II GSK 2852/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który odrzucił skargę K. S. na wezwanie Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (UFG) do uiszczenia opłaty za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC pojazdu. Sąd I instancji uznał, że sprawa nie podlega kognicji sądów administracyjnych, powołując się na przepisy dotyczące właściwości sądów i status UFG jako instytucji niebędącej organem administracji publicznej. Rzecznik Praw Obywatelskich w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, argumentując, że wezwanie UFG do zapłaty opłaty ma charakter publicznoprawny i powinno być traktowane jako decyzja administracyjna lub akt z zakresu administracji publicznej, podlegający kontroli sądu administracyjnego. Rzecznik wskazał również na niewłaściwość miejscową WSA w Poznaniu, sugerując właściwość WSA w Warszawie ze względu na siedzibę UFG. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd podkreślił publicznoprawny charakter opłaty nakładanej przez UFG, wskazując na jej sankcyjny i prewencyjno-represyjny charakter, a także na możliwość stosowania przez UFG ulg, co powinno odbywać się w formie decyzji. NSA stwierdził, że UFG w zakresie wydawania wezwań do uiszczenia opłaty należy postrzegać jako organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym. W związku z tym, postanowienie WSA o odrzuceniu skargi zostało uznane za przedwczesne. NSA uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, wskazując na jego właściwość miejscową.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie jurysdykcji sądów administracyjnych w sprawach dotyczących opłat nakładanych przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny oraz właściwości miejscowej sądów w takich sprawach.
Dotyczy specyficznej sytuacji opłaty za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC i wezwania do jej zapłaty przez UFG. Interpretacja może być różna w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych i rodzaju pisma UFG.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wezwanie Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego do uiszczenia opłaty za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych stanowi decyzję administracyjną lub akt z zakresu administracji publicznej podlegający kontroli sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wezwanie UFG do uiszczenia opłaty za brak ubezpieczenia OC posiada charakter publicznoprawny i powinno być traktowane jako decyzja administracyjna lub akt z zakresu administracji publicznej, podlegający kontroli sądów administracyjnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że opłata ma charakter publicznoprawny, jest sankcją za niezgodne z prawem zachowanie i stanowi przejaw władczych uprawnień państwa. Relacje między UFG a zobowiązanym są kształtowane przez prawo administracyjne, a UFG w tym zakresie działa funkcjonalnie jako organ administracji publicznej, co wymaga zapewnienia gwarancji proceduralnych.
Jaki Wojewódzki Sąd Administracyjny jest właściwy miejscowo do rozpoznania skargi dotyczącej działania Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, którego siedziba znajduje się w Warszawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właściwy miejscowo jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Uzasadnienie
Zgodnie z przepisami Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz rozporządzenia w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych, właściwość miejscową sądu administracyjnego ustala się m.in. ze względu na siedzibę organu, którego działanie jest zaskarżane. Siedziba UFG znajduje się w Warszawie.
Czy skarga dotycząca odmowy umorzenia lub rozłożenia na raty opłaty za brak ubezpieczenia OC jest dopuszczalna i czy została wniesiona w terminie?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta wymaga ponownego zbadania przez Sąd I instancji, który musi ustalić przedmiot sprawy i terminowość wniesienia skargi.
Uzasadnienie
Sąd I instancji odrzucił skargę bez jednoznacznego ustalenia jej przedmiotu i analizy pism strony oraz UFG, co mogło prowadzić do przedwczesnego odrzucenia skargi i naruszenia prawa do sądu. Należy zbadać, czy skarga dotyczyła odmowy umorzenia opłaty lub rozłożenia jej na raty, co reguluje art. 94 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych.
Przepisy (15)
Główne
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa sprawy, w których skargi podlegają kontroli sądu administracyjnego (w tym decyzje administracyjne).
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa sprawy dotyczące aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące obowiązków wynikających z przepisów prawa.
p.p.s.a. art. 13 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje właściwość miejscową wojewódzkich sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przypadki odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej.
p.p.s.a. art. 59 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy przekazania sprawy właściwemu sądowi.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutki uwzględnienia skargi kasacyjnej (uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania).
ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych art. 88 § ust. 1
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Reguluje nałożenie opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego.
ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych art. 90 § ust. 1
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Dotyczy opłaty za brak spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego.
ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych art. 91 § ust. 1
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Reguluje tryb egzekucji opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia.
ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych art. 94 § ust. 1
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Umożliwia umorzenie opłaty lub udzielenie ulgi w jej spłacie.
ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych art. 96 § ust. 3
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Określa siedzibę UFG i właściwość w zakresie egzekucji administracyjnej.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 53 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy terminów wnoszenia skargi.
ustawa o RPO art. 14 § pkt 6
Ustawa z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich
Określa uprawnienia RPO do wnoszenia skarg kasacyjnych.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wezwanie UFG do zapłaty opłaty za brak ubezpieczenia OC ma charakter publicznoprawny i powinno być traktowane jako decyzja administracyjna lub akt z zakresu administracji publicznej. • UFG w zakresie wydawania wezwań do zapłaty opłaty działa funkcjonalnie jako organ administracji publicznej. • Właściwym miejscowo do rozpoznania sprawy jest WSA w Warszawie ze względu na siedzibę UFG.
Odrzucone argumenty
Stanowisko WSA, że sprawa nie podlega kognicji sądów administracyjnych. • Argumenty UFG o braku możliwości zaskarżenia wezwania do zapłaty opłaty.
Godne uwagi sformułowania
Fundusz należy postrzegać jako organ administracji w znaczeniu funkcjonalnym • Opłata z tytułu niespełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego ma charakter publicznoprawny, jest wyrazem władczych uprawnień państwa. • Publicznoprawny charakter omawianego stosunku powoduje istnienie podporządkowania podmiotu Funduszowi, mimo że nie jest on organem administracji publicznej.
Skład orzekający
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie jurysdykcji sądów administracyjnych w sprawach dotyczących opłat nakładanych przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny oraz właściwości miejscowej sądów w takich sprawach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji opłaty za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC i wezwania do jej zapłaty przez UFG. Interpretacja może być różna w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych i rodzaju pisma UFG.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia jurysdykcji sądów administracyjnych w kontekście opłat nakładanych przez UFG, co ma znaczenie praktyczne dla wielu kierowców i ubezpieczycieli. Wyjaśnia, kiedy można kwestionować działania UFG przed sądem.
“Czy wezwanie UFG do zapłaty za brak OC to decyzja administracyjna? NSA wyjaśnia jurysdykcję sądów.”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.