II GSK 290/22

II GSK 290/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż
Joanna Sieńczyło - Chlabicz /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Krawczak
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne
Służba zdrowia
Inne
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 823/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-11-24
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 849
art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 3 i 4, art. 65
Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Łukasz Gaweł po rozpoznaniu w dniu 30 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. w N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 823/21 w sprawie ze skargi S. w N. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 30 lipca 2021 r. nr RzPP-DPR-WPZ.45.64.2020.PP w przedmiocie uznania praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od S. w N. na rzecz Rzecznika Praw Pacjenta 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 listopada 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 823/21, oddalił skargę S.P.Z.O.Z. w N. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 30 lipca 2021 r. nr RzPP-DPR-WPZ.45.64.2020.PP w przedmiocie uznania praktyk za naruszające zbiorowe prawa pacjentów.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.
I
W związku z powzięciem informacji uprawdopodobniających naruszenie przez S.P.Z.O.Z. w N. (dalej: skarżący, strona, podmiot leczniczy, szpital) zbiorowych praw pacjenta - Rzecznik Praw Pacjenta (dalej: RPP, organ) - postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2020 r. wszczął postępowanie w przedmiocie uznania praktyk za naruszające zbiorowe prawa pacjentów w postaci bezprawnych, zorganizowanych działań lub zaniechań mających na celu pozbawienie lub ograniczenie praw pacjentów do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 849 ze zm.; dalej: ustawa).
Pismem z dnia 29 kwietnia 2020 r. RPP wystąpił do podmiotu leczniczego o przekazanie stosownych informacji.
Odpowiadając na ww. pismo organu podmiot leczniczy przekazał szczegółowe informacje (str. 4-8 zaskarżonej decyzji).
Odnosząc się do zapytania organu, dotyczącego wykonywania pacjentom oraz personelowi testów na obecność wirusa SARS-CoV-2, szpital wyjaśnił, iż pierwszy dodatni wynik badania w kierunku zakażenia wirusem SARS-CoV-2 uzyskano w dniu 17 marca 2020 r. u pacjentki hospitalizowanej z powodu zapalenia płuc w Oddziale Chorób Wewnętrznych. Od 17.03. do 30.03.2020 r. potwierdzono dodatni wynik SARS-CoV-2 u 12 pacjentów, którzy nie wykazywali objawów choroby COVlD-19. W kwietniu 2020 r. potwierdzono dodatnie wyniki SARS-CoV-2 u 5 pacjentów. Daty potwierdzenia wyników pozytywnych: 17.03.2020 r. (1 pacjentka), 19.03.2020 r. (12 pacjentów), w dniach: 14-15.04.2020 r. (5 pacjentów). W okresie od 1 maja 2020 r. do dnia udzielania odpowiedzi nie stwierdzono wyników dodatnich u pacjentów hospitalizowanych.
Dalej, podmiot leczniczy wyjaśnił, że dodatni wynik SARS-CoV-2 stwierdzono: w dniach 18-19.03.2020 r. u 24 pracowników, zaś w dniach 26-27.03.2020 r. u 6 pracowników. Wszyscy pracownicy z dodatnim wynikiem koronawirusa, na dzień uzyskania wyników byli bez objawów zakażenia, a w czasie wykonywania obowiązków służbowych stosowali środki ochrony osobistej.
Zaskarżoną decyzją z dnia 30 lipca 2021 r. RPP - działając na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 3 - 4 i art. 65 ustawy - uznał praktykę stosowaną przez stronę polegającą na udzielaniu świadczeń zdrowotnych bez dołożenia należytej staranności poprzez nieprzestrzeganie procedur higieniczno-sanitarnych w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 - za naruszającą zbiorowe prawo pacjentów do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym, o którym mowa w art. 8 ustawy, oraz stwierdził zaniechanie jej stosowania.
Organ wskazał, że w podmiocie leczniczym 17 marca 2020 r. u pielęgniarki z oddziału chirurgicznego hospitalizowanej z powodu złego stanu zdrowia potwierdzono zapalenie płuc wywołane przez SARS-CoV-2. Pielęgniarka była hospitalizowana od 13 marca 2020 r., jednak już od 7 marca podczas wykonywania obowiązków służbowych wykazywała objawy choroby. W związku z wykrytym i potwierdzonym zakażeniem 17 marca 2020 r. wykonano wymazy w kierunku obecności wirusa SARS-CoV-2 personelowi szpitala, w efekcie czego uzyskano 24 wyniki pozytywne. Wobec dużej liczby personelu objętego kwarantanną lub zakażonego wirusem SARS- CoV-2 brak było personelu lekarskiego i pielęgniarskiego do zabezpieczenia dyżuru nocnego 18 marca 2020 r. Sytuacja szpitala została określona jako krytyczna.
Organ wskazał, że powyższe ustalenia poczynił na podstawie wiadomości mailowej ordynatora oddziału wewnętrznego lek. med. P.H. z dnia 18 marca 2020 r. oraz wiadomości dyrektora szpitala z dnia 18 marca 2020 r., zgromadzonych w materiałach [...] Urzędu Wojewódzkiego oraz wyjaśnień podmiotu leczniczego z dnia 12 maja 2020 r. Dalej podniósł, iż pismem z dnia 20 marca 2020 r. dyrektor szpitala zwrócił się do NFZ z prośbą o zgodę na zaprzestanie realizacji świadczeń zdrowotnych w okresie 21-30 marca 2020 r. Zakażenia wirusem SARS-CoV-2 wśród personelu szpitala spowodowało paraliż udzielania świadczeń zdrowotnych w podmiocie leczniczym. Od 17 do 30 marca 2020 r. stwierdzono dodatni wynik SARS-CoV-2 u 12 pacjentów. W kwietniu 2020 r. u 5 pacjentów. Kolejnych ognisk zakażeń nie stwierdzano.
Odnosząc powyższe ustalenia faktyczne do obowiązującego stanu prawnego RPP przytoczył brzmienie art. 59 ust. 1, art. 64 ust. 3 i 4 ustawy. Organ wskazał, iż naruszenie zbiorowych praw pacjentów wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek, tj. bezprawności, zorganizowanego działania lub zaniechania podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, mających na celu ograniczenie praw pacjentów lub ich pozbawienie. Bezprawność to zachowanie sprzeczne z przepisami prawa, określającymi prawa pacjentów i zobowiązania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych lub niedopełnienie obowiązku wynikającego z określonych norm prawnych. Do stwierdzenia bezprawności wystarczy, że określone zachowanie podmiotu leczniczego koliduje z przepisami prawa. Natomiast przesłanka zachowania zorganizowanego kładzie nacisk przede wszystkim na zaplanowanie czegoś i przeprowadzenie jakiegoś działania lub powstrzymanie się od niego. Nie jest zbiorowym prawem pacjentów suma praw indywidualnych. Zatem dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych praw pacjentów istotne jest ustalenie czy konkretne działanie podmiotu leczniczego nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów.
Organ podniósł, że dla stwierdzenia bezprawności działania lub zaniechania podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina podmiotu (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego) i stopień tej winy (umyślność bądź nieumyślność), a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Zatem do stwierdzenia bezprawności wystarczy, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa.
RPP wskazał, że zgodnie z art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2020 r. poz. 1845 ze zm.) kierownicy podmiotów leczniczych oraz inne osoby udzielające świadczeń zdrowotnych są obowiązani do podejmowania działań zapobiegających szerzeniu się zakażeń i chorób zakaźnych. Działania te obejmują w szczególności: monitorowanie czynników alarmowych i zakażeń związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w zakresie wykonywanych świadczeń; opracowanie, wdrożenie i nadzór nad procedurami zapobiegającymi zakażeniom i chorobom zakaźnym związanym z udzielaniem świadczeń zdrowotnych oraz wykonywanie badań laboratoryjnych oraz analizę lokalnej sytuacji epidemiologicznej w celu optymalizacji profilaktyki i terapii antybiotykowej.
Zdaniem RPP podmiot leczniczy, na określonym etapie udzielania świadczeń zdrowotnych, nie zadbał o bezpieczeństwo swoich pacjentów. Podniósł, iż nie zapewniono realizacji odpowiednich zasad triażu dla personelu podmiotu leczniczego, tj. dla osób szczególnie narażonych na zakażenie i kluczowych dla funkcjonowania szpitala oraz udzielania świadczeń pacjentom. Brak egzekwowania od personelu realizacji samoobserwacji spowodował, że świadczeń zdrowotnych w podmiocie leczniczym przez 6 dni udzielała osoba zakażona, wykazująca jednocześnie objawy tego zakażenia (okoliczność przyznana przez podmiot leczniczy). Powyższe z dużym prawdopodobieństwem spowodowało zakażenie przez tę osobę dalszego personelu leczniczego, co z kolei spowodowało w konsekwencji utrudnienia w realizowaniu świadczeń zdrowotnych przez szpital i ryzyko zakażenia pacjentów. Zaistniało zatem zagrożenie dla bezpieczeństwa pacjentów szpitala.
W ocenie organu, wskazana praktyka była sprzeczna z obowiązującymi przepisami prawa, wobec których na podmiocie leczniczym spoczywa odpowiedzialność za zapewnienie należytej opieki i bezpieczeństwa pacjentów, także w czasie epidemii i z uwzględnieniem szczególnych regulacji prawnych w tym zakresie. Praktyka była zorganizowana (działanie zaakceptowane przez kierownictwo podmiotu leczniczego). Należy przy tym wskazać, że praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów można osiągnąć także poprzez zaniechanie. Praktyka nie była skierowana do konkretnego pacjenta, ale mogła odnieść skutek w sferze uprawnień każdego hospitalizowanego pacjenta. Stąd też praktyka naruszała zbiorowe prawa pacjentów.
Według RPP bezprawności wskazanej praktyki nie usuwają wyjaśnienia podmiotu leczniczego o problemach w zabezpieczeniu obsady lekarskiej czy przeniesieniu pacjentów.
W dalszej części uzasadnienia decyzji RPP szczegółowo przedstawił stosowane procedury postępowania, co wynika z aktów wewnętrznych funkcjonujących w szpitalu tj.: "Postępowanie z personelem medycznym zakażonym lub podejrzanym o zakażenie SARS- CoV-2 w SPZOZ w N." oraz "Postępowanie w trakcie opieki nad pacjentem podejrzanym i/lub zakażonym SARS-CoV-2, hospitalizowanym w SPZOZ w N.". Zdaniem organu, powyższe świadczy o tym, że praktyki podmiotu leczniczego zostały zaniechane. Jednocześnie wskazał, iż szpital podjął skuteczne działania mające na celu zapobieganie szerzeniu się zakażenia i po ww. okresie nie odnotowano podobnych sytuacji związanych z ogniskiem epidemicznym.
Konkludując, organ stwierdził, że w zakresie określonym w decyzji ziściły się przesłanki wskazane w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy, co obliguje RPP do uznania wskazanej praktyki jako naruszającej zbiorowe prawa pacjentów. Ponadto, z akt sprawy wynika, że taka praktyka nie jest już w podmiocie leczniczym stosowana.
WSA w Warszawie oddalając skargę szpitala uznał, że zaskarżona decyzja została oparta na prawidłowo poczynionych ustaleniach faktycznych, do których zastosowano właściwe przepisy prawa materialnego i dokonano prawidłowej ich wykładni.
Sąd I instancji podkreślił, że zakaz stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów ma charakter bezwzględny i wynika wprost z ustawy, jak stanowi jej art. 59 ust. 2. Z kolei, naruszenie zbiorowych praw pacjenta wymaga spełnienia dwóch przesłanek: bezprawności działania lub zaniechania i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, w szczególności podejmowane w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Użyty przez ustawodawcę termin "w szczególności" oznacza, że katalog celów naruszeń zbiorowych pacjentów jest otwarty i nie ogranicza się tylko do osiągnięcia korzyści majątkowej.
Zdaniem WSA organ prawidłowo stwierdził, że stosowane przez skarżącego praktyki naruszały zbiorowe prawa pacjentów - o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy - były bowiem sprzeczne w szczególności z art. 8 ustawy. Celem art. 8 ustawy jest zapewnienie pacjentowi bezpieczeństwa podczas udzielenia świadczeń zdrowotnych. Podmiot leczniczy powinien kierować się zasadą ostrożności i zapewnić takie warunki udzielania tych świadczeń, które to bezpieczeństwo zapewnią.
Według Sądu I instancji RPP prawidłowo ustalił, że szpital nie zapewnił odpowiednich zasad triażu, tj. segregacji dla personelu leczniczego, a więc osób szczególnie narażonych na zakażenie i jednocześnie kluczowych dla funkcjonowania szpitala. Skarżący szpital nie egzekwował od personelu leczniczego realizacji zasady samoobserwacji. To spowodowało, że świadczeń zdrowotnych w szpitalu przez 6 dni udzielała osoba zakażona, wykazująca jednocześnie objawy tego zakażenia. W skardze szpital podkreśla, że pacjentka "O" jako doświadczona pielęgniarka powinna sama ocenić swoje objawy i właściwie zareagować. Niemniej jednak to brak staranności w działalności całości jednostek organizacyjnych szpitala, brak stosownych procedur – umożliwił jej wykonywanie swoich obowiązków pomimo zakażenia. W celu przeciwdziałania tego rodzaju sytuacjom należało sporządzić i wdrożyć skuteczną procedurę w zakresie przeciwdziałania ww. zagrożeniom. Szpital dopiero po wykryciu zakażenia u pacjentki "O" wdrożył skutecznie do swojej działalności odpowiednie procedury zapobiegające i przeciwdziałające zakażeniom SARS-CoV-2. Taka zaś okoliczność oznacza, że wcześniejsze działania szpitala nie wyczerpywały przesłanki należytej staranności, skoro zaistniała mimo tego potrzeba wdrożenia odpowiednich procedur, które jak wynika z akt sprawy na etapie wystąpienia zagrożenia, nie zostały dokonane w odpowiednim czasie, co doprowadziło do zakażenia w dn. 18-19.03.2020 r. u 24 pracowników, w dn. 26-27.03.2020 r. u 6 pracowników. Natomiast w dn. 14-15.04.2020 r. zakażenia potwierdzono u 5 pacjentów.
Sąd I instancji zaakceptował ocenę zawartą w decyzji RPP, że skarżący szpital nie wdrożył na czas stosownych działań, czym doprowadził do rozprzestrzenienia się wirusa SARS-CoV-2 w środowisku szpitalnym.
Jako niezasadny Sąd I instancji ocenił zarzut naruszenia art. 64 ustawy w związku z art. 107 k.p.a. przez nieokreślenie czasu (okresu), w jakim szpital dopuścił się zaniechań. Powyższe wynika bowiem z ustaleń postępowania wyjaśniającego i zawartych w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Również jako niezasadne Sąd I instancji uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia w decyzji RPP przepisów prawa materialnego. Organ wskazał które przepisy prawa stanowiły w rozumieniu art. 59 ust.1 pkt. 1 ustawy podstawę do stwierdzenia naruszenia zbiorowych praw pacjentów, tj. art. 11 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz art. 8 ustawy. W kontekście ustalonego w sprawie stanu faktycznego przepisy te zostały prawidłowo zastosowane.
II
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył szpital, zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym wynagrodzenia pełnomocnika będącego adwokatem.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. naruszenie (poprzez niezastosowanie) art. 145 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) i art. 151 p.p.s.a. (poprzez jego zastosowanie) i oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarga powinna być przez WSA uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja RPP:
1) wydana została z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy, poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy stan faktyczny nie pozwalał RPP na przyjęcie, że praktyka skarżącego, (polegająca na zaniechaniu), rzekomo naruszająca zbiorowe prawa pacjentów, "(...) miała na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw (...)";
2) wydana została w oparciu, o pozostające w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, ustalenia faktyczne polegające na uznaniu, iż stosowana przez skarżącego praktyka naruszała zbiorowe prawa pacjentów do świadczeń zdrowotnych, w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje żadnych podstaw dla takiego uznania i nakazuje przyjąć, iż skarżący przestrzegał procedur higieniczno-sanitarnych w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, a co za tym idzie udzielał świadczeń zdrowotnych z zachowaniem wymogów należytej staranności;
3) wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, tj.: art. 107 § 1 pkt 5 i pkt 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej: k.p.a.), poprzez ich niezastosowanie, polegające na braku wskazania w jakim okresie skarżący miałby stosować zakazaną praktykę, polegającą na nieprzestrzeganiu procedur higieniczno-sanitarnych w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, uznaną przez RPP za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów;
4) mające istotny wpływ na treść przyjętego rozstrzygnięcia naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 107 § 1 pkt 5 i pkt 6 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, polegające na braku wskazania od kiedy skarżący miałby zaniechać stosowania tejże praktyki.
