II GSK 313/22

II GSK 313/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca
Gabriela Jyż /przewodniczący sprawozdawca/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Symbol z opisem
6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne
Aplikacje prawnicze
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 136/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-05-05
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 134 par. 1, art. 141 par. 4.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2020 poz 1651
art. 78e ust. 2.
Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant starszy asystent Sędziego Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 136/21 w sprawie ze skargi A. H. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia 24 listopada 2020 r., nr DZP-II.604.39.2020 w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. H. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 5 maja 2021 r., oddalił skargę A. H. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia 24 listopada 2020 r. nr DZP-II.604.39.2020 w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
w dniach 23 – 26 czerwca 2020 r. skarżąca przystąpiła do egzaminu adwokackiego na podstawie art. 77b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2020 r., poz. 1651 ze zm., dalej: ustawa Prawo o adwokaturze).
Komisji Egzaminacyjnej uchwałą z dnia 18 lipca 2020 r. stwierdziła, że zdająca uzyskała wynik negatywny z egzaminu adwokackiego. Zdająca z zadania z zakresu prawa karnego otrzymała ocenę niedostateczną, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dobrą, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dostateczną, zaś z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki ocenę dostateczną.
Komisja II Stopnia, objętą skargą uchwałą utrzymał w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej z dnia 18 lipca 2020 r. W motywach wskazano, że opracowane przez zdającą rozwiązanie zadania egzaminacyjnego z zakresu prawa karnego zostało jednolicie ocenione przez egzaminatorów na ocenę niedostateczną, zaś oceny tej dokonano zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze. Komisja II Stopnia stwierdził, że sformułowane przez zdającą w pracy egzaminacyjnej zarzuty oraz ich uzasadnienie nie poddawały w wątpliwość zasadności oceny niedostatecznej z zakresu prawa karnego. Organ podzielił przy tym stanowisko egzaminatorów, że opisane w ocenach cząstkowych uchybienia, jakimi dotknięta została apelacja sporządzona przez zdającą, wskazywały, że skarżąca nie była należycie przygotowana do wykonywania zawodu adwokata. Ponadto organ dostrzegł również inne uchybienia apelacji, które w jego ocenie ocenić należało jako rażące, a które nie zostały wskazane w ocenach cząstkowych. Odnosząc się do poszczególnych elementów, ocenionej negatywnie pracy egzaminacyjnej skarżącej, organ stwierdził, że zdająca nie posiadała niezbędnej wiedzy w zakresie obowiązującego stanu prawnego, a także miała problemy z należytą wykładnią przepisów prawa, co skutkowało tym, że interes strony występującej w zadaniu egzaminacyjnym nie został należycie zabezpieczony. Zaznaczono, że zdająca nie potrafiła w stopniu dostatecznym dostrzec uchybień Sądu i skonstruować prawidłowo zarzutów i wniosków apelacyjnych. Komisja II Stopnia wskazała, że praca egzaminacyjna skarżącej zawierała także pozytywne aspekty, jednak popełnione uchybienia i błędy, a więc aspekty negatywne, zdecydowanie przeważały nad aspektami pozytywnymi. Bez znaczenia było w ocenie organu, że niektóre błędy zostały wytknięte tylko przez jednego z egzaminatorów, a nie przez obydwu, jak również, że niektóre uchybienia nie zostały wytknięte przez żadnego z egzaminatorów.
Sąd I instancji oddalając skargę na tą uchwałę stwierdził, że Komisja II Stopnia, oceniając pracę w omówionym zakresie, nie wykroczyła poza ramy kontroli, które zakreśla art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze. Zdaniem Sądu organ dokonał merytorycznej oceny pracy egzaminacyjnej przy odniesieniu się do zakresu zadania, wskazał również prawidłowe elementy pracy zdającej, ale przede wszystkim błędy zawarte w sporządzonej przezeń apelacji, których ilość oraz waga skutkowały niemożnością przyznania skarżącej oceny pozytywnej z zadania egzaminacyjnego z zakresu prawa karnego, a w konsekwencji negatywnym wynikiem egzaminu adwokackiego.
