II GSK 2910/25

Naczelny Sąd Administracyjny2026-03-11
NSAAdministracyjneWysokansa
prawa pacjentarzecznik praw pacjentasądy administracyjnekognicja sąduakt administracyjnyskarga kasacyjnaodrzucenie skargipostępowanie administracyjne

Podsumowanie

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od postanowienia WSA w Warszawie, które odrzuciło skargę na pismo Rzecznika Praw Pacjenta, uznając, że takie pismo nie podlega kognicji sądu administracyjnego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez S. Sp. z o.o. od postanowienia WSA w Warszawie, które odrzuciło skargę na pismo Rzecznika Praw Pacjenta stwierdzające naruszenie praw pacjenta. WSA uznał, że pismo Rzecznika nie jest aktem zaskarżalnym do sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił to stanowisko, podkreślając, że jedynie w określonych sytuacjach (art. 53 ust. 3a u.p.p.) rozstrzygnięcia Rzecznika podlegają kontroli sądowej, a pismo stwierdzające naruszenie praw pacjenta na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 2 i 4 u.p.p. ma charakter informacyjny i nie kształtuje praw ani obowiązków, przez co nie podlega zaskarżeniu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną S. Sp. z o.o. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które odrzuciło skargę na pismo Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 18 grudnia 2024 r. Rzecznik, działając na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, stwierdził naruszenie praw pacjentki E. D. do świadczeń zdrowotnych przez S. Sp. z o.o. WSA w Warszawie odrzucił skargę, uznając, że pismo Rzecznika nie jest decyzją administracyjną ani zaskarżalnym postanowieniem, a jedynie informacją o stwierdzonym naruszeniu, nieposiadającą cech rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach. Sąd I instancji powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym takie pisma Rzecznika nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego, kwestionując błędną wykładnię przepisów ustawy o prawach pacjenta oraz uznanie, że pismo Rzecznika nie jest aktem z zakresu administracji publicznej podlegającym zaskarżeniu. Podniosła również zarzuty naruszenia Konstytucji RP dotyczące prawa do sądu i zasady równości. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o prawach pacjenta, wystąpienie Rzecznika ma charakter informacyjny i postulatywny, a nie władczy. Zaskarżalne jest jedynie rozstrzygnięcie Rzecznika wydane na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 u.p.p. (o niestwierdzeniu naruszenia praw pacjenta), o czym stanowi art. 53 ust. 3a u.p.p., który jest przepisem szczególnym wobec art. 3 § 2 p.p.s.a. Ponieważ zaskarżone pismo Rzecznika nie było decyzją administracyjną ani aktem z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., skarga była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procesowych i konstytucyjnych zostały uznane za bezzasadne w świetle braku kognicji sądu administracyjnego.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, pismo Rzecznika Praw Pacjenta stwierdzające naruszenie praw pacjenta, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o prawach pacjenta, nie jest decyzją administracyjną ani innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającym zaskarżeniu do sądu administracyjnego przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych.

Uzasadnienie

Pismo Rzecznika ma charakter informacyjny i postulatywny, nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach adresata, a jedynie informuje o stwierdzonym naruszeniu. Zaskarżalne są jedynie rozstrzygnięcia Rzecznika o niestwierdzeniu naruszenia praw pacjenta (art. 53 ust. 3a u.p.p.), co stanowi przepis szczególny wobec ogólnych zasad kognicji sądów administracyjnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.p. art. 53 § 3a

Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

W przypadku utrzymania w mocy rozstrzygnięcia Rzecznika o niestwierdzeniu naruszenia praw pacjenta, wnioskodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Jest to przepis szczególny ograniczający kognicję sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skarga niedopuszczalna podlega odrzuceniu.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej, gdy zarzuty okazały się niezasadne.

Pomocnicze

u.p.p. art. 53 § 1 pkt 2

Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

Wystąpienie Rzecznika do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych o stwierdzeniu naruszenia praw pacjenta nie jest aktem zaskarżalnym do sądu administracyjnego.

u.p.p. art. 53 § 1 pkt 4

Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

Formułowanie przez Rzecznika opinii lub wniosków co do sposobu załatwiania sprawy oraz żądanie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego lub zastosowania sankcji służbowych ma charakter postulatywny i nie stanowi rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach.

