II GSK 294/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-02-14
NSAAdministracyjneWysokansa
notariuszprawo o notariaciepowołanie na stanowiskoizba notarialnaminister sprawiedliwościrada izby notarialnejkwalifikacje zawodowedoświadczenie zawodoweradca prawnysąd administracyjny

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Rady Izby Notarialnej, potwierdzając, że doświadczenie zawodowe radcy prawnego jest wystarczające do powołania na stanowisko notariusza, nawet bez aplikacji notarialnej.

Rada Izby Notarialnej w W. zaskarżyła wyrok WSA, kwestionując powołanie S.M. na stanowisko notariusza, argumentując brak wystarczającego doświadczenia zawodowego i potencjalne nasycenie rynku w W. WSA oddalił skargę, uznając, że przepisy Prawa o notariacie nie pozwalają na weryfikację wiedzy przez samorząd notarialny, a doświadczenie radcy prawnego jest wystarczające. NSA utrzymał wyrok WSA, podkreślając, że rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu notariusza przez osoby z innych zawodów prawniczych wynika z dotychczasowego zachowania, a nie dodatkowego egzaminu.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Rady Izby Notarialnej w W. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę Rady na decyzję Ministra Sprawiedliwości o powołaniu S. M. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii w W. Rada Izby Notarialnej negatywnie zaopiniowała wniosek, wskazując na brak doświadczenia zawodowego kandydatki jako radcy prawnego oraz potencjalne nasycenie rynku notarialnego w W. Minister Sprawiedliwości, mimo negatywnej opinii, powołał S. M. na notariusza, uznając, że spełnia ona wymogi formalne, w tym rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu, wynikające z jej wieloletniej praktyki jako radcy prawnego. WSA w Warszawie oddalił skargę Rady, stwierdzając, że przepisy Prawa o notariacie nie przewidują weryfikacji wiedzy przez samorząd notarialny, a doświadczenie radcy prawnego jest wystarczające do powołania na stanowisko notariusza bez aplikacji. NSA w wyroku z dnia 14 lutego 2007 r. oddalił skargę kasacyjną Rady Izby Notarialnej. Sąd podkreślił, że kryterium 'rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza' ma na celu zagwarantowanie odpowiedniego poziomu moralnego i zawodowego, a w przypadku osób wykonujących inne zawody prawnicze przez określony czas, istnieje domniemanie spełnienia tego kryterium, oparte na ich dotychczasowym zachowaniu i sposobie wykonywania zawodu. NSA uznał, że Minister Sprawiedliwości prawidłowo ocenił spełnienie przez S. M. wymogów, opierając się na dokumentach potwierdzających jej kwalifikacje i nienaganną praktykę jako radcy prawnego. Sąd odrzucił argumenty Rady dotyczące konieczności dodatkowego doświadczenia notarialnego, wskazując, że przepisy nie uzależniają utworzenia kancelarii od liczby istniejących kancelarii ani od liczby czynności notarialnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, doświadczenie zawodowe radcy prawnego jest wystarczające do uznania, że kandydat daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, ponieważ ustawodawca uznał posiadanie takich kwalifikacji za wystarczające i nie wprowadził obowiązku dodatkowego egzaminu.

Uzasadnienie

NSA potwierdził stanowisko WSA, że przepisy Prawa o notariacie nie pozwalają organom samorządu notarialnego na weryfikację wiedzy osób ubiegających się o powołanie na stanowisko notariusza. Rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu ocenia się na podstawie dotychczasowego zachowania i sposobu wykonywania zawodu, a nie dodatkowego egzaminu. Domniemywa się, że osoby wykonujące nienagannie inne zawody prawnicze dają rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

Prawo o notariacie art. 11 § pkt 2

Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie

Kryterium 'rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza' wymaga oceny dotychczasowego zachowania i sposobu wykonywania zawodu, a nie dodatkowego egzaminu. Osoby wykonujące inne zawody prawnicze przez określony czas dają domniemanie spełnienia tego kryterium.