Sąd I instancji za zasadne uznał stanowisko organu, że popełnione przez zdającą błędy w sporządzonej przezeń apelacji były rażące i uniemożliwiały uzyskanie przez skarżącą oceny pozytywnej z tego zadania i wskazywały jednoznacznie, iż nie jest ona w sposób należyty przygotowana do wykonywania zawodu adwokata.
Wskazując, że podczas egzaminu należy wykazać się takim poziomem zawodowego przygotowania, żeby egzaminator nie miał wątpliwości co do zasadności dopuszczenia aplikanta do samodzielnego wykonywania tego szczególnego zawodu, Sąd I instancji stwierdził, że sporządzona przez skarżącą apelacja nie wskazywała na spełnienie przez nią tego wymogu. Sąd podkreślił, że negatywną ocenę swojej pracy skarżąca otrzymała od dwóch niezależnych od siebie egzaminatorów, którzy sporządzali oceny cząstkowe. I choć Komisja II Stopnia dostrzegła również pozytywne aspekty pracy zdającej, a ponadto wskazała, iż częściowo zasadnym był zarzut postawiony przez skarżącą w odwołaniu w zakresie twierdzeń egzaminatora D. M., popełnione przez skarżącą błędy i uchybienia apelacji uznać należało za przeważające nad aspektami pozytywnymi pracy, zwłaszcza wziąwszy pod uwagę wagę oraz liczbę tychże błędów.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego braku odniesienia się przez Komisję II stopnia do wszystkich okoliczności i zarzutów, podniesionych przez skarżącą w odwołaniu od uchwały organu I instancji, WSA stwierdził, że zdająca przede wszystkim powinna zgłosić zarzut obrazy prawa materialnego, ponieważ ustalenia Sądu w tym zakresie były prawidłowe (Sąd dał wiarę w tym zakresie wyjaśnieniom oskarżonego), błędna była jedynie ich ocena prawna.
Odnosząc się zaś do zarzutu nieustosunkowania się przez organ do argumentów skarżącej, że ocena stanu faktycznego odnośnie czynu opisanego w punkcie II wyroku mogła prowadzić do wniosku, że domaganie się uniewinnienia oskarżonego jest skazane na niepowodzenie, Sąd I instancji wskazał, że zadaniem obrońcy jest formułowanie w apelacji wszystkich zarzutów, które mogą być w interesie oskarżonego.
W zakresie zarzutu naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów, sprzecznej z zasadami logiki i nieprawidłowe rozpoznanie całokształtu sprawy, przez co organ dokonał ustaleń sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, Sąd stwierdził, że błędy w pracy skarżącej polegały na tym, że nie podniosła ona kluczowych zarzutów w sprawie i tym samym niewłaściwie reprezentowała swojego klienta, nie dbając w wystarczający sposób o jego interes. Odnośnie wniosków apelacji, Sąd zauważył, że skarżąca pominęła fakt, iż jej wnioski były nieprawidłowe, co zasadnie wykazała Komisja II stopnia. Za najbardziej jaskrawy przykład działania nie w interesie klienta, Sąd wskazał, wniosek odnośnie czynu z punktu II, gdzie skarżąca wnosiła o skazanie go i wymierzenie kary łagodniejszego rodzaju, a powinna wnosić o uniewinnienie.
Sąd I instancji stwierdził, że zaaprobowana przez Komisję II Stopnia ocena pracy skarżącej z zakresu prawa karnego została dokonana w oparciu o ustawowe kryteria oceny i w sposób z nimi zgodny. Zgodził się przy tym z organem, iż bez znaczenia pozostawało, że niektóre błędy zostały wytknięte zdającej jedynie przez jednego z egzaminatorów, skoro charakter błędów dostrzeżonych przez każdego z nich, określanych przez Komisję II Stopnia jako kardynalne, nadal skutkował niemożnością wystawienia oceny pozytywnej. W ocenie Sądu podobnie było w przypadku błędów niedostrzeżonych uprzednio przez egzaminatorów, a które zostały wskazane dopiero na etapie postępowania toczącego się przed Komisją II Stopnia.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7, 8, 9, 11, 107 § 3 w zw. z art. 14 oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 ustawy Prawo o adwokaturze, dotyczących kwestii wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, jak i rozważenia całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, Sąd I instancji stwierdził, że nie miało ono miejsca, gdyż w sprawie został zebrany i poddany ocenie kompletny materiał dowodowy, jaką jest dokumentacja egzaminacyjna.
