II GSK 283/22

II GSK 283/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-04-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6359 Inne o symbolu podstawowym 635
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2116/21 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2021-09-30
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 155 poz 1298
art. 6 ust. 7
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o sporcie kwalifikowanym
Dz.U. 2022 poz 329
art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. S. S. A. z siedzibą w Ł. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2116/21 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. S. S. A. z siedzibą w Ł. na decyzję Polskiego Związku Piłki Nożnej z dnia 18 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania licencji uprawniającej do uczestnictwa w rozgrywkach Ekstraklasy w sezonie 2009/2010 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 września 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2116/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę K. Spółka Akcyjna z siedzibą w A. na decyzję Polskiego Związku Piłki Nożnej z dnia 18 marca 2021 r., nr 1 w przedmiocie przyznania licencji uprawniającej do uczestnictwa w rozgrywkach Ekstraklasy w sezonie 2009/2010.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Ł. S.A. z siedzibą w A. (obecnie: K. Spółka Akcyjna z siedzibą w A.) (dalej: Skarżąca, Klub) w dniu 31 marca 2009 r. złożyła do Polskiego Związku Piłki Nożnej Komisji ds. Licencji dla Klubów Ekstraklasy wniosek o przyznanie licencji uprawniającej do gry w Ekstraklasie w sezonie 2009/2010.
Uchwałą nr 2/N/2009 odmówiono Ł. S.A. z siedzibą w A. wydania licencji uprawniającej do uczestnictwa w rozgrywkach Ekstraklasy w sezonie 2009/2010.
Po wniesieniu odwołania Komisja Odwoławcza ds. Licencji Klubowych wydała decyzję nr 1/2009 z 28 maja 2009 r., w której "podtrzymała decyzję I instancji" i odmówiła Skarżącej wydania licencji uprawniającej do uczestnictwa w rozgrywkach Ekstraklasy w sezonie 2009/2010. Skutkiem tych orzeczeń była degradacja klubu Ł. do I Ligi.
Na powyższą decyzję Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 12 lutego 2010 r. przestawił Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne, czy przepis art. 6 ust. 7 ustawy z 29 lipca 2005 r. o sporcie kwalifikowanym (Dz.U. z 2005 r. Nr 155, poz. 1298 ze zm.; dalej u.s.k.).jest zgodny z art. 2, art. 10 ust. 1, art. 173 oraz art. 184 i art. 31 ust. 1- 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 19 października 2010 r., P 10/10 stwierdził, że art. 6 ust. 7 u.s.k. jest zgodny z art. 31 ust. 1-2 i art. 184 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 10 w zw. z art. 173 Konstytucji RP. Ponadto na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym umorzono postępowanie w pozostałym zakresie.
W toku postępowania sądowoadministracyjnego PZPN wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego ze względu na zakończenie rozgrywek Ekstraklasy w sezonie 2009/2010 oraz z uwagi na to, że 16 października 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. Nr 127, poz. 857), która m.in. uchyliła ustawę o sporcie kwalifikowanym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 stycznia 2011 r. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją uchwały Komisji ds. Licencji Klubowych nr 2/N/2009 na sezon rozgrywkowy 2009/2010. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez PZPN od powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 3 października 2011 r., II GSK 1121/11 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Rozpatrując sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, kierując się wykładnią prawa sformułowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 października 2011 r. uznał skargę za zasadną i wyrokiem z 21 listopada 2012 r., VI SA/Wa 2451/11 uchylił decyzję Komisji Odwoławczej ds. Licencji Klubowych z 28 maja 2009 r., nr 1/2009 oraz poprzedzającą ją uchwałę nr 2/N/2009 na sezon rozgrywkowy 2009/2010 (bez daty).
W uzasadnieniu wyroku Sąd zawarł wytyczne dla organu wskazując, że organy statutowe PZPN przy ponownym rozpoznaniu sprawy winny rozstrzygnąć ją zgodnie ze związkowymi regulacjami wewnętrznymi, jako aktami określającymi warunki i tryb przyznawania oraz pozbawiania licencji, z uwzględnieniem ewentualnych zmian stanu prawnego. Ponadto organy powinny rozważyć okoliczność, że licencja miała dotyczyć uczestnictwa w rozgrywkach Ekstraklasy w sezonie 2009/2010.
Wyrokiem z 29 kwietnia 2014 r., II GSK 311/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez PZPN od ww. wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z 19 września 2019 r., nr 1 Komisja ds. Licencji Klubowych PZPN, działając na podstawie Podręcznika Licencyjnego PZPN, stanowiącego załącznik do Uchwały Zarządu PZPN nr 1/9 z dnia 31 marca 2006 r. i Regulaminu Komisji ds. Licencji Klubowych Ekstraklasy (uchwała nr III/76 z dnia 17 grudnia 2008 r. Zarządu PZPN) postanowiła nie przyznać licencji Klubowi K. Spółka Akcyjna z siedzibą w A. (dawniej: Ł. Spółka Akcyjna z siedzibą w A.) na sezon rozgrywkowy 2009/2010 (odmówić przyznania Klubowi licencji uprawniającej do udziału w rozgrywkach Ekstraklasy w sezonie rozgrywkowym 2009/2010). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że została ona wydana na wniosek Klubu z 31 marca 2009 r. o przyznanie licencji na udział w rozgrywkach Ekstraklasy w sezonie rozgrywkowym 2009/2010 a przy wydaniu decyzji uwzględniono niezbędnym zakresie tj. w zakresie procedury oraz składu osobowego upływ czasu, jaki nastąpił od dnia złożenia wniosku oraz zmianę stanu prawnego. Wyjaśniono, że powodem odmowy wydania licencji było niespełnienie przez Klub określonych w Podręczniku Licencyjnym PZPN warunków przyznania licencji w obszarach: finansowym oraz personelu i administracji.
Pismem z 7 października 2019 r. skarżąca, stosując się do zawartego w treści ww. decyzji pouczenia wniosła odwołanie do Komisji Odwoławczej ds. Licencji Klubowych.
Decyzją z 18 marca 2021 r. nr 1 Komisja Odwoławcza ds. Licencji Klubowych PZPN, działając na podstawie Podręcznika Licencyjnego PZPN, stanowiącego załącznik do Uchwały Zarządu PZPN nr I/9 z dnia 31 marca 2006 r. i Regulaminu Komisji Odwoławczej ds. Licencji Klubowych (uchwała nr 1/35 z dnia 7 stycznia 2009 r. Zarządu PZPN), po rozpoznaniu odwołania Skarżącej, utrzymała w mocy decyzję z 19 września 2019 r. W treści decyzji zawarto pouczenie o sposobie oraz terminie jej zaskarżenia wskazując, że stronie przysługuje możliwość wniesienia skargi na ostateczną decyzję Komisji Odwoławczej ds. Licencji Klubowych PZPN w sprawie odmowy przyznania, zawieszenia lub pozbawienia licencji do Piłkarskiego Sądu Polubownego PZPN w terminie nie dłuższym niż 7 dni od dnia jej doręczenia.
Odrzucając skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że regulacje statutowe PZPN w pełni wyczerpują kwestię związane z możliwością poddania kontroli jurysdykcyjnej orzeczenia wydanego przez Komisję Odwoławczą ds. Licencji Klubowych PZPN. Z treści ich bezsprzecznie wynika, że w obecnym stanie prawnym organem właściwym do rozpoznania skarg na ostateczne decyzje Komisji Odwoławczej ds. Licencji Klubowych w sprawie odmowy przyznania, zawieszenia lub pozbawienia licencji jest Piłkarski Sąd Polubowny (organ jurysdykcyjny PZPN).
Sąd podniósł, że kierując się ogólnymi zasadami intertemporalnymi prawa procesowego, mając na uwadze okoliczność utraty mocy obowiązywania przepisu art. 6 ust. 7 u.s.k. oraz regulację wynikająca z art. 45 § 5 Statutu PZPN sprawa ze skargi K. SA z siedzibą w A. na decyzję Komisji Odwoławczej ds. Licencji Klubowych z 18 marca 2021 r. nr 1 nie należy do właściwości sądów administracyjnych, a zatem podlega odrzuceniu.
Na marginesie Sąd podkreślił należy, że zasady bezpośredniego działania ustawy nowej, jako wiodącej odwołał się Trybunał Konstytucyjny m.in. w orzeczeniu z 31 stycznia 1996 r., K 9/95, w którym wskazał, że domniemanie stosowania tej zasady wynika m.in. z tego, iż nowa ustawa powinna pełniej odpowiadać woli prawodawcy (v. OTK 1996 Nr 1, poz. 2). Odwołując się do charakteru nowego prawa TK podkreślił, że jest ono także lepszym odbiciem aktualnych stosunków normatywnych, bardziej dostosowanym do aktualnego stanu prawnego, a zatem tylko wyraźnie określone względy znajdujące wyraz w poddanych wykładni przepisach mogłyby przemawiać za odstąpieniem od zasady bezpośredniego stosowania ustawy nowej i przedłużonym działaniem ustawy dawnej (por. uchwała TK z 16 czerwca 1993 r., W 4/93 – OTK 1993 Nr 2, poz. 45).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Operując w granicach zarzutów skargi kasacyjnej, które zgodnie z zasadą dyspozycyjności obowiązującą w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wyznaczają granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia – a których komplementarnych charakter uzasadnia jednocześnie, aby rozpoznać je łącznie – należy stwierdzić, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie postanowienia Sądu I instancji, którym odrzucono skargę strony na rozstrzygnięcie Polskiego Związku Piłki Nożnej w przedmiocie przyznania licencji uprawniającej do uczestnictwa w rozgrywkach ekstraklasy w sezonie 2009/2010.
