II GSK 2781/14

II GSK 2781/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-11-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Bała /sprawozdawca/
Maria Jagielska /przewodniczący/
Stanisław Gronowski
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 161/14 - Wyrok WSA w Warszawie z 2014-08-21
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
art. 138 ust. 1, art. 140 ust. 1, art. 245 ust. 1, art. 252
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
Dz.U. 2016 poz 23
art. 105 par. 1, art. 138
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Jan Bała (spr.) Sędzia NSA Stanisław Gronowski Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 sierpnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 161/14 w sprawie ze skargi "M. G." Spółki z o.o. w B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z 21 sierpnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 161/14, po rozpoznaniu skargi "M. G." Spółki z o.o. w B., Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z [...] października 2013 r. w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy, stwierdził, że powyższa decyzja nie podlega wykonaniu i zasądził zwrot kosztów postępowania.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu [...] maja 2011 r. M. G. Sp. z o.o. z siedzibą w B. zgłosiła w celu uzyskania prawa ochronnego znak towarowy słowny skladywegla.pl przeznaczony do oznaczania towarów i usług w klasach:
04: paliwa stałe, ciekłe, grafit, węgiel, mieszanki węgla, paliwa mineralne, paliwa w formie brykietów, peletów, granulek, brykiety materiałów palnych, pochodne węgla, oleje opałowe, mazut, podpałki, oleje przemysłowe i tłuszcze, smary;
35: zgrupowanie na rzecz osób trzecich towarów w sklepach, hurtowniach oraz za pośrednictwem Internetu, sprzedaż wysyłkowa i katalogowa towarów branży paliwowej: paliwa stałe, paliwa stale, ciekłe, grafit, węgiel, mieszanki węgla, paliwa mineralne, paliwa w formie brykietów, peletów, granulek, brykiety materiałów palnych, pochodne węgla, oleje opałowe, mazut, podpałki, oleje przemysłowe i tłuszcze, smary, materiały i przyrządy do składowania i transportu ww. towarów, organizowanie sieci sprzedaży, agencje eksportowo-importowe, pośrednictwo handlowe wyszukiwanie partnerów handlowych, pośredniczenie w zawieraniu kontraktów handlowych, informacja handlowa, prezentacja oferty handlowej w Internecie, promocja sprzedaży, dostarczanie informacji handlowej, prezentacja oferty handlowej w Internecie, organizowanie giełd, aukcji, przetargów, pokazów towarów, targów oraz wystaw w celach handlowych, reklamowych lub promocyjnych;
39: składowanie, pakowanie i magazynowanie towarów: paliwa stale, ciekłe, grafit, węgiel, mieszanki węgla, paliwa mineralne, paliwa w formie brykietów, peletów, granulek, brykiety materiałów palnych, pochodne węgla, oleje opałowe, mazut, podpałki, oleje przemysłowe i tłuszcze, smary, usługi dystrybucji i transportu w zakresie ww. towarów.
Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. Urząd Patentowy RP odmówił udzielenia prawa ochronnego na powyższy znak, ponieważ oznaczenie nie posiada dostatecznych znamion odróżniających.
Decyzją z [...] października 2013 r. Urząd Patentowy RP:
1) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w części dotyczącej następujących towarów i usług:
- w klasie 4: paliwa stałe, grafit, węgiel, mieszanki węgla, paliwa w formie brykietów, peletów, granulek, brykiety materiałów palnych, pochodne węgla, podpałki;
- w kasie 35: zgrupowanie na rzecz osób trzecich towarów w sklepach, hurtowniach oraz za pośrednictwem Internetu, sprzedaż wysyłkowa i katalogowa towarów branży paliwowej: paliwa stałe, grafit, węgiel, mieszanki węgla, paliwa w formie brykietów, peletów, granulek, brykiety materiałów palnych, pochodne węgla, podpałki, materiały i przyrządy do składowania i transportu ww. towarów, organizowanie sieci sprzedaży, agencje eksportowo-importowe, pośrednictwo handlowe wyszukiwanie partnerów handlowych, pośredniczenie w zawieraniu kontraktów handlowych, informacja handlowa, prezentacja oferty handlowej w Internecie, promocja sprzedaży, dostarczanie informacji handlowej, prezentacja oferty handlowej w Internecie, organizowanie giełd, aukcji, przetargów, pokazów towarów, targów oraz wystaw w celach handlowych, reklamowych lub promocyjnych;
- w klasie 39: składowanie, pakowanie i magazynowanie towarów: paliwa stale, grafit, węgiel, mieszanki węgla, paliwa w formie brykietów, peletów, granulek, brykiety materiałów palnych, pochodne węgla, podpałki, usługi dystrybucji i transportu w zakresie ww. towarów.
2) umorzył postępowanie w części dotyczącej następujących towarów i usług:
- w klasie 4: paliwa ciekłe, paliwa mineralne, oleje opałowe, mazut, oleje przemysłowe, tłuszcze, smary;
- w klasie 35: zgrupowanie na rzecz osób trzecich towarów w sklepach, hurtowniach oraz za pośrednictwem Internetu, sprzedaż wysyłkowa i katalogowa towarów branży paliwowej: paliwa ciekłe, paliwa mineralne, oleje opałowe, mazut, oleje przemysłowe i tłuszcze, smary;
- w klasie 39: składowanie, pakowanie i magazynowanie towarów: paliwa ciekłe, paliwa mineralne, oleje opałowe, mazut, oleje przemysłowe i tłuszcze, smary, usługi dystrybucji i transportu w zakresie ww. towarów.
Organ uznał, że w dalszym ciągu zachodzą przesłanki odmowy udzielenia prawa ochronnego na zgłoszony znak wynikające z art. 129 ust. 1 pkt 2 oraz art. 129 ust. 2 pkt 1 – 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r., Nr 119 poz. 1117 ze zm., dalej p.w.p.).
Co do umorzenia postępowania w części dotyczącej ograniczonego wykazu towarów/usług organ stwierdził, że zgłaszający ograniczył wykaz towarów i usług i zrezygnował z ubiegania się o udzielenie prawa ochronnego na zgłoszony znak towarowy w enumeratywnie określonym zakresie towarów i usług, w związku z tym należało orzec o umorzeniu postępowania w tym zakresie, co zostało wyrażone w punkcie 2 niniejszej decyzji.
WSA w W. uchylił zaskarżoną decyzję.
W ocenie WSA zaskarżona decyzja narusza art. 245 ust. 1 p.w.p. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd podzielił stanowisko organu, że skarżąca mogła dokonać ograniczenia wykazu towarów, dla których znak był zgłoszony, bowiem taka możliwość wynika a contrario z przepisu art. 140 ust. 1 p.w.p.
Zdaniem Sądu, ograniczenie wykazu towarów/usług należy traktować jako dozwoloną modyfikację złożonego wniosku o zarejestrowanie znaku towarowego, a nie jako cofnięcie wniosku w tym zakresie, prowadzące do umorzenia (w tym zakresie) postępowania prowadzonego w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy. Jeżeli wzmiankowane ograniczenie nastąpi przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej organ ma obowiązek procedować w zakresie zmodyfikowanego wniosku i wydać jedną z decyzji, o których mowa w ww. art. 145 p.w.p. Przy oczywistym respektowaniu kolejności wydawanych decyzji, w razie gdy brak ustawowych warunków wymaganych do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy, dotyczy tylko niektórych towarów (v. ust. 3 art. 145 p.w.p.). Z kolei ograniczenie wykazu towarów/usług na etapie postępowania odwoławczego obliguje Urząd Patentowy do ponownego rozpatrzenia sprawy przy uwzględnieniu ostatecznie sprecyzowanego podania o zarejestrowanie prawa ochronnego na znak towarowy i wydania decyzji mieszczącej się w katalogu rozstrzygnięć o jakich mowa w art. 245 ust. 1 p.w.p., mając oczywiście na uwadze treść rozstrzygnięcia zapadłego w pierwszej instancji.