Sąd za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. stwierdzając, że organ wyjaśnił zasadność swojego rozstrzygnięcia, nie naruszając zasady przekonywania z art. 11 k.p.a.. To, że skarżąca nie podzielała poglądu organu, nie stanowiło natomiast o naruszeniu art. 11 kpa.
Za również niezasadny Sądu I instancji uznał zarzut naruszenia art. 7 i 8 k.p.a., wskazując, że organ, poprzez utrzymanie w mocy uchwały w przedmiocie negatywnej oceny egzaminacyjnej w sytuacji, gdy zdająca nie rozwiązała prawidłowo zadania egzaminacyjnego, nie naruszył zasad określonych w powołanych przepisach.
Niezasadny był także, zdaniem Sądu, zarzut naruszenia § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (Dz.U.2016, poz.101 t.j. ze zm.) w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 ustawy – Prawo o adwokaturze, poprzez brak wskazania, kto sporządził wymaganą pisemną opinię i o jakiej treści, a także czy osoba sporządzająca opinię była specjalistą z zakresu prawa karnego. W tym zakresie Sąd I instancji wskazał, że opinia, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 rozporządzenia sporządzona została przez członka Komisji II Stopnia H. W., będącą jednocześnie sędzią Sądu Apelacyjnego w Warszawie w stanie spoczynku, a także wizytatorem ds. karnych w IV Wydziale Wizytacji Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Nie ulegało wobec tego wątpliwości Sądu, że pisemna opinia, została sporządzona w sposób należyty przez specjalistę posiadającego odpowiednie doświadczenie zawodowe i jednocześnie rozległą wiedzę z zakresu prawa karnego.
W podstawie prawnej wyroku podano art. 151 p.p.s.a.
A. H., skargą kasacyjną zaskarżyła wyrok Sądu I instancji zarzucając mu:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
1) art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze w zw. z art. 427, 437, 438 i 74 Kodeksu postępowania karnego, poprzez błędną wykładnię, na podstawie której postawiono zdającej wymogi nie przewidziane przez ustawę, a nawet sprzeczne z nią, jak również nie wskazane w opisie zadania egzaminacyjnego, w szczególności:
a) wpisywania wszystkich możliwych zarzutów apelacyjnych, nawet bezprzedmiotowych, nieistotnych, niemających wpływu na treść skarżonego orzeczenia i sprzecznych z wnioskami apelacji,
b) wymogu wskazywania przez adwokata w apelacji wysokości wymiaru kary i środków karnych dla bronionego przez niego klienta
- gdy prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów prowadzi do wniosku, że takich wymogów nie ma, a nawet że postawienie takich zarzutów i wniosków byłoby błędem;
II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1) art. 7 Konstytucji w zw. z art, 78e ust. 2 oraz art. 78 h ust. 9 ustawy Prawo o adwokaturze oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. przez wykroczenie przez WSA poza zakres przyznanych sobie kompetencji poprzez dokonywanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny swojej samodzielnej oceny pracy aplikanta zdającego egzamin adwokacki w miejsce wyspecjalizowanego i powołanej do tego organu – komisji egzaminacyjnej, zamiast zbadania, czy na bazie materiału dowodowego sprawy organ ten wyczerpująco uzasadnił swoje stanowisko dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, odzwierciedlając proces dokonywanych ustaleń faktycznych oraz zastosowanych kryteriów oceny pracy egzaminacyjnej i czy w światłe obowiązujących przepisów miał prawo zadecydować w sprawie tak jak zadecydował,
2) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) poprzez uchylenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny od sprawiedliwego, rzetelnego i obiektywnego rozpatrzenia sprawy A. H., w tym zarzutów podnoszonych przez nią w skardze,
3) art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z 7, 8, 9, 11, 107 § 3, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 w zw. z art, 78h § 12 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli sądowej i w konsekwencji oddalenie zamiast uwzględnienie skargi, pomimo że Komisja II stopnia nie rozważyła argumentów skarżącej zawartych w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z/s w Toruniu, dokonała ustaleń faktycznych sprzecznych z logiką i zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a swojego rozstrzygnięcia i swoich ustaleń nie wyjaśniła w sposób zrozumiały,
4) art, 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób nie pozwalający na dokonanie kontroli instancyjnej, w szczególności:
a) twierdzenie, że komisje egzaminacyjne pewnych okoliczności nie muszą tłumaczyć, przy czym sam Sąd również tych okoliczności nie wyjaśnił,
b) odwoływanie się do nieprawdziwych ustaleń, np. że w egzaminacyjnej pracy zdająca podniosła zarzut naruszenia prawa procesowego, gdy w rzeczywistości podniosła zarzut błędów w ustaleniach faktycznych,
c) obalanie zarzutów zdającej argumentami nie mającymi nic wspólnego z zarzutami,
d) podnoszenie twierdzeń przyjętych a priori, np. jakie zarzuty i wnioski miała w swojej pracy podnieść zdająca i że praca ta była nieprawidłowa,
e) brak wskazania podstawy prawnej nałożenia na obrońcę w procesie karnym lub zdającego egzamin adwokacki obowiązku przywołania wszystkich zarzutów oraz wskazywania wysokości kary i środków karnych dla reprezentowanego przez niego oskarżonego.
Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w wyżej opisanej zakresie i rozpatrzenie skargi. Strona wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie albowiem podniesione w niej zarzuty nie podważają prawidłowości oceny i kontroli jakiej dokonał Sąd I instancji względem zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego.
Mając na uwadze treść postawionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów odnieść się należy w pierwszej kolejności do najdalej idących zarzutów naruszenia przepisów postępowania, których ocena rzutuje na dalszą ocenę zaskarżonego orzeczenia przez pryzmat pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, które stosowanie do art. 183 § 1 p.p.s.a., określają granicę kontroli wyroku Sądu I instancji.
Wobec powyższego pierwszym z rozpoznanych zarzutów będzie zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., "poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób nie pozwalający na dokonanie kontroli instancyjnej", który to zarzut uznać należy za niezasadny.
Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a., nakłada na sądy administracyjne wymóg takiego sporządzenia uzasadnienia aby zawierało ono zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
Wskazania wymaga, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn., akt II FPS 8/09) lub sporządzone jest w taki sposób, że nie jest możliwa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, albowiem funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej.
Zaskarżone orzeczenie Sądu I instancji powołane wymogi spełnia. Uzasadnienie podważanego wyroku zawiera bowiem przestawienie stanu faktycznego sprawy, wskazuje na podniesione zarzuty strony, zawiera podstawę prawną w ramach, której wskazano na treść mających zastosowanie w sprawie przepisów, wreszcie i co najważniejsze, zawiera obszerne ich wyjaśnienie ujęte w szerokich wywodach stanowiących ocenę poddanej kontroli Sądu uchwały Komisji II Stopnia.
Wobec podniesionej argumentacji omawianego zarzutu i zawartego w nim wyliczenia (punkty od a do e) wadliwości wyroku mających stanowić podstawę uchybienia wymogom z art. 141 § 4 p.p.s.a., wskazania wymaga, że zupełnie inną kwestią jest siła przekonywania argumentów zawartych w uzasadnieniu orzeczenia. Brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącą skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Dlatego polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu administracyjnego I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut jego naruszenia nie można bowiem skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np. wyroki NSA z dnia: 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13).
Nie są również zasadne pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania w zakresie, w jakim podnosi się w nich naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a., w szczególności zaś zarzut "wykroczenia przez WSA poza zakres przyznanych sobie kompetencji poprzez dokonywanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny swojej samodzielnej oceny pracy aplikanta zdającego egzamin adwokacki w miejsce wyspecjalizowanego i powołanej do tego organu".
Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Warto zatem w kontekście wynikającej z art. 134 § 1 p.p.s.a. zasady braku związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną podkreślić, że sąd administracyjny I instancji nie jest zobowiązany szczegółowo odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji w jego ocenie niemających istotnego znaczenia dla zbadania zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Nawet pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań dotyczących zarzutów niezasadnych nie stanowi naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy. Natomiast rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.
Analiza przedmiotowej sprawy w aspekcie motywów ujętych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wskazują aby Sąd I instancji "wyszedł" poza granice tej sprawy dokonując kontroli i oceny innej sprawy administracyjnej.
Wskazane powyżej ramy prowadzonej przez sądy I instancji kontroli aktów administracyjnych nie dają również podstaw do stwierdzenia aby w sprawie doszło do naruszenia powołanego art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez uchylenie się przez Sąd I instancji od odniesienia się do podniesionych przez stronę zarzutów. Jak już wspomniano, sąd dokonując kontroli aktu nie jest związany zarzutami skargi inicjującej tą kontrolę. Analiza treści obszernego uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje zaś, że Sąd I instancji odniósł się do stawianych przez skarżącą zarzutów, które były istotne dla oceny prawidłowości lub wadliwości uchwały Komisji II Stopnia.
Brak jest również podstaw do stwierdzenia, jak podnosi strona w zarzucie z punktu II.1 petitum skargi kasacyjnej, aby Sąd I instancji "wykroczył poza swoje kompetencji" dokonując samodzielnej oceny pracy egzaminacyjnej w miejsce wyznaczonego przepisami ustawy Prawo o adwokaturze organu – komisji egzaminacyjnej.
Wskazania wymaga, co również podniósł w swoich wywodach Sąd I instancji (karta 52 akt sprawy), że sąd administracyjny nie pełni roli "komisji egzaminacyjnej trzeciej instancji", dokonującej kolejnej merytorycznej oceny pracy egzaminacyjnej, a jedynie kontroluje, czy dokonując tej oceny i wydając zaskarżoną decyzję organy działały zgodnie z prawem. Pogląd ten uwzględnia specyfikę kontrolowanego postępowania, które ma charakter zgoła odmienny od typowych postępowań administracyjnych. Celem działania komisji egzaminacyjnej nie jest bowiem rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, lecz wypełnienie zadania Państwa w zakresie nadzoru na zawodami zaufania publicznego (art. 17 ust. 1 Konstytucji), poprzez sprawdzenie stopnia przygotowania prawniczego osób chcących wykonywać taki zawód i przystępujących w tym celu do właściwego egzaminu. Kontrola sądowoadministracyjna stosownej uchwały komisji egzaminacyjnej wynika z woli ustawodawcy. Komisja egzaminacyjna stoi więc na straży interesu publicznego, dokonując - dla jego ochrony - weryfikacji przygotowania prawniczego osób chcących wykonywać zawód zaufania publicznego. Raz jeszcze podkreślić należy, że właściwa komisja egzaminacyjna działa w tym zakresie jako wyspecjalizowany podmiot, weryfikujący merytoryczne przygotowanie kandydatów do wykonywania prawniczych zawodów zaufania publicznego (zob. m.in. wyroki NSA: z 15 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 1754/18; z 19 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2333/11; z 10 lipca 2012 r. sygn. akt II GSK 195/12).
Również i w tym zakresie treść uzasadnienia nie wskazuje na to aby Sąd I instancji poczynił własne ustalenia w zakresie materiału dowodowego sprawy lub dokonał "swojej samodzielnej oceny pracy aplikanta zdającego egzamin adwokacki". Poczynione w części merytorycznej wywody Sądu (karta 49 – 50 akt) wskazują na wnikliwą i kompleksową kontrolę oceny pracy egzaminacyjnej skarżącej jakiej, dokonały organy obu instancji - Komisja Egzaminacyjna oraz Komisja Egzaminacyjna II, skutkiem, której było stwierdzenie przez Sąd I instancji prawidłowości rzeczonej oceny pracy egzaminacyjnej strony z zakresu prawa karnego w aspekcie wymogów, jakie spełniać powinien aspirujący do wykonywania zawodu adwokata. Konkluzją wywodów Sądu I instancji było bowiem twierdzenie, że: "W rozpoznawanej zaś sprawie Komisje obu instancji dokonały takiej oceny (zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego – przypis NSA) i przyjęły, że projekt apelacji przygotowany przez A. H. zasługuje na ocenę niedostateczną ze względu na uchybienia, których dopuściła się zdająca na etapie jego opracowania.".
Powyższe czyni również niezasadnym zarzut z punktu II.3 petitum skargi kasacyjnej w ramach którego strona podnosi "nienależyte wykonanie obowiązku kontroli sądowej i w konsekwencji oddalenie zamiast uwzględnienie skargi, pomimo że Komisja II stopnia nie rozważyła argumentów skarżącej zawartych w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej".
