II GSK 2817/24

II GSK 2817/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż /przewodniczący/
Marcin Kamiński /sprawozdawca/
Paweł Janusz Lewkowicz
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
III SA/Po 293/24 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2024-08-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 340
art. 15zzzzzn(2)
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 58, art. 59,  art. 60
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del. WSA Paweł Janusz Lewkowicz po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 sierpnia 2024 r. sygn. akt III SA/Po 293/24 w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia 20 marca 2024 r. nr SKO.4162.511.29.2024.KM w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
I. Przedmiot kontroli kasacyjnej.
Wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2024 r., sygn. akt III SA/Po 293/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. K. (strona, skarżący, strona skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile (SKO, Kolegium, organ II instancji, organ) z dnia 20 marca 2024 r., nr SKO.4162.511.29.2024.KM, w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu.
II. Stan sprawy wynikający z kontrolowanego wyroku.
Decyzją z 8 lutego 2023 r. Starosta Obornicki (organ I instancji, Starosta) orzekł o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 400 zł za naruszenie obowiązku zgłoszenia nabycia wymienionego w decyzji pojazdu w wymaganym terminie. Starosta ustalił, że strona 24 marca 2020 r. nabyła pojazd, a zgłoszenia tego faktu nie dokonała do dnia wydania decyzji. Nie wykonała zatem obowiązku zawiadomienia organu o nabyciu pojazdu w terminie 180 dni, zgodnie z art. 31i ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (ustawa COVID-19). Z tego powodu nałożono na stronę karę administracyjną w wysokości 400 zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile decyzją z 17 kwietnia 2023 r., orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.
Skarżący zaskarżył ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 27 września 2023 r., sygn. akt III SA/Po 456/23, uchylił decyzje organów obu instancji. Zasadniczą podstawą uwzględnienia skargi było naruszenie art. 15zzzzzn(2) ustawy COVID-19. Sąd wytknął, że skarżącemu nie wyznaczono 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Powyższy wyrok stał się prawomocny.
W ponownym postępowaniu organ I instancji zawiadomieniem z 21 grudnia 2023 r. wyznaczył stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Pismem z 12 stycznia 2024 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Jako przyczynę niedochowania terminu wskazał epidemię i nieobecność pracowników.
Organ I instancji postanowieniem z dnia 29 stycznia 2024 r. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu przedmiotowego pojazdu. Zdaniem Starosty, strona nie wykazała istnienia przesłanek z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), gdyż nie doszło do uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy strony. Organ wskazał, że odpowiedzialność za funkcjonowanie firmy strony nie może być przenoszona na osoby trzecie, czyli na jej pracowników.
Strona skarżąca zaskarżyła powyższe postanowienie w drodze zażalenia.
Organ II instancji postanowieniem z dnia 20 marca 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ uznał za niezasadny zarzut strony, iż w przedmiotowej sprawie nie miał zastosowania art. 58 k.p.a. Kolegium uznało, że skarżący nie przedstawił przyczyn uchybienia terminu, a jedynie ogólnie wskazał na epidemię i nieobecność pracowników. Wskazano, że czynność zawiadomienia o nabyciu pojazdu nie jest skomplikowana, oraz powtórzono za organem I instancji, że odpowiedzialność za funkcjonowanie firmy strony nie może być przenoszona na osoby trzecie, czyli na jej pracowników.
Na powyższe postanowienie strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
III. Ocena prawna wyrażona w kontrolowanym wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu opisanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.
W ocenie Sądu I instancji zaskarżone postanowienie nie naruszyło prawa. Między stronami nie było sporu co do faktu uchybienia przez skarżącego terminu do zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu. Nie było też wątpliwości, że termin do dokonania tej czynności, wynoszący co do zasady 30 dni (art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - p.r.d.), został przedłużony do 180 dni (art. 31i ustawy COVID-19). Sąd wskazał, że jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organów orzekających w niniejszej sprawie, skarżący nabył pojazd 24 marca 2020 r. Oznacza to, że termin do złożenia zawiadomienia upływał dla niego 21 września 2020 r. Skarżący poinformował natomiast organ o nabyciu pojazdu 14 lutego 2023 r., czyli 877 dni po upływie przedłużonego terminu. Sąd Wojewódzki wskazał, że spór między stronami dotyczył natomiast dwóch kwestii. Po pierwsze, skarżący – odmiennie niż organy – twierdził, że wniosku, o którym mowa w art. art. 15zzzzzn(2) ust. 1 ustawy COVID-19, nie ocenia się według przesłanek przywrócenia terminu wynikających z art. 58 § 1 k.p.a. Po drugie zaś, skarżący podważał ustalenie o tym, że uchybienia terminu nie można uznać za niezawinione. Zdaniem WSA w Poznaniu w obu przypadkach stanowisko skarżącego nie było słuszne. Sąd Wojewódzki przytoczył brzmienie przepisów mających zastosowanie w sprawie i wskazał, że stanowią one szczególną regulację obowiązującą w stanie epidemii oraz dotyczącą uchybienia terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, a ponadto, w sytuacji gdy doszło do ich uchybienia, nałożono na organ administracji publicznej obowiązek zawiadomienia o tym strony oraz wprowadzono 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Sąd I instancji podzielił wykładnię, wedle której rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu administracyjnym, poprzedzone zawiadomieniem organu w trybie art. 15zzzzzn(2) ust. 2 ustawy COVID-19, powinno być prowadzone przez organ w trybie art. 58 i nast. k.p.a. z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonej przez art. 15zzzzzn(2) ustawy COVID-19 jedynie w zakresie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. WSA w Poznaniu podniósł, że na podstawie omawianej regulacji organ jedynie informuje o uchybieniu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jednak samo jego rozpatrywanie odbywa się w oparciu o przesłanki stanowiące podstawę przywrócenia terminu określone w art. 58 k.p.a. W związku z powyższym Sąd Wojewódzki uznał, że organy zasadnie rozpoznały wniosek skarżącego w oparciu o przesłanki wynikające z art. 58 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu I instancji, organy prawidłowo zastosowały w sprawie przepis art. 58 § 1 k.p.a., który uzależnia przywrócenie terminu od uprawdopodobnienia przez zainteresowanego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, ogólnikowość sformułowań wniosku o przywrócenie terminu uniemożliwia poznanie rzeczywistych i konkretnych okoliczności potwierdzających, że do uchybienia terminu doszło z przyczyn niezawinionych przez skarżącego. Nadto, WSA wskazał, że stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii. Skarżący złożył natomiast zawiadomienie o nabyciu pojazdu 14 lutego 2023 r., a zatem niemal 9 miesięcy po odwołaniu stanu epidemii. Jako niezasadny ocenił Sąd I instancji również zarzut naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn(2) ust. 1 i 2 ustawy COVID-19. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd I instancji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) orzekł o oddaleniu skargi.
IV. Skarga kasacyjna i jej zarzuty.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący oświadczył, że zrzeka się przeprowadzania rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. prawa materialnego – art. 15zzzzzn(2) ust. 1-3 COVID-19, poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż wskutek bezpośredniego odwołania w ust 3 art. 15zzzzzn(2) do art. 58 § 2 k.p.a., wniosek o przywrócenie terminu złożony na podstawie art. 15zzzzzn(2) ust. 1 i ust 2 COVID-19 podlega zasadom rozpatrywania w oparciu o przesłanki określone w art 58 § 1 k.p.a., w sytuacji gdy:
1) wobec braku w art. 15zzzzzn(2) ust. 1 i 2 COVID-19 – a contrario do jego ust. 3 – bezpośredniego odesłania do art. 58 k.p.a., przyjąć należy, że przepisy te wprowadzają odrębny reżim przywracania terminów, który nie zastępuje art. 58 k.p.a., ale w zakresie ujętych w katalogu art. 15zzzzzn(2) ust. 1 terminów stanowią lex specialis względem art. 58 k.p.a;
2) rozpatrując złożony na podstawie art. 15zzzzzn(2) ust. 2 COVID-19 wniosek o przywrócenie terminu złożony po stosownym zawiadomieniu strony przez organ o uchybieniu terminu i wyznaczeniu jej w tym przedmiocie 30 dni, odmiennie niż przy rozpoznawaniu prośby o przywrócenie terminu, o której mowa w art. 58 k.p.a. do której to procedury odsyła ust. 3 art. 15zzzzzn(2), w przypadku terminów spoza katalogu z ust. 1 art. 15zzzzzn(2) , zgodnie regułami wykładni prawa i zasadą konsekwencji terminologicznej języka prawnego, należy przyjąć, że ustawodawca a priori przyjął, iż uchybienie terminu nastąpiło z powodu utrudnień funkcjonujących w czasie pandemii, a zatem bez winy strony;
3) ust. 2 art. 15zzzzzn(2) Covid-19 normuje "odmienną od jego ust. 3" procedurę przywrócenia terminu, o ile bowiem obie regulacje warunkują możliwość przywrócenia terminu, o tyle w przypadku ust. 2 30-dniowy termin "na złożenie wniosku o przywrócenie terminów z ust. 1 pkt 1-6 liczony jest od dnia doręczenia stronie zawiadomienia przez organ", natomiast w przypadkach innych niż wymienione ust. 1 pkt 1-6, do których "normalnie znalazłby zastosowanie art. 58 k.p.a.", "wydłużony na mocy ust. 3 30-dniowy termin na złożenie prośby o przywrócenie terminu liczony jest od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi.";
2. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia - art 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. art. 15zzzzzn(2) ust. 1-3 COVID-19 "objawiające się w przyjęciu błędnego założenia, iż w sprawie nie zachodzą wątpliwości co do wykładni przepisów prawa, a w konsekwencji "nie rozstrzygnięciu faktycznie istniejących w sprawie wątpliwości, co do treści normy prawnej na korzyść strony." /tak w oryginale/.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
V. Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
1. Skarga kasacyjna jako niezawierająca uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu.
2. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od strony skarżącej kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.
3. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowego, jak również nie stwierdzono przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji zarzutów kasacyjnych, uznając ich bezzasadność.
4. Istota stanowiska prawnego przedstawionego w treści podniesionych zarzutów kasacyjnych (pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej) sprowadza się do twierdzenia, że ustanowiona z mocą od dnia 16 grudnia 2020 r. (zob. art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. poz. 2255) w art. 15zzzzzn(2) ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (ustawa COVID-19) szczególna regulacja w zakresie przywracania terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego ma charakter odrębny i samoistny względem unormowanej w art. 58-60 k.p.a. instytucji przywrócenia terminu procesowego, co implikuje m.in. tezę, że określony w § 1 art. 58 k.p.a. warunek przywrócenia terminu nie ma zastosowania do wniosków, o których mowa w art. 15zzzzzn(2) ust. 2-3 ustawy COVID-19, z zastrzeżeniem szczególnego terminu 30-dniowego określonego w tym przepisie.
Stanowisko powyższe jest jednak błędne. Nie powtarzając w tym miejscu miarodajnej argumentacji przytoczonej we wcześniejszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. m.in. wyrok NSA z 20.01.2023 r., II GSK 907/22; wyrok NSA z 10.07.2024 r., II GSK 247/24, LEX nr 3739660; wyrok NSA z 2.08.2024 r., I OSK 2458/23, LEX nr 3758935; wyrok NSA z 16.01.2025 r., II GSK 1548/24, LEX nr 3828577), należy jedynie potwierdzić prawidłowość wyrażonego w nim poglądu wykładniczego, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu, poprzedzonego zawiadomieniem organu skierowanym do strony (podmiotu dotkniętego skutkami uchybienia terminu) na podstawie art. 15zzzzzn(2) ust. 2 w zw. z art. 15zzzzzn(2) ust. 1 ustawy COVID-19, lub złożonego w szczególnym – zgodnie z art. 15zzzzzn(2) ust. 3 ustawy COVID-19 – względem art. 58 § 2 k.p.a. terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, powinno nastąpić w trybie i na zasadach określonych w art. 58-60 k.p.a., z wyłączeniem przesłanki terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a.
Powyższe oznacza, że podmiot wnioskujący o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 15zzzzzn(2) ust. 1 ustawy COVID-19, jest przede wszystkim zobowiązany do uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, stosownie do treści art. 58 § 1 k.p.a. W tym sensie regulacja ustanowiona w art. art. 15zzzzzn(2) ustawy COVID-19 nie ma charakteru samoistnego względem przepisów art. 58-60 k.p.a., lecz – na co pośrednio wskazuje odesłanie zawarte w art. 15zzzzzn(2) ust. 3 – wykazuje cechy złożonej regulacji szczególnej, która rozszerza zakres zastosowania wzorca kodeksowego i modyfikuje jego elementy.
5. Mając na względzie powyższe argumenty oraz działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.
-----------------------
2