II GSK 2813/24

II GSK 2813/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący/
Anna Ostrowska /sprawozdawca/
Małgorzata Rysz
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
III SA/Po 204/24 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2024-09-25
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1284
art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 5 ust. 2, art. 17 ust. 2, art. 17 ust. 10, art. 17 ust. 11.
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Anna Ostrowska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 września 2024 r. sygn. akt III SA/Po 204/24 w sprawie ze skargi G. W. na postanowienie Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia 15 lutego 2024 r. nr DN-E.906.3.2024 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. oddala skargę; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego w całości.
Uzasadnienie
I.
Wojewoda Wielkopolski (dalej: Wojewoda) postanowieniem z dnia 21 listopada 2023 r., nałożył na G.W. (dalej: skarżący, zobowiązany) grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 900 zł z powodu uchylania się od poddania małoletniego syna T.W. urodzonego 1 maja 2018 r. obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z tytułem wykonawczym z dnia 20 października 2022 r. wystawionym przez Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Rawiczu (dalej: organ I instancji, PPIS). W podstawie prawnej postanowienia wskazano art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1284 ze zm.; dalej: u.z.z.z.ch.) oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2077; dalej: rozporządzenie MZ z 2023 r.).
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Rawiczu postanowieniem z dnia 8 stycznia 2024 r., nr 2/2024 działając na podstawie art. 34 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz., 2505 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) rozpoznał zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym wniesione pismem z dnia 4 grudnia 2023 r. przez skarżącego. W punkcie pierwszym postanowienia uznał zarzut określony w pkt 1 w całości, tj. przedawnienie obowiązku szczepienia przeciwko haemophilus influenzae typu B oraz streptococcus pneumoniae, zaś w punkcie drugim oddalił zarzut określony w pkt 2, tj. brak wymagalności obowiązku szczepień (art. 33 §2 pkt 6c u.p.e.a.).
Po rozpatrzeniu zażalenia Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu (dalej: organ odwoławczy, PWIS) postanowieniem z dnia 15 lutego 2024 r., nr DN-E.906.3.2024, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. art. 17 § 1 i 18 pkt 2 u.p.e.a. utrzymał w mocy postanowienie PPIS z dnia 8 stycznia 2024 r.
II.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 25 września 2024 r., o sygn. akt III SA/Po 204/24 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) uchylił postanowienie PWIS z dnia 15 lutego 2024 r. oraz poprzedzające je postanowienie PPIS z dnia 8 stycznia 2024 r.
Sąd I instancji stwierdził, iż zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji naruszają przepisy prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy. Wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., o sygn. akt SK 81/19 stwierdzono, że w dacie orzekania przez organy stosowne przepisy we wskazanym w wyroku TK zakresie nie pozostawały już w obrocie prawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że przepisy będące podstawą wydanych w sprawie rozstrzygnięć uznane zostały za niezgodne z Konstytucją, w związku z czym konieczne jest ponowne zweryfikowanie zarzutu braku wymagalności obowiązku na podstawie Programu Szczepień Ochronnych ogłaszanego komunikatem.
Sąd wskazał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji powinien ocenić, czy i jaki w nowym stanie prawnym wyznaczony został termin maksymalny wykonania obowiązku zaszczepienia.
III.
Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu, a w każdym przypadku o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. Jednocześnie organ odwoławczy złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez oparcie zaskarżonego orzeczenia na własnych ustaleniach Sądu I instancji nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy i jednoczesnym pominięciu istotnej części tych akt, tj. na błędnym przyjęciu, że organy obu instancji, wydając zaskarżone postanowienia stosowały art. 17 ust. 10 i 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2023 r. poza. 1284 ze zm.) w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. 2022 r., poz. 2172) i dokonały oceny wymagalności obowiązku szczepień u małoletniego T.W. na podstawie tych przepisów oraz Programu Szczepień Ochronnych ogłoszonego komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego (co nie wynika z akt sprawy), podczas gdy z literalnego brzmienia zaskarżonych postanowień wynika, iż organy obu instancji zastosowały przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077 ze zm.), co Sąd I instancji pominął.
2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wystarczającej oceny faktycznej, a przede wszystkim prawnej przedmiotowej sprawy, niespójność ocen zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a także wydanie wytycznych, co do dalszego prowadzenia postępowania, które w realiach przedmiotowej sprawy pozostają dla organu niezrozumiałe, a w konsekwencji niemożliwe do zrealizowania.
3. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 17 ust. 10 i 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u łudzi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1284 ze zm.) w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2172) poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego i poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Rawiczu, wskazując na naruszenie przez organy obu instancji przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust. 10 i 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1284 ze zm.) w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2172), mimo iż zaskarżone postanowienia nie były obarczone wskazanym uchybieniem. W konsekwencji sąd winien zastosować art. 151 p.p.s.a. i oddalić skargę, czego nie uczynił.
4. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: naruszenie art. 17 ust. 10 i 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2023 r. poza. 1284 ze zm.) w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. 2022 r., poz. 2172) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i bezzasadne zarzucenie organom obu instancji dokonania błędu subsumcji i zastosowania wskazanych przepisów w przedmiotowej sprawie, podczas gdy z akt sprawy wprost wynika, iż organy tych przepisów nie stosowały przy ocenie wymagalności obowiązku dokonywanej na dzień wydawania zaskarżonych postanowień.
5. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: naruszenie § 3 ust. 1 i 2 oraz załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie do oceny wymagalności obowiązku szczepień objętych przedmiotowym postępowaniem.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów przedstawiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
IV.
Pismem z dnia 2 czerwca 2025 r. organ odwoławczy uzupełnił argumentację zawartą w skardze kasacyjnej.
V.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że organ odwoławczy składając skargę kasacyjną oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy, a strona przeciwna nie zajęła stanowiska co do tego wniosku, Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 182 § 3 p.p.s.a., rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym.
W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowego, jak również nie stwierdzono przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny przystąpił do weryfikacji zasadności zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok, którym Sąd I instancji uwzględnił skargę G.W. i uchylił postanowienie WPWIS w Poznaniu z dnia 15 lutego 2024 r. oraz poprzedzające je postanowienie PPIS w Rawiczu z dnia 8 stycznia 2024 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Z treści uzasadnienia wyroku Sądu I instancji oraz powołanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. wynika, że powodem uchylenia decyzji organu II instancji (WPWIS w Poznaniu) oraz organu I instancji (PPIS w Rawiczu) było naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji stwierdził, że przepisy będące podstawą wydanych w sprawie rozstrzygnięć uznane zostały za niezgodne z Konstytucją, stąd też konieczne jest ponowne zweryfikowanie zarzutu braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych na podstawie Programu Szczepień Ochronnych (dalej: PSO) ogłaszanego komunikatem przez Głównego Inspektora Sanitarnego (dalej: GIS). Sąd ten wskazał, iż ma obowiązek uwzględnienia z urzędu orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego (dalej: TK) o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane zaskarżone rozstrzygnięcie, co w rozpatrywanym przypadku dotyczy wyroku TK z 9 maja 2023 r. o sygn. akt SK 81/19.
W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: "art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji RP."
Trybunał orzekł jednocześnie, że wymienione przepisy we wskazanym tam zakresie, tracą moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. pod pozycją 909.
W rozpatrywanej sprawie, Sąd I instancji orzekł, że skoro przepisy będące podstawą wydanych w sprawie rozstrzygnięć uznane zostały za niezgodne z Konstytucją, konieczne jest ponowne zweryfikowanie zarzutu braku wymagalności obowiązku na podstawie PSO ogłaszanego komunikatem. Jego zdaniem: "wskazana przez Trybunał Konstytucyjny konieczność zapewnienia ciągłości realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych nie może stanowić uzasadnienia dla dalszego stosowania zakwestionowanych przepisów po upływie terminu odroczenia utraty przez nie mocy obowiązującej, co jednak nie oznacza bezzasadności obowiązku szczepień." Następnie Sąd ten uznał, że "uwzględniając zmianę stanu prawnego, jako konieczne jawi się więc uaktualnienie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów strony w aspekcie wymagalności obowiązku poddania dziecka w określonym terminie konkretnym obowiązkowym szczepieniom ochronnym, ujętym w schemacie obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży." Sąd I instancji wyraził stanowisko, że brak jest podstaw do podważania w kontrolowanej sprawie obowiązku wykonania szczepienia ochronnego, a zbadania wymaga w istocie termin jego wymagalności. Zalecił więc, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji ocenił, czy i jaki w nowym stanie prawnym wyznaczony został termin maksymalny wykonania obowiązku zaszczepienia.
Zaskarżając wyrok Sądu I instancji, autor skargi kasacyjnej sformułował trzy zarzuty natury procesowej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) oraz jeden zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Wynik weryfikacji podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów okazał się zakresowo pozytywny, co stanowiło konieczną i wystarczającą podstawę do wzruszenia mocy obowiązującej zaskarżonego wyroku.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpatrzono zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (sformułowany w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej). W tym zakresie należy wskazać, iż wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku (por. np. wyrok NSA z dnia 17 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1683/17, te i kolejne orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej CBOSA). W rozpatrywanej sprawie, skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji "niespójność ocen zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a także wydanie wytycznych, co do dalszego prowadzenia postępowania, które w realiach przedmiotowej sprawy pozostają dla organu niezrozumiałe."
Zarzut ten jest o tyle istotny, gdyż zgodnie z normą art. 153 p.p.s.a. (przywołaną przez skarżącego kasacyjnie) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie NSA, związanie oceną prawną (o którym mowa w art. 153 p.p.s.a.) powinno być rozumiane jako wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie, co oznacza zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego zastosowanie danej normy przez organ, który wydał ten akt, zostało uznane za błędne. Przedmiotem takiej oceny mogą być zarówno przepisy prawa materialnego, jak i postępowania (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 2003/14; a także: M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz, Komentarz do art. 153, w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2023, s. 822).
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji, wbrew nakazowi wynikającemu z art. 153 p.p.s.a., nie dokonuje wiążącej oceny prawnej przepisów mających zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Formułując bowiem zalecenie zbadania terminu wymagalności obowiązku wykonania szczepienia ochronnego oraz przeprowadzenia oceny, czy i jaki w nowym stanie prawnym wyznaczony został termin maksymalny wykonania obowiązku zaszczepienia, Sąd I instancji jednocześnie, w treści uzasadnienia nie wskazuje konkretnych przepisów, na podstawie których, jego zdaniem, organ powinien ustalić termin wymagalności obowiązku wykonania szczepienia ochronnego. W tym zakresie zaleca jedynie, iż organ I instancji zobowiązany będzie "uwzględnić zmiany prawne, do jakich doszło", nie wskazując jednakże o jakie zmiany prawne chodzi.
Tymczasem, jak słusznie wskazał autor skargi kasacyjnej oraz jak ustalił na postawie akt sprawy NSA w niniejszym składzie, z treści obu zaskarżonych postanowień (PPIS w Rawiczu z 8 stycznia 2024 r. i WPWIS w Poznaniu z 15 lutego 2024 r.) wynika, iż ocena wymagalności obowiązku poddania małoletniego T.W. określonym szczepieniom ochronnym została dokonana na podstawie obowiązujących w dacie wydania postanowienia aktualnych przepisów prawa, tj. m.in. na podstawie § 3 ust. 1 i 2 oraz załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077 ze zm.), który określa schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży ze względu na wiek, w którym powstaje obowiązek szczepienia, liczbę dawek oraz termin wykonania. Organy obu instancji wielokrotnie w swoich postanowieniach odwołują się do wyżej wskazanej regulacji prawnej, w tym wprost wskazują, iż przedmiotowe rozporządzenie wydane zostało właśnie na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. SK 81/19 i ma zastosowanie w sprawie.
Oceniając powyższe zalecenie Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie, wskazuje, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z.ch. osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Szczepienie ochronne, zgodnie z art. 2 pkt 26 ww. ustawy, oznacza podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 1 u.z.z.z.ch., ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2024 r. poz. 581), o czym stanowi art. 5 ust. 2 u.z.z.z.ch. Realizację obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym konkretyzują przepisy Rozdziału 4 u.z.z.z.ch. (art.17-21f) regulującego szczepienia ochronne. Przy czym o możliwości przeprowadzenia szczepienia każdorazowo decyduje lekarz przeprowadzający kontrolne badanie kwalifikacyjne. Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Powyższe potwierdza także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. akt V KK 306/15 (LEX nr 1963649), w którym stwierdza się, że obowiązek rodziców poddania dziecka szczepieniom jest w Polsce obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia dziecka.
Ponadto należy zauważyć, iż zarówno przed jak i po wydaniu przez TK wyroku z dnia 9 maja 2023 r. SK 81/19, prawodawca nie posługiwał się i nie posługuje nadal konkretnym terminem (datą) jako przesłanką wymagalności obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, lecz przyjmuje, że ten obowiązek będzie realizowany w okresie jego aktualności/wymagalności, w ustawowo określonym trybie oraz z poszanowaniem zaleceń określanych Programem Szczepień Ochronnych na dany rok. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika więc z mocy przepisów ustawowych, który egzekwowany jest bez konieczności wydawania w tym przedmiocie jakiegokolwiek aktu administracyjnego, tj. decyzji czy postanowienia. Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (zob. także wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11). Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie wywołuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu (wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r., II OSK 745/12). Opisana wyżej natura prawna wymagalności obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym ujawniła się także w rozpatrywanej sprawie - w zaistniałym braku wymagalności (wygaśnięciu wymagalności) obowiązku szczepienia małoletniego syna skarżącego przeciwko haemophilus influenzae typu B oraz streptococcus pneumoniae, które zostało potwierdzone w kontrolowanych postanowieniach organów obu instancji. Organy te słusznie potwierdziły, że "zgodnie § 3 ust. 1 pkt 2 lit. a i lit. b rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. 2023 r., poz. 2077), obowiązek szczepień przeciwko tym chorobom dotyczy dzieci od ukończenia 6 tygodnia życia do ukończenia 5 roku życia. Obecnie małoletni syn skarżącego ma ukończony 5 rok życia. Minął zatem okres, w którym obowiązek szczepień przeciwko Haemophilus influenzae typu B i Streptococcus pneumoniae winien być wykonany.
Powyższa argumentacja w zakresie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., finalnie uznająca ten zarzut za słuszny, odnosi się także do oceny dwóch pozostałych sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania (pkt 1 i 3 petitum skargi kasacyjnej). Istotnie, w kontrolowanym wyroku Sąd I instancji w ogóle nie uwzględnia faktu, iż w zaskarżanych postanowieniach organy obu instancji zastosowały przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077 ze zm.), w związku z tym należy uznać za słuszny zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. polegający na oparciu zaskarżonego orzeczenia na własnych ustaleniach Sądu I instancji nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy.
Uwzględniając powyższe, za uzasadniony należy uznać także zarzut sformułowany w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej – naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 17 ust. 10 i 11 u.z.z.z.ch. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia organu II instancji (WPWIS) oraz postanowienia organu I instancji (PPIS w Rawiczu). Sąd I instancji uwzględnił bowiem skargę i uchylił postanowienia organów obu instancji, wskazując, iż "w kontekście wyroku TK z 9 maja 2023 r. o sygn. akt SK81/19 naruszono art. 17 ust. 10 i 11 u.z.z.z.ch. w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych i komunikatem GIS zawierającym Program Szczepień Ochronnych".
Należy w tym względzie zgodzić się autorem skargi kasacyjnej, że organy obu instancji nie mogły naruszyć wskazanych przez WSA w Poznaniu przepisów, albowiem - wbrew twierdzeniom Sądu I instancji - organy nie stosowały tych przepisów wydając zaskarżone rozstrzygnięcia. Treść zaskarżonych postanowień obu instancji dowodzi, iż ocena wymagalności obowiązku poddania małoletniego syna skarżącego określonym szczepieniom ochronnym została dokonana na podstawie obowiązujących w dacie wydania postanowień aktualnych przepisów prawa, tj. m.in. na podstawie § 3 ust. 1 i 2 oraz załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077 ze zm.), który określa schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży ze względu na wiek, w którym powstaje obowiązek szczepienia, liczbę dawek oraz termin wykonania. Organy obu instancji, wydając postanowienia z 8 stycznia 2024 r. i 15 lutego 2024 r. nie mogły w związku powyższym, jak sugeruje Sąd I instancji, naruszyć § 5 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. 2022 r, poz. 2172), gdyż rozporządzenie to utraciło moc z dniem 1 października 2023 r. Działanie organów obu instancji było więc w rozpatrywanej sprawie w pełni zgodne z zasadą legalizmu wyrażoną w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji ma nakaz stosowania prawa obowiązującego w dniu orzekania, chyba że ustawa odrębna stanowi inaczej (zob. wyrok NSA z dnia 18 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 1443/14).
Ponadto należy zauważyć, iż organy obu instancji nie mogły naruszyć art. 17 ust. 10 u.z.z.z.ch., gdyż przepis ten zawiera delegację ustawową dla Ministra Zdrowia do wydania rozporządzenia w określonym zakresie i jako taki nie jest stosowany przez organy. Uwaga ta dotyczy również zarzutu Sądu I instancji naruszenia przez organy art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch., gdyż przepis ten ma również charakter delegacyjny, ustanawiający delegację dla Głównego Inspektora Sanitarnego do ogłoszenia w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Programu Szczepień Ochronnych na dany rok.
Analiza zaskarżonego wyroku Sądu I instancji wskazuje, iż w sposób istotny za jego uchyleniem przemawia również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Autor skargi kasacyjnej formułuje w tym zakresie zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 17 ust. 10 i 11 u.z.z.z.ch. w zw. z § 5 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. 2022 r., poz. 2172) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i bezzasadne zarzucenie organom obu instancji dokonania błędu subsumcji i zastosowania wskazanych przepisów w przedmiotowej sprawie, podczas gdy z akt sprawy wprost wynika, iż organy tych przepisów nie stosowały. Uzasadnienie powyższego zarzutu skarżący kasacyjny uszczegółowił pismem procesowym z dnia 2 czerwca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie uznaje za słuszną zawartą w nim argumentację nawiązującą do istoty skutków prawnych wyroku TK wyroku TK z 9 maja 2023 r. o sygn. akt SK 81/19.
W uzasadnieniu kontrolowanego wyroku Sąd I instancji stwierdził, że skarga podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżone postanowienie i postanowienie organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa materialnego tj. art. 17 ust. 10 i 11 ustawy w zw. z § 5 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r. i komunikatem GIS zawierającym Program Szczepień Ochronnych.
Ponownie należy podkreślić, iż wskazana przez Sąd I instancji przesłanka naruszenia przez organy obu instancji w rozpatrywanej sprawie powyższych przepisów jest nieuzasadniona z dwóch następujących względów. Po pierwsze postanowienia organów obu instancji (PPIS w Rawiczu i WPWIS w Poznaniu) zostały wydane prawidłowo na podstawie obowiązujących w dacie wydania postanowienia aktualnych przepisów prawa, tj. m.in. na podstawie § 3 ust. 1 i 2 oraz załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077 ze zm.), który określa schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży ze względu na wiek, w którym powstaje obowiązek szczepienia, liczbę dawek oraz termin wykonania. Po drugie zaś postanowienia organów obu instancji (PPIS w Rawiczu i WPWIS w Poznaniu) zostały wydane odpowiednio: 8 stycznia 2024 r. i 15 lutego 2024 r., a więc w okresie, w którym nie obowiązywało już (przywoływane przez Sąd I instancji) rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. 2022 r., poz. 2172). Z dniem 1 października 2023 r. zostało ono zastąpione rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077 ze zm.), które to rozporządzenie organy obu instancji, kierując się zasadą legalizmu (art. 6 k.p.a.) słusznie zastosowały.
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie jest więc słuszny. Sąd I instancji bezpodstawnie zarzucił bowiem organom obu instancji popełnienie błędu subsumcji ustalonego stanu faktycznego do określonych norm prawa materialnego. Autor skargi kasacyjnej w sposób przekonywujący uzasadnił dlaczego wskazywane przez Sąd I instancji przepisy prawa materialnego (w tym rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych) nie miały zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
Ponadto, uwzględniając przeprowadzoną przez Sąd I instancji w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku obszerną analizę wyroku TK z 9 maja 2023 r. o sygn. akt SK81/19, należy podkreślić, iż wspomniany wyrok TK nie zmienia zapatrywania na niniejszą sprawę w zakresie postawionego przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym zarzutu "braku wymagalności obowiązku szczepień" oraz w zakresie sformułowanego przez Sąd I instancji zalecenia ustalenia terminu wykonalności obowiązku wykonania szczepienia ochronnego. Jak wspomniano wcześniej, zarówno przed jak i po wydaniu przez TK wyroku z dnia 9 maja 2023 r. SK 81/19, prawodawca nie posługiwał się i nie posługuje się nadal konkretnym terminem (datą) jako przesłanką wymagalności obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, lecz przyjmuje, że ten obowiązek będzie realizowany w okresie jego aktualności/wymagalności, w ustawowo określonym trybie oraz z poszanowaniem zaleceń określanych Programem Szczepień Ochronnych na dany rok. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika więc z mocy przepisów ustawowych, który egzekwowany jest bez konieczności wydawania w tym przedmiocie jakiegokolwiek aktu administracyjnego, tj. decyzji czy postanowienia. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie wywołuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu (zob. wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r., II OSK 745/12).
Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podkreśla, że przedmiotowy wyrok TK z 9 maja 2023 r. o sygn. akt SK 81/19 nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym czy też do zasad ustalania terminu wymagalności tego obowiązku, lecz jedynie do formy prawnej określania tego terminu oraz liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych – którą to formą powinno być rozporządzenie ministra właściwego do spraw zdrowia, nie zaś komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego. Pomimo, iż TK stwierdził niezgodność art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. we wskazanym zakresie, to jednak w żaden sposób nie zakwestionował wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych.
Uwzględniając powyższe, a także przedstawioną poniżej właściwą interpretację wyroków zakresowych TK z tzw. klauzulą odraczającą, bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy pozostaje fakt, iż tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym został wystawiony 20 października 2022 r. (a więc przed wydaniem wyroku TK o sygn. akt SK 81/19), zaś grzywna została nałożona 21 listopada 2023 r. (a więc po upływie okresu odroczenia skutku derogacyjnego powyższego wyroku TK).
Należy podkreślić, iż zgodnie z obecną, utrwaloną już linią orzeczniczą NSA, na ocenę legalności postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, a także postanowień rozpatrujących zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie mógł mieć wpływu fakt wejścia w życie (w dniu 13 listopada 2023 r.) wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19 (zob. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2025 r., sygn. akt II GSK 2521/21).
Naczelny Sąd Administracyjny przypomina, że jakkolwiek początkowo jego orzeczenia, wydawane po dniu wejścia w życie wyroku TK z 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19, na tle tożsamych spraw związanych z kontrolą legalności postanowień wydawanych w ramach postępowań egzekucyjnych dotyczących przymusowego wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wszczętych przed tym dniem (13 listopada 2023 r.), bazowały na przyjęciu stanowiska odmiennego od wyżej zaprezentowanego (zob. np. wyroki NSA z 18 grudnia 2023 r. sygn. akt II GSK 1709/23; 19 marca 2024 r. sygn. akt II GSK 29/21; 11 kwietnia 2024 r. sygn. akt II GSK 219/21, II GSK 152/21 i II GSK 2340/23), to jednak już od września 2024 r. linia orzecznicza w tym zakresie została zmieniona w kierunku odpowiadającym poglądowi przyjętemu w niniejszym wyroku, z odwołaniem się do nieco odmiennej argumentacji (zob. m.in. wyroki NSA z: 17 września 2024 r., sygn. akt II GSK 721/24; 20 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 1077/24; 5 grudnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1446/24; 10 grudnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1273/24; 20 lutego 2025 r., sygn. akt II GSK 1381/24, 18 lutego 2025 r., sygn. akt II GSK 1372/24, 5 czerwca 2025 r., sygn. akt II GSK 2240/24, II GSK 2292/24, II GSK 2326/24, II GSK 2521/21). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela argumenty wyrażone w uzasadnieniach tych wyroków, uznając, że są one aktualne również w kontrolowanej sprawie.
Trybunał Konstytucyjny w przywołanym powyżej wyroku nie zakwestionował obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadku zastosowania klauzuli odraczającej akt normatywny wskazany w orzeczeniu TK pozostaje częścią systemu prawa i w związku z tym ma być zasadniczo, stosowany, tak jak każdy obowiązujący akt prawny aż do upływu okresu odroczenia skutku derogacyjnego.
Z powyższą interpretacją tzw. klauzuli odroczenia, którą NSA w niniejszym składzie uznaje za słuszną, zgadza się również doktryna prawa konstytucyjnego. Podkreśla się w niej, że: "utrata mocy obowiązującej jako stan kształtujący nowy stan prawny nie może zakładać, nawet jeśli to dotyczy przepisu niekonstytucyjnego, że tracą automatycznie swoją podstawę wcześniej ukształtowane na ich podstawie stany prawne. (...) Konstytucja zdaje się więc nie pozostawiać wątpliwości, że utrata mocy obowiązującej przepisu nie mogła nastąpić wcześniej tj. przed wejściem wyroku w życie, w przeciwnym wypadku nie miałoby też żadnego sensu upoważnienie zawarte w samej normie art. 190 ust. 3 do określenia innego terminu utraty mocy obowiązującej. (...) Ustawodawca zakłada więc ewidentnie, że w systemie pozostaną trwałe konsekwencje prawne (prawomocne rozstrzygnięcia, które nie mogą być podważane ze względu na upływ terminu) wywołane przez przepisy, które jako niekonstytucyjne utraciły swoją moc obowiązującą. Poszerzanie retroaktywności poza granice określone w samej Konstytucji byłoby naruszaniem istotnej dyrektywy wykładni, zgodnie z którą exceptiones non sunt extendendae. (...) Na poziomie wykładni funkcjonalnej (a mówiąc wprost ogólnej racjonalności systemowej) byłoby bardzo trudno uzasadnić retroaktywny skutek rozstrzygnięć w pewnych co najmniej sytuacjach, skoro mógłby on powodować paraliż instytucji państwa prawa.(...) Nie da się wywieść, że utrata mocy obowiązującej przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją stanowi ostateczne i definitywne jego wyeliminowanie z porządku prawnego. (M. Safjan, Skutki prawne orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, "Państwo i Prawo" 2003, nr 3, s. 6, 13-14).
Ponadto, należy zauważyć, iż przedmiotowy wyrok TK z 9 maja 2023 r. o sygn. akt SK 81/19 należy do grupy wyroków TK tzw. negatoryjnych, zakresowych z klauzulą odroczenia. Są to orzeczenia, w sentencji których TK stwierdza niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego stosowania oraz odracza skutek derogacyjny swojego wyroku. W przypadku wyroku TK o sygn. akt SK 81/19 jego zakres dotyczy jedynie formy prawnej aktu ustalającego termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych oraz liczbę dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, i tylko w takim zakresie wyrok ten ma moc wiążącą z uwzględnieniem prawidłowo interpretowanej (jak powyżej) klauzuli derogacyjnej.
W doktrynie prawa konstytucyjnego wskazuje się, że wyroki zakresowe mają pewne wady. "Rozszczepianie regulacji prawnej w drodze orzeczenia niekonstytucyjności na część zgodną i niezgodną z konstytucją narusza jej konstrukcję całościową i może jej nadać taki kształt, który jest całkowicie nieadekwatny do intencji prawodawcy. (...) Praktyka sądowa potwierdza te słabe strony wyroków zakresowych, ponieważ niekiedy są trudności z respektowaniem ich w orzecznictwie sądowym." (T. Woś, Wyroki interpretacyjne i zakresowe w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Studia Iuridica Lublinensia vol. XXV, 3, 2016, s. 6-9; zob. także: Z. Czeszejko-Sochacki, Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego: pojęcie, klasyfikacja i skutki prawne, ,,Państwo i Prawo" 2000, z. 12, s. 17). Trudności te wystąpiły również w przypadku przedmiotowego wyroku TK z 9 maja 2023 r. o sygn. akt SK 81/19, co ujawniło się także w kontrolowanym wyroku Sądu I instancji.
Prawidłowo więc, w rozpatrywanej sprawie, organy obu instancji w wydanych postanowieniach stwierdziły, że "termin wykonania obowiązku został przekroczony przez stronę, która do dnia wydania postanowienia nie wykonała go. Każde szczepienie określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia z 27 września 2023 r. ma swój własny harmonogram realizacji, tj. liczbę dawek, wiek dziecka i termin wykonania. Obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostanie wykonane w terminie określonym w obowiązującym schemacie."
W tych okolicznościach, ponieważ na uwzględnienie zasługiwały podniesione w skardze kasacyjnej, zarówno zarzuty naruszenia prawa procesowego oraz zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, NSA uchylił zaskarżony wyrok. Wobec tego, że istota sprawy została należycie wyjaśniona, Sąd II instancji rozpoznał skargę orzekając o jej oddaleniu na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a.
Jednocześnie uwzględniając okoliczności sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.