II GSK 2827/24

II GSK 2827/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący/
Izabella Janson /sprawozdawca/
Marcin Kamiński
Symbol z opisem
6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne
Zawody prawnicze
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 779/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-06-13
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 1 ust. 1, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1166
art. 36 ust. 1, art. 36(4) ust. 10 pkt 2
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 779/24 w sprawie ze skargi A. Ł. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu z dnia 15 grudnia 2023 r. nr DZP-II.614.86.2023 w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. odstępuje w całości od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 czerwca 2024r., sygn. akt VI SA/Wa 779/24 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz. 1634, obecnie Dz.U. z 2024r., poz. 935 t.j., dalej: "p.p.s.a.") uwzględnił skargę A. Ł. (dalej też: "strona", "skarżąca") i uchylił uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (dalej też: "organ", "Komisja odwoławcza", "Komisja II Stopnia") z 15 grudnia 2023r., nr DZP-II.614.86.2023 w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, orzekając o kosztach postępowania sądowego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniach od 25 do 28 kwietnia 2023r. skarżąca przystąpiła do egzaminu radcowskiego, przed Komisją Egzaminacyjną Nr 4 do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w Warszawie. Po dokonaniu oceny każdego z zadań z zakresu: prawa karnego, cywilnego, gospodarczego, administracyjnego i zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że skarżąca otrzymała z zadania z zakresu prawa gospodarczego - ocenę niedostateczną. Mając na uwadze uzyskane oceny, Komisja ustaliła, że skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.
Zaskarżoną uchwałą z 15 grudnia 2023r., Komisja Egzaminacyjna II Stopnia utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej. Przytoczyła zadanie egzaminacyjne z zakresu prawa gospodarczego, a następnie wskazała, że prawidłowe wykonanie zadania z prawa gospodarczego polegało - przy podanym stanie faktycznym zadania - na sporządzeniu pozwu o rozwiązanie Spółki M. Sp. z o.o., którego podstawę stanowi art. 271 pkt 1 Kodeksu spółek handlowych, dalej "k.s.h.", przy czym nie było uzasadnione sporządzenie pozwu o wyłączenie wspólnika A. K. ze Spółki, albowiem § 25 umowy Spółki jest sprzeczny z art. 266 § 1 i 2 k.s.h., który to przepis ma charakter ius cogens. Ponieważ A. K. ma udziały w Spółce o wartości 50% kapitału zakładowego, to Sąd nie może orzec o jego wyłączeniu ze Spółki.
Proponując rozwiązanie zadania, strona sporządziła pozew o wyłączenie wspólnika.
Oceniając zasadność odwołania Komisja II Stopnia stwierdziła, że nie ma podstaw, aby dopuścić pozew o wyłączenie wspólnika przy równości udziałów. Jedynie wspólnicy mający ponad połowę udziałów mogą złożyć pozew o wyłączenie wspólnika. W § 2 art. 266 k.s.h. ustawodawca przewidział, że umowa spółki może przyznać prawo wystąpienia z powództwem, o którym mowa w § 1, także mniejszej liczbie wspólników, ale tylko wówczas gdy ich udziały stanowią więcej niż połowę kapitału zakładowego. Prawidłowe są zatem, zdaniem Komisji II Stopnia, ustalenia Egzaminatorów o wadliwości przyjętego przez stronę rozwiązania. Wymóg dysponowania przez wspólników lub wspólnika udziałami stanowiącymi więcej niż połowę kapitału zakładowego dla możliwości żądania wyłączenia wspólnika jest normą ius cogens. Rozwiązanie zaproponowane przez skarżącą nie tylko narusza tę normę, ale wpływa też niekorzystnie na sytuację reprezentowanej strony. Pozew w postaci przedstawionej przez stronę zostałby oddalony przez Sąd ze względu na wielkość udziałów wspólników w Spółce bez badania zaistnienia dalszych przesłanek przewidzianych w art. 266 k.s.h. Zdaniem Komisji II Stopnia, strona nie zaproponowała rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentowała. Przeciwnie, składając do Sądu oczywiście bezzasadny pozew naraziłaby swojego klienta nie tylko na utratę czasu niezbędnego do rozstrzygnięcia jego sprawy, ale i na szkodę obejmującą co najmniej opłatę od pozwu, jak również ewentualnie koszty zastępstwa procesowego. Przy przyjętym stanie faktycznym i obowiązującym stanie prawnym, uwzględniając wolę mocodawcy, co do zasady jedynym właściwym rozwiązaniem było sporządzenie pozwu o rozwiązanie Spółki na podstawie art. 271 pkt 1 k.s.h.