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zaskarżone wystąpienie Rzecznika nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a tym samym nie podlega zaskarżeniu na tej podstawie.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, badając z urzędu nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.

k.p.a. art. 107 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Cechy decyzji administracyjnej, których brak w piśmie Rzecznika.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada równego traktowania stron (zarzut naruszenia).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pismo Rzecznika Praw Pacjenta stwierdzające naruszenie praw pacjenta nie jest aktem zaskarżalnym do sądu administracyjnego. Przepis art. 53 ust. 3a u.p.p. stanowi lex specialis wobec ogólnych przepisów p.p.s.a. dotyczących kognicji sądów administracyjnych. Podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 53 ust. 3a u.p.p. i nie ma prawa do zaskarżenia pisma Rzecznika.

Odrzucone argumenty

Pismo Rzecznika Praw Pacjenta jest aktem z zakresu administracji publicznej podlegającym zaskarżeniu na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Odrzucenie skargi narusza prawo do sądu (art. 45 Konstytucji RP) i zasadę równości (art. 32 Konstytucji RP).

Godne uwagi sformułowania

pismo organu informującym podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych o stwierdzeniu naruszenia prawa pacjenta nie posiada cech charakterystycznych dla decyzji administracyjnej ma jedynie charakter opiniodawczo-wnioskujący niewiążące inicjatywy procesowe Rzecznika, nie podlegają kognicji sądów administracyjnych utrwalone w doktrynie i orzecznictwie jest stanowisko, które podziela również Naczelny Sąd Administracyjny nie można zaakceptować poglądu, że prowadzone przez Rzecznika Praw Pacjenta postępowanie wyjaśniające dotyczące stwierdzenia naruszenia praw pacjenta podlega kognicji sądu administracyjnego nie jest ani decyzją administracyjną ani zaskarżalnym postanowieniem administracyjnym, bowiem art. 53 ust. 1 pkt 2 u.p.p. nie przewiduje wydania aktu administracyjnego o charakterze władczym nie kształtuje materialnoprawnych stosunku administracyjnego skarga na rozstrzygnięcie Rzecznika wydane na postawie art. 53 ust. 1 pkt 2 i 4 u.p.p. tj. pismo informujące o stwierdzeniu naruszenia praw indywidualnego pacjenta podlega odrzuceniu przepis ten – w kontekście działalności Rzecznika Praw Pacjenta w przedmiocie prowadzonych przez ten organ postępowań wyjaśniających – stanowi lex specialis wobec art. 3 § 2 p.p.s.a.

Skład orzekający

Wojciech Kręcisz

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii niedopuszczalności skargi na pismo Rzecznika Praw Pacjenta stwierdzające naruszenie praw pacjenta."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pisma Rzecznika Praw Pacjenta, a nie innych form jego działania lub rozstrzygnięć innych organów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej dotyczącej dostępu do sądu w sprawach związanych z prawami pacjenta i kompetencji Rzecznika Praw Pacjenta, co jest istotne dla podmiotów leczniczych i pacjentów.