WSA stwierdził, że decyzja organu odwoławczego nie mieści się w katalogu rozstrzygnięć, o jakich mowa w art. 245 ust. 1 p.w.p.
W ocenie Sądu, organ wydając rozstrzygnięcie z [...] października 2013 r. dopuścił się niewątpliwie istotnego naruszenia art. 245 ust. 1 p.w.p., albowiem w sposób nieprawidłowy sformułował osnowę zaskarżonej decyzji, która w żaden sposób nie koreluje z treścią wskazanego przepisu.
Sąd uznał za przedwczesne wypowiadanie się w zakresie merytorycznych przesłanek odmowy udzielenia spornego prawa ochronnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 245 ust, 1 i art. 140 ust. 1 p.w.p. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji z [...].10.2013 r., z uwagi na nieprawidłowe potraktowanie przez Urząd Patentowy oświadczenia zgłaszającego z [...].04.2013 r. jako cofnięcia wniosku, a nie jako dozwolonej i nie wpływającej na zakres rozstrzygnięcia modyfikacji zgłoszenia na podstawie art. 140 ust. 1 p.w.p., chociaż brak było podstaw do takiego uchylenia, gdyż decyzja wydawana przez Urząd w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy musi odnosić się co całego rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji, i choć niewątpliwie dozwolona modyfikacja wniosku o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy mogła polegać na cofnięciu wniosku w pewnym zakresie, to jednak musiało to zostać i zostało uwzględnione w osnowie zaskarżonej decyzji;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 245 ust. 1 p.w.p. i art. 105 § 1 k.p.a., poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji z [...].10.2013 r., z uwagi na błędne sformułowanie osnowy decyzji, która zdaniem Sądu. w żaden sposób nie koreluje z treścią art. 245 ust 1 p.w.p., chociaż brak było podstaw do takiego uchylenia, gdyż rozstrzygnięcie zawarte w decyzji jest poprawne i oparte na wykładni przepisu art. 245 ust. 1 p.w.p. w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23; dalej k.p.a.), która umożliwia umorzenie postępowania w decyzji zapadłej po ponownym rozpatrzeniu sprawy;
3) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia z naruszeniem wskazanego przepisu, w szczególności z uwagi na niewskazanie, która część rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji z [...].10.2013 r. nie koreluje z przepisem art. 245 p.w.p., niewyjaśnienie, w jaki sposób należy rozumieć naruszony przez Urząd przepis, a tym samym niewskazanie, na czym konkretnie polegał błąd Urzędu oraz niezawarcie w uzasadnieniu jasnych i precyzyjnych wytycznych co do dalszego postępowania, co uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego orzeczenia i wprowadza niepewność Urzędu Patentowego co do kierunku dalszych czynności postępowania podejmowanych przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, a tym samym uniemożliwia realizację zasady wyrażonej w art. 153 p.p.s.a..
W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wyrok Sądu I instancji mimo błędnego uzasadnienia w ostatecznym wyniku odpowiada prawu (art. 184 p.p.s.a.).
Sąd I instancji trafnie stwierdził, iż organ nieprawidłowo sformułował osnowę zaskarżonej decyzji, co stanowi naruszenie art. 245 ust. 1 p.w.p. Zgodnie z tym przepisem w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Urząd Patentowy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla ją w całości lub w części i rozstrzyga co do istoty sprawy.
Przypomnieć należy, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji.
W art. 245 ust. 1 p.w.p. przyznano organowi odwoławczemu kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji albo jej uchylenie w całości lub w części i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.
Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji.
W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie organu I instancji odmawiające udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy skladywegla.pl dotyczyło przeznaczenia tego znaku do oznaczenia towarów i usług w klasach 04, 35 i 39, szczegółowo w tej decyzji wymienionych.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] kwietnia 2013 r. zgłaszający ograniczył wykaz towarów i usług i zrezygnował z udzielenia prawa ochronnego na zgłoszony znak towarowy dla towarów i usług szczegółowo wymienionych w pkt 2 zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] października 2013 r.
Już tylko z tego względu Urząd Patentowy jako organ odwoławczy nie mógł orzekać merytorycznie o całości decyzji organu I instancji, lecz obowiązany był w części uwzględnić przesłanki procesowe i orzec na podstawie art. 245 ust. 1 p.w.p. oraz art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 252 p.w.p.
Należy w tym miejscu zgodzić się z zarzutami skargi kasacyjnej, iż przedmiotowa sprawa dotycząca udzielenia prawa ochronnego z przeznaczeniem znaku do oznaczania towarów i usług była "podzielna", a zatem była możliwość wydania decyzji o umorzeniu postępowania w części, a część pozostała mogła być zakończona decyzją merytoryczną.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela przy tym stanowiska Sądu I instancji, iż omawiane ograniczenie wykazu towarów/usług należy traktować jako dozwoloną modyfikację złożonego wniosku o zarejestrowanie znaku towarowego, a nie jako cofnięcie wniosku w tym zakresie, prowadzące do umorzenia (w tym zakresie) postępowania prowadzonego w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy.
Tego stanowiska Sądu I instancji nie usprawiedliwia treść powołanego przez ten Sąd art. 140 ust. 1 p.w.p., zgodnie z którym do czasu wydania decyzji zgłaszający może dokonywać w zgłoszeniu uzupełnień i poprawek, które nie mogą prowadzić do zmiany istoty znaku towarowego ani rozszerzać wykazu towarów, dla których znak ten został zgłoszony.
W powyższym przepisie uregulowano przede wszystkim zasady dokonywania uzupełnień i poprawek w zgłoszeniu znaku towarowego oraz wprowadzono zakaz rozszerzenia wykazu towarów, a zatem nie ulega wątpliwości, iż zgłaszający może dokonywać ograniczenia wykazu towarów, dla których znak został zgłoszony. Takiego ograniczenia zgłaszający mógłby też dokonywać, gdyby brak było przepisu art. 140 ust. 1 p.w.p., gdyż z istoty zgłoszenia znaku towarowego (art. 138 ust. 1 p.w.p.) wynika, iż to zgłaszający określa znak towarowy oraz wskazuje towary, dla których znak ten jest przeznaczony. Skoro tak, to również zgłaszający może zrezygnować z ochrony danego znaku w stosunku do niektórych wcześniej sprecyzowanych towarów i usług.
Wracając zaś do wykładni art. 245 ust. 1 p.w.p., stwierdzić należy, że między sformułowaniami "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję" albo "uchyla ją w całości lub w części" użyto spójnika "albo", lecz nie oznacza to, iż z tej normy prawnej wynika jedynie możliwość utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji albo jej uchylenia, gdyż prowadziłoby to w niektórych przypadkach (jak w niniejszej sprawie) do braku możliwości rozstrzygnięcia organu odwoławczego o całości sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Tak więc, mając na uwadze wykładnię celowościową omawianego art. 245 ust. 1 p.w.p. przez wzgląd na konieczność ustosunkowania się organu odwoławczego do całości rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji, należy przyjąć, iż sentencja decyzji organu odwoławczego może obejmować częściowe utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji oraz częściowe jej uchylenie.
Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko zajęte w wyroku NSA z dnia 27 kwietnia 2006 r., sygn. I OSK 1317/05, zgodnie z którym za dopuszczalne należy uznać uchylenie zaskarżonej decyzji w części, w której jest ona bezprzedmiotowa i umorzenie postępowania tylko w tej części. Jednakże wobec tego, iż umorzeniu nie ulega całe postępowanie, organ odwoławczy w osnowie decyzji ostatecznej winien wypowiedzieć się co do pozostałej części rozstrzygnięcia, a w szczególności w jakim zakresie utrzymał tę decyzję w mocy.
Wprawdzie ten ostatni pogląd NSA dotyczył wykładni art. 138 k.p.a., lecz wykładnia ta jest przydatna również na tle interpretacji art. 245 ust. 1 p.w.p. z uwagi na podobne wątpliwości dotyczące tego przepisu.
Nie powinno przy tym ulegać wątpliwości, że organ odwoławczy powinien orzec o całości decyzji organu I instancji.
W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja organu odwoławczego tym warunkom jednak nie odpowiada.
Wynika to stąd, iż organ w punkcie 1 tej decyzji orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy w części dotyczącej wymienionych w tym punkcie towarów i usług, a nie orzekł o pozostałej części decyzji organu I instancji, gdyż decyzji w tej części nie uchylił i nie umorzył postępowania w części dotyczącej towarów i usług wymienionych w punkcie 2 zaskarżonej decyzji, skoro w tym ostatnim punkcie jedynie "umorzył postępowanie w części dotyczącej towarów i usług" w tym punkcie wymienionych.
Konsekwencje takiego rozstrzygnięcia są tego rodzaju, iż zaskarżoną decyzją utrzymana została w mocy część decyzji organu I instancji dotyczącej towarów i usług wymienionych w pkt 1 zaskarżonej decyzji, a w pozostałym zakresie pozostaje w mocy decyzja organu I instancji o odmowie udzielenia prawa ochronnego.
Jednocześnie w tym ostatnim zakresie organ odwoławczy orzekł o umorzeniu postępowania, a to oznacza, iż w tej samej sprawie (w części dotyczącej towarów i usług wymienionych w pkt 2 zaskarżonej decyzji) istnieją dwa różne rozstrzygnięcia, co niewątpliwie stanowi rażące naruszenie prawa.
Ubocznie zaznaczyć należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska pełnomocnika Urzędu Patentowego zaprezentowanego na rozprawie w dniu [...] maja 2016 r., iż rozstrzygnięcie w pkt 2 zaskarżonej decyzji dotyczy w istocie umorzenia postępowania "odwoławczego", gdyż organ odczytał odwołanie strony skarżącej z dnia [...] kwietnia 2013 r. jako złożenie odwołania od całości decyzji i jednocześnie jako zawierające ograniczenie do wskazanej grupy towarów.
Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika bowiem, iż organ stwierdził, iż zgłaszający ograniczył wykaz towarów i usług i zrezygnował z ubiegania się o udzielenie prawa ochronnego na zgłoszony znak towarowy w enumeratywnie określonym zakresie towarów i usług. Organ przyjął więc, iż zgłaszający ograniczył w tym zakresie swój wniosek o udzielenie prawa ochronnego.
Poza tym – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – nie jest możliwe złożenie odwołania od całości decyzji organu I instancji i jednoczesne cofnięcie odwołania w określonej części. Możliwe byłoby natomiast "odczytanie" spornego odwołania strony skarżącej w ten sposób, iż odwołanie dotyczy jedynie części decyzji organu I instancji w zakresie określonym w pkt 1 zaskarżonej decyzji, a wówczas zbędne byłoby orzekanie w przedmiocie umorzenia postępowania (pkt 2 zaskarżonej decyzji), gdyż w tym zakresie brak byłoby odwołania zgłaszającego.
Te ostatnie rozważania mają jednak wyłącznie charakter "teoretyczny", gdyż to do organu należy ustalenie "zakresu" złożonego w tej sprawie odwołania.
Tak więc, o czym już była mowa na wstępie niniejszych rozważań, zaskarżony wyrok mimo błędnego uzasadnienia w ostatecznym wyniku odpowiada prawu i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.