Prawo o notariacie art. 12 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie

Osoby wykonujące zawód adwokata lub radcy prawnego przez co najmniej 3 lata są zwolnione z obowiązku odbycia aplikacji, zdania egzaminu notarialnego oraz pracy w charakterze asesora notarialnego.

Prawo o notariacie art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie

Minister Sprawiedliwości powołuje notariusza i wyznacza siedzibę kancelarii po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej, o ile kandydat spełnia wymogi określone w art. 11-13. Opinia rady nie jest wiążąca.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1 i 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo o notariacie art. 49

Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie

Notariusz ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu czynności notarialnych na zasadach określonych w kodeksie cywilnym, z uwzględnieniem szczególnej staranności.

k.c.

Kodeks cywilny

Dz. U. Nr 163, poz. 1361 art. 3 pkt 2

Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw

Wprowadziła zmianę do art. 11 § 2 Prawa o notariacie, dodając kryterium 'rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza'.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Doświadczenie zawodowe radcy prawnego jest wystarczające do powołania na stanowisko notariusza. Rada Izby Notarialnej nie może weryfikować wiedzy kandydatów na notariuszy. Opinia Rady Izby Notarialnej nie jest wiążąca dla Ministra Sprawiedliwości. Prawo o notariacie nie ogranicza liczby kancelarii notarialnych w danej miejscowości.

Odrzucone argumenty

Brak wystarczającego doświadczenia zawodowego S.M. jako radcy prawnego do wykonywania zawodu notariusza. Potencjalne nasycenie rynku notarialnego w W. uzasadnia odmowę powołania. Naruszenie przepisów postępowania przez Ministra Sprawiedliwości, w tym pominięcie treści protokołów z rozmów z kandydatką.

Godne uwagi sformułowania

nie jest dopuszczalne formułowanie wobec osób ubiegających się o powołanie na stanowisko notariusza zarzutu niespełnienia warunku rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu z uwagi na brak doświadczenia zawodowego właściwego dla notariusza. rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, wprowadzonego do art. 11 § 2 ustawy Prawo o notariacie przez art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw w stosunku do osoby, która przez czas określony w art. 12 § 1 pkt 3 Prawa o notariacie nienagannie wykonywała inny zawód prawniczy istnieje domniemanie, że osoba ta daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. nie można mówić o 'swobodzie' organu w sytuacji, gdy zakres jego uznaniowych kompetencji ograniczają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego

Skład orzekający

Jacek Chlebny

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Kabat -Rembelska

członek

Małgorzata Korycińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa o notariacie dotyczących powoływania notariuszy, w szczególności oceny rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu przez osoby z innych zawodów prawniczych oraz roli opinii samorządu notarialnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osób ubiegających się o powołanie na notariusza na podstawie art. 12 Prawa o notariacie (zwolnienie z aplikacji i egzaminu).

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy dostępu do zawodu notariusza i interpretacji przepisów, co jest istotne dla prawników. Pokazuje konflikt między samorządem zawodowym a organem administracji oraz znaczenie doświadczenia zawodowego.

Czy radca prawny może zostać notariuszem bez aplikacji? NSA rozstrzyga.

