II GSK 2796/17

II GSK 2796/17 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2018-01-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-08-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas
Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący/
Małgorzata Grzelak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I SA/Gd 1104/16 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2017-04-19
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 47 ust. 1 i 2
Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 77 § 1 i 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat Rembelska Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Spółki A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1104/16 w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 19 kwietnia 2017 r. sygn. I SA/Gd 1104/16 oddalił skargę Spółki A z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Spółka A (dalej: Spółka) złożyła wnioski o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2010, 2011 i 2013.
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kartuzach (zwany dalej: Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR) na podstawie tych wniosków przyznawał Spółce płatności odpowiednio: decyzją z [...] maja 2011 r. na rok 2010 w łącznej wysokości 12 357,47 zł; decyzją z [...] października 2011 r. na rok 2011 w łącznej wysokości 12 424,26 zł; decyzją z [...] października 2013 r. na rok 2012 w łącznej wysokości 12 420,38 zł.
Spółka złożyła [...] maja 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Kartuzach kolejny wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) – na rok 2013.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, ostatecznie decyzją z [...] października 2015 r. odmówił Spółce przyznania płatności ONW na rok 2013 i nałożył sankcje. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zadeklarowane we wniosku grunty nie były użytkowane przez Spółkę, natomiast ich użytkownikiem, na podstawie umowy dzierżawy, od [...] października 2008 r. był M. D.. Ponadto w trakcie kontroli na miejscu działkom rolnym A i B przypisano kod DR50 oznaczający, że te działki rolne położone są częściowo na niezadeklarowanych we wniosku działkach ewidencyjnych, wobec powyższego do tych działek rolnych płatność nie została przyznana. W związku z przedeklarowaniem powierzchni o więcej niż 50%, wnioskowana płatność nie została przyznana oraz zgodnie z art. 16 ust. 5 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L z 28 stycznia 2011 r., Nr 25, s. 8 ze zm.) beneficjent został wykluczony z uzyskania pomocy do różnicy między obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność a zatwierdzonym obszarem, tj. do kwoty odpowiednio 26.516,00 zł, 9.660,00 zł i 31.784,40 zł. Powyższa decyzja stała się ostateczna.
Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW przyznanych Spółce na mocy decyzji z [...] września 2010 r., [...] października 2011 r. oraz [...] listopada 2012 r. określił kwotę nienależnie pobranych przez Spółkę płatności z tytułu realizacji programu ONW w wysokości 37.114,38 zł
Spółka wniosła odwołanie.
Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni (dalej: Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR) decyzją z [...] czerwca 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2010-2012 w wysokości 37.114,38 zł było następstwem niedotrzymania zobowiązania. Spółka składając po raz pierwszy wniosek o przyznanie przedmiotowej płatności, mając na uwadze spełnienie warunków jej otrzymania, zobowiązała się m.in. do realizacji 5-letniego zobowiązania ONW. Organ wskazał, że podjęcie takiego zobowiązania jest warunkiem koniecznym dla uzyskania pierwszej oraz kolejnych płatności. Odmowa przyznania płatności w 2013 r. i nałożenie sankcji wieloletnich było konsekwencją ustalenia, że strona nie użytkowała działek rolnych. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zauważył, że w 2014 r. (piąty rok zobowiązania), strona nie złożyła wniosku o przyznanie płatności ONW, ani też informacji o realizacji zobowiązania, do czego była zobowiązana na podstawie § 9 ust 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329 ze zm.; Dz.U. z 2009 r. Nr 138, poz. 1127; Dz.U. z 2010 r. Nr 175, poz. 1185; Dz.U. z 2011 r. Nr 55, poz. 286; Dz.U. z 2012 r. poz. 272 i Dz.U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.; dalej: rozporządzeniem ONW) – mającego zastosowanie w sprawie na mocy § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2014 r. poz. 323).