Czy pismo Rzecznika Praw Pacjenta można zaskarżyć? NSA wyjaśnia granice kognicji sądów administracyjnych.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II GSK 2910/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 581
art. 53 ust. 1 pkt 2, art. 53 ust. 4, art. 53 ust. 3a,
Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t. j.)
Dz.U. 2026 poz 143
art. 3 § 2 pkt 4, art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. Sp. z o.o. w Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 554/25 w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. w Z. na pismo Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 18 grudnia 2024 r., znak RzPP-DPR-WPL.433.110.2024 w przedmiocie stwierdzenia naruszenia praw pacjenta postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie, Sąd I instancji) postanowieniem z dnia 30 maja 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 554/25 odrzucił skargę S. Sp. z o.o. w Z. na pismo Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 18 grudnia 2024 r., znak RzPP-DPR-WPL.433.110.2024 w przedmiocie stwierdzenia naruszenia praw pacjenta.
W uzasadnieniu WSA w Warszawie wskazał, że pismem z dnia 18 grudnia 2024 r., wydanym na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r. poz. 581) dalej: "u.p.p.", Rzecznika Praw Pacjenta stwierdził naruszenie praw pacjentki E. D. do świadczeń zdrowotnych. Powyższe pismo zaskarżył S. Sp. z o.o. w Z. (dalej: skarżący).
Wyjaśniając przyczyny odrzucenia skargi, Sąd I instancji stwierdził, że wystąpienie Rzecznika Praw Pacjenta (dalej: Rzecznik), o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy nie jest ani decyzją administracyjną, ani zaskarżalnym postanowieniem administracyjnym, lecz wyłącznie pismem organu informującym podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych o stwierdzeniu naruszenia prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych; pismo to nie posiada cech charakterystycznych dla decyzji administracyjnej przewidzianych w treści art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) dalej: "k.p.a.". Zdaniem Sądu I instancji, nie stanowi ono rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach adresata wystąpienia, lecz ma jedynie charakter opiniodawczo-wnioskujący.
Zdaniem Sądu I instancji, ustrojowa pozycja Rzecznika sprowadza się do występowania do określonych organów i instytucji z wnioskami lub żądaniami podjęcia określonych czynności lub przeprowadzenia odpowiedniego postępowania w celu ochrony praw pacjenta. Czynności te, co do zasady, mają charakter postulatywny i nie stanowią aktów lub czynności rozstrzygających o prawach i obowiązkach indywidualnych podmiotów. Dopiero postępowania zainicjowane tymi wnioskami i żądaniami mogą zakończyć się rozstrzygnięciami innych organów podlegającymi zaskarżeniu na zasadach określonych w odrębnych przepisach, np. w przypadku sankcji służbowych lub postępowania dyscyplinarnego. WSA w Warszawie wskazał, że tego rodzaju, jak w rozpoznawanej sprawie, niewiążące inicjatywy procesowe Rzecznika, nie podlegają kognicji sądów administracyjnych, co nie oznacza jednak, że przepisy u.p.p. nie przewidują możliwości złożenia skargi w określonych postępowaniach prowadzonych przez ten organ, np. w sprawach dotyczących praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów.
W ocenie Sądu I instancji zaskarżone pismo nie jest też innym, niż określony w art. 3 § 2 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143) dalej: "p.p.s.a.", aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, tym samym nie podlega zaskarżeniu.
Podsumowując, WSA w Warszawie wskazał – powołując się również na pogląd prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych – że na wystąpienie Rzecznika w przedmiocie stwierdzenia naruszenia praw pacjenta nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego podmiotowi udzielającemu świadczeń zdrowotnych, w którego działalności Rzecznik stwierdził naruszenie praw pacjenta, ani też wnioskodawcy, który spowodował wszczęcie postępowania przez Rzecznika i wydanie tego rozstrzygnięcia.
W związku z powyższym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd I instancji odrzucił skargę skarżącego oraz orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu od skargi.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył S. Sp. z o.o. w Z., zaskarżając je w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA w Warszawie z dnia 30 maja 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 554/25 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego zgodnie z art. 203 p.p.s.a. oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, tj.:
1) art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta poprzez uznanie, iż wystąpienie Rzecznika Praw Pacjenta, o którym mowa w ww. przepisie, nie zawiera rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach adresata wystąpienia, lecz ma charakter jedynie opiniodawczo-wnioskujący, tym samym błędne uznanie, iż rozpoznanie skargi na ww. czynność nie podlega kognicji sądów administracyjnych;
2) art. 53 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta poprzez uznanie, iż formułowane przez Rzecznika opinie lub wnioski co do sposobu załatwiania sprawy, a także uprawnienie Rzecznika do żądania wszczęcia postępowania dyscyplinarnego lub zastosowania sankcji służbowych mają charakter wyłącznie postulatywny i nie stanowią aktów lub czynności rozstrzygających o prawach i obowiązkach indywidualnych podmiotów, tym samym błędne uznanie, iż rozpoznanie skargi na ww. czynność nie podlega kognicji sądów administracyjnych;
II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.
1) art 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 18 grudnia 2025 r. nie stanowi aktu z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków, tym samym nie podlega zaskarżeniu, podczas gdy zdaniem skarżącego zaskarżona czynność Rzecznika ma charakter zewnętrzny, jest skierowana do indywidualnego, konkretnego podmiotu nie podporządkowanego organizacyjnie organowi, ma charakter publicznoprawny, dotyczy uprawnienia/obowiązku wynikającego z przepisów prawa, tym samym podlega zaskarżeniu na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.;
2) art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z dnia 17 stycznia 2025 roku na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta i uznanie, iż sprawa wszczęta w wyniku przedmiotowej skargi nie należy do właściwości sądu administracyjnego, podczas gdy zdaniem skarżącego zaskarżona czynność Rzecznika ma charakter zewnętrzny, jest skierowana do indywidualnego, konkretnego podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie organowi, ma charakter publicznoprawny, dotyczy uprawnienia/obowiązku wynikającego z przepisów prawa, tym samym podlega zaskarżeniu na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.;
3) art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez odrzucenie skargi na czynność Rzecznika ze względu na uznanie, iż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, a prawo do zaskarżenia czynności posiada wyłącznie pacjent w przypadku niestwierdzenia naruszenia prawa pacjenta, z kolei podmiot leczniczy jest tego prawa pozbawiony, co narusza zasady równego traktowania stron postępowania;
4) art. 32 Konstytucji RP poprzez odrzucenie skargi i uznanie, iż prawo do zaskarżenia czynności Rzecznika posiada wyłącznie pacjent, a podmiot leczniczy jest tego prawa pozbawiony, co narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa oraz równego traktowania przez władze publiczne;
5) art 45 Konstytucji RP poprzez odebranie, w wyniku odrzucenia skargi na czynność Rzecznika, stronie skarżącej konstytucyjnego prawa do sądu i uznanie, iż podmiot leczniczy nie posiada prawa do zaskarżenia czynności Rzecznika Praw Pacjenta.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację przemawiającą za jej uwzględnieniem.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rzecznik Praw Pacjenta wniósł o jej oddalenie w całości, zasądzenie zwrotu kosztów postepowania kasacyjnego, jednocześnie organ zrzekł się rozprawy w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który uznał, że zaskarżone wystąpienie Rzecznika Praw Pacjenta w przedmiocie stwierdzenia naruszenia praw pacjenta, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, nie jest ani decyzją administracyjną, ani zaskarżalnym postanowieniem administracyjnym, ani innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a tym samym nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, w którego działalności Rzecznik stwierdził naruszenie praw pacjenta, ani też przez wnioskodawcę, który spowodował wszczęcie postępowania przez Rzecznika i wydanie tego rozstrzygnięcia.
Zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczające, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, nie uzasadniają twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie orzeczenia Sądu I instancji, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Innymi słowy, według Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna nie podważa stanowiska Sądu I instancji, że kontrolowane przez ten Sąd wystąpienie Rzecznika Praw Pacjenta nie podlega kognicji sądu administracyjnego z powodów, które wskazane zostały w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