Sektor

usługi prawne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 294/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-02-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Chlebny /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kabat -Rembelska
Małgorzata Korycińska
Symbol z opisem
6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne
Zawody prawnicze
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 570/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-05-23
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Publikacja w u.z.o.
ONSAiWSA 2007 nr.5 poz.118
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) Sędziowie NSA Joanna Kabat - Rembelska Małgorzata Korycińska Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Rady Izby Notarialnej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 570/06 w sprawie ze skargi Rada Izby Notarialnej w W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 maja 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 570/06, oddalił skargę Rady Izby Notarialnej w W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 stycznia 2006 r. w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w W.
Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy.
W dniu 30 maja 2005 r. S. M. złożyła wniosek o powołanie jej na stanowisko notariusza oraz wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w W. W uzasadnieniu wniosku podała, że wykonuje zawód radcy prawnego od 2 grudnia 1997 r. oraz spełnia wszystkie wymogi formalne niezbędne do powołania na stanowisko notariusza. Rada Izby Notarialnej w W. uchwałą z dnia 5 listopada 2005 r., Nr [...], wniosek kandydatki zaopiniowała negatywnie. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że doświadczenie zawodowe kandydatki "odbiega od zadań i obowiązków, z którymi musi sobie poradzić notariusz prowadzący kancelarię notarialną". Negatywnie opiniując siedzibę kancelarii, Rada oparła się na informacji zamieszczonej w protokole z lustracji lokalu przeznaczonego na kancelarię, z której wynikało, iż jest to lokal mieszkalny i brak jest zgody na zmianę sposobu jego użytkowania. Rada stwierdziła ponadto, że uruchamianie kolejnej kancelarii w mieście, którego rynek usług notarialnych zdaje się być nasycony, przy jednoczesnym zapotrzebowaniu na tego rodzaju usługi w innych miejscowościach, nie służy interesowi społecznemu i bezpieczeństwu w obrocie prawnym. Z uwagi na powyższe Rada zaproponowała S. M., aby rozważyła możliwość uruchomienia kancelarii w O., celem zdobycia doświadczenia koniecznego do wykonywania zawodu notariusza.
Pomimo negatywnej opinii organu samorządu notarialnego Minister Sprawiedliwości powołał S. M. na stanowisko notariusza i wyznaczył siedzibę kancelarii notarialnej w W. W uzasadnieniu decyzji z 30 grudnia 2005 r. organ podkreślił, że obowiązujące przepisy nie dają podstawy do odmowy powołania na stanowisko notariusza osoby, która spełnia wymogi określone w art. 11-13 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 369 ze zm., dalej: Prawo o notariacie). Minister wykazał niespójność stanowiska Rady, która kwestionując praktyczne przygotowanie kandydatki do wykonywania zawodu notariusza, zaproponowała jej uruchomienie kancelarii w O. Minister stwierdził również, że z posiadanych przez niego informacji wynika, że istnieje duże zapotrzebowanie na specjalistyczne usługi notarialne w W., co uzasadnia otworzenie kolejnej kancelarii notarialnej w tym mieście. Przeprowadzona lustracja potwierdziła, że lokal proponowany na siedzibę nowej kancelarii jest odpowiedni.
Stanowisko takie organ podtrzymał również w decyzji z dnia 27 stycznia 2006 r., wydanej po rozpoznaniu wniosku Rady Izby Notarialnej w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w uzasadnieniu którego podniesiono, że po przeprowadzeniu dwóch rozmów informacyjno-zapoznawczych z kandydatką na notariusza Rada uznała, że S. M. nie daje w pełni gwarancji prawidłowego wykonywania zawodu.
Oddalając skargę Rady Izby Notarialnej w W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że nie jest dopuszczalne formułowanie wobec osób ubiegających się o powołanie na stanowisko notariusza zarzutu niespełnienia warunku rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu z uwagi na brak doświadczenia zawodowego właściwego dla notariusza. Sąd wskazał, iż przepisy Prawa o notariacie nie przewidują możliwości weryfikowania wiedzy osób ubiegających się o powołanie na stanowisko notariusza przez organy samorządu notarialnego. W ocenie Sądu ustawodawca założył, że m.in. osoby, które wykonywały zawód adwokata lub radcy prawego przez okres co najmniej 3 lat (art. 12 § 1 pkt 3 Prawa o notariacie), posiadają niezbędną wiedzę i doświadczenie do wykonywania zawodu notariusza i dlatego mogą ubiegać się o powołanie na to stanowiska bez wcześniejszego odbycia aplikacji notarialnej, złożenia egzaminu oraz pracy w charakterze asesora notarialnego przez okres co najmniej 3 lat. Osoby te dają rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Wobec powyższego Minister Sprawiedliwości prawidłowo przyjął, że S. M. spełnia warunek określony w art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie.
Odnosząc się do negatywnej opinii Rady Izby Notarialnej w W. Sąd wskazał, że opinia nie jest wiążąca dla organu i jak pozostałe dowody zebrane w sprawie, została wszechstronnie oceniona. Minister Sprawiedliwości, podejmując decyzję na podstawie art. 10 Prawa o notariacie, ma obowiązek zbadać, czy kandydat na notariusza spełnia wymogi określone w art. 11-13 tej ustawy i w rozpoznawanej sprawie obowiązkowi temu organ nie uchybił. Sąd nie podzielił obaw Rady, co do niecelowości usytuowania kancelarii notarialnej wnioskodawczyni w W. W uzasadnieniu wyroku podkreślił, że Prawo o notariacie nie uzależnia utworzenia kolejnej kancelarii od nieprzekroczenia określonej liczby kancelarii w danej miejscowości. Nie uzależnia też utworzenia takiej kancelarii od zachowania określonej liczby czynności notarialnych w miesiącu dokonywanych przez każdego notariusza w danej miejscowości. Sąd wskazał, że Minister Sprawiedliwości, rozpatrując pozytywnie wniosek S. M. w przedmiocie wyznaczenia siedziby kancelarii, oparł się na protokole lustracji lokalu, z którego jednoznacznie wynikało, że wskazany lokal spełnia warunki do prowadzenia w nim kancelarii notarialnej.
W skardze kasacyjnej Rada Izby Notarialnej w W., na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zaskarżyła wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości i wniosła o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Skargę kasacyjną oparto na podstawie:
1) art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - w związku z naruszeniem przepisów prawa materialnego polegającym na błędnej wykładni art. 11 pkt 2 w zw. z art. 12 § 1 pkt 3, oraz art. 10 § 1 Prawa o notariacie;
2) art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - w związku z naruszeniem przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80, art. 107 § 1 i 3 oraz art. 127 § 3 w zw. z art. 138 §1 pkt 1 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca podniosła, iż z uwagi na szczególny charakter pracy notariuszy, będących gwarantem bezpieczeństwa obrotu prawnego, szczególnie istotne jest, by zadania powierzone notariatowi były wykonywane przez osoby o wysokim poziomie wiedzy i kwalifikacji zawodowych. Rada wskazała, że literalna wykładnia art. 12 § 1 pkt 3 prowadzi do wniosku, że osoby wymienione w tym przepisie są jedynie zwolnione od obowiązku odbycia aplikacji, zdania egzaminu notarialnego oraz pracy w charakterze asesora notarialnego. Wobec takich osób pełne zastosowania znajduje natomiast przesłanka z art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie. Dokonaną przez Sąd wykładnię art. 11 pkt 2 w zw. z art. 12 § 1 pkt 1-3 Prawa o notariacie, Rada uznała za błędną. W opinii skarżącej, z regulacji art. 12 § 1 pkt 3 Prawa o notariacie nie można automatycznie wyprowadzić wniosku o merytorycznym przygotowaniu wskazanych w tym przepisie osób do wykonywania zawodu notariusza. Istotą tego przepisu jest ułatwienie dostępu do zawodu notariusza osobom wykonującym inne zawody prawnicze, a nie eliminacja merytorycznych wymogów stawianych takim kandydatom, gdyż również oni muszą dawać rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, o której mowa w art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie. Rada nie zgodziła się z wyrażonym przez Sąd poglądem, w świetle którego dotychczasowa praca "wysoko kwalifikowanych" prawników potwierdza ich szeroką wiedzę prawniczą i zastępuje doświadczenie zawodowe właściwe notariuszom. W ocenie Rady, wiedza wyniesiona przez S. M. z praktyki radcy prawnego nie musi odpowiadać wiedzy wymaganej przy wykonywaniu zawodu notariusza. Przyjęcie błędnej wykładni wskazanych powyżej przepisów doprowadziło Sąd do usankcjonowania braku orientacji wnioskodawczyni w podstawowych czynnościach notarialnych, składających się na wykonywanie zawodu notariusza.
Uzasadniając zarzut błędnej wykładni art. 10 § 1 Prawa o notariacie, Rada wskazała, iż nie można mówić o "swobodzie" organu w sytuacji, gdy zakres jego uznaniowych kompetencji ograniczają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a przede wszystkim art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. W opinii Rady teza o "swobodzie" działania Ministra Sprawiedliwości otworzyła Sądowi drogę do pominięcia przy wydawaniu zaskarżonego wyroku naruszeń wskazanych w skardze przepisów postępowania przez Ministra Sprawiedliwości. W ocenie skarżącej, Sąd w sposób bardzo lakoniczny uzasadnił swoje stanowisko w odniesieniu do interpretacji art. 10 Prawa o notariacie, a w szczególności nie wykazał na podstawie jakich argumentów prawnych uznał, iż Ministrowi Sprawiedliwości przysługuje "swoboda" działania w sprawie powołania S. M. na stanowisko notariusza, lub też jaki jest zakres tej swobody - zdaniem Rady stanowi to naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną S. M. wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona.
Zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 11 pkt 2 w zw. z art. 12 § 1 pkt 3 oraz art. 10 § 1 Prawa o notariacie nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie, sprzeciwiając się powołaniu S. M. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w W., Rada Izby Notarialnej w W. podniosła, że kandydatka nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Opinię taką powzięto w oparciu o wynik przeprowadzonych z S. M. rozmów, podczas których zbadano stopień praktycznego przygotowania kandydatki do wykonywania zawodu notariusza. Minister Sprawiedliwości zakwestionował stanowisko Rady wskazując, iż brak jest dowodów na poparcie tezy, że kandydatka nie spełnia wymogów, o których jest mowa w art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie, a w szczególności, że nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.
Na wstępie należy zauważyć, że art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji), zawiera normę powołującą się na dwa kryteria ocenne, tj.: "nieskazitelnego charakteru" oraz "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza". Pojęcia sformułowane w tym przepisie nie są tożsame i nie mogą być traktowane zamiennie. O ile w orzecznictwie niejednokrotnie zajmowano się wykładnią pojęcia nieskazitelnego charakteru, o tyle wątpliwości może budzić wykładnia kryterium "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza", wprowadzonego do art. 11 § 2 ustawy Prawo o notariacie przez art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361) z dniem 10 września 2005 r.
W Słowniku Języka Polskiego PWN pod red. M. Szymczaka (Warszawa 2002, str. 58) pojęcie "rękojmi" zdefiniowano jako "poręczenie, zagwarantowanie czegoś; gwarancja, zabezpieczenie, pewność; zapewnienie o czymś, przyrzeczenie czegoś". Kryterium "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza" ma zatem służyć zagwarantowaniu odpowiedniego poziomu moralnego i zawodowego członka tej korporacji. Jego spełnienie wymagane jest od kandydata na notariusza niezależnie od spełnienia przez niego pozostałych warunków dotyczących kwalifikacji zawodowych (art. 11 pkt 4-6, art. 12 § 1 Prawa o notariacie). Definiując pojęcie rękojmi Sąd I instancji przyjął, że rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu daje osoba posiadająca wiedzę zweryfikowaną w trybie przewidzianym prawem, której postępowanie odpowiada przyjętym w społeczeństwie normom etycznym, moralnym i której dotychczasowe zachowanie w sferze zawodowej i prywatnej składa się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Taka interpretacja zakresu pojęcia "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza" nie budzi zastrzeżeń. Ocena spełnienia warunku rękojmi dotyczy prognozowania przyszłych zachowań wnioskodawcy, o tych zaś nie sposób wywnioskować inaczej, niż z prezentowanej przez kandydata na notariusza postawy etycznej i moralnej, a także z dotychczasowego sposobu jego postępowania, zwłaszcza oceny wykonywania dotychczasowego zawodu prawniczego. Należy przyjąć, że w stosunku do osoby, która przez czas określony w art. 12 § 1 pkt 3 Prawa o notariacie nienagannie wykonywała inny zawód prawniczy istnieje domniemanie, że osoba ta daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Ustawodawca uznał bowiem za wystarczające dla wykonywania zawodu notariusza posiadanie kwalifikacji zawodowych przewidzianych w tym przepisie i nie wprowadził obowiązku poddania się dodatkowemu egzaminowi zawodowemu. Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie wielokrotnie, aczkolwiek na gruncie podobnych rozwiązań przyjętych w Prawie o adwokaturze wskazywał, iż rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu adwokata wynika z dotychczasowego zachowania osoby występującej o wpis na listę adwokatów oraz z danych o niej (por. np. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2001 r., II SA 725/00, Lex nr 53476). Analogicznie należy uznać, że przydatność kandydata do zawodu notariusza powinna być oceniona na podstawie jego dotychczasowego postępowania, mogącego świadczyć o poziomie umiejętności prawniczych, gwarantującego prawidłowe, rzetelne wykonywanie obowiązków zawodowych w ramach kancelarii notarialnej. Obiektywnie sprawdzone umiejętności zawodowe w powiązaniu z nienagannym przebiegiem dotychczasowej pracy, dają, zdaniem Sądu, wystarczające podstawy do przyjęcia, że dana osoba gwarantuje prawidłowe wykonywanie zawodu także w ramach innej korporacji prawniczej. W rozpoznawanej sprawie spełnienie przesłanki rękojmi mogłoby zostać zakwestionowane przez postawienie zarzutu braku wiarygodności kandydatki na notariusza z uwagi na dotychczasowy sposób wykonywania przez nią zawodu radcy prawnego, przykładowo gdyby wykazano, że przeciwko kandydatce prowadzone było postępowanie dyscyplinarne, wszczęte w związku z popełnionymi czynami godzącymi w dobro klientów i korporacji czy naruszającymi godność zawodu radcy prawnego.
Zgodnie z art. 10 § 3 Prawa o notariacie, Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby, o której mowa w § 1, tylko wtedy, gdy kandydat ten nie spełnia wymogów o których mowa w art. 11-13. Aby ustalić, czy zachodzą warunki uzasadniające negatywne załatwienie wniosku, Ministrowi oraz organom samorządu notarialnego opiniującym kandydata na notariusza przysługuje prawo wglądu do akt osobowych i dyscyplinarnych osoby składającej wniosek. Powyższa regulacja wskazuje również na to, iż stwierdzenie przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, przewidzianej w art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie, w stosunku do osób, o których mowa w art. 12 § 1 pkt 1-4 tej ustawy, następuje w wyniku oceny ich dotychczasowej pracy zawodowej, a nie poprzez weryfikację wiedzy prawniczej w drodze dodatkowego egzaminu przeprowadzanego przez samorząd notarialny. Wynik takiej wewnętrznej weryfikacji nie może uzasadniać odmowy powołania na stanowisko notariusza, gdyż z nieprecyzyjnie udzielanych odpowiedzi na pytania zadawane podczas rozmowy "informacyjno-zapoznawczej" nie można wyciągać kategorycznych wniosków, co do rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.
Niewątpliwie Minister Sprawiedliwości był uprawiony do samodzielnej oceny spełnienia przez S. M. warunków wynikających z art. 10-13 Prawa o notariacie. Sąd I instancji zasadnie uznał, że dokonana w toku postępowania administracyjnego ocena przesłanek o charakterze ocennym, tj. posiadania przez ubiegającą się o powołanie na stanowisko notariusza nieskazitelnego charakteru i dawania przez nią rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, nie jest dowolna i nie pozostaje w sprzeczności z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, a zatem nie ma podstaw do jej podważenia. Prognoza Ministra Sprawiedliwości, co do postępowania kandydatki jako przyszłego notariusza opierała się na udokumentowanym przebiegu jej dotychczasowej pracy zawodowej w charakterze radcy prawnego. Dokonując oceny spełnienia przesłanek z art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie, organ oparł się na wszystkich dowodach zebranych w toku postępowania, w tym na: zaświadczeniu o zdanym przez wnioskodawczynię na ocenę bardzo dobrą egzaminie radcowskim, opinii o przebiegu jej pracy w zawodzie radcy prawnego (zawierającej informację o tym, że w stosunku do skarżącej nie było prowadzone żadne postępowania wyjaśniające ani dyscyplinarne), opinii z miejsca pracy kandydatki poświadczającej bardzo dobre wykonywanie przez nią obowiązków radcy prawego, a także opinii właściwego organu samorządu notarialnego. Z opinii Rady Izby Notarialnej w W. wynika, że Rada nie kwestionuje merytorycznego przygotowania kandydatki do zawodu, podnosi jedynie zarzut braku doświadczenia w zakresie prowadzenia kancelarii notarialnej. Brak tego typu doświadczenia, oczywisty u osób niewykonujących dotychczas zawodu notariusza, nie jest wystarczającą przesłanką do przyjęcia stanowiska, że wnioskodawczyni nie daje gwarancji prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Należy zauważyć, że spełnienie warunku "rękojmi" nie jest oceniane w skali punktowej, czy stopniowej (nie ocenia się "stopnia" dawania rękojmi). Kandydat na notariusza albo daje rękojmię prawidłowego wykonywania tego zawodu, albo takiej rękojmi nie daje. Tymczasem Rada Izby Notarialnej w W. kwestionując spełnienie wymogu rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza zaproponowała jednocześnie S. M. uruchomienie kancelarii w O., gdzie, zdaniem Rady, przy stosunkowo prostych czynnościach notarialnych kandydatka mogłaby nabrać doświadczenia zawodowego (uzasadnienie uchwały Rady z dnia 5 listopada 2005 r.). Ocena spełnienia wymogu rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza następuje, jak wskazano powyżej, na podstawie analizy dokumentów potwierdzających umiejętności kandydata, jego profesjonalizm i doświadczenie zawodowe, pozwalających przyjąć, że będzie on prawidłowo wykonywał zawód notariusza i nie może zależeć od miejsca siedziby jego kancelarii. Dopuszczając możliwość prowadzenia przez kandydatkę kancelarii notarialnej w O. Rada Izby Notarialnej w W. de facto przyznała, że S. M. może wykonywać zawód notariusza w sposób prawidłowy także w W., a zatem spełnia warunek wskazany w art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie.
Odnosząc się do argumentów Rady dotyczących ochrony interesu publicznego należy zauważyć, że interesy potencjalnych klientów każdego notariusza, które mogą być przecież naruszone niezależnie od dotychczas posiadanego doświadczenia zawodowego, chroni regulacja z art. 49 Prawa o notariacie, zgodnie z którą notariusz ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu czynności notarialnych na zasadach określonych w kodeksie cywilnym, z uwzględnieniem szczególnej staranności, do jakiej obowiązany jest przy wykonywaniu tych czynności.
Reasumując tą część rozważań, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji słusznie przyjął, że nie jest dopuszczalne formułowanie wobec osób ubiegających się o powołanie na stanowisko notariusza, w trybie art. 12 § 1 pkt 1 - 3 w związku z art. 11 Prawa o notariacie, zarzutu niespełnienia warunku rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu z uwagi na brak doświadczenia zawodowego właściwego dla notariusza.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał ponadto, że powołane w skardze kasacyjnej przepisy k.p.a. oraz p.p.s.a. nie zostały naruszone w toku postępowania w stopniu, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W szczególności na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 80 i 107 § 1 i 3 k.p.a., uzasadniony pominięciem przez Ministra Sprawiedliwości treści protokołów z dwóch rozmów przeprowadzonych przez Radę z S. M. i niedokonaniem ich analizy w kontekście treści art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie. Z akt sprawy nie wynika, by treść tych protokołów była istotnie pominięta, skoro w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Sprawiedliwości podniósł, że "brak jest w sprawie jakichkolwiek dowodów, w oparciu o które należy przyjąć, że kandydatka nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza bądź nie jest osoba o nieskazitelnym charakterze. Z pewnością wniosku takiego nie można formułować na podstawie wyników rozmów przeprowadzonych z kandydatką (...) z których protokoły zostały dołączone do uchwały zawierającej opinię o kandydatce". Powyższe stwierdzenie dowodzi nie tylko tego, że treść protokołów nie została zignorowana w toku postępowania administracyjnego, ale została wzięta pod uwagę właśnie przy ocenie wymogu rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. W tej sytuacji, Sąd I instancji miał podstawy do stwierdzenia, że ocena, czy wnioskodawczyni spełnia warunki przewidziane ustawą o notariacie, a w szczególności, czy daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, zostały - zgodnie z art. 80 k.p.a. - ocenione przez Ministra Sprawiedliwości na podstawie całokształtu materiału dowodowego w sprawie. Okoliczność, iż Minister Sprawiedliwości inaczej niż Rada Izby Notarialnej w W. ocenił treść tych dowodów, w żadnym wypadku nie uzasadnia zarzutu skargi kasacyjnej, że protokołom odmówiono mocy dowodowej. Ponadto należy podnieść, że w świetle dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, prawidłowej wykładni art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie, ustalenia, które zawarto w protokole, a które stanowiły podstawę do wydania negatywnej opinii przez Radę Izby Notarialnej w W. - nie miały znaczenia dla potrzeb rozstrzygnięcia w sprawie.
Zarzut naruszenia art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez zaniechanie ponownego rozstrzygnięcia sprawy w zakresie lokalizacji kancelarii notarialnej, również nie stanowi uzasadnionej podstawy kasacyjnej. Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Zgodnie zaś z art. 138 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. W toku postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby przepisy te - powołane w podstawie rozstrzygnięcia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 stycznia 2006 r. -zostały naruszone. Z ich treści wynika tylko tyle, że w postępowaniu wszczętym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym ze sprawą, która była przedmiotem rozpoznania w I instancji, oraz że po ponownym rozpatrzeniu sprawy istnieje możliwość utrzymania w mocy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Wobec powyższego nie można uznać, że podejmując decyzję z 27 stycznia 2006 r. Minister Sprawiedliwości pominął kwestię, która była rozpoznawana w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (tj. lokalizacji siedziby kancelarii), skoro również w tym zakresie organ utrzymał w mocy decyzję z 30 grudnia 2005 r., na co wyraźnie wskazuje treść sentencji zaskarżonej decyzji.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie nie doszło również do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., którego strona upatruje w lakonicznym uzasadnieniu przyjętej przez Sąd interpretacji przepisu art. 10 Prawa o notariacie. Wojewódzki Sąd Administracyjny na wstępie swoich rozważań przypomniał, że Prawo o notariacie w art. 10 stanowi, że notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej - o ile kandydat spełnia wymagania określone w art. 11-13 Prawa o notariacie. Wspomniana opinia wydawana jest w ramach współdziałania organów administracji publicznej. W myśl art. 106 § 1 k.p.a. współdziałanie organów administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od uprzedniego zajęcia stanowiska przez inny organ. Współdziałanie może polegać na wyrażeniu opinii lub zgody albo wyrażeniu stanowiska w innej formie, zaś zasięganie opinii jest najluźniejszą formą współdziałania. Polega ono na tym, że jeden z organów jest zobowiązany przed podjęciem decyzji do zasięgnięcia opinii innego organu. Organ zobowiązany do zasięgnięcia opinii nie jest prawnie związany stanowiskiem organu opiniującego (por. uchwała składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 1999 r. OPK 14/98, ONSA 1999, Nr 3, poz. 80). W postępowaniach prowadzonych przez organy współdziałające tj. Ministra Sprawiedliwości i Radę Izby Notarialnej w W. zachodzi tożsamość przedmiotowa, polegająca na ustaleniu czy osoba ubiegająca się na stanowisko notariusza spełnia m.in. przesłanki, o których mowa w art. 11 Prawa o notariacie. Zadaniem rady izby notarialnej jest wyłącznie wydanie opinii pozytywnej lub negatywnej, która może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i pozyskania argumentów przemawiających za pozytywną lub negatywną dla wnioskodawcy decyzją. Organ współdziałający nie zastępuje organu właściwego do wydania decyzji w rozpatrywaniu i rozstrzyganiu sprawy. Opinia stanowi zatem część materiału dowodowego w sprawie i podlega, na równi z innymi dowodami, swobodnej ocenie organu rozstrzygającego. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika wyraźnie, że zakres swobody przyznanej Ministrowi Sprawiedliwości na mocy art. 10 § 1 Prawa o notariacie ograniczają wyłącznie postanowienia art. 11-13 omawianej ustawy z 14 lutego 1991 r.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI