II GSK 311/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu od wyroku WSA w Poznaniu, który uchylił decyzje o nałożeniu kary pieniężnej na przedsiębiorcę za naruszenie zakazu prowadzenia działalności gastronomicznej w okresie pandemii COVID-19. Przedmiotem sporu była zgodność z Konstytucją § 10 ust. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2020 r., który ograniczał prowadzenie działalności gastronomicznej, a który stanowił podstawę materialnoprawną nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 48a ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że przepisy rozporządzenia, wprowadzające tak istotne ograniczenia wolności działalności gospodarczej, nie mogły stanowić podstawy do nałożenia sankcji, ponieważ nie miały one wystarczającego oparcia w ustawie, naruszając tym samym art. 22 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. NSA, podzielając argumentację WSA, podkreślił, że ograniczenia konstytucyjnych wolności i praw, w tym wolności działalności gospodarczej, mogą być wprowadzane wyłącznie w drodze ustawy. Stwierdził, że upoważnienie zawarte w art. 46a i 46b ustawy do wydania rozporządzenia było zbyt ogólne i nie pozwalało na tak daleko idące ingerencje w sferę praw obywatelskich, zwłaszcza w kontekście braku wprowadzenia stanu nadzwyczajnego. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że zaskarżona decyzja została wydana bez wiążącej podstawy prawnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska NSA w sprawie zgodności z Konstytucją kar nakładanych na podstawie rozporządzeń w okresie pandemii COVID-19, zwłaszcza w kontekście wolności działalności gospodarczej.
Orzeczenie dotyczy specyficznego okresu pandemii i przepisów wprowadzonych w tym czasie. Może mieć znaczenie dla oceny innych regulacji wprowadzonych na podstawie rozporządzeń, które ingerują w prawa i wolności obywatelskie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy kara pieniężna nałożona na przedsiębiorcę za naruszenie ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej, wprowadzonych na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów w okresie stanu epidemii, może być uznana za zgodną z Konstytucją, jeśli przepisy rozporządzenia nie mają wystarczającego oparcia w ustawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kara pieniężna nałożona na podstawie przepisów rozporządzenia, które nie mają wystarczającego oparcia w ustawie, jest niezgodna z Konstytucją.
Uzasadnienie
Ograniczenia konstytucyjnych wolności i praw, w tym wolności działalności gospodarczej, mogą być wprowadzane wyłącznie w drodze ustawy. Rozporządzenie Rady Ministrów wprowadzające zakaz prowadzenia działalności gastronomicznej, bez odpowiedniego upoważnienia ustawowego i naruszając zasadę wyłączności ustawy w dziedzinie przepisów o charakterze represyjnym, jest niezgodne z art. 22 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Czy stan epidemii, w rozumieniu przepisów ustawy, może stanowić podstawę do wprowadzania ograniczeń praw i wolności obywatelskich w drodze rozporządzenia, bez wprowadzenia stanu nadzwyczajnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, stan epidemii nie jest stanem nadzwyczajnym w rozumieniu Konstytucji RP, a wprowadzanie ograniczeń praw i wolności w jego ramach powinno odbywać się w drodze ustawy.
Uzasadnienie
Konstytucja przewiduje możliwość ograniczenia praw i wolności w stanach nadzwyczajnych (wojenny, wyjątkowy, klęski żywiołowej). Stan epidemii nie jest jednym z tych stanów, dlatego wprowadzane na jego podstawie ograniczenia muszą mieć oparcie w ustawie, a nie w rozporządzeniu.
Czy przepis art. 46b pkt 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który stanowi podstawę do ograniczenia określonych zakresów działalności przedsiębiorców w drodze rozporządzenia, spełnia wymogi konstytucyjne dotyczące precyzji i szczegółowości upoważnienia ustawowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten jest zbyt ogólny i nie spełnia rygorystycznych wymogów stawianych w art. 22 i art. 92 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Upoważnienie ustawowe do ograniczenia wolności działalności gospodarczej w drodze rozporządzenia musi być precyzyjne i szczegółowe. Ogólne sformułowanie dotyczące 'czasowego ograniczenia określonych zakresów działalności przedsiębiorców' nie pozwala na ustalenie znamion deliktu i narusza zasadę określoności regulacji.
Przepisy (11)
Główne
Konstytucja RP art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dz.U. 2020 poz. 2316 § 10 ust. 9
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii
Dz.U. 2020 poz. 1845 art. 48a § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Dz.U. 2020 poz. 1845 art. 48a § ust. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Dz.U. 2020 poz. 1845 art. 48a § ust. 4
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 20
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 87 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 92
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 228 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dz.U. 2020 poz. 1845 art. 46b § pkt 2
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy rozporządzenia wprowadzające ograniczenia działalności gospodarczej w okresie pandemii COVID-19 nie miały wystarczającego oparcia w ustawie i naruszały Konstytucję RP (art. 22 i 31 ust. 3). • Stan epidemii nie jest stanem nadzwyczajnym w rozumieniu Konstytucji, co wyklucza wprowadzanie ograniczeń praw i wolności w drodze rozporządzenia. • Upoważnienie ustawowe do wydania rozporządzenia było zbyt ogólne i nie spełniało wymogów konstytucyjnych. • Kara pieniężna nałożona na podstawie przepisów rozporządzenia, które nie mogły stanowić podstawy prawnej, została wydana bez wiążącej podstawy prawnej.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu kwestionująca prawidłowość stanowiska WSA dotyczącego niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją. • Argumentacja organu o zgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i możliwości ich stosowania do nałożenia kary.
Godne uwagi sformułowania
brak zachowania ustawowej formy wprowadzonych zakazów będących ograniczeniem wolności i praw człowieka i obywatela musi skutkować wykluczeniem możliwości stosowania rozporządzeń jako naruszający art. 31 ust. 3 Konstytucji. • zasada bezwzględnej wyłączności ustawy w dziedzinie przepisów o charakterze represyjnym (sankcjonująco – dyscyplinującym) • ograniczenia konstytucyjnych wolności i praw człowieka i obywatela, polegające na ustanowieniu powszechnych nakazów i zakazów ingerujących w te wolności i prawa, jest zasadniczo dopuszczalne w sytuacjach szczególnych zagrożeń, jeżeli zwykłe środki konstytucyjne są niewystarczające. • nie ma żadnych wątpliwości, że stan epidemii, poprzedzony stanem zagrożenia epidemiologicznego, nie jest stanem klęski żywiołowej, a więc nie jest stanem nadzwyczajnym w rozumieniu art. 228 ust. 1 Konstytucji RP.
Skład orzekający
Anna Ostrowska
sędzia
Grzegorz Dudar
sprawozdawca
Wojciech Maciejko
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w sprawie zgodności z Konstytucją kar nakładanych na podstawie rozporządzeń w okresie pandemii COVID-19, zwłaszcza w kontekście wolności działalności gospodarczej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego okresu pandemii i przepisów wprowadzonych w tym czasie. Może mieć znaczenie dla oceny innych regulacji wprowadzonych na podstawie rozporządzeń, które ingerują w prawa i wolności obywatelskie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii konstytucyjnych związanych z ograniczeniem wolności gospodarczej w czasie pandemii i stanowi ważny precedens dla oceny legalności działań administracji publicznej w sytuacjach kryzysowych.
“Kara za prowadzenie restauracji w pandemii? NSA: Tylko ustawa, nie rozporządzenie, może ograniczać Twoją firmę!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.