WSA uwzględnił skargę.
Sąd I instancji podzielił pogląd, że wymóg określony w art. 266 § 1 i 2 k.s.h. dysponowania przez wspólników lub wspólnika udziałami stanowiącymi więcej niż połowę kapitału zakładowego dla możliwości żądania wyłączenia wspólnika jest normą ius cogens. Jako norma bezwzględnie obowiązująca nie może zostać zmodyfikowana umową Spółki. W tym zakresie zadaniem zdających była analiza umowy Spółki - niezależnie od formy w jakiej została ona sporządzona pod kątem jej zgodności z treścią normy ius cogens i oceny skutków sprzeczności zawartych w niej postanowień z treścią regulacji zawartych w k.s.h. WSA za zasadny uznał jednakże zarzut naruszenia przez organ art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegający na niezbadaniu kryteriów oceniania prac z zakresu prawa gospodarczego w stosunku do różnych zdających egzamin radcowski, którzy opierali sporządzone na egzaminie pozwy na podstawie art. 266 k.s.h. W ocenie WSA organ nie rozważył co do istoty argumentacji odwołania, i okoliczności podnoszonych przez stronę, że odwołania składane przez niektórych zdających do Komisji II Stopnia zostały uwzględnione inne natomiast nie mimo, że zawierały rozwiązanie, które przyjęła strona, czego konsekwencją było podjęcie przez ten sam organ administracji, wobec osób znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej (w tym w szczególności wobec skarżącej) różnych i zupełnie rozbieżnych w swej treści uchwał w przedmiocie wyniku egzaminu radcowskiego, a w konsekwencji niewłaściwe określenie ocen cząstkowych zadania z zakresu prawa gospodarczego na poziomie niedostatecznym, a co za tym idzie niesłuszne przesądzenie o negatywnym wyniku całego egzaminu radcowskiego.
W skardze kasacyjnej organ zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie w całości, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, t.j.;
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023r., poz. 775, ze zm., dalej: "k.p.a."), polegające na:
- błędnym uznaniu, że organ w toku postępowania administracyjnego nie zbadał kryteriów oceniania pracy z zakresu prawa gospodarczego w stosunku do różnych zdających egzamin radcowski, którzy opierali sporządzone na egzaminie pozwy na podstawie art. 266 k.s.h.
oraz
- błędnym uznaniu że Komisja II Stopnia nie rozważyła co do istoty argumentacji odwołania i okoliczności podnoszonych przez skarżącą, że odwołania składane przez niektórych zdających do Komisji II Stopnia zostały uwzględnione inne natomiast nie, mimo, że zawierały rozwiązanie, które przyjęła skarżąca,
a w konsekwencji niewłaściwe określenie ocen cząstkowych zadania z zakresu prawa gospodarczego na poziomie niedostatecznym, a co za tym idzie niesłuszne przesądzenie o negatywnym wyniku całego egzaminu radcowskiego i w rezultacie powyższego uchybienia nietrafne uznanie przez Sąd I instancji, że uchwała Komisji II Stopnia z 15 grudnia 2023r., nr DZP-IL614.86.2023, narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, podczas gdy prawidłowa ocena sprawy prowadzi do wniosku, że materiał dowodowy w sprawie został zebrany w sposób wystarczający do zakresu przedmiotowej sprawy - wystarczający do uznania, że ocena negatywna z egzaminu radcowskiego obejmującego pracę z prawa gospodarczego, jaki uzyskała skarżąca w świetle licznych błędów, których dopuściła się w sporządzonej pracy egzaminacyjnej, była oceną prawidłową;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1, art. 8 k.p.a. polegające na błędnym uznaniu:
- że oceniając pracę egzaminacyjną skarżącej Komisja II Stopnia powinna porównać je z pracami innych zdających osób,
- że organ odstępując od porównawczej oceny prac podczas egzaminu zawodowego radcowskiego naruszył art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej i związanej z nią zasady równości obywateli wobec prawa oraz zasady zaufania obywateli do organów Państwa i stosowanego przez te organy praw, podczas gdy każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego rozstrzygana uchwałami komisji egzaminacyjnych jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 ust. 1 k.p.a., a indywidualizm takiej sprawy powoduje, że nigdy nie jest ona rozpoznawana porównawczo, ponieważ uchwały komisji egzaminacyjnych konkretyzują normy prawa materialnego - ustawy o radcach prawnych - wyłącznie w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego zdającego i w jego wyłącznie sprawie.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi zgodnie z art. 174 p.p.s.a. może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem uchwały Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach od 25 do 28 kwietnia 2023r. w Warszawie stwierdził, że zaskarżona uchwała którą utrzymano w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej ustalającą uzyskanie przez stronę negatywnego wyniku egzaminu radcowskiego w związku z niedostateczną oceną z zadania z zakresu prawa gospodarczego narusza prawo, co skutkowało jej uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Wniesiona w tej sprawie przez Komisję Egzaminacyjną skarga kasacyjna została oparta na zarzutach naruszenia prawa procesowego.
Dokonując oceny zasadności zarzutów kasacyjnych w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na specyfikę postępowania, które stanowi przedmiot kontroli sądowej w niniejszej sprawie. Nie jest to typowe jurysdykcyjne postępowanie administracyjne. Postępowanie przed komisją egzaminacyjną do spraw egzaminu zawodowego ma szczególny charakter ze względu na cel, któremu ma ono służyć. Celem tym jest mianowicie doprowadzenie do prawidłowej oceny, czy osoba która ma w przyszłości wykonywać zawód radcy prawnego, czyli zawód zaufania publicznego, rzeczywiście zapewnia możliwość prawidłowego wykonywania tego zawodu. Rolą komisji egzaminacyjnej jest zatem ochrona interesu publicznego, poprzez rzetelną weryfikację stopnia przygotowania kandydata do wykonywania zawodu. Do tego postępowania znajdują wprawdzie zastosowanie przepisy k.p.a., ale z uwzględnieniem specyficznego charakteru tego postępowania, zamierzającego do realizacji wskazanego celu. Egzamin radcowski jest jedną z form weryfikacji przygotowania prawniczego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które poprzez zdanie egzaminu radcowskiego chcą spełnić jeden z warunków wpisu na listę radców prawnych. Jest oczywiste, że w interesie publicznym jest umożliwienie uzyskania prawa wykonywania zawodu radcy prawnego tylko tym osobom, które są wystarczająco przygotowane do świadczenia pomocy prawnej, w ramach której mieści się szerokie spektrum zadań wykonywanych w celu ochrony prawnej interesów reprezentowanych przez radcę prawnego podmiotów (art. 2 i art. 6 ust. 1 w zw. z art. 4 ustawy z 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (t.j. Dz.U. z 2022r., poz. 1166, dalej: "u.r.p."). "Przygotowanie prawnicze" do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego (art. 364 ust. 1 u.r.p.) uwzględniać musi stale poszerzający się katalog zadań związanych z profesjonalnym świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego, będący wynikiem rozwoju stosunków społecznych. Z tego powodu poziom "przygotowania prawniczego" osoby zdającej egzamin radcowski jest przedmiotem zindywidualizowanej oceny wyspecjalizowanego organu, jakim jest komisja egzaminacyjna powołana do przeprowadzenia tego egzaminu, według ustawowo określonej formuły egzaminacyjnej (art. 362 ust. 1 u.r.p.). Oprócz wspomnianej regulacji z art. 36` ust. 1 u.r.p., ustawodawca określił również kryteria, które powinna spełniać praca egzaminacyjna przewidując w art. 365 ust. 2 u.r.p., że chodzi w nich nie tylko o zachowanie wymogów formalnych, których spełnienie w niniejszej sprawie jest akurat niekwestionowane, lecz także o "zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje". To są kryteria oceny poszczególnych części egzaminu, które w celu uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu muszą być spełnione łącznie, chociaż stopień spełnienia tych wymogów może być różny. Od stopnia spełnienia wszystkich tych przesłanek uzależniona jest bowiem konkretna ocena uzyskana z egzaminu z przewidzianej ustawą pięciostopniowej skali ocen pozytywnych (art. 364 ust. 10 pkt 1 lit. a-d u.r.p.). W razie niespełnienia tych przesłanek praca jest oceniana jako niedostateczna (art. 364 ust. 10 pkt 2 u.r.p.).
Rolą Sądu administracyjnego w zakresie kontroli ostatecznego wyniku egzaminów prawniczych, w tym również egzaminu radcowskiego, jest kontrola działań organów, co obejmuje ocenę prawidłowości procedury przeprowadzenia egzaminu radcowskiego, w tym sposobu oceniania pracy zdającego, nie zaś merytoryczne odnoszenie się do zagadnień będących przedmiotem zadań egzaminacyjnych. W tym kontekście zadaniem Sądu I instancji było, czy dokonując tej oceny i wydając zaskarżoną decyzję organy administracyjne działały zgodnie z prawem (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 24 listopada 2021r.,sygn. akt II GSK 411/18; 15 marca 2022r., sygn. akt II GSK 1754/18; 19 marca 2013r., sygn. akt II GSK 2333/11; 10 lipca 2012r., sygn. akt II GSK 195/12).
W uzasadnieniu uchwały wskazano, że skarżąca uzyskała ocenę niedostateczną z zadania z zakresu prawa gospodarczego, oceny dostateczne z zadań z zakresu prawa karnego, cywilnego oraz administracyjnego, ocenę dobrą z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki, co w świetle art. 36 ust. 1 cyt. ustawy o radcach prawnych skutkowało negatywnym wynikiem egzaminu, ponieważ zgodnie z tym przepisem pozytywny wyniku uzyskuje zdający, który z każdej części egzaminu otrzymał ocenę pozytywną.
Zgodnie z art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. W sprawie na ustaleniu wyniku negatywnego egzaminu zaważyła ocena niedostateczna z zakresu prawa gospodarczego. W tym też zakresie skarżąca wniosła odwołanie od uchwały I instancji, którą Komisja II stopnia utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałą.
Z treści art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych wynika, że oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Wskazany artykuł w ust. 3 stanowi, że każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego. Z ust. 4 omawianego artykułu wynika, że ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu radcowskiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów.
Z ustawy o radcach prawnych wynika, że celem aplikacji radcowskiej jest przygotowanie aplikanta do należytego i samodzielnego wykonywania zawodu radcy prawnego, w szczególności wykształcenie umiejętności z zakresu zastępstwa procesowego, sporządzania pism, umów i opinii prawnych oraz przyswojenie zasad wykonywania zawodu (art. 32 ust. 1 ustawy), zaś proces szkolenia aplikanta wieńczony jest egzaminem radcowskim, który mając na uwadze cele aplikacji polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego (art. 36⁴ ust. 1 ustawy).
W zaskarżonej uchwale organ dokładnie opisał rozwiązanie zadania zaproponowane przez skarżącą wskazując w sposób konkretny i szczegółowy, dlaczego w opinii Komisji to rozwiązanie nie mogło być uznane za poprawne w świetle kryteriów określonych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały dokonano wskazania błędów pracy egzaminacyjnej. Wskazano ich wagę dla ochrony interesów strony. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały zgodnie z wymogami uzasadnienia decyzji, merytorycznie, ze wskazaniem konkretnych norm prawnych, wyjaśniło motywy i przesłanki rozstrzygnięcia. Uzasadnienie uchwały wypełnia zatem kryteria art. 107 § 3 k.p.a. Organ odniósł się także do zarzutów odwołania, wyjaśniając dlaczego nie mogły one zostać uwzględnione. Komisja II stopnia wykazała, że zaproponowane przez stronę rozwiązanie tj. sporządzenie pozwu o wyłączenie wspólnika w warunkach zadania nie mogło zostać uznane za prawidłowe. Zadaniem zdającego jest zaproponować poprawne rozwiązane, poruszając się w granicach stanu faktycznego zadania i obowiązujących przepisów prawa. Z przepisu art. 266 § 1 k.s.h. zaś wprost wynika, że Sąd może orzec wyłączenie wspólnika ze Spółki na żądanie wszystkich pozostałych wspólników, jeżeli udziały wspólników żądających wyłączenia stanowią więcej niż połowę kapitału zakładowego. § 2 art. 266 k.s.h. stanowi zaś, że "Umowa spółki może przyznać prawo wystąpienia z powództwem, o którym mowa w § 1, także mniejszej liczbie wspólników, jeżeli ich udziały stanowią więcej niż połowę kapitału zakładowego. W tym przypadku powinni być pozwani wszyscy pozostali wspólnicy.". Warunek, że udziały żądających wyłączenia muszą reprezentować więcej niż 50% kapitału zakładowego, jest w istocie decydujący, albowiem możliwa jest zmiana zasad osobowych (umowa dopuszcza żądanie mniejszej liczby osób), ale nie reguł kapitałowych. Norma art. 266 § 1 k.s.h. ma charakter ius cogens, co oznacza że nie jest możliwe skuteczne prawne odmienne uregulowanie przez strony kwestii przez nią normowanej (w zadaniu, że z żądaniem wyłączenia wspólnika może wystąpić wspólnik (wspólnicy) reprezentujący co najmniej połowę kapitału zakładowego - § 25 umowy Spółki).
W realiach zadania obaj wspólnicy posiadali taką samą ilość udziałów o takiej samej wartości, a więc o wartości równo połowy kapitału zakładowego. A zatem stanowisku Komisji, że propozycja skarżącej, a to sporządzenie pozwu o wyłączenie wspólnika, nie zabezpieczała interesu klienta, a narażała go tylko na koszty i utratę czasu, nie można zarzucić sprzeczności z prawem. Komisja II stopnia rozpoznała odwołanie skarżącej od wyników egzaminu radcowskiego, ponownie oceniając pracę skarżącej w jej całokształcie. Zasadnie uznała, że stwierdzone uchybienia świadczą o niewystarczającym opanowaniu materiału oraz o niewystarczającej umiejętności stosowania przepisów prawa, a zaproponowane rozwiązanie nie uwzględnienia interesu strony. Podkreślić przy tym należy, że ocenie egzaminatorów, a następnie organu II instancji podlega praca sporządzona przez skarżącą jako rozwiązanie zadania. Tylko na tej podstawie, w ramach egzaminu, oceniana jest wiedza i przygotowanie zdających do samodzielnego wykonywania zawodu radcy prawnego.
Zdaniem NSA, w rozpoznawanej sprawie Komisja Egzaminacyjna II Stopnia odniosła się do zarzutów podniesionych w odwołaniu skarżącej, uzasadniając swoją opinię co do poprawności oceny Komisji Egzaminacyjnej i wykazując nietrafność podniesionych zarzutów. Komisja II Stopnia dokładnie opisała pracę skarżącej, wskazując na uchybienia, które w jej ocenie nie kwalifikowały się na ocenę pozytywną.
Zdaniem NSA, z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że o przyznaniu oceny niedostatecznej prawa gospodarczego z egzaminu radcowskiego przesądziła skala błędów i braków w pracach skarżącej, które szczegółowo zostały przedstawione w zaskarżonej uchwale. Sam fakt, że stanowisko zaprezentowane przez Komisję Egzaminacyjną II Stopnia jest odmienne od stanowiska przedstawionego przez skarżącą nie może być utożsamiany z naruszeniem zasad wyrażonych w przepisach k.p.a. wymienionych w odwołaniu i w skardze. Zaskarżona uchwała również co do uzasadnienia w pełni odpowiada wymogowi rozstrzygnięcia decyzji administracyjnej (art. 107 § 3 k.p.a.).
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 32 Konstytucji wskazać należy, że w przypadku zadań opracowywanych przez kandydatów na radców prawnych każdy z kandydatów rozwiązuje indywidualnie przydzielone mu zadanie. Jeżeli zaś te opracowania były jednakowe (identyczne), to świadczyłoby to o braku samodzielności w rozwiązaniu zadania przez któregoś z kandydatów, a w takim przypadku takie opracowanie zadania podlegałoby dyskwalifikacji.
Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznający sprawę w tym składzie podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie NSA, zgodnie z którym każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu zawodowego (adwokackiego, radcowskiego, notarialnego) jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 ust. 1 k.p.a., co oznacza, że sprawa taka nigdy nie jest rozpatrywana porównawczo, ponieważ uchwała komisji egzaminacyjnej konkretyzuje normy prawa materialnego wyłącznie w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego zdającego i w jego wyłącznie sprawie. Ponadto stwierdzić należy, że stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny I instancji nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi i powołaną podstawą prawną, ale jest związany granicami danej sprawy. Kontrola działalności publicznej może zatem być sprawowana jedynie w granicach danej sprawy, ze skargi na konkretny, indywidualny akt administracyjny. Jednocześnie Sąd administracyjny kontrolę legalności opiera co do zasady na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organami administracji wydającymi zaskarżoną decyzję (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Od tej zasady istnieje wyjątek przewidziany w art. 106 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem orzekania Sądu I instancji była ocena zgodności z prawem uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z 15 grudnia 2023r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego A. Ł. i to ta uchwała wyznaczała granice rozpoznawanej sprawy. Sprawa oceny i ustalenia wyniku egzaminu notarialnego jest sprawą indywidualną i może być rozpoznawana tylko w odniesieniu do konkretnego zdającego i sposobu wykonania przez niego zadań egzaminacyjnych. Istota casusu egzaminacyjnego wiązała się bowiem z potrzebą rozwiązania konkretnego zadania i stawianego na jego gruncie problemu prawnego. W zależności od stopnia przygotowania do wykonywania omawianego zawodu przez osobę przystępującą do egzaminu wynik ten powinien być jeden, pozytywny albo negatywny, przy czym tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych (od celującej do dostatecznej). Ewentualny błąd, jaki popełnił organ w innej sprawie, nie może w żaden sposób rzutować na wynik w sprawie poddanej kontroli sądowej (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2012r., sygn. akt II GSK 1840/11 - Wyrok NSA dostępne w internecie).
Mając na uwadze powyższe okoliczności kontrolowany wyrok nie odpowiada prawu i powinien podlegać uchyleniu. Wobec zaś dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy, korzystając na podstawie art. 188 p.p.s.a. z kompetencji do rozpoznania skargi na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach od 25 do 28 kwietnia 2023r. z 15 grudnia 2023r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w świetle przedstawionych argumentów skarga ta pozbawiona jest uzasadnionych podstaw, gdyż zaskarżona uchwała jest zgodna z prawem. W tej sytuacji NSA na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku.
O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. uznając, że w tej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym stanowi ten przepis.