II GSK 317/07

II GSK 317/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-01-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-08-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Kisielewicz /przewodniczący/
Jan Bała
Janusz Drachal /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 98/07 - Wyrok WSA w Warszawie z 2007-04-11
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
art. 317 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędziowie Jan Bała NSA Janusz Drachal (spr.) Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "I." P. S.A. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 11 kwietnia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 98/07 w sprawie ze skargi "I." P. S.A. w P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 98/07, oddalił skargę "I." P. S.A. w P. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy.
Sąd oparł swe ustalenia na następującym stanie faktycznym. "I." P. S.A. podaniem z dnia 14 czerwca 2002 r., wystąpiła do Urzędu Patentowego RP o udzielenie prawa ochronnego na słowno - graficzny znak towarowy. W części słownej wyrazy "IZOKOR - PŁOCK S.A.", z czego wyraz IZOKOR S.A. zaznaczony kreską kontur panoramy Płocka, z lewej strony napisu oznaczenie graficzne: w kole napis IZO poniżej KOR, nad kołem prostopadła do niego kreska z wyrazem PŁOCK. Część słowna znaku w kolorze czerwonym, część graficzna znaku w kolorze granatowym. Powyższe zgłoszenie zarejestrowano pod nr [...] z dniem [...] czerwca 2002 r.
Znak przeznaczono do oznaczania usług: reklama na rzecz osób trzecich (klasa 35); prowadzenie ksiąg (klasa 35); badanie rynku (klasa 35); wynajem pomieszczeń biurowych (klasa 36); pośrednictwo handlowe bez kontaktu z towarem (klasa 36); wykonawstwo izolacji ciepło i zimnochronnych (klasa 37); wykonawstwo zabezpieczeń antykorozyjnych, w tym: metalizacja, wykładziny chemoodporne (klasa 37); wykonawstwo usług budowlano - remontowych w zakresie budynków (klasa 37); wykonawstwo obmurzy kotłów i pieców przemysłowych (klasa 37); naprawy sprzętu budowlanego (klasa 37); naprawy pojazdów mechanicznych (klasa 37); wynajem samochodów i sprzętu budowlanego (klasa 37); mycie samochodów (klasa 37); przewóz osób i rzeczy transportem samochodowym (klasa 39); załadunek i rozładunek towarów (klasa 39); wynajem miejsc parkingowych (klasa 39); wynajem pomieszczeń magazynowych (klasa 39); projektowanie technologii wykonania zabezpieczeń antykorozyjnych i izolacyjnych (klasa 42); usługi hotelarskie (klasa 43).
Urząd Patentowy RP w piśmie z dnia [...] sierpnia 2005 r. stwierdził, że znak zgłoszony przez spółkę jest podobny, w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t. j. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), dalej: p.w.p., w zakresie usług podanych w klasach 35, 37 i 39, do znaku towarowego "IZOKOR" zarejestrowanego pod numerem [...] na rzecz I. I. sp. z o.o. P. R. T. i A.w W. (dalej: I. I.). Z uwagi, iż nowe zgłoszenie zostało dokonane przed upływem 2 lat od dnia wygaśnięcia ochrony znaku ([...] maja 2001 r.), w niniejszej sprawie zachodziła przesłanka negatywna, uniemożliwiająca rejestrację. Biorąc pod uwagę powyższe Urząd Patentowy w terminie miesiąca oczekiwał na zajęcie stanowiska przez zgłaszającego.
W odpowiedzi wniesionej pismem z dnia [...] września 2005 r. spółka "I." P. S.A. stwierdziła, że pomiędzy znakiem nowo zgłoszonym, a uprzednio zarejestrowanym zachodzą zasadnicze różnice - zarówno co do treści, szaty graficznej, jak i zastosowanej kolorystyki. Nadto spółka wskazywała, że poza wspólnymi ze znakiem uprzednio zarejestrowanym klasami (35, 37 i 39) jej znak zgłoszono także do ochrony usług w klasach 36,42 i 43.
Wobec powyższego Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r., odmówił udzielenia ochrony na zgłoszony znak towarowy w części dotyczącej: reklamy na rzecz osób trzecich, prowadzenia ksiąg, badania rynku (klasa 35); pośrednictwa handlowego bez kontaktu z towarem, wykonawstwa izolacji ciepło i zimnochronnych, wykonawstwa zabezpieczeń antykorozyjnych, w tym: metalizacji, wykładzin chemoodpornych, wykonawstwa usług budowlano - remontowych w zakresie budynków, wykonawstwa obmurzy kotłów i pieców przemysłowych, naprawy sprzętu budowlanego, naprawy pojazdów mechanicznych, wynajmu samochodów i sprzętu budowlanego, mycia samochodów (klasa 37); przewozu osób i rzeczy transportem samochodowym, załadunku i rozładunku towarów, wynajmu miejsc parkingowych, wynajmu pomieszczeń magazynowych (klasa 39).
Orzekając w sprawie, w związku z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, wniesionym przez spółkę pismem z dnia [...] czerwca 2006 r., Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2006 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgłoszenie przez stronę znaku nastąpiło bez zachowania dwuletniego okresu karencji po wygaśnięciu znaku [...]. Ponadto w ocenie Urzędu Patentowego umowa licencyjna z dnia [...] kwietnia 1997 r., zawarta pomiędzy uprawnionym do znaku wcześniejszego, a stroną postępowania, na podstawie której "I." P. S.A. wywiodła zgodę wyrażoną przez licencjodawcę na rejestrację późniejszego znaku towarowego przez uprawnionego do wcześniejszego prawa ochronnego, nie zastrzegała praw wyłącznych na ten znak na rzecz skarżącej. Zdaniem organu umowa ta miała charakter terminowy i wygasła z dniem [...] maja 2001 r., jednakże I. I. sp. z o.o. do czasu ogłoszenia upadłości ([...] lipca 2004 r.) mogła wyrazić zgodę, o jakiej mowa w art. 133 p.w.p. Z akt sprawy nie wynika, by została ona wydana, w związku z tym nie ma podstaw do wnioskowania o chęci wyrażenia przez uprawnioną zgody na rejestrację przedmiotowego oznaczenia przez "I." P. S.A.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę podzielił stanowisko Urzędu Patentowego w kwestii podobieństwa (w rozumieniu art. 132 ust. 1 p.w.p.) zgłoszonych usług do usług oznaczonych przez znak "IZOKOR" [...] w klasach 35, 37 i 39.
Sąd podniósł ponadto, że w przedmiotowej sprawie zachodzi również podobieństwo oznaczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. podał, iż decydujące znaczenie w przypadku badanych znaków ma dominujący element słowny "izokor", wspólny dla obu oznaczeń i nie posiadający zdolności odróżniającej.
W ocenie Sądu I instancji, wobec faktu wystąpienia podobieństwa oznaczeń i podobieństwa usług, odbiorcy usług skarżącej mogą być wprowadzani w błąd co do tego, że zgłoszone oznaczenie jest wersją znaku "IZOKOR", a także co do tego, iż skarżącą spółkę łączą z I. I. sp. z o.o. powiązania organizacyjne.
Analizując treść umowy licencyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że sam fakt jej zawarcia dowodzi, iż spółka udzielająca licencji i licencjobiorca zgodni byli co do podobieństwa oznaczenia uprawnionej ze znaku i skarżącej w takim stopniu, że konieczna była zgoda właścicielki znaku. Nadto dla obu stron nie budziło wątpliwości podobieństwo świadczonych przez nie usług pod oboma oznaczeniami, gdyż w przeciwnym przypadku umowa licencyjna nie byłaby konieczna. Sąd I instancji, podzielając stanowisko organu administracji odnośnie do postanowień § 6 ust. 2 oraz § 9 tej umowy nie znalazł uzasadnienia dla poglądu, iż przez milczenie I. I. Sp. z o.o. skarżąca uzyskała jej zgodę na skuteczną rejestrację zgłoszonego oznaczenia.
Odnosząc się zaś do zarzutu skarżącej dotyczącego nabycia przez zgłoszone oznaczenie wtórnej zdolności odróżniającej znaku Sąd stwierdził, że zgodnie z § 2 ust. 3 umowy licencyjnej, "I." P. S.A. upoważniona była do korzystania ze znaku licencjodawcy jedynie w zakresie i czasie, w jakim przysługiwał on właścicielowi. Z uwagi na powyższe, na skutek używania znaku przez skarżącą, nie wykształciła się jego wtórna zdolność odróżniania. "I." P. S.A. nadal, po wygaśnięciu prawa ochronnego znaku "IZOKOR" [...], używała oznaczenia opisanego w umowie licencyjnej, a więc oznaczenia, które zgodnie z tą umową strony uznały za oznaczenie uprawnionej ze znaku "IZOKOR" [...], jedynie w innej szacie graficznej (§ 3 umowy licencyjnej). Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zaznaczył, że określenie odmienności szaty graficznej nie było ustaleniem, które mogłoby prowadzić do wniosku, że strony miały używać różnych znaków towarowych, gdyż byłoby to niezgodne z § 2 ust. 2 i ust. 3 umowy licencyjnej. Z powyższego wynika, że skarżąca używała i zgłosiła do rejestracji znak, którego ochrona wygasła, a służył on do oznaczania usług podobnych (ze wskazanymi wyjątkami), co wobec braku upływu okresu wskazanego w art. 132 ust. 1 pkt 3 p.w.p. uniemożliwiało, w ocenie Sądu I instancji, udzielenie prawa ochronnego.
Pismem z dnia [...] czerwca 2007 r. Spółka "I." P. S.A. w P. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., wnosząc o:
1. jego uchylenie w całości,
2. zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 132 ust. 1 pkt 3 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca Spółka podniosła, że stosowanie art. 132 ust. 1 pkt 3 p.w.p. każdorazowo wymaga przeprowadzenia analizy stanu faktycznego, również w świetle intencji ustawodawcy. W wyniku tego gramatyczna wykładnia wskazanego przepisu musi pozostawać w zgodzie z wykładnią celowościową i funkcjonalną. Te z kolei należy przeprowadzać w taki sposób, by mieć na względzie interes odbiorców (interes społeczny) oraz słuszny interes zgłaszającego.
W opinii kasatora przepis ten nie powinien znajdować w przedmiotowej sprawie zastosowania, z uwagi na okoliczność, iż oba znaki przez wiele lat równolegle istniały w obrocie gospodarczym nie wprowadzając w błąd odbiorców. Spółka wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła ponadto, że nie powodują wprowadzania odbiorców w błąd powiązania organizacyjne ze Spółką I. I., choćby z tego powodu, że Spółka ta już nie istnieje.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy i podlega oddaleniu.
Zgodnie z treścią art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Z kolei przepis art. 183 § 1 p.p.s.a. obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu Sąd bierze bowiem pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny zostały wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy. Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania, a skarga kasacyjna spełnia wymogi określone w art. 176 p.p.s.a.
Zaznaczyć w związku z tym należy, że skarżąca spółka "I." P. S. A. podniosła jedynie zarzut naruszenia prawa materialnego. Podając podstawę skargi kasacyjnej Spółka wskazała na naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. art. 132 ust. 1 pkt 3 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Z tego też względu sprawa będzie rozpatrywana jednie w zakresie błędnej wykładni, a także niewłaściwego zastosowania przez Sąd pierwszej instancji wskazanego przepisu.
Zgodnie z art. 132 ust. 1 pkt 3 p.w.p. Urząd Patentowy Rzeczpospolitej Polskiej nie udziela prawa ochronnego na znak towarowy dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli znak ten jest identyczny lub podobny do wcześniej zarejestrowanego w Rzeczpospolitej Polskiej znaku towarowego, którego ochrona wygasła, jeżeli od daty wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy do dnia zgłoszenia podobnego znaku przez inną osobę upłynął okres 2 lat.
Wyjątek od zasady przewidzianej w art. 132 ust. 1 pkt 3 p.w.p. przewiduje art. 133 tej ustawy, zgodnie z którym przepisu art. 132 ust 1 pkt 3 nie stosuje się, jeżeli ochrona wygasła na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 (nieużywanie zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych rejestracją znaku w ciągu nieprzerwanego okresu 5 lat, chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania) lub uprawniony z wcześniejszego prawa podmiot wyrazi zgodę na udzielenie prawa ochronnego na późniejszy znak towarowy.
Ustawa określa zatem sytuacje, w których może zostać udzielone prawo ochronne na znak towarowy dla towarów identycznych lub podobnych. Po pierwsze, do sytuacji takich należy zaliczyć upływ okresu karencji, czyli upływ okresu 2 lat od daty wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy do momentu złożenia wniosku o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy podobny lub identyczny. Drugą sytuację tworzy okoliczność wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, na skutek jego nieużywania w okresie 5 lat. Z sytuację trzecią zaś mamy do czynienia w przypadku wyrażenia przez podmiot uprawniony z wcześniejszego prawa ochronnego zgody na udzielenie prawa ochronnego na późniejszy znak towarowy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, żadna z wyżej powołanych okoliczności nie miała miejsca w niniejszej sprawie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że wniosek o udzielenie prawa ochronnego na słowno - graficzny znak towarowy "IZOKOR" został złożony przed upływem okresu karencji, a więc przed upływem 2 lat od dnia wygaśnięcia prawa ochronnego na wcześniejszy znak towarowy. Nie budzi również wątpliwości, że skarżąca Spółka nie otrzymała zgody od "I. I." Sp. z o. o. w W., jako uprawnionego z wcześniejszego prawa ochronnego na ten znak towarowy, na udzielenie takiego prawa przed upływałem okresu karencji. W takiej zaś sytuacji stosunki między stronami podlegają reżimowi prawnemu opartemu na wspomnianym okresie 2 - letniej karencji.
Odnosząc się kolejno do zarzutu nieprzeprowadzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. analizy omawianego przepisu z punktu widzenia wykładni celowościowej i funkcjonalnej, a skupienie się jedynie na jego gramatycznej wykładni - zdaniem skarżącej spółki - w oderwaniu od badania intencji ustawodawcy należy stwierdzić, że Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela argumentów zaprezentowanych w tym zakresie przez stronę skarżącą. Podkreślenia wymaga przede wszystkim, iż wykładni celowościowej i funkcjonalnej nie można poszukiwać jedynie na tle sytuacji wyznaczonej okolicznościami występującymi w incydentalnej sprawie administracyjnej. Omawiane rodzaje wykładni wiążą się bowiem nie tylko ze sposobem zastosowania danej normy prawnej w konkretnej sytuacji, ale także (a nawet przede wszystkim) z funkcją tej normy w szeroko rozumianym systemie prawa.
Oceniając badaną sprawę z tego punktu widzenia trzeba zauważyć, że przepis art. 132 ust. 1 pkt 3 p.w.p. dosyć precyzyjnie określa warunki, w jakich może zostać udzielone prawo ochronne na znak towarowy. Ustawodawca celowo wprowadził okres karencji, który musi upłynąć od wygaśnięcia wcześniejszego prawa ochronnego do momentu zgłoszenia wniosku o udzielenie prawa ochronnego na podobny lub identyczny znak towarowy. Nie powinno zatem budzić wątpliwości, że celem ustawodawcy było - na co wskazywał Sąd I instancji - wyeliminowanie sytuacji, w których nowy znak towarowy wprowadzałby odbiorców nowego oznaczenia w błąd. Oznacza to, że funkcją tego przepisu jest z pewnością ochrona uczestników obrotu gospodarczego poprzez wprowadzenie odpowiednich regulacji prawnych mających na celu wyeliminowanie sytuacji, w której potencjalny odbiorca mógłby być wprowadzony w błąd co do pochodzenia danego towaru lub usługi. Nie jest to jednakże jedyna funkcja omawianej normy prawnej w obrocie gospodarczym. Ważne jest również to, że omawiany przepis wprowadza konkretne, jasno sformułowane zasady ochrony uczestników obrotu gospodarczego, ustalając równe dla wszystkich kryteria ochrony prawnej. Służy on zatem pewności obrotu gospodarczego i porządkuje stosunki prawne w tym zakresie. Tak rozumianej funkcji prawa nie można nie dostrzegać, gdy bada się relacje pomiędzy różnymi rodzajami wykładni norm prawnych.
W świetle powyższego, na tle rozpoznawanej sprawy nie występuje - w ocenie Sądu - konflikt pomiędzy wykładnią gramatyczną art. 132 ust. 1 pkt 3 p.w.p. a wykładnią celowościową i funkcjonalną tego przepisu. O takim ewentualnym konflikcie można by mówić, gdyby na przykład w danej sprawie nie było obiektywnie możliwe spełnienie formalnych wymagań ustawowych i w związku z tym negatywna decyzja organu administracji naruszałaby słuszne interesy zainteresowanego. Tym czasem, jak podkreślił Sąd pierwszej instancji, strona skarżąca miała możliwość uzyskania choćby zgody uprawnionego z wcześniejszego prawa na udzielenie prawa ochronnego na późniejszy znak towarowy. Z niewiadomych powodów Spółka wnosząca skargę kasacyjną z możliwości tej nie skorzystała. W tej sytuacji strona skarżąca nie może skutecznie twierdzić, iż przysługuje jej słusznie nabyte prawo, wymagające ochrony właśnie w drodze odstąpienia od wykładni gramatycznej przepisu powołanego jako materialnoprawna podstawa skargi kasacyjnej.
W świetle przedstawionych argumentów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).