Organ podniósł, że w sprawie nie budzi wątpliwości, że stronie zostały przyznane i wypłacone płatności ONW za 2010, 2011 i 2012 rok. Strona nie złożyła wniosku o przyznanie płatności na 2014 r. ani nie potwierdziła faktu prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, do czego była zobowiązana w myśl przepisów rozporządzenia ONW. W konsekwencji zasadne było ustalenie nienależnie pobranych płatności w wysokości 37.114,38 zł stanowiącej sumę kwot wypłaconych w poszczególnych latach. Obowiązek zwrotu wypłaconych płatności jest wyłącznie rezultatem niedotrzymania zobowiązania. W ocenie organu odwoławczego nie zachodzą przesłanki odstąpienia od dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych płatności. Nie upłynął także termin przedawnienia możliwości ustalenia kwoty nienależnie przyznanych płatności, a zatem obowiązek zwrotu miał zastosowanie. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR odnosząc się twierdzeń strony, że organ niesłusznie uznał, że spółka zwrócić ma pomoc finansową, wskazując na naruszenia, które miały miejsce w 2013 roku, podczas gdy stronie nakazuje zwrot pomocy przyznanej w 2010, 2011 oraz w 2012 r., kiedy to pomoc była wykorzystana zgodnie z jej przeznaczeniem. Wyjaśnił że płatność ONW podlega zwrotowi w całości za cały okres jej pobierania, jeżeli beneficjent zaniechał prowadzenia tej działalności na wszystkich działkach rolnych lub wszystkich częściach działek rolnych na obszarach ONW, jeśli rolnik nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności ONW do określonych gruntów, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów. Według organu, w sprawie jest niewątpliwe, że w roku 2014 Spółka nie złożyła wniosku o przyznanie kolejnej płatności, nie złożyła oświadczenia o kontynuacji prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW a także przyznała się w toku postępowania do nieużytkowania działek nr [...], [...] i [...] objętych zobowiązaniem a więc zaistniały podstawy do żądania zwrotu płatności przyznanych w latach poprzednich. Organ zaznaczył, że wykorzystanie płatności w latach 2010-2012 zgodnie z ich przeznaczeniem nie ma znaczenia dla obowiązku zwrotu, który wynika z zaniechania realizacji zobowiązania. Odpowiadając na zarzut strony dotyczący pominięcia okoliczności związanych z wejściem w posiadanie działek rolnych przez M. D., co przyczyniło się do negatywnych skutków dla spółki, organ odwoławczy przywołał art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.Urz. UE L Nr 368, poz. 15, dalej: rozporządzenie nr 1974/2006) Komisji (WE) oraz § 9 ust. 5 rozporządzenia ONW, uznając, że w każdym przypadku działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, rolnik powinien powiadomić Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o zaistniałych okolicznościach, w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności wraz dostarczeniem dowodów potwierdzających wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, o czym organ informował stronę w decyzji z dnia [...] października 2015 r. Natomiast rolnik nie złożył do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wniosku wraz z odpowiednimi dowodami potwierdzającymi wystąpienie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności, w związku z czym nie można mówić w powyższym przypadku o wystąpieniu siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Spółki, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Sąd pierwszej instancji zauważył, że Spółka składając [...] maja 2010 r. w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności ONW, zobowiązała się do realizacji 5-letniego zobowiązania ONW i zobowiązanie to powstało wraz z wydaniem decyzji [...] maja 2011 r., gdy Kierownik Biura Powiatowego przyznał Spółce płatność ONW na rok 2010. Sąd podniósł, że nieprawidłowości stwierdzone w trakcie trwania 5-letniego zobowiązania mają wpływ na stwierdzenie nienależności płatności już przyznanych. W rozpoznawanej sprawie organ w czwartym roku trwania 5-letniego zobowiązania ONW, po przeprowadzeniu kontroli na miejscu stwierdził nieprawidłowości, które legły u podstaw decyzji o odmowie przyznania Spółce płatności na rok 2013. Tym samym Sąd uznał w konsekwencji za zasadne zastosowanie § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a/ rozporządzenia ONW. W ocenie WSA brak było podstaw wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, gdyż przekazane na konto Spółki płatności nie zostały wypłacone wskutek pomyłki organu, a były wyłącznie rezultatem niedotrzymania zobowiązania.
Sąd pierwszej instancji odniósł się także do kwestii niezastosowania przez organy ARiMR art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006. Zdaniem WSA podniesiona przez spółkę okoliczność przebywania reprezentanta spółki w areszcie śledczym, a w konsekwencji pozbawienia posiadania i użytkowania przedmiotowych działek mieści się w § 9 ust. 5 rozporządzenia ONW, który stanowi uzupełnienie katalogu przypadków siły wyższej zawartego w art. 47 ust. 1 rozporządzenia 1974/2006. Reprezentant Spółki, podnosząc okoliczność pozbawienia go wolności, nie wskazał jednak kiedy miało to miejsce (data) ani nie przedstawił na tę okoliczność żadnego dowodu. Pozbawienie wolności przedstawiciela spółki uzasadniałoby odstąpienie od żądania zwrotu płatności – jednak fakt ten należało zgłosić organowi w terminie 10 dni od momentu, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba mogli dokonać tej czynności, czyli po zwolnieniu z aresztu. Spółka nie tylko nie zgłosiła w odpowiednim czasie stosownego wniosku, ale wniosek taki wcale nie został złożony. W ocenie Sądu, Spółka mogła i powinna wiedzieć o podjęciu przez inny podmiot działań rolniczych na działkach zadeklarowanych przez nią do programu wieloletniego już w kwietniu 2013 r., niemniej jednak, gdyby przyjąć najkorzystniejszą dla Spółki wersję, że o przejęciu gruntów dowiedziała się ostatniego dnia czerwca 2013 r. – termin na złożenie wniosku upłynąłby [...] lipca 2013 r. Tymczasem Spółka podniosła powyższą okoliczność dopiero w piśmie z dnia [...] lipca 2013 r. Sąd pierwszej instancji, mając na uwadze, że Spółka nie złożyła do właściwego organu zgłoszenia wraz z odpowiednimi dowodami potwierdzającymi wystąpienie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba były w stanie dokonać tej czynności uznał, że art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006 nie mógł być w sprawie zastosowany.
Spółka zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Ponadto, skarżąca zrzekła się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie i wniosła o jej rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym.
Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
– art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niedopełnienie przez WSA obowiązku rozpoznania skargi na decyzję w granicach skargi i nierozpoznanie wszystkich zarzutów objętych skargą (pismo uzupełniające z [...] kwietnia 2017 r.), tj. zarzutu wadliwej wykładni i zastosowania przez organy administracyjne art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006, a mianowicie nie ustosunkowanie się do podniesionego zarzutu, że wskazany w tym przepisie termin 10 dni roboczych jest terminem instrukcyjnym, którego naruszenie nie może wiązać się z pozbawieniem skarżącego uprawnień do powołania się na wystąpienie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, inna zaś wykładnia tego przepisu pozostawałaby w sprzeczności z zasadą praworządności (art. 6 k.p.a.), zasadą pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 k.p.a.), a przede wszystkim nie dałaby się pogodzić z wypływającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawnego, przy czym WSA w żaden sposób nie odniósł się do tego zarzutu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co skutkowało w konsekwencji niezasadnym oddaleniem skargi w trybie art. 151 p.p.s.a.;
– art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, skutkujące oddaleniem skargi w trybie art. 151 p.p.s.a., a to w następstwie przeprowadzenia przez WSA kontroli zaskarżonej decyzji w sposób nieprawidłowy, poprzez zaakceptowanie w swoim rozstrzygnięciu oceny materiału dowodowego dokonanej przez organ w sposób sprzeczny z zasadami wynikającymi z art. 7 i art. 77 § 1 i 4 k.p.a., tj. poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niezebranie całego materiału dowodowego w sprawie, jak również niewzięcie pod uwagę okoliczności znanych organowi z urzędu, a w konsekwencji przyjęcie, że sytuacja skarżącego nie uprawnia organu do odstąpienia od żądania od skarżącego pełnego zwrotu otrzymanej pomocy z uwagi na wystąpienie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie naruszenie art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006 poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie w sprawie, mimo, że okoliczności sprawy wskazywały, iż w stosunku do skarżącego należy odstąpić od żądania pełnego zwrotu otrzymanej pomocy, gdyż brak realizacji zobowiązania wynikał z wyjątkowych okoliczności, skarżący zaś poinformował organ o ich wystąpieniu pisemnie.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Wobec zgodnego stanowiska stron Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Istota zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej sprowadza się do kwestii charakteru terminu określonego w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006. Spółka stoi na stanowisku, że termin do powiadomienia właściwego organu na piśmie o przypadku siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności ma charakter instrukcyjny, a więc jego naruszenie nie może wywoływać ujemnych skutków dla strony.
W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 47 ust. 1 rozporządzenia nr 1974/2006 państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta: a) śmierć beneficjenta; b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania; d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa; e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. Przy czym zgodnie z art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Spółki, że termin określony w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006 jest terminem instrukcyjnym, którego naruszenie nie wyłącza powołania się na wystąpienie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności.
W nawiązaniu do stanowiska Spółki należy przypomnieć, że ogólnie terminy dzieli się na materialne i procesowe. Terminem materialnym jest okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostek w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego.
Terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania lub uczestników postępowania. Terminy procesowe można klasyfikować stosując różne kryteria np. kryterium podmiotowe, czy kryterium źródła ustanowienia terminu. Można więc wyróżnić terminy dla czynności procesowych stron i uczestników postępowania i terminy dla czynności organu prowadzącego postępowanie. Przy uwzględnieniu kryterium źródła terminów, terminami procesowymi są terminy ustawowe i terminy wyznaczone przez organ prowadzący postępowanie. Terminy kierowane do stron i uczestników postępowania mają charakter prekluzyjny w tym znaczeniu, że uchybienie terminowi powoduje bezskuteczność czynności procesowej strony lub uczestnika. Terminy procesowe dla czynności organu lub sądu nie wywołują takich skutków prawnych. Służą zapewnieniu sprawności postępowania i w związku z tym są określane jako terminy porządkowe lub instrukcyjne. Uchybienie tym terminom nie powoduje bezskuteczności czynności procesowej organu. Terminy porządkowe lub instrukcyjne niewątpliwie należą do kategorii terminów procesowych. Biorąc pod uwagę skutki niezachowania terminów procesowych, można mówić o terminach procesowych zwykłych (porządkowych, instrukcyjnych, dylatoryjnych) i terminach procesowych zawitych: prekluzyjnych, peremptoryjnych i przedawniających (por. W. Kręcisz, Terminy w postępowaniu o przyznanie płatności producentom rolnym, ZNSA 2013, nr 2).
Dla rozróżnienia charakteru terminu decydujące znaczenie ma głównie skutek jego upływu. Jeżeli skutek ten polega na wygaśnięciu prawa podmiotowego lub na niemożności jego realizacji, termin ma charakter materialnoprawny. Przepisy dotyczące przesłanek, treści, powstania, zmian lub wygaśnięcia prawa czy roszczenia materialnego należą do przepisów materialnoprawnych. Konsekwencją jego uchybienia jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności. Przywrócenie terminu prawa materialnego jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. Do istoty terminu instrukcyjnego (porządkowego) należy natomiast to, że nie powoduje on utraty prawa lub możliwości dokonania czynności w postępowaniu.
Zgłoszenie zaistnienia przypadków siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w terminie, o którym mowa w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006, jest jednym z warunków materialnoprawnych decydujących o braku podstaw do zwrotu otrzymanej pomocy. Zgłoszenie w oznaczonym terminie, właściwemu organowi informacji o przypadku siły wyższej lub wyjątkowych okolicznościach decyduje o sytuacji materialnoprawnej producenta rolnego, a zatem termin ten ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu. W związku z tym stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że nawet przy przyjęciu najbardziej korzystnego dla strony skarżącej sposobu obliczania 10-dniowego terminu, w ciągu którego należy powiadomić Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wystąpieniu wyjątkowych okoliczności, to termin nie został zachowany.
W tym stanie sprawy za chybione należało uznać zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Spółka, co prawda, słusznie zarzuciła, że WSA nie odniósł się do zarzutu podniesionego w piśmie skarżącej z [...] kwietnia 2017 r. dotyczącego instrukcyjnego charakteru terminu określonego w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006, lecz uchybienie to, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Jak już bowiem powiedziano, wspomniany termin jest terminem materialnoprawnym, a więc pominięcie przez Sąd pierwszej instancji zarzutu z pisma z [...] kwietnia 2017 r. nie miało wpływu na wynik sprawy. W tym kontekście Spółka nietrafnie zarzuciła także zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonej decyzji, mimo naruszenia przez organ art. 7, art. 77 § 1 i 4 k.p.a. Nie zachodziła bowiem potrzeba dalszego prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w sytuacji, gdy strona nie zachowała terminu określonego w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006, a tym samym utraciła prawo powoływania się na przypadek siły wyższej lub wyjątkowe okoliczności.
W nawiązaniu do zarzutu naruszenia art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006 należy zauważyć, że naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumcji). Podkreślenia wymaga, że sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem, na czym polegało wadliwe odczytanie przez sąd pierwszej instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca, stawiając zarzut błędnej wykładni art. 47c w tym rozporządzenia nr 1974/2006, nie przedstawiła jakiegokolwiek jego uzasadnienia. W szczególności nie podała, jaką wykładnię tego przepisu przyjął WSA, dlaczego jest ona wadliwa i jak powołany przepis należy rozumieć. W związku z tym kwestia wykładni art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006 pozostaje poza zasięgiem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Z uwagi na sytuację Spółki, która korzysta z prawa pomocy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.