Odnosząc się do istoty spornej w sprawie kwestii – a mianowicie prawa właściwego dla oceny żądania strony zawartego w jej wniosku z dnia 31 marca 2009 r. o przyznanie licencji na udział w rozgrywkach ekstraklasy w sezonie 2009/2010 oraz, gdy chodzi o procesową perspektywę, kognicji sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na odmowę przyznania licencji – należy zdecydowanie podważyć prezentowane na gruncie zaskarżonego postanowienia podejście Sądu I instancji do jej rozstrzygnięcia. Propozycji – oraz prezentowanej w jej uzasadnieniu argumentacji – aby, najogólniej rzecz ujmując, wymieniony wniosek rozpatrywać według stanu prawnego wynikającego z ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie, która uzyskała moc obowiązującą w dniu 16 października 2010 r., uchylając z tym dniem ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o sporcie kwalifikowanym, a co za tym idzie przepis jej art. 6 ust. 7, z którego wynikało, że w sprawach przyznawania i pozbawiania licencji od orzeczeń polskiego związku sportowego klubowi sportowemu przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, sprzeciwiają się bowiem następujące argumenty.
W relacji do znaczenia konsekwencji wynikających z ustanowionej na gruncie art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady, że wobec kontrolnego charakteru postępowania sądowoadministracyjnego i zasadniczo kasacyjnego modelu orzekania przez sąd administracyjny, sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności, co powoduje, że zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu (lub podjęciu zaskarżonej czynności), zasadniczo nie podlega uwzględnieniu, nie można tracić z pola widzenia tego, że postępowanie w rozpatrywanej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem strony z dnia 31 marca 2009 r. oraz – co nie mniej istotne z punktu widzenia istoty spornej w sprawie kwestii – zakończone – jako pierwszym wydanym w sprawie – ostatecznym rozstrzygnięciem Komisji Odwoławczej do spraw Licencji Klubowych PZPN nr 1/2009 z dnia 28 maja 2009 r., a więc rozstrzygnięciem wydanym pod rządami ustawy o sporcie kwalifikowanym.
Rozstrzygnięcie to stanowiło następnie przedmiot sądoadministracyjnej kontroli jego zgodności z prawem w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 1153/09, w której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 lutego 2010 r. wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym odnośnie do zgodności art. 6 ust. 7 ustawy o sporcie kwalifikowanym z art. 2, art. 10 ust. 1, art. 31 ust. 1 – 3, art. 173 oraz art. 184 Konstytucji.
Rozstrzygając w punkcie wyjścia kwestię odnoszącą się do ewentualnego umorzenia postępowania zainicjowanego wymienionym pytaniem prawnym i tym samym odnoszącą się do dopuszczalności orzekania, a to w związku z wejściem w życie w dniu 16 października 2010 r. ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. ustawy o sporcie, Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że "[...] brak w nowej ustawie o sporcie przepisów intertemporalnych odnoszących się do kontroli licencji sportowych" powoduje, iż "[...] sąd pytający w sprawie, na tle której zostało zadane pytanie prawne, w dalszym ciągu będzie orzekał na podstawie zaskarżonego art. 6 ust. 7 u.s.k.", co wynika "[...] z obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady tempus regit actum, zgodnie z którą sądy administracyjne mają obowiązek orzekania "na podstawie akt sprawy", a więc w oparciu o stan faktyczny i prawny sprzed nowelizacji, istniejący w dniu wydania kontrolowanej decyzji [...].", co ma tę konsekwencję, że "[...] Skoro sąd pytający, mimo zmiany stanu prawnego, w rozpatrywanej przez siebie sprawie w dalszym ciągu będzie stosował art. 6 ust. 7 u.s.k., należy uznać, że przepis ten nie utracił mocy obowiązującej w rozumieniu art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o TK i w dalszym ciągu konieczne jest orzeczenie o jego zgodności z Konstytucją." (zob. pkt 1.4. uzasadnienia prawnego w sprawie P 10/10). W związku z tym, wyrokiem z dnia 19 października 2010 r. w sprawie P 10/10 sąd konstytucyjny orzekł, że art. 6 ust. 7 ustawy o sporcie kwalifikowanym jest zgodny z art. 31 ust. 1 – 2 i art. 184 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 10 w związku z art. 173 Konstytucji.
Powyższe nie jest bez znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Zwłaszcza, gdy w tej mierze odwołać się nie dość, że do istoty oraz logiki kontroli konstytucyjności prawa inicjowanej w trybie pytania prawnego, o którym mowa w art. 193 Konstytucji, a więc w tzw. trybie kontroli konkretnej, to również – co jest nie mniej istotne – do znaczenia konsekwencji wynikających z art. 190 ust. 1 ustawy zasadniczej.
Jeżeli przy tym – co należy podkreślić – z wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1121/11 oraz z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 311/13, którymi w sprawach ze skarg kasacyjnych Polskiego Związku Piłki Nożnej kontrolowano zgodność z prawem wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (odpowiednio z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1153/09 oraz z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2451/11) wydanych w sprawach ze skarg na merytoryczne rozstrzygnięcia kończące postępowanie zainicjowane wnioskiem strony skarżącej z dnia 31 marca 2009 r. o przyznanie licencji na udział w rozgrywkach ekstraklasy w sezonie 2009/2010, jednoznacznie wynika, że – wobec znaczenia konsekwencji wynikających z art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz wyroku TK w sprawie P 10/10 – kwestia kognicji Sądu I instancji w tym sprawach nie budziła żadnych wątpliwości – co gdyby nastąpiło, to z całą pewnością zmaterializowałoby się w orzeczeniu wydanym na podstawie art. 189 p.p.s.a. (por. w tej mierze uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 8 rudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010 nr 3, poz. 40) – to tym samym nie sposób jest zasadnie twierdzić (zob. s. 8 – 9 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia), że wraz z uchyleniem ustawy o sporcie kwalifikowanym i wejściem w życie ustawy o sporcie doszło do zaktualizowania się przesłanek odstąpienia przez Sąd I instancji od wykładni prawa zawartej w uzasadnieniach wymienionych judykatów NSA, w tym zwłaszcza od wykładni prawa zawartej w wyroku w sprawie II GSK 1121/11.
Abstrahując już bowiem nawet od tego, że argumentacja prawna uzasadnienia wymienionego wyroku została osadzona na gruncie stanowiska wyrażonego w wyroku TK w sprawie P 10/10 oraz (siłą rzeczy) unormowań ustawy o sporcie kwalifikowanym (zob. jego pkt od 4 do 8), trzeba przede wszystkim podkreślić, że w wyroku tym, NSA wprost stwierdził, że "[...] Sąd pierwszej instancji rozpoznając sprawę uchylił się od skontrolowania zaskarżonego rozstrzygnięcia w odniesieniu do adekwatnego wzorca kontroli, na który składają się normy materialne i procesowe zawarte w cyt. ustawie o sporcie kwalifikowanym oraz regulaminach, o których mowa w art. 6 ust. 3 tej ustawy, jak też właściwych aktach prawnych regulujących funkcjonowanie PZPN." Jeżeli przy tym osadzić znaczenie konsekwencji wynikających z przywołanej ceny prawnej w koniecznym – co jest oczywiste – kontekście odnoszącym się do czasu jej wyrażenia w relacji do (czasu) zmiany stanu prawnego, a ponadto uwzględnić – co jest nie mniej oczywiste – znaczenie konsekwencji wynikających z zasady tempus regit actum oraz wyroku TK w sprawie P 10/10 wydanego w odpowiedzi na pytanie prawne WSA w Warszawie, to tym bardziej nie sposób jest twierdzić – jak czyni to Sąd I instancji – że ta ocena prawna zdezaktualizowała się wraz z dokonaną w dniu 16 października 2010 r. zmianą stanu prawnego. Zwłaszcza, że została ona wyrażona nie przed, ale – co trzeba podkreślić – po zmianie stanu prawnego i uwzględniała – co w korespondencji do dotychczas przedstawionych argumentów wymaga ponownego zaakcentowania – wszystkie konsekwencje wynikające z zasady wyrażonej na gruncie art. 133 § 1 p.p.s.a., co w rozpatrywanej sprawie znalazło swoje potwierdzenie również w stanowisku wyrażonym przez sąd konstytucyjny w wyroku w sprawie P 10/10.
W rekapitulacji przedstawionych argumentów trzeba więc stwierdzić, że eksponowanie przez Sąd I instancji znaczenia argumentu ze zmiany stanu prawnego nie mogło być uznane za skuteczne dla wykazania zaktualizowania się w rozpatrywanej sprawie przesłanek stosowania art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a w konsekwencji dla wykazania braku właściwości tego Sądu w sprawie ze skargi na rozstrzygnięcie Polskiego Związku Piłki Nożnej w przedmiocie przyznania licencji uprawniającej do uczestnictwa w rozgrywkach ekstraklasy w sezonie 2009/2010. Ta bowiem – co powyżej wykazano – nie ustała.
Z przedstawionych powodów zaskarżone skargą kasacyjną postanowienie Sądu I instancji należało więc uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.