W punkcie wyjścia należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 54 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, w zakresie nieuregulowanym w art. 49-53 do postępowania prowadzonego przez Rzecznika stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Czynności Rzecznika, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, normuje art. 53 u.p.p. przewidując w ust. 1, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Rzecznik może: 1) wyjaśnić wnioskodawcy i pacjentowi, którego sprawa dotyczy, że nie stwierdził naruszenia praw pacjenta; 2) skierować wystąpienie do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, organu, organizacji lub instytucji, w których działalności stwierdził naruszenie praw pacjenta; wystąpienie takie nie może naruszać niezawisłości sędziowskiej; 3) zwrócić się do organu nadrzędnego nad jednostką, o której mowa w pkt 2, z wnioskiem o zastosowanie środków przewidzianych w przepisach prawa. Zgodnie z art. 53 ust. 2 u.p.p., w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, Rzecznik informuje o niestwierdzeniu naruszenia praw pacjenta także podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, którego zarzut naruszenia tych praw dotyczył. Stosownie do ust. 3 art. 53 ustawy, w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, wnioskodawcy przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a art. 127 § 3 k.p.a. stosuje się odpowiednio. Natomiast w przypadku utrzymania w mocy rozstrzygnięcia Rzecznika wydanego po rozpatrzeniu wniosku, o którym mowa w ust. 3, wnioskodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego (art. 53 ust. 3a u.p.p.). Zgodnie zaś z ust. 4 art. 53 ustawy, w wystąpieniu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, Rzecznik formułuje opinie lub wnioski co do sposobu załatwiania sprawy, a także może żądać wszczęcia postępowania dyscyplinarnego lub zastosowania sankcji służbowych. W konsekwencji wystąpienia Rzecznika, stosownie do art. 53 ust. 5 u.p.p., podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, organ, organizacja lub instytucja, do których zostało skierowane wystąpienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, są obowiązane niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 30 dni, poinformować Rzecznika o podjętych działaniach lub zajętym stanowisku. W przypadku gdy Rzecznik nie podziela tego stanowiska, może zwrócić się do właściwego organu nadrzędnego z wnioskiem o zastosowanie środków przewidzianych w przepisach prawa.
Utrwalone w doktrynie i orzecznictwie jest stanowisko, które podziela również Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę, że – pomimo iż do przeprowadzonych przez Rzecznika w trybie art. 49-53 u.p.p. postępowań stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego – to jednak nie można zaakceptować poglądu, że prowadzone przez Rzecznika Praw Pacjenta postępowanie wyjaśniające dotyczące stwierdzenia naruszenia praw pacjenta podlega kognicji sądu administracyjnego (zob. postanowienia NSA z dnia: 5 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1161/12; 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 1258/18; publ. w CBOSA). Konsekwencją prawną regulacji zawartej w art. 54 u.p.p. jest jedynie to, iż w prowadzonym przez Rzecznika postępowaniu wyjaśniającym pierwszeństwo ma regulacja tego postępowania przepisami ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (por. m.in. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 2989/19).
Na rozstrzygnięcie Rzecznika w przedmiocie stwierdzenia naruszenia praw pacjenta nie przysługuje zatem skarga do sądu administracyjnego podmiotowi udzielającemu świadczeń zdrowotnych, w którego działalności Rzecznik stwierdził naruszenie praw pacjenta – jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie – ani też wnioskodawcy, który spowodował wszczęcie postępowania przez Rzecznika i wydanie tego rozstrzygnięcia.
W świetle ustawowej regulacji zaskarżalne jest jedynie rozstrzygnięcie Rzecznika wydane na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 u.p.p., o czym stanowi przytoczony powyżej art. 53 ust. 3 u.p.p. Natomiast zaskarżone w niniejszej sprawie stwierdzenie przez Rzecznika naruszenia prawa pacjenta przez S. Sp. z o.o. w Z., nie zostało wydane na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 u.p.p., lecz w oparciu o art. 53 ust. 1 pkt 2 i 4 u.p.p.
