II GSK 2799/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-07-10
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo energetycznekoncesjaodnawialne źródła energiibezczynność organupostępowanie administracyjneNSAWSAskarga kasacyjnauzupełnienie wniosku

Podsumowanie

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Prezesa URE, potwierdzając, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o koncesję na wytwarzanie energii elektrycznej z powodu niepowiązania wezwania do uzupełnienia braków z przepisami prawa.

Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE) w sprawie wniosku o koncesję na wytwarzanie energii elektrycznej. Sąd pierwszej instancji stwierdził bezczynność organu, wskazując na brak powiązania wezwania do uzupełnienia braków wniosku z konkretnymi przepisami prawa. Prezes URE złożył skargę kasacyjną, zarzucając błąd w zastosowaniu przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, potwierdzając stanowisko WSA, że organ miał obowiązek powiązać żądane dokumenty z ustawowymi warunkami, a brak takiego powiązania uzasadniał stwierdzenie bezczynności.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) dotyczyła skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie. WSA stwierdził bezczynność Prezesa URE w rozpoznaniu wniosku spółki A. Sp. z o.o. o udzielenie koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej w instalacji odnawialnego źródła energii. Sąd pierwszej instancji uznał, że organ dopuścił się bezczynności, ponieważ nie powiązał wezwania do uzupełnienia braków wniosku z konkretnymi przepisami prawa energetycznego, co uniemożliwiło weryfikację prawidłowości pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Prezes URE w skardze kasacyjnej zarzucił WSA naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 149 p.p.s.a. w zw. z art. 35 Prawa energetycznego, twierdząc, że brak wskazania podstawy prawnej żądanych dokumentów nie miał znaczenia dla oceny bezczynności oraz że WSA błędnie zobowiązał organ do rozpoznania wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że WSA miał rację, wskazując na obowiązek organu do powiązania żądanych dokumentów i informacji z konkretnymi warunkami ustawowymi. NSA potwierdził, że art. 35 ust. 2a i 2b Prawa energetycznego należy wykładać ściśle, a pozostawienie wniosku bez rozpoznania jest dopuszczalne tylko w przypadku rzeczywistego niespełnienia wymogów formalnych wynikających z ustawy. Sąd zaznaczył, że organ nie może rozszerzać powodów pozostawienia wniosku bez rozpoznania o nowe elementy, niewskazane wcześniej w wezwaniu. NSA oddalił również zarzut dotyczący zobowiązania do rozpoznania wniosku, wyjaśniając, że WSA jedynie zobowiązał organ do ponownego zbadania wniosku w kontekście uprzedniego ustalenia ustawowych wymogów formalnych, a nie nakazał merytorycznego załatwienia sprawy w określony sposób.

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ ma obowiązek powiązać żądanie przedstawienia przez wnioskodawcę określonych dokumentów i informacji z ustawowymi warunkami, do wykazania których może zobowiązać stronę.

Uzasadnienie

NSA potwierdził stanowisko WSA, że brak powiązania wezwania do uzupełnienia braków wniosku z konkretnymi przepisami ustawy energetycznej uniemożliwia prawidłową ocenę pozostawienia wniosku bez rozpoznania i stanowi podstawę do stwierdzenia bezczynności organu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1 i 3 i § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy stwierdzenia bezczynności organu i zobowiązania do jej ustania.

P.e. art. 35 § ust. 1

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne

Określa warunki wniosku o udzielenie koncesji.

P.e. art. 35 § ust. 2a

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne

Reguluje wezwanie do uzupełnienia wniosku koncesyjnego.

P.e. art. 35 § ust. 2b

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne

Określa skutki braku uzupełnienia wniosku koncesyjnego.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy związania sądów wykładnią prawa.

P.e. art. 33 § ust. 1

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne

Wpływa na zakres wniosku i wymaganych dokumentów.

P.e. art. 33 § ust. 3

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne

Określa negatywne przesłanki wydania koncesji.

P.e. art. 35a

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne

Umożliwia organowi sprawdzenie faktów podanych we wniosku (wprowadzony po dacie zdarzeń).

k.p.a. art. 64 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Analogiczny przepis dotyczący braków formalnych podania.

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania o kosztach.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania o kosztach.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c

Podstawa ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obowiązek organu do powiązania wezwania do uzupełnienia braków wniosku z konkretnymi przepisami prawa energetycznego. Niewystarczające uzasadnienie pisma pozostawiającego wniosek bez rozpoznania. Możliwość uwzględnienia przez organ uzupełnienia braków wniosku po terminie, ale przed wydaniem decyzji o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.

Odrzucone argumenty

Brak znaczenia wskazania podstawy prawnej żądanych informacji/dokumentów dla oceny bezczynności organu. Brak podstaw do zobowiązania organu do rozpoznania wniosku, jeśli uzupełnienie było nieprawidłowe.

Godne uwagi sformułowania

organ ma obowiązek powiązania żądania przedstawienia przez wnioskodawcę określonych dokumentów/informacji z ustawowymi warunkami termin wyznaczony przez organ na uzupełnienie braków ma charakter w istocie instrukcyjny a nie materialnoprawny brak odniesienia się do ustawowej podstawy nałożonych obowiązków (...) uniemożliwia zbadanie prawidłowości pozostawienia wniosku spółki bez rozpoznania

Skład orzekający

Dorota Dąbek

przewodniczący sprawozdawca

Wojciech Maciejko

sędzia

Krzysztof Dziedzic

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa energetycznego dotyczących uzupełniania wniosków koncesyjnych i bezczynności organów administracji."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji wprowadzającej art. 35a P.e., choć zasady ogólne pozostają aktualne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania administracyjnego – prawidłowego wzywania do uzupełnienia braków wniosku i konsekwencji bezczynności organu, co jest kluczowe dla przedsiębiorców ubiegających się o koncesje.

Czy organ może odrzucić wniosek o koncesję, bo nie podał podstawy prawnej wezwania? NSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 240 PLN

Sektor

energetyka

Lexedit — asystent AI dla prawników

Analizuj umowy, identyfikuj ryzyka i edytuj dokumenty z pomocą AI. Wrażliwe dane są anonimizowane zanim opuszczą Twój komputer.

Analiza umów

Ryzyka, klauzule i rekomendacje w trybie śledzenia zmian

Pełna anonimizacja

Dane osobowe usuwane lokalnie przed wysyłką do AI

Bezpieczeństwo danych

Szyfrowanie, brak trenowania modeli na Twoich dokumentach

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II GSK 2799/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Dziedzic
Wojciech Maciejko
Symbol z opisem
608  Energetyka i atomistyka
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VI SAB/Wa 26/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-06-20
Skarżony organ
Minister Gospodarki
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 266
art. 35 ust. 2a i ust. 2b
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Wojciech Maciejko Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2024 r. sygn. akt VI SAB/Wa 26/24 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. we W. na bezczynność Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej w instalacji odnawialnego źródła energii 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na rzecz A. Sp. z o.o. we W. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I
Pismem z 19 grudnia 2019 r. A. Sp. z o. o. we W. (poprzednio: B. Sp. z o.o. z w W.; dalej: spółka, skarżąca) złożyła do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (dalej: Prezes URE, organ) wniosek o udzielenie koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej w instalacji odnawialnego źródła energii – elektrowni wiatrowej o mocy zainstalowanej 1,5 MW położonego na nieruchomości stanowiącej część działki gruntu numer [...], obręb K., gmina K., powiat k., województwo [...].
Pismem z 12 lutego 2020 r. organ wezwał spółkę do uzupełnienia wniosku poprzez przesłanie odpowiednich dokumentów i informacji, w terminie 30 dni od daty otrzymania pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Zawiadomieniem z 19 grudnia 2023 r. na podstawie art. 35 ust. 2b ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 1385 ze zm.; dalej: P.e., Prawo energetyczne) Prezes URE powiadomił spółkę o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku w sprawie udzielenia koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej w odnawialnym źródle energii z uwagi na niedołączenie przez spółkę do wniosku wszystkich wymaganych dokumentów i informacji koniecznych do udzielenia koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej, na podstawie art. 35 ust 2a i 2b Prawa energetycznego.
Pismem z 25 stycznia 2024 r. skarżąca złożyła ponaglenie w związku z bezczynnością Prezesa URE wskazując, że organ pozostawił wniosek spółki bez rozpoznania, pomimo występowania ustawowych przesłanek do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, nie rozpoznał wniosków z 31 marca 2020 r. oraz 29 maja 2020r. o zawieszenie postępowania oraz nie przekazał sprawy do rozstrzygnięcia właściwemu miejscowo oddziałowi terenowemu organu przed skierowaniem zawiadomienia do wnioskodawcy, pomimo poinformowania organu pismem z 14 i 27 listopada 2023 r. o zmianie siedziby spółki na W. W związku z powyższym skarżąca wniosła o wskazanie, że organ dopuścił się bezczynności, wskazanie, iż miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 35 ust. 2b P.e.) oraz niezwłoczne załatwienie sprawy poprzez merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku zgodnie z jego treścią, przez właściwy miejscowo oddział terenowy organu, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia wydania postanowienia.
II
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 czerwca 2024 r. o sygn. akt VI SAB/Wa 26/24, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.):
1. stwierdził, że Prezes Urzędu Regulacji Energetyki dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z 19 grudnia 2019 r. o udzielenie koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej w instalacji odnawialnego źródła energii – elektrowni wiatrowej o mocy zainstalowanej 1,5 MW, położonego na nieruchomości stanowiącej część działki gruntu numer [...], obręb K., gmina K., powiat k., województwo [...];
2. stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;
3. zobowiązał Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki do rozpoznania wniosku z 19 grudnia 2019 r. o udzielenie koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej w instalacji odnawialnego źródła energii – elektrowni wiatrowej o mocy zainstalowanej 1,5 MW, położonego na nieruchomości stanowiącej część działki gruntu numer [...], obręb K., gmina K., powiat k., województwo [...], w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi;
4. zasądził od Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na rzecz skarżącej A. Sp. z o. o. we W. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał na szczególną regulację w zakresie warunków wniosku o udzielenie koncesji zawartą w Prawie energetycznym, gdzie kluczowe znaczenie ma – w ocenie Sądu – powiązanie żądania przedstawienia przez wnioskodawcę określonych dokumentów i informacji wynikających z wezwania z ustawowymi warunkami, do wykazania których może zobowiązać organ w związku ze złożeniem wniosku o udzielenie koncesji. Zdaniem Sądu konsekwencją tego jest obowiązek organu do odniesienia stwierdzonych braków wniosku o udzielenie koncesji do konkretnych warunków ustawowych, a nie jak wskazano w odpowiedzi na skargę, do warunków wynikających z wezwania. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie organ nie odniósł się w opisany sposób do warunków ustawowych. Sąd podkreślił, iż wspomniane odniesienie jest konieczne do oceny czy wymagania organu zawarte w wezwaniu mają osadzenie w prawie oraz czy nie są nadmierne. W ocenie Sądu art. 35 ust. 2b P.e. nie może być wykładany szeroko i zamykać stronie możliwości rozpatrzenia jej sprawy w sposób merytoryczny z uwagi na stawiane jej przez organ wymagania w zakresie sposobu wykazania okoliczności stwierdzonych w podaniu.
Sąd zauważył, że do bezczynności organu dochodzi nie tylko w przypadku, gdy mimo upływu terminu sprawa nie jest załatwiona, ale również w przypadkach, gdy organ odmawia jej rozpoznania lub załatwienia, bo mylnie sądzi, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem aktu administracyjnego. Tym samym organ prowadzący postępowanie, który pozostawia podanie bez rozpoznania, mimo że nie zachodziły przesłanki pozostawienia wniosku bez rozpoznania, pozostaje w bezczynności. W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji wskazał, że wobec nieprawidłowości organu polegających na braku ustawowego odniesienia nałożonych na stronę w wezwaniu obowiązków dokumentacyjno-informacyjnych oraz niewskazania w piśmie z 19 grudnia 2023 r. konkretnych dokumentów/informacji, których nieprzedłożenie przez spółkę uprawniało organ do zastosowania art. 35 ust. 2b P.e., Sąd nie miał możliwości zweryfikowania prawidłowości pozostawienia wniosku spółki bez rozpoznania. Ponadto Sąd stwierdził, że bezczynność Prezesa URE nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na to, iż była ona konsekwencją błędnej interpretacji i nieprawidłowego zastosowania art. 35 ust. 2a i 2b P.e., a nie celowego - nacechowanego złą wolą - działania tego organu.
III
Prezes URE złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Jednocześnie organ oświadczył, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 35 ust. 1 i 2a P.e. w zw. z art. 35 ust. 2b P.e. poprzez:
– niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że upatrywaniu bezczynności można doszukiwać się w tym, iż zdaniem Sądu koniecznym było ustawowe odniesienie się przez Prezesa URE do nałożonych na stronę obowiązków, co w konsekwencji spowodowało brak możliwości skontrolowania w niniejszej sprawie przez Sąd prawidłowości zastosowania przez organ przepisów o pozostawieniu żądania strony bez rozpoznania i weryfikacji, czy nie doszło do nadużycia instytucji odmowy przeprowadzenia postępowania jurysdykcyjnego, w sytuacji gdy prawidłowe zastosowanie przedmiotowych przepisów powinno prowadzić do wniosku, że brak wskazania podstawy prawnej żądnych informacji/dokumentów nie miał znaczenia w ocenie tego, czy doszło do bezczynności. Do zbadania tego czy informacje/dokumenty, których przedstawienia od skarżącej żądał organ miały ustawowe odniesienie, nie jest koniecznym wskazanie ich podstawy prawnej, bowiem albo faktycznie uzasadnionym było ich żądanie, albo nie;
– brak odniesienia przez Sąd pierwszej instancji, że żądane przez organ od skarżącej informacje/dokumenty, mają swoje ustawowe odniesienie chociażby w art. 33 P.e.;
2) art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 35 ust. 2b P.e. poprzez niewłaściwe zastosowanie i zobowiązanie Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki do rozpoznania wniosku z 19 grudnia 2019 r. o udzielenie koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej w instalacji odnawialnego źródła energii – w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, w sytuacji gdy (przy podkreśleniu, że w przedmiotowym stanie faktycznym organ nie pozostawał w bezczynności, w tym bezczynności nie można wywodzić z tego, że organ nie podał podstawy prawnej żądanych informacji i dokumentów), nie ma podstaw, aby zobowiązać Prezesa URE do rozpoznania wniosku, bowiem gdy przy przyjęciu stanu uzupełnienia wniosku na dzień 30 sierpnia 2023 r. podtrzymane zostanie stanowisko o nieprawidłowym uzupełnieniu wniosku, to przecież nie ma podstaw do jego rozpoznania; w tym nie ma podstaw do określenia przez Sąd w jaki sposób powinna być załatwiona sprawa.
IV
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła spółka, wnosząc o jej oddalenie, zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych oraz niezwłoczne rozpoznanie sprawy. Pismem z 16 grudnia 2024 r. spółka wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o niezwłoczne rozpoznanie sprawy.
V
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. który przewiduje, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, tj. sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. W niniejszej sprawie nie zachodzi nieważność postępowania przeprowadzonego przez WSA.
Przechodząc do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że problem prawny objęty zarzutami skargi kasacyjnej w zbliżonym stanie faktycznym był już przedmiotem rozstrzygnięć Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w wyrokach z 1 kwietnia 2025 r., sygn. akt II GSK 2802/24, II GSK 2801/24, II GSK 2770/214, II GSK 2800/24, II GSK 2798/24 (dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela zasadnicze argumenty wyrażone w uzasadnieniach tych wyroków, uznając je za aktualne również w niniejszej sprawie.
Rację ma Sąd pierwszej instancji, że pozostawienie podania bez rozpoznania może być przez stronę zwalczane skargą na bezczynność (por. odnoszącą się do art. 64 § 2 k.p.a. uchwałę składu 7 sędziów NSA z 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13).
Przechodząc zaś do analizy wskazanych w zarzutach kasacyjnych przepisów art. 35 ust. 2a i 2b P.e. należy uznać, że ustawodawca wyraźnie powiązał obowiązek uzupełnienia wniosku koncesyjnego wyłącznie z istniejącymi w nim brakami formalnymi, materializującymi się w niezawarciu we wniosku koncesyjnym wszystkich wymaganych ustawą informacji lub dokumentów.
Art. 35 ust. 2a P.e. w przyjętym przez WSA i niezakwestionowanym skargą kasacyjną brzmieniu z daty wezwania do uzupełnienia braków wniosku koncesyjnego przewidywał, że w przypadku, gdy wniosek o udzielenie koncesji nie zawiera wszystkich wymaganych ustawą informacji lub dokumentów, Prezes URE niezwłocznie wzywa wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia wezwania. Z kolei art. 35 ust. 2b P.e. reguluje skutki braku działania strony wskazując, że wniosek o udzielenie lub zmianę koncesji ("zmiana koncesji" wprowadzona została do tego przepisu prawa od 3 lipca 2021 r.) nieuzupełniony w wyznaczonym terminie w sposób spełniający wszystkie wymagane ustawą warunki pozostawia się bez rozpoznania.
Rację ma WSA twierdząc, że zasadnicze, choć nie wyłączne, warunki wniosku koncesyjnego zawiera art. 35 P.e. (zwłaszcza ustęp 1). Nie był to jednak jedyny przepis określający wymagania i warunki udzielenia koncesji przez Prezesa URE, gdyż jak słusznie wskazuje Sąd pierwszej instancji, wpływ na zakres wniosku i wymaganych dokumentów/informacji ma także art. 33 ust. 1 P.e., co w zestawieniu z negatywnymi przesłankami wydania koncesji określonymi w art. 33 ust. 3 P.e. pozwala przyjąć, że każdorazowo zakres wniosku i wymaganych dokumentów może być różny, zależny przede wszystkim od rodzaju działalności koncesjonowanej w dziedzinie energetyki (np. wytwarzanie paliw, obrót nimi, wytwarzanie energii elektrycznej, magazynowanie energii, itd.).
W konsekwencji zasadnie WSA uznał, że organ wzywając do uzupełnienia braków wniosku koncesyjnego miał obowiązek powiązania żądania przedstawienia przez wnioskodawcę określonych dokumentów/informacji z ustawowymi warunkami, do wykazania których może zobowiązać stronę wnioskującą o udzielenie koncesji. Błędne jest natomiast stwierdzenie organu wyrażone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że art. 35 ust. 2a i 2b P.e. nie nakładają obowiązku wskazania podstawy prawnej dokumentów/informacji, do przedstawienia których wzywa wnioskodawcę. Przeciwnie, skoro w art. 35 ust. 2a P.e. (w brzmieniu stosowanym w sprawie), mowa jest o zawarciu we wniosku "wszystkich wymaganych ustawą informacji lub dokumentów", zaś sam przepis, w powiązaniu z art. 35 ust. 2b P.e. odsyła wyłącznie do wymogów ustawowych, to organ ma obowiązek wymogi te wyraźnie wskazać. Art. 35 ust. 2a P.e. umożliwia usunięcie braków formalnych wniosku koncesyjnego, tak aby można było przejść do jego merytorycznej analizy, co zdaje się pomijać organ. Art. 35 ust. 2a i 2b P.e. należy wykładać ściśle, ograniczając możliwość formalnego pozostawienia wniosku bez rozpoznania do sytuacji rzeczywistego niespełnienia wymogów formalnych wynikających z ustawy. W odniesieniu do analogicznej treści art. 64 § 2 k.p.a. podkreśla się bowiem w orzecznictwie, że brakami podania są tylko takie braki, które uniemożliwiają nadanie mu biegu, gdyż wezwanie do usunięcia braków nie może zmierzać do merytorycznej oceny wniosku (podania) oraz jego załączników, a w konsekwencji odnosić się do okoliczności, które organ administracji - przed którym inicjowane jest postępowanie - uznaje za istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, albowiem ustalenia faktyczne determinujące wydanie decyzji o określonej treści są przeprowadzane na etapie postępowania wyjaśniającego w sprawie (m.in. wyrok NSA z 6 sierpnia 2024 r., sygn. akt II GSK 2115/23). W przypadku zaś, gdyby w toku badania merytorycznej zawartości wniosku zostało ustalone, że wnioskodawca nie spełni wymaganych warunków udzielenia koncesji, zastosowanie znajdowałby art. 35 ust. 3 P.e. nakazujący Prezesowi URE odmowę udzielenia koncesji, gdy wnioskodawca nie spełnia wymaganych przepisami warunków.
Warto przy tym zauważyć, że dopiero wprowadzenie do Prawa energetycznego art. 35a P.e. (od 7 września 2023 r.) upoważnia wprost organ, aby przed podjęciem decyzji w sprawie udzielenia koncesji lub jej zmiany mógł dokonać sprawdzenia faktów podanych we wniosku o udzielenie koncesji lub jej zmianę w celu stwierdzenia, czy przedsiębiorca spełnia warunki wykonywania działalności gospodarczej objętej koncesją oraz czy daje rękojmię prawidłowego wykonywania działalności objętej koncesją. Wcześniej tak wyraźnego przepisu Prawo energetyczne nie zawierało, zaś kwestie wymaganych dalszych dokumentów/informacji, których konieczność przedłożenia wynikła w toku badania wniosku koncesyjnego (jego merytorycznej strony), należało wywodzić z ogólnych reguł ustalenia prawdy obiektywnej przed wydaniem decyzji końcowej.
Mając powyższe na uwadze, trafnie WSA uznał, że obowiązkiem organu było odniesienie stwierdzonych braków wniosku o udzielenie koncesji do konkretnych warunków ustawowych, bowiem to one wyznaczają wymogi wniosku, nie zaś wystosowane przez organ wezwanie. Brak odniesienia się do ustawowej podstawy nałożonych obowiązków (umiejscowienia ich w przepisach tej ustawy), w istocie uniemożliwia zbadanie prawidłowości pozostawienia wniosku spółki bez rozpoznania. Jeszcze raz należy podkreślić, że czym innym jest nieuzupełniony brak formalny wniosku koncesyjnego (podania), skutkujący pozostawieniem go bez rozpoznania, od wątpliwości w zakresie ziszczenia się przesłanek uzasadniających wydanie koncesji lub odmowę jej wydania (w przypadku przesłanek negatywnych - art. 33 ust. 3 P.e.).
Należy także zauważyć, że poza powyżej wskazanymi uchybieniami natury procesowej, WSA trafnie wytknął również, że pismo pozostawiające podanie bez rozpoznania powinno było wskazywać powody takiego działania, tak aby możliwa była weryfikacja poprawności podjętej czynności. Inaczej mówiąc, pismo takie ma wskazywać, jakie braki formalne nie zostały uzupełnione i co stanowiło bezpośrednią przyczynę odmowy nadania sprawie merytorycznego biegu i zakończenia postępowania na etapie weryfikacji wymogów formalnych. Oczywiście w każdym przypadku uchybienie w tym zakresie (niewskazanie nieuzupełnionych braków) musi zostać poddane indywidualnej ocenie, z uwzględnieniem ewentualnego wpływu na wynik sprawy. Niemniej jednak w niniejszej sprawie organ w piśmie z 19 grudnia 2023r. informującym o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania w ogóle nie wskazał jakie braki nie zostały uzupełnione. Powołał się jedynie na art. 35 ust. 2b P.e. oraz ogólnie nawiązał do wezwania wystosowanego do spółki, bez wskazania jakie braki nie zostały usunięte.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza także, że niezasadne jest powoływanie się w skardze kasacyjnej na brak przedstawienia przez spółkę dokumentu potwierdzającego spełnienie przesłanki udzielenia koncesji zawartej w art. 33 ust. 3 pkt 6 P.e., tj. zaświadczenia o niekaralności dla podmiotu mającego na niego znaczący wpływ, czyli dla spółki. W wezwaniu z 12 lutego 2020 r. organ nie zobowiązywał bowiem spółki do uzupełnienia braku w tym zakresie, niedopuszczalne jest zatem obecnie rozszerzanie powodów pozostawienia wniosku bez rozpoznania o nowe elementy, niewskazane wcześniej w wezwaniu i piśmie pozostawiającym wniosek bez rozpoznania.
Ze wskazanych powodów zarzut nr 1 skargi kasacyjnej został uznany przez NSA za niezasadny.
Niezasadny jest również zarzut nr 2, podnoszący naruszenie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 35 ust. 2b P.e. Zarzut ten bazuje na błędnym założeniu, że w stanie faktycznym sprawy organ nie pozostawał w bezczynności, gdyż nie można jej wywodzić z tego, że nie podał podstawy prawnej żądanych informacji i dokumentów.
Jak wskazano wyżej, słuszne jest stanowisko WSA, że w świetle przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie, należało powiązać wymogi formalne wniosku o udzielenie koncesji z przepisami ustawy. Organ myli ponownie formalną niekompletność wniosku z nieziszczeniem się podstaw merytorycznych do wydania koncesji i nieudowodnieniem ich przez stronę.
Ponadto w omawianym zarzucie organ wadliwie wskazuje, że "nie ma podstaw, aby zobowiązać Prezesa URE do rozpoznania wniosku, bowiem gdy przy przyjęciu stanu uzupełnienia wniosku na dzień 30 sierpnia 2023 r. podtrzymane zostanie stanowisko o nieprawidłowym uzupełnieniu wniosku, to przecież nie ma podstaw do jego rozpoznania; w tym nie ma podstaw do określenia przez Sąd w jaki sposób powinna być załatwiona sprawa".
Należy podkreślić, że WSA nie nakazał załatwienia wniosku w określony sposób, a jedynie jego ponowne zbadanie w kontekście uprzedniego ustalenia ustawowych wymogów formalnych jakie powinien spełniać wniosek o wydanie koncesji. Wymóg określony w punkcie 3. sentencji wyroku (zobowiązanie do rozpatrzenia wniosku), nie może być więc odczytywany jako wymóg wyłącznie merytorycznego rozpoznania wniosku, jeżeli nie spełnia on wymagań formalnych, ani jako wymóg określonego załatwienia sprawy. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika jasno, że tego rodzaju nakazu WSA nie sformułował, pozostawiając organowi możliwość pełnego spektrum działań.
Częściowo niepełny jest jednak pogląd Sądu zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku co do sztywnego określenia daty 30 sierpnia 2023 r., względem której należy ocenić stan uzupełnienia wniosku przez spółkę. Z okoliczności sprawy wskazywanych przez organ wynika, że przed pozostawieniem wniosku koncesyjnego bez rozpoznania spółka przedkładała dalsze dokumenty mające świadczyć o kompletności jej żądania. Słusznie wskazał WSA, że braki uzupełnione przed 30 sierpnia 2023 r. mają zostać ocenione na tę datę z punktu widzenia powiązania żądania ich uzupełnienia z przepisami ustawy, ale nie oznacza to niemożliwości ich uzupełnienia po wskazanej dacie. Należy bowiem podkreślić, że jakkolwiek wyznaczony przez organ termin na uzupełnienie braków formalnych wniosku jest wiążący i po jego bezskutecznym upływie organ ma prawo pozostawić wniosek bez rozpoznania, to jednak dalsze działania strony podjęte nawet po upływie tego terminu, zmierzające do uzupełnienia braków, jednakże dokonane przed pozostawieniem wniosku bez rozpoznania, nie mogą zostać uznane za obojętne dla oceny zasadności pozostawienia wniosku koncesyjnego bez rozpoznania, a w konsekwencji i bezczynności organu. Termin wyznaczony przez organ na uzupełnienie braków ma bowiem charakter w istocie instrukcyjny a nie materialnoprawny, z jego upływem nie wygasa prawo do uzupełnienia braków jak i załatwienia sprawy przez organ. Uchybienie temu terminowi nie skutkuje całkowitą utratą przez organ kompetencji do rozpoznania sprawy. W sytuacji, w której strona dokonuje dalszych czynności mających jej zdaniem usunąć braki podania już wprawdzie po upływie wyznaczonego terminu, ale przed pozostawieniem podania bez rozpoznania, organ powinien je uwzględnić, gdyż możliwe jest uzupełnienie braków przez stronę pomimo upływu terminu wyznaczonego na uzupełnienie braków, ale przed wystosowaniem przez organ pisma o pozostawieniu podania bez rozpoznania (por. pogląd wyrażony na tle analogicznego w swej treści art. 64 § 2 k.p.a. m.in. w wyrokach NSA: z 19 stycznia 2021r., sygn. akt II OSK 2480/20, z 9 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 27/20, z 26 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 3346/17, z 29 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2184/13, z 22 lutego 2012 r. sygn. akt II GSK 3/11, z 11 marca 2011 r. sygn. akt II GSK 337/10). Samo bowiem określenie przez organ terminu dokonania czynności procesowej nie oznacza, że jego naruszenie przez stronę wiąże się z bezwzględną sankcją pozostawienia podania bez rozpoznania, niezależnie od czynności podjętych przed skierowaniem do strony pisma o pozostawieniu jej podania bez rozpoznania.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się zarzucanych mu naruszeń prawa procesowego.
Mając powyższe na uwadze, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a. (punkt 1 sentencji).
O kosztach postępowania kasacyjnego NSA orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Zasądzona kwota stanowi zwrot kosztów za sporządzenie i wniesienie w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną przez pełnomocnika organu, który występował przed sądem pierwszej instancji (por. uchwałę NSA z 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12).