [..]; III. Nakłada na P. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. karę pieniężną w wysokości 1 549 000 zł [...] za naruszenie: 1) art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w związku z niewypłaceniem przez zakład ubezpieczeń odszkodowania w terminie, o którym mowa w art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych [...]; 2) art. 14 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w związku z niewypłaceniem przez zakład ubezpieczeń odszkodowania w terminie, o którym mowa w art. 14 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych [...]; 3) art. 14 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych poprzez niedopełnienie przez zakład ubezpieczeń obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych [...]".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem.
W punkcie wyjścia podkreślił, że skoro zaskarżoną decyzją KNF nałożyła karę pieniężną za naruszenie terminów prowadzenia postępowań likwidacyjnych, określonych w art. 14 ust. 1 – 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, to wymienione przepisy wyznaczały ramy materialnoprawne kontroli legalności tej decyzji, a tym samym wyznaczały istotne elementy stanu faktycznego niezbędne do jego subsumpcji.
Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z wymienionym przepisem prawa zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie (ust. 1). W przypadku gdyby w terminie, o którym mowa w ust. 1, wyjaśnienie okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, nie później jednak niż w terminie 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie, chyba że ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego. W terminie, o którym mowa w ust. 1, zakład ubezpieczeń zawiadamia na piśmie uprawnionego o przyczynach niemożności zaspokojenia jego roszczeń w całości lub w części, jak również o przypuszczalnym terminie zajęcia ostatecznego stanowiska względem roszczeń uprawnionego, a także wypłaca bezsporną część odszkodowania (ust. 2). Jeżeli odszkodowanie nie przysługuje lub przysługuje w innej wysokości niż określona w zgłoszonym roszczeniu, zakład ubezpieczeń informuje o tym na piśmie osobę występującą z roszczeniem w terminie, o którym mowa w ust. 1 albo 2, wskazując na okoliczności oraz podstawę prawną uzasadniającą całkowitą lub częściową odmowę wypłaty odszkodowania, jak również na przyczyny, dla których odmówił wiarygodności okolicznościom dowodowym podniesionym przez osobę zgłaszającą roszczenie. Pismo zakładu ubezpieczeń powinno zawierać pouczenie o możliwości dochodzenia roszczeń na drodze sądowej.
Stosownie natomiast do art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych - w przypadku niewypłacenia przez zakład ubezpieczeń odszkodowania w terminie, o którym mowa w ust. 1 albo 2, lub niedopełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 3 (tego przepisu) - organ nadzoru stosuje wobec zakładu ubezpieczeń środki nadzorcze określone w art. 362 ust. 1 pkt 1 lub 2 (wcześniej przed zmianą w art. 212 ust. 1 pkt 1 lub 2) ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, to jest sankcje, które przewiduje ten przepis.
Sąd I instancji podniósł, że art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych został dodany do tej ustawy ww. ustawą z 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, która weszła w życie z dniem ogłoszenia, tj. z dniem 11 czerwca 2007 r. W tym też kontekście podważył prawidłowość stanowiska organu nadzoru, a mianowicie, że skoro w wymienionych w decyzji sprawach likwidacji szkody zakład ubezpieczeń został zawiadomiony o szkodzie po wejściu w życie art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, czyli po dniu 11 czerwca 2007 r., to na organie ciążył obowiązek zastosowania obligatoryjnie sankcji przewidzianych w art. 212 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, a obecnie w art. 362 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. W ocenie Sądu I instancji argumentacja ta jest błędna, albowiem nie uwzględnia art. 3 ww. ustawy z 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, zgodnie z którym "do umów ubezpieczenia zawartych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe". Podkreślił, że art. 3 ustawy zmieniającej jest przepisem przejściowym/intertemporalnym i ma charakter bezwzględnie obowiązujący i przy wykładni więc art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych nie może być pominięty, gdyż w istotny sposób determinuje w okolicznościach sprawy zakres stosowania tego przepisu, co oznacza, że jego uwzględnienie mogło mieć wpływ na treść podjętego rozstrzygnięcia. Skoro organ przepis ten pominął, rozstrzygnięcie jest dotknięte wadliwością z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w związku z art. 3 ustawy z 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. W przypadku bowiem ustalenia, że umowa ubezpieczenia została zawarta przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, to jest przed dodaniem do tej ustawy art. 14 ust. 3a, przepis ten nie znajduje zastosowania. Zatem organ nie może w takiej sytuacji stosować sankcji z art. 362 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (wcześniej z art. 212 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej), do których to przepisów odsyła art. 14 ust. 3a nakazując stosowanie określonych w nich środków nadzorczych w przypadku niewypłacenia przez zakład ubezpieczeń odszkodowania w terminie lub niedopełnienia obowiązku informacyjnego.
Zdaniem Sądu I instancji, w świetle art. 3 ustawy z 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, umowa ubezpieczenia zawarta przed dniem 11 czerwca 2007 r. nie może być rozpatrywana i oceniana w trybie art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, gdyż w dacie zawarcia takiej umowy nie istniała regulacja objęta treścią tego przepisu. Skoro do umów sprzed tej regulacji stosuje się przepisy dotychczasowe, to także kwestia wykonania takich umów, łącznie z okolicznościami likwidacji szkody z nimi związanej (w praktyce wypłacania/realizacji odszkodowań), podlega ocenie przepisów dotychczasowych, tj. przepisów sprzed daty zawarcia umów, a nie przepisów, które weszły w życie po ich zawarciu. W konsekwencji do terminów z obszaru likwidacji szkód związanych z tymi umowami nie ma zastosowania sankcja administracyjna z art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w związku z art. 362 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, gdyż sankcja ta dotyczy likwidacji szkód związanych z umowami ubezpieczenia zawartymi po dniu 11 czerwca 2007 r., czyli po dacie wejścia w życie przepisu art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, który tę sankcję (środki nadzorcze określone obecnie w art. 362 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej) nakazuje stosować w przypadkach nieprawidłowości wymienionych w tym przepisie.
W konsekwencji, Sąd I instancji za uzasadnione uznał zarzuty z pkt A petitum skargi. Uchylił więc wydane w sprawie decyzje i w części dotyczącej umów zawartych przed 11 czerwca 2007 r. umorzył postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe, co nie pozostawało tym samym bez wpływu na wniosek odnośnie do braku zasadności zarzutów z pkt B i C petitum skargi, jakkolwiek w tej mierze podkreślił, że w pozostałym zakresie obowiązkiem organu będzie – w ponownie prowadzonym postępowaniu – przesłuchanie świadków zawnioskowanych przez stronę.
Sad I instancji za zasadne uznał bowiem zarzuty odnoszące się do nieprzesłuchania wnioskowanych przez stronę świadków. Organ administracji nie wykazał, że zachodziły przesłanki z art. 78 k.p.a. Wnioski dowodowe zostały oddalone przez organ z uwagi na to, że spowodowałyby przedłużenie postępowania oraz duży odstęp czasu od zdarzeń stanowiących przedmiot postępowania. W ocenie Sądu, nie można wykluczyć, iż zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów przez organ mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie spraw osób wskazywanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ ocenił dowody przed ich przeprowadzeniem, co stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Wbrew wywodom organu upływ czasu, od zdarzeń, które mogą skutkować odpowiedzialnością strony, jest czynnikiem przemawiającym za przesłuchaniem świadków, a nie odwrotnie.
Za niezasadny Sąd I instancji uznał natomiast zarzut z pkt D petitum skargi, w szczególności zaś zarzut naruszenia art. 16 ustawy zmieniającej k.p.a. oraz wiążące się z nim zarzuty naruszenia art. 189c k.p.a w związku z art. 189g § 1 k.p.a. oraz art. 189a § 1 k.p.a, podnoszone w pkt E i F petitum skargi. W konsekwencji, Sąd i instancji podzielił również pogląd kwestionujący możliwość stosowania przepisów Ordynacji podatkowej do grzywien, mandatów i innych kar pieniężnych.
Sąd I instancji za niezasadne uznał również stanowisko, że "postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy" podkreślając, że sprawa nie została zakończona wydaniem decyzji ostatecznej, z uwagi na wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pierwotnie wydana przez KNF decyzja nie uzyskała przymiotu ostateczności. Zarzuty z pkt D,E i F petitum skargi były więc, zdaniem Sądu, bezzasadne.
W odpowiedzi natomiast na zarzut z pkt G petitum skargi, Sąd I instancji podniósł, że prawidłowe jest stanowisko organu, z którego wynika, że terminy określone w art. 14 ust. 1 – 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych należy liczyć odrębnie dla każdego zgłoszonego roszczenia odnoszącego się do poszczególnych szkód. Liczbę naruszeń wymienionego przepisu prawa przez zakłady ubezpieczeń należy określać nie w oparciu o liczbę złożonych zawiadomień o szkodzie, które mogą obejmować kilka roszczeń dotyczących kilku szkód, ale w oparciu o liczbę zgłoszonych w zawiadomieniu roszczeń odnoszących się do poszczególnych szkód. Komisja słusznie wskazała, że kwestia zawiadomienia ma znaczenie wyłącznie dla określenia momentu, od którego będzie biegł termin na wypłatę odszkodowania lub realizacja obowiązku informacyjnego z art. 14 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, natomiast kluczowe znaczenie ma szkoda, która powinna być zaspokojona przez zakład ubezpieczeń lub też nie zaspokojona (jeśli brak ku temu podstaw) i to zaspokojenie tej szkody lub jej niezaspokojenie w terminach określonych w art. 14 ust. 1 – 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych oceniane jest w świetle art. 14 ust. 3a tej ustawy.
W ocenie Sądu, nie był więc zasadny jest zarzut naruszenia art. 14 ust. 1 – 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, poprzez jego błędną wykładnię.
W odniesieniu natomiast do zarzutu z pkt H petitum skargi, Sąd I instancji odwołał się do argumentacji, która w stosunku do osób wymienionych w pkt II decyzji legła u podstaw jej uchylenia i umorzenia postępowania administracyjnego.
Sąd I instancji nie podzielił również zarzutu z pkt I petitum skargi, a mianowicie zarzutu naruszenia art. 14 ust. 1 – 3 u.d.u.r. w zw. z art. 14 ust. 3a u.d.u.r. poprzez błędną wykładnię i zastosowanie wymienionych przepisów odnośnie osób innych niż poszkodowani albo uprawnieni tj. cesjonariuszy i osób niebędących, ani poszkodowanymi, ani uprawnionymi, ani nabywcami prawa do odszkodowania na zasadzie umowy cesji. Podkreślił, że wobec braku ustawowego zdefiniowania pojęcia uprawnionego, o którym mowa w art. 14 ust. 1 – 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, ustawodawca nie posługuje się pojęciem "uprawnionego z umowy ubezpieczenia", ale pojęciem "uprawnionego", co wskazuje, że uprawnionym jest zarówno osoba uprawniona do wypłaty odszkodowania, której uprawnienia wynikają z zawartej umowy ubezpieczenia, ale również będzie to osoba, której roszczenie o wypłatę odszkodowania jest zasadne i wynika z umowy cesji wierzytelności.
W ocenie Sądu, nie były również zasadne zarzuty z pkt J petitum skargi tj. zarzuty naruszenie art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w zw. z art. 14 ust. 1 – 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, podobnie jak i zarzut prowadzenia postępowania co do nieistniejącej poszkodowanej, w odniesieniu do której Komisja posłużyła się panieńskim nazwiskiem, które występowało w aktach szkody.
Za uzasadniony Sąd I instancji uznał natomiast zarzuty naruszenia art. 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 62 i art. 104 § 1 k.p.a., poprzez rozpoznanie wielu spraw administracyjnych w jednym postępowaniu administracyjnym i wydanie jednej decyzji administracyjnej nakładającej na skarżącą karę pieniężną, z uwagi na to, że połączenie wielu spraw administracyjnych w jednym postępowaniu administracyjnym naruszyło procesowe prawa strony i mogło doprowadzić do zbyt restrykcyjnego wymiaru kary, nieadekwatnego do popełnionych naruszeń oraz wysokości nałożonej kary administracyjnej. Organ nie zbadał bowiem indywidualnie poszczególnych deliktów administracyjnych, choć szczegółowo je opisał w decyzji i nie wykazał w uzasadnieniu decyzji, w jakim stopniu każdy poszczególny przypadek miał wpływ na wymiar kary, wskazując ogólnie, iż właściwie działał w interesie strony, bowiem orzekając odrębnie do każdego przypadku mógł nałożyć karę o wiele wyższą. W ocenie Sądu z decyzji wynika, że organ skupił się wyłącznie na maksymalnej kwocie kary możliwej do wymierzenia stronie, mimo, iż stwierdził, że liczba uchybień terminów jest bardzo różna bo od kilku do kilkuset dni i część z tych uchybień jest niewielkiej wagi, z uwagi na kilkudniowe przekroczenie terminu do wypłaty odszkodowania, dotyczy różnych stanów faktycznych i różnego czasu popełnienia deliktów. Przy wymiarze kary nie wziął jednak pod uwagę okoliczności poszczególnych przypadków, przez co nie doszło do rozpoznania w sposób zindywidualizowany poszczególnych spraw administracyjnych objętych jednym postępowaniem.