Autor skargi kasacyjnej zarzucił również naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a., poprzez błędne zastosowanie i oddalenie wniosków dowodowych skarżącego, w sytuacji gdy przeprowadzenie wnioskowanych dowodów było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Ponadto wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów niezbędnych do wyjaśnienia istotnych wątpliwości z dokumentów, tj. z załączonych do skargi do WSA pism:
1. INSTRUKCJA ŚCIEŻKI POSTĘPOWANIA W PRZYPADKU ZGŁOSZENIA SIĘ CHOREGO Z OBJAWAMI ZAKAŻENIA DRÓG ODDECHOWYCH MOGĄCEMU ODPOWIADAĆ ZAKAŻENIU WIRUSEM 2019 - NCOV z dnia 19 lutego 2020 r., na okoliczność procedur postępowania z pacjentami z podejrzanymi o zakażenie wirusem SARS-CoV-2;
2) INSTRUKCJA POSTĘPOWANIA W PRZYPADKU ZGŁOSZENIA SIĘ CHOREGO Z OBJAWAMI ZAKAŻENIA DRÓG ODDECHOWYCH MOGĄCEMU ODPOWIADAĆ ZAKAŻENIU WIRUSEM 2019 - nCoV DO LEKARZA RODZINNEGO z dnia 26 lutego 2020 r., na okoliczność jw.;
3. procedura dotycząca wymagań pobrania i transportu materiału do badań u pacjenta podejrzanego o zakażenie KORONAWIRUSEM, który zgłosi się do szpitala samodzielnie/będzie przywieziony przez ZRM i nie zostanie przyjęty do ODDZIAŁU ZAKAŹNEGO z dnia 06 marca 2020 r., na okoliczność jw.;
4. ogłoszenie z dnia 26 lutego 2020 r., na okoliczność jw.;
5. ogłoszenie z dnia 4 marca 2020 r., na okoliczność jw.;
6. ocena sytuacji epidemiologicznej w szpitalu z dnia 17 marca 2020 r., na okoliczność działań podjętych przez skarżącego wobec ujawnienia pierwszego przypadku zachorowania na SARS-CoV-2;
7. odręczne notatki ze spotkań w dniach: 4 marca 2020 r. i 11 marca 2020 r. z personelem zarządzającym jednostkami organizacyjnymi skarżącego, na okoliczność wprowadzenia do stosowania procedur postępowania z pacjentami z prawdopodobnym zakażeniem wirusem SARS-CoV-2;
oraz pism załączonych do pisma pełnomocnika SPZOZ z dnia 2 września 2021 r. tj.:
8. adw. P. M. z dnia 23 sierpnia 2021 r. do Głównego Inspektora Sanitarnego;
9. Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 25 sierpnia 2021 r. do adw. P.M., wraz z załączoną do niego: Informacją Głównego Inspektora Sanitarnego dla szpitali w związku z dynamicznie rozwijającą się sytuacją epidemiologiczną związaną z szerzeniem się nowego koronawirusa SARS-CoV-2 z dnia 27 lutego 2020 r.;
na okoliczność procedur postępowania z pacjentami w związku z zakażeniem wirusem SARS-CoV-2.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną RPP wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd II instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.
Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Przedmiotem kontroli kasacyjnej jest wyrok WSA w Warszawie oddalający skargę podmiotu leczniczego na decyzję RPP, który - działając na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 3 i 4, art. 65 ustawy - uznał praktykę stosowaną przez podmiot leczniczy, polegającą na udzielaniu świadczeń zdrowotnych bez dołożenia należytej staranności poprzez nieprzestrzeganie procedur higieniczno-sanitarnych w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, za naruszającą zbiorowe prawo pacjentów do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym, o którym mowa w art. 8 ustawy, oraz stwierdził zaniechanie jej stosowania.
Nieusprawiedliwione są zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. zarzuty naruszenia art. 107 § 1 pkt 5 i pkt 6 k.p.a., sformułowane w pkt 3) i 4) petitum skargi kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia tych przepisów w braku wskazania w zaskarżonej decyzji, w jakim okresie skarżący miałby stosować zakazaną praktykę oraz braku wskazania, od kiedy skarżący miałby zaniechać stosowania tej praktyki.
Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, kwestionowana przez niego decyzja zawierała, stosownie do art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a., rozstrzygnięcie, orzekała również co do istoty sprawy, jak również zawierała, stosownie do art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. uzasadnienie faktyczne i prawne. Samo rozstrzygnięcie zapadło po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym o uznaniu praktyki stosowanej przez podmiot leczniczy, polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych bez dołożenia należytej staranności poprzez nieprzestrzeganie procedur higieniczno-sanitarnych w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, za naruszającą zbiorowe prawo pacjentów do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym, o którym mowa w art. 8 ustawy.
Nie ma przy tym znaczenia prawnego brak wskazania w zaskarżonej decyzji, w jakim okresie skarżący miałby stosować zakazaną praktykę, skoro w postępowaniu dowodowym ustalono, że taka praktyka miała miejsce. Ustawodawca nie zobowiązał do wskazywania w takim przypadku okresu stosowania zakazanej praktyki.
Niezasadny jest również zarzut braku wskazania, od kiedy skarżący miałby zaniechać stosowania tej praktyki. Istotne jest bowiem – w świetle art. 64 ust. 4 ustawy – że organ prawidłowo stwierdził w sentencji zaskarżonej decyzji, że skarżący zaniechał stosowania zakazanej praktyki.
Nie poddaje się kontroli kasacyjnej zarzut wskazany w pkt 2) petitum skargi kasacyjnej, gdyż nie spełnia on wymogów formalnych, a przede wszystkim kasator nie wskazał ani w petitum ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jakie konkretnie przepisy prawa procesowego zostały naruszone oraz czy ewentualne uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przypomnieć należy, że przytoczenie właściwych podstaw kasacyjnych, wskazanie zarzutów oraz ich uzasadnienie jest ważnym elementem skargi kasacyjnej dlatego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów ani stawiania hipotez w zakresie przepisu stanowiącego podstawę skargi kasacyjnej, co wynika ze związania sądu granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.).
Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie i oddalenie wniosków dowodowych skarżącego przez Sąd I instancji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie oddalił wnioski dowodowe oceniając, że nie wypełniają normy art. 106 § 3 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Materiał dowodowy, zebrany w toku postępowania administracyjnego, co trafnie stwierdził Sąd I instancji, w pełni uzasadniał rozstrzygniecie podjęte w zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł również podstaw do przeprowadzenia dowodów wskazanych w skardze kasacyjnej uznając, że ich przeprowadzenie byłoby zbędne, ponieważ stan sprawy został w wystarczający sposób ustalony na etapie postępowania administracyjnego. Należy mieć bowiem na uwadze, że zasadniczo w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd nie ustala stanu faktycznego sprawy, nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie kontroluje ustalenia faktyczne dokonane przez właściwe organy.
Przechodząc do zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. zarzutu naruszenia art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy, wskazanego w pkt 1) petitum skargi kasacyjnej, należy stwierdzić, że jest on nieusprawiedliwiony. Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia tego przepisu przez Sąd I instancji w jego niewłaściwym zastosowaniu, w sytuacji gdy stan faktyczny nie pozwalał RPP na przyjęcie, że praktyka skarżącego, rzekomo naruszająca zbiorowe prawa pacjentów, miała na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw.
Odnosząc się do tego zarzutu należy wskazać, że naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumpcji). Uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w hipotezie normy prawnej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji właściwie zastosował przepis art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy w niepodważonym przez autora skargi kasacyjnej stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy. Kasator bowiem - formułując zarzuty równocześnie skutecznie nie zakwestionował okoliczności faktycznych, na podstawie których podjęto zaskarżoną decyzję. Tym samym więc okoliczności te uznać należy za bezsporne. W tej sytuacji nie można zasadnie twierdzić, że wskazany w zarzutach skargi kasacyjnej przepis prawa materialnego został wadliwie zastosowany.
Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).