II GSK 2742/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-09-26
NSAAdministracyjneWysokansa
drogi publicznepas drogowyzezwoleniezajęcie pasa drogowegoewidencja gruntówplan zagospodarowania przestrzennegoprawo administracyjnepostępowanie administracyjneNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, uznając, że granice pasa drogowego są wyznaczone przez ewidencję gruntów i że obiekt skarżącego nie spełniał przesłanek do wydania zezwolenia.

Skarżący złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję SKO odmawiającą zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię definicji pasa drogowego i zasad postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że granice pasa drogowego są prawidłowo określone na podstawie ewidencji gruntów, a obiekt skarżącego nie spełniał przesłanek do wydania zezwolenia, zwłaszcza