Sąd I instancji podkreślił, że zastosowanie sankcji określonej w art. 362 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 i u.d.u.r. ustawodawca wiąże z pojedynczym, a więc z indywidualnym przypadkiem niewypłacenia w terminie odszkodowania przez zakład ubezpieczeń, a więc naruszeniem prawa w stosunku do konkretnego poszkodowanego lub uprawnionego, a nie z naruszeniem zasad prowadzonej działalności danego podmiotu, która niejednokrotnie nie wiąże się z naruszeniem prawa konkretnego podmiotu. Jest to sytuacja nietypowa, wyjątkowa na tle przepisów u.d.u.r., bowiem sankcja wymierzana na podstawie art. 362 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2 z reguły wiąże, się z niewykonaniem przez zakład ubezpieczeń decyzji obejmującej zalecenia KNF dotyczące okoliczności wymienionych w pkt 1 – 8 tego przepisu prawa. W ocenie Sądu, tak sformułowane przesłanki dotyczą przede wszystkim zasad organizacji działalności zakładu ubezpieczeń, działań prewencyjnych co do nieprzestrzegania prawa przez zakład ubezpieczeń, systemu zarządzania, ryzyka prowadzonej działalności i innych. W związku z tym, w przypadkach określonych w art. 14 ust. 3a u.d.u.r., który dotyczy nałożenia sankcji na zakład ubezpieczeń z tytułu naruszenia terminu wypłaty odszkodowania, a nie ogólnie odszkodowań, nie jest w ocenie Sądu uzasadnione, wymierzenie jednej kary w stosunku do wszystkich poszkodowanych i uprawnionych. Przepis ten łączy nałożenie sankcji z konkretnym zindywidualizowanym podmiotowo i przedmiotowo deliktem administracyjnym. Dlatego, każde ze stwierdzonych naruszeń art. 14 ust. 1 – 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych powinno stanowić przedmiot odrębnego postępowania administracyjnego zakończonego decyzją nakładającą karę pieniężną za każde z osobna stwierdzone naruszenie, których stroną byłby ten sam podmiot – P. Wszystkie te delikty mogłyby zostać objęte jedną decyzją, ale winny być rozpatrzone i uzasadnione odrębnie, jako indywidualne sprawy administracyjne w sensie materialnoprawnym. Sąd I instancji podkreślił również, że w przypadku łącznego rozpoznania wszystkich deliktów, Komisja nie miała możliwości, zróżnicowania kar według jej indywidualnych okoliczności z negatywnym skutkiem dla strony. Okoliczności te mogły mieć istotny wpływ na wysokość nałożonej kary pieniężnej, a więc również na prawidłowość rozstrzygnięcia. Okoliczność, czy znikoma waga naruszenia prawa w danym przypadku ma wpływ na zwiększenie wysokości kary pieniężnej, czy też umorzenie postępowania administracyjnego, możliwe jest tylko przy odrębnym rozpoznaniu.
Zdaniem Sądu I instancji, w rozpatrywanej sprawie nie doszło również do naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (pkt K petitum skargi).
Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił organ administracji, zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie na podstawie art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a, ewentualnie na podstawie art. 188 p.p.s.a o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi na decyzję administracyjną Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 19 listopada 2019 r., jeżeli Naczelny Sąd Administracyjny uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Organ administracji wniósł także o orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
A. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., poprzez uchylenie decyzji z dnia 27 marca 2018 r., sygn. DPS-WPAII.6064.6.2018.KE poprzedzającej decyzję z dnia 19 listopada 2019 r., sygn. DPS.WPO.6064.14.2018.KK tj. uchylenie nieistniejącej decyzji i rozstrzygnięcie poza granice sprawy, podczas gdy już decyzją z dnia 19 listopada 2019 r., sygn. DPS-WPO.6064.14.2018.KK, po rozpoznaniu wniosku P. S.A. o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ nadzoru uchylił w całości decyzję z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. DPS-WPAII.6064.6.2018.KE, która w konsekwencji nie została objęta zakresem zaskarżenia w skardze P. S.A. z dnia 24 grudnia 2019 r.;
B. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 i art. 138 p.p.s.a. poprzez rażącą sprzeczność sentencji wyroku z treścią uzasadnienia wyroku, która uniemożliwia jego wykonanie, polegające na wskazaniu w sentencji wyroku na uchylenie decyzji obu instancji, podczas gdy uzasadnienie wyroku wskazuje na uchylenie jedynie decyzji administracyjnej Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 19 listopada 2019 r., sygn. DPS-WPO.6064.14.2018.KK;
C. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej – "k.p.a.") w zw. z art. 62 k.p.a. i art. 104 § 1 k.p.a., polegające na przyjęciu, że organ rozpoznał wiele spraw dotyczących pojedynczych deliktów administracyjnych jednej strony postępowania w ramach jednego postępowania administracyjnego i niedopuszczalnie rozstrzygnął tę sprawę w drodze jednej decyzji administracyjnej nakładając jedną karę administracyjną za wiele deliktów administracyjnych, podczas gdy kilkanaście spraw rozpatrywanych łącznie przez organ przypadków opóźnień w przyznaniu i wypłacie odszkodowania oraz niepoinformowanie w ustawowych terminach osób występujących z roszczeniami, że odszkodowania im nie przysługują, może być podstawą do prowadzenia jednego postępowania administracyjnego i wydania jednej decyzji administracyjnej w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wiele naruszeń stanowiących łącznie jeden delikt administracyjny;
D. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 78 k.p.a. polegające na przyjęciu, że organ nadzoru oddalając wnioski dowodowe Strony o przesłuchanie świadków, ocenił dowody wnioskowane przez Stronę przed ich przeprowadzeniem i w żaden sposób nie wykazał, że zachodziły przesłanki z art. 78 k.p.a., podczas gdy okoliczność na jaką Strona złożyła wnioski o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków (przebieg obsługi szkód) została w sposób wyczerpujący stwierdzona innymi dowodami zgromadzonymi przez organ nadzoru w toku postępowania administracyjnego, tj. dokumentami oraz wyjaśnieniami i zeznaniami Strony, które pozwoliły na dokonanie szczegółowych i wyczerpujących ustaleń faktycznych, w odniesieniu do każdego przypadku szkody objętej zakresem postępowania, a ponadto przeprowadzenie dowodu z przesłuchania 25 świadków wnioskowanych przez stronę niewątpliwie wpływałoby na znaczne przedłużenie postępowania administracyjnego i mogło prowadzić do jego przewlekłości;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
A. art. 14 ust. 3a ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (dalej – "ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych" oraz "u.u.o.") w zw. z art. 3 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. z 2007 r., Nr 102, poz. 691, dalej – "ustawa nowelizująca"), poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że treść art. 3 ustawy nowelizującej uniemożliwia organowi nadzoru zastosowanie art. 14 ust. 3a u.u.o do nieprawidłowości/naruszeń w likwidacji szkód związanych z umowami ubezpieczenia zawartymi przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, tj. przed dniem 11 czerwca 2007 r., podczas gdy, w przeciwieństwie do art. 3 ustawy nowelizującej, który odnosi się do umów ubezpieczenia, art. 14 ust. 3a u.u.o.: (i) odnosi się wyłącznie do sytuacji niedopełnienia przez zakład ubezpieczeń obowiązków z art. 14 ust. 1-3 u.u.o. jeżeli postępowanie likwidacyjne zostało wszczęte pod dniu 11 czerwca 2007 r., niezależnie od tego, kiedy zostały zawarte umowy ubezpieczenia obowiązkowego, (ii) w żaden sposób nie ingeruje w stosunek prawny łączący P. S.A. z podmiotami, które zawarły umowy ubezpieczenia obowiązkowego przed dniem 11 czerwca 2007 r., a ponadto (iii) nie nakłada żadnych nowych obowiązków na P. S.A., w szczególności nie wprowadza nowych bardziej rygorystycznych terminów likwidacji szkód zgłoszonych po dniu 11 czerwca 2007 r.;
B. art. 14 ust. 3a ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (dalej – "ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych" oraz "u.u.o.") w zw. z art. 362 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (dalej – "u.d.u.r." oraz "ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej") poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że art. 14 ust. 3a u.u.o. wiąże zastosowanie sankcji administracyjnej wyłącznie z pojedynczym i indywidualnym przypadkiem niewypłacenia w terminie odszkodowania przez zakład ubezpieczeń, a więc z naruszeniem prawa w stosunku do konkretnego poszkodowanego lub uprawnionego, podczas gdy przepisy ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej nie służą sankcjonowaniu poszczególnych naruszeń jako pojedynczych deliktów administracyjnych, ale są elementem ogólnego nadzoru nad działalnością w zakresie ubezpieczeń i reasekuracji, co nie wyklucza aby wszystkie naruszenia strony zostały objęte jednym postępowaniem administracyjnym, zakończonym jedną decyzją administracyjną w przedmiocie nałożenia jednej kary za wiele naruszeń stanowiących jeden delikt administracyjny.
Odpowiadając na skargę kasacyjną skarżąca spółka wniosła o jej oddalenie w całości i zasądzenie od organu administracji na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Komisji Nadzoru Finansowego w przedmiocie nałożenia na P. S.A. kary pieniężnej stwierdził, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem, co uzasadniało uchylenie tej decyzji oraz decyzji KNF z dnia 27 marca 2018 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. oraz umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. w zakresie odnoszącym się do rozstrzygnięcia zawartego w pkt II zaskarżonej decyzji, a mianowicie w zakresie odnoszącym się do umów ubezpieczenia zawartych przed 11 czerwca 2007 r., a to wobec naruszenia przez organ nadzoru art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.
Zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczające, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku uzasadniają twierdzenie, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie.
Przede wszystkim za uzasadniony należało uznać zarzut z pkt 2. lit. A. petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut błędnej wykładni art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych w zw. z art. 3 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej, którego uwzględnienie prowadzi do wniosku, że wbrew stanowisku Sądu I instancji w rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się przesłanki umorzenia postępowania administracyjnego.
Nie jest bowiem uzasadnione stanowisko, z którego miałoby wynikać, że przepis art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych nie ma zastosowania do umów zawartych przez dniem 11 czerwca 2007 r.
W opozycji do podejścia prezentowanego przez Sąd I instancji trzeba podnieść, że art. 3 ustawy nowelizującej z dnia 24 maja 2007 r. w zakresie w jakim stanowi o stosowaniu przepisów dotychczasowych, zakres tego stosowania ogranicza do umów zawartych przez dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej z 24 maja 2007 r. Z przepisu tego nie wynika jednak, aby konsekwencje odesłania do przepisów dotychczasowych miały dotyczyć likwidacji przez zakład ubezpieczeń zgłoszonych szkód, w tym zwłaszcza terminów obowiązujących w prowadzonych postępowania likwidacyjnych, które nie bez powodu – a to z uwagi na ich znaczenie gwarancyjne – zostały określone w ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych, co siłą rzeczy powoduje, że nie stanowią one materii umów ubezpieczenia i nie są determinowane postanowieniami umownymi. Wobec treści art. 3 przywołanej ustawy nowelizującej – zgodnie z którym do umów ubezpieczenia zawartych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe – za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że z zawartego w nim zastrzeżenia o stosowaniu przepisów dotychczasowych wynika, że omawiana regulacja międzyczasowa odnosi się do stosowania przepisów dotyczących materii objętych umowami, zawieranymi na zasadach wynikających z ustawy. Terminy postępowania likwidacyjnego nie są zaś determinowane postanowieniami umownymi – ani też nie stanowiąc ich konsekwencji – albowiem wynikają z ustawy, a mianowicie z art. 14 ust. 1 – 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych.
Jeżeli w tym też kontekście podkreślić, że jedną z funkcji sankcji administracyjnej jest funkcja prewencyjna, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że wynikająca z 14 ust. 3a przywołanej ustawy możliwość stosowania przez organ nadzoru wobec krajowego zakładu ubezpieczeń określonych przepisem prawa środków nadzoru ma na celu motywowanie zakładów ubezpieczeń do terminowej likwidacji szkód. Nałożenie przez organ nadzoru kary pieniężnej za stwierdzony delikt administracyjny nie dotyczy więc stosunków umownych stron umowy ubezpieczenia. Nie ma zatem racjonalnych argumentów, które mogłyby uzasadniać tezę, że art. 3 przywołanej ustawy zmieniającej sprzeciwiał się stosowaniu przez organ nadzoru przepisu art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w sytuacji stwierdzenia naruszenia terminu likwidacji szkód poszkodowanych lub uprawnionych na mocy umów zawartych przed 11 czerwca 2007 r.
W rekapitulacji przedstawionych argumentów – w tym w korespondencji do aksjomatycznego założenia o potrzebie istnienia warunków skutecznego wykonywania nadzoru ubezpieczeniowego – trzeba więc stwierdzić, że art. 3 przywołanej ustawy nowelizującej odnosi się stricte do umów ubezpieczenia, a wprowadzony ustawą zmieniającą art. 14 ust. 3a dotyczy penalizacji zachowań naruszających prawo. Dotychczasowe przepisy znajdują zatem zastosowanie nie tylko do "zobowiązań wynikających z umów ubezpieczenia" zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy, ale także co do innych – niż zobowiązaniowe – elementów tych umów, co z całą pewnością nie odnosi się jednak do sankcji nakładanych przez organ nadzoru, albowiem nie należy to do sfery umów ubezpieczenia.
Jeżeli tak, to za nie mniej uzasadniony należałoby uznać i ten wniosek – a to zwłaszcza wobec treści art. 14 ust. 1 – 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, który nie stanowił przedmiotu interwencji ustawodawczej – że właśnie wobec gwarancyjnego charakteru terminów likwidacji szkód, ustawodawca gwarancje te jeszcze wzmocnił poprzez wprowadzenie wymienioną ustawą nowelizującą możliwości stosowania środków nadzoru, które z uwagi na ich charakter oraz funkcje mają przeciwdziałać naruszeniom terminów likwidacji szkód, a tym samym służyć silniejszej niż pierwotnie ochronie interesów ubezpieczonych i uprawnionych z umów ubezpieczenia (zob. w tej mierze również np. wyroki NSA z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt II GSK 337/19 oraz z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1098/18).
Za uzasadniony należało również uznać zarzut z pkt 2. lit. B. petitum skargi kasacyjnej, na gruncie którego skarżący kasacyjnie organ nie bez usprawiedliwionych podstaw zarzuca naruszenie art. 14 ust. 3a ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych w zw. z art. 362 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej poprzez ich błędną wykładnię, a także pozostający z nim w funkcjonalnym związku zarzut z pkt 1. lit. C. petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 62 i art. 104 § 1 k.p.a.
W korespondencji do poglądu prawnego wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 3767/17 (zob. również: wyrok NSA z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1098/18; wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt II GSK 337/19; wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 442/20) trzeba stwierdzić, że kilkadziesiąt (tak jak w rozpatrywanej sprawie) rozpoznawanych łącznie przypadków opóźnień w przyznaniu i wypłacie odszkodowania oraz niepoinformowaniu w ustawowym terminie osoby występującej z roszczeniem, że odszkodowanie jej nie przysługuje, mogło stanowić podstawę uzasadniającą prowadzenie jednego postępowania administracyjnego i rekonstruowanie w jego ramach znamion jednego deliktu administracyjnego, o którym mowa art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w związku z w art. 362 ust. 1 pkt 2 i art. 481 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, o czym przekonuje rezultat wykładni językowej i systemowej art. 362 ust. 1 pkt 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. Usytuowanie przepisu art. 362 ust. 1 pkt 2 przywołanej ustawy w jej Rozdziale 14 – "Zasady sprawowania nadzoru ubezpieczeniowego" – uzasadnia przyjęcie, że możliwość nałożenia kary administracyjnej jest elementem nadzoru nad całą działalnością ubezpieczeniową określonego zakładu. Ponadto, przepis ten daje możliwość nałożenia na zakład ubezpieczeń (lub zakład reasekuracji) kary pieniężnej do wysokości 0,5% składki przypisanej brutto wykazanej przez zakład ubezpieczeń lub zakład reasekuracji w ostatnim przedstawionym organowi nadzoru sprawozdaniu finansowym. Potencjalnie znaczna wysokość kary administracyjnej oraz możliwość jej miarkowania jednoznacznie wskazuje zatem, że ocena przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej powinna uwzględniać wagę i okoliczności naruszenia prawa, w tym także liczbę i częstotliwość jego naruszeń w świetle całokształtu działań danego zakładu ubezpieczeń. Wskazany przepis nie służy zatem tylko sankcjonowaniu poszczególnych zdarzeń – czynów wypełniających znamiona deliktu administracyjnego – ale jest przede wszystkim istotnym elementem nadzoru nad działalnością w zakresie ubezpieczeń i reasekuracji.
Za nie mniej uzasadniony należało również uznać zarzut z pkt 1. lit. D. petitum skargi kasacyjnej, na gruncie którego skarżący kasacyjnie organ podważa prawidłowość stanowiska Sądu I instancji w zakresie, w jakim najogólniej rzecz ujmując wynika z niego, że przeprowadzone w sprawie ustalenia faktyczne – wobec braku uwzględnienia wniosków dowodowych strony o przesłuchanie świadków – nie były wystarczające dla wykazania zaistnienia naruszeń prawa przypisanych stronie, a w konsekwencji dla wydania rozstrzygnięcia o nałożeniu kary pieniężnej.
Podzielając trafność argumentacji Komisji Nadzoru Finansowego prezentowanej w uzasadnieniu omawianego zarzutu (s. 16 – 17 skargi kasacyjnej), w korespondencji do niej trzeba również podkreślić – albowiem Sąd I instancji nie uwzględnił w dostatecznym stopniu tej kwestii – że przedmiot postępowania (przedmiot sprawy) determinują normy prawa materialnego, które wyznaczają zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń – albowiem to one stanowią podstawę przyznania uprawnienia, zwolnienia z obowiązku, nałożenia obowiązku, cofnięcia lub uszczuplenia uprawnień – wyznaczając tym samym zbiór koniecznych do załatwienia sprawy prawnie relewantnych faktów, co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że zakres postępowania wyjaśniającego w rozpatrywanej sprawie i koniecznych do ustalenia w tym postępowaniu faktów wyznaczał art. 14 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych.
Z przywołanego przepisu prawa wynika, że w przypadku niewypłacenia przez krajowy zakład ubezpieczeń odszkodowania w terminie, o którym mowa w ust. 1 albo 2, lub niedopełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 3, organ nadzoru stosuje wobec krajowego zakładu ubezpieczeń środki nadzorcze określone w art. 362 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. Jednocześnie, z ust. 1 – 3 art. 14 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, do których – dla potrzeb opisu, a co za tym idzie rekonstruowania penalizowanych naruszeń (deliktów) – odsyła przywołany przepis prawa, wynika odpowiednio, że zakład ubezpieczeń jest zobowiązany wypłacić odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie (ust. 1), w przypadku gdyby wyjaśnienie w terminie, o którym mowa w ust. 1, okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, nie później jednak niż w terminie 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie, chyba że ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego (ust. 2), natomiast, jeżeli odszkodowanie nie przysługuje lub przysługuje w innej wysokości niż określona w zgłoszonym roszczeniu, zakład ubezpieczeń informuje o tym na piśmie osobę występującą z roszczeniem w terminie, o którym mowa w ust. 1 albo 2, wskazując na okoliczności oraz podstawę prawną uzasadniającą całkowitą lub częściową odmowę wypłaty odszkodowania, jak również na przyczyny, dla których odmówił wiarygodności okolicznościom dowodowym podniesionym przez osobę zgłaszającą roszczenie (ust. 3).
Jeżeli więc – co ponownie trzeba zaakcentować – przedmiot postępowania (przedmiot sprawy) determinują normy prawa materialnego, które wyznaczają zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń, a z przywołanych przepisów prawa nie wynika – co jest aż nadto oczywiste – aby do zbioru faktów podlegających ustaleniu w rozpatrywanej sprawie należały inne jeszcze fakty, czy okoliczności, niż tylko fakt braku zachowania przez zakład ubezpieczeń terminu (terminów) likwidacji szkód w prowadzonym postępowaniu likwidacyjnym, to nie sposób jest twierdzić, że ustalenia faktyczne, które legły u podstaw przypisania stronie 44 naruszeń i następnie nałożenia kary pieniężnej należałoby uznać za niewystarczające – bo deficytowe – z powodu braku uwzględnienia wniosku strony o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków. Zwłaszcza, gdy jednocześnie podkreślić – albowiem nie jest to bez znaczenia z punktu widzenia znaczenia konsekwencji wynikających z art. 75 § 1 k.p.a. – że podstawę przeprowadzenia koniecznych w sprawie ustaleń – co nie pozostaje bez wpływu na wniosek odnośnie do braku podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organ nadzoru art. 78 k.p.a. – współstanowiły dowody uzyskane na podstawie art. 335 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, a więc w trybie sprawowania bieżącej nadzoru nad zakładami ubezpieczeń. Wykorzystanie ich przez KNF w postępowaniu prowadzonym w sprawie nałożenia kary pieniężnej – zważywszy na ich źródło oraz walor poznawczy – z całą pewnością nie mogło prowadzić do wniosku o braku zupełności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji, w tym zwłaszcza z powodów wskazanych przez Sąd I instancji.
Wobec tego, że kontrolowana przez ten Sąd decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., to okoliczność ta – o znamiennych przecież skutkach procesowych – nie mogła pozostawać bez wpływu na wniosek odnośnie do braku jakichkolwiek podstaw, aby zakresem postępowania sądowego, a co za tym idzie podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia, obejmować nieistniejącą już – bo uchyloną i wyeliminowaną z obrotu prawnego – decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 27 marca 2018 r., co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że za uzasadnione należało również uznać zarzuty z pkt 1. lit. A. oraz lit. B. petitum skargi kasacyjnej.
W rekapitulacji wszystkich przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach i zasadnie podważyły zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, co skutkowało uwzględnieniem skargi kasacyjnej, uchyleniem kontrolowanego orzeczenia i przekazaniem sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, który ponownie rozpoznając sprawę ze skargi P. S.A. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej będzie zobowiązany uwzględnić przedstawione powyżej wywody i formułowaną na ich podstawie ocenę prawną.
Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.