To właśnie w ramach powołanych wywodów Sądu I instancji oraz wywodów zawartych w ramach odniesienia się przez ten Sąd do zarzutu naruszenia art. 7, 8, 9, 11, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 ustawy – Prawo o adwokaturze (karta 51 verte i następne akt sprawy), Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał wyczerpującej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia organu, także w aspekcie podnoszonych przez stronę zarzutów zawartych w odwołaniu od uchwały z dnia 18 lipca 2020 r.
Odnosząc się do ostatniego z zarzutów skargi kasacyjnej, zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, w ramach którego strona podnosi błędną wykładnię art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze w zw. z art. 427, 437, 438 i 74 Kodeksu postępowania karnego, na podstawie której postawiono zdającej wymogi nie przewidziane przez ustawę, a nawet sprzeczne z nią, jak również nie wskazane w opisie zadania egzaminacyjnego, również i ten zarzut uznać należy za niezasadny.
Jak stanowi art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.
Wskazać należy, co również uczynił Sąd I instancji, że na tle powołanej regulacji ugruntowało się stanowisko, że ocenę pozytywną może uzyskać tylko takie rozwiązanie zadania, które jest poprawne pod względem formalnym, materialnoprawnym i uwzględnia interes strony reprezentowanej przez zdającego. Brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, że ocena egzaminu powinna wynikać z ocen cząstkowych wystawionych przez egzaminatorów odrębnie za spełnienie przez zaproponowane rozwiązanie zadania poszczególnych kryteriów. Istota i charakter egzaminu zawodowego obligują zdających do dostrzeżenia i podniesienia wszystkich istotnych uchybień sądu, zaś zaproponowany sposób rozwiązania zadania egzaminacyjnego powinien zawierać poprawnie zredagowane zarzuty i wnioski oraz należyte ich uzasadnienie. Skoro zdanie egzaminu adwokackiego ma uprawniać do wykonywania zawodu, sposób rozwiązania przyjęty przez egzaminowanego powinien odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym jako środek skuteczny, możliwie najlepiej zabezpieczając interesy strony reprezentowanej zgodnie z treścią zadania egzaminacyjnego (por. wyroki NSA: z 12 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1854/11; z 4 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 4278/17). Ponadto ocena przygotowania zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata jest zadaniem złożonym, gdyż z jednej strony konieczne jest stosowanie przez egzaminatorów jednolitych kryteriów oceny cząstkowej, a z drugiej strony wymagana jest pewna elastyczność, pozwalająca uwzględnić indywidualny styl pracy pisemnej oraz ocenę wagi uchybień na tle całej pracy (wyrok NSA z 25 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 778/19).
Analiza podjętych w sprawie uchwał oraz aprobującego je wyroku nie wskazują aby w sprawie doszło do naruszenia wymogów i kryteriów stawianych ocenie prac egzaminacyjnych na egzaminie adwokackim, o których mowa w art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze.
Zasadnie zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji stwierdził, że: "Błędy w pracy skarżącej polegały na tym, że nie podniosła kluczowych zarzutów w sprawie i tym samym niewłaściwie reprezentowała swojego klienta, nie dbając w wystarczający sposób o jego interes.". Zasadne było również stwierdzenie, że: "Komisja II Stopnia w skarżonej uchwale nie podniosła braku ani jednego zarzutu, który byłby bezprzedmiotowy, nieistotny czy niemający wpływu na treść skarżonego orzeczenia. Jako że wnioski apelacji zdającej były także nieprawidłowe, nie można oceniać zarzutów, które mogła i powinna była zgłosić zdająca w kontekście ich ewentualnej sprzeczności z wnioskami apelacji.".
Podzielając powołane stanowisko Sądu I instancji stwierdzić należy, że praca egzaminacyjna strony została oceniona przez organy prawidłowo, gdyż skarżąca w jej ramach nie dostrzegła i nie podniosła wszystkich istotnych uchybień sądu, zaś zaproponowany sposób rozwiązania zadania egzaminacyjnego nie zawierał poprawnie zredagowanych zarzutów i wniosków, co przesądzało zasadności negatywnej oceny pracy egzaminacyjnej strony.
Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, wobec czego, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach jak w punkcie 2 sentencji postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).