Zaskarżone w rozpoznawanej sprawie pismo Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 18 grudnia 2024 r., skierowane do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych – Prezesa Zarządu S. Sp. z o.o. w Z. – jak trafnie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji (s. 1) nie jest ani decyzją administracyjną ani zaskarżalnym postanowieniem administracyjnym, bowiem art. 53 ust. 1 pkt 2 u.p.p. nie przewiduje wydania aktu administracyjnego o charakterze władczym. Zaskarżone wystąpienie Rzecznika jest wyłącznie pismem organu informującym o stwierdzeniu naruszenia praw pacjenta, które nie posiada cech charakterystycznych dla decyzji administracyjnej przewidzianych w art. 107 § 1 k.p.a. Decyzja administracyjna, stosownie do art. 104 § 2 k.p.a., rozstrzyga sprawę co do jej istoty. Jest zatem władczym rozstrzygnięciem organu administracji publicznej, określającym prawa i obowiązki adresata, podlegającym egzekucji w razie jego nierespektowania. Natomiast – wbrew zarzutom i twierdzeniom autora skargi kasacyjnej – pismo Rzecznika informujące o stwierdzeniu naruszeniu praw pacjenta nie kształtuje materialnoprawnego stosunku administracyjnego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych w istocie jednolity jest pogląd, że skarga na rozstrzygnięcie Rzecznika wydane na postawie art. 53 ust. 1 pkt 2 i 4 u.p.p. tj. pismo informujące o stwierdzeniu naruszenia praw indywidualnego pacjenta podlega odrzuceniu (m.in. wyrok NSA z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1469/13; oraz postanowienia NSA z dnia: 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 1258/18; 16 lipca 2020 r., sygn. akt II OZ 487/20; 14 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1502/22; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 2224/21).
Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej (s. 4 uzasadnienia), że wydane w tej sprawie rozstrzygnięcie powinno, na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., podlegać kontroli sądów administracyjnych, należy wskazać, że zaskarżone wystąpienie Rzecznika nie jest innym niż określony w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym obowiązków wynikających z przepisów prawa. Akty lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. są wydawane w sprawach z zakresu administracji publicznej, dotyczą uprawnień lub obowiązków podmiotu, do którego są skierowane oraz wynikają z przepisów prawa powszechnie obowiązujących. Wystąpienie Rzecznika do organu, organizacji lub instytucji wydane na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 2 u.p.p. nie ma takiego charakteru. Jak zasadnie podnosi się w doktrynie i judykaturze ma ono charakter postulatywny. Nie powoduje automatycznego wdrożenia odpowiednich procedur, ale może je przyspieszyć (por. np. postanowienia NSA z dnia: 16 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 1832/14; 5 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1161/12; także D. Karkowska, Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, Komentarz, LEX 2021).
Trafnie również WSA w Warszawie stwierdził (s. 3 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia), że skarżący nie był stroną prowadzonego przez Rzecznika postępowania wyjaśniającego. Przepis art. 53 ust. 3a u.p.p. jasno przewiduje, iż w przypadku utrzymania w mocy rozstrzygnięcia Rzecznika wydanego po rozpatrzeniu wniosku, o którym mowa w ust. 3 art. 53 u.p.p., wnioskodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Wynika z tego, że wnioskodawca jest uprawniony do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, ale tylko wówczas, gdy Rzecznik utrzyma w mocy rozstrzygnięcie w przedmiocie niestwierdzenia naruszenia prawa pacjenta. Ustawodawca w art. 53 ust. 3a u.p.p. wyraźnie ogranicza sądową kontrolę rozstrzygnięć wydawanych przez Rzecznika Praw Pacjenta jedynie do tych, w których nie stwierdzono naruszenia praw pacjenta. Zasadnie zatem Sąd I instancji uznał, że przepis ten – w kontekście działalności Rzecznika Praw Pacjenta w przedmiocie prowadzonych przez ten organ postępowań wyjaśniających – stanowi lex specialis wobec art. 3 § 2 p.p.s.a. określającego zakres kontroli sadów administracyjnych.
Skoro zatem zaskarżone pismo Rzecznika z dnia 18 grudnia 2024 r. skierowane do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych nie jest decyzją administracyjną i nie stanowi też aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Z tego powodu skarga na to pismo, jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji. Z tych przyczyn za niezasadne należało uznać zarzuty z pkt I.1 i I.2 oraz II.1 i II.2 petitum skargi kasacyjnej.
Powyższe ustalenia przesądzają o bezzasadności zarzutów naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. oraz art. 32 Konstytucji RP, a także art. 45 Konstytucji RP, bowiem Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę na skutek uznania braku kognicji sądów administracyjnych.
Z tych względów, ponieważ zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 181 § 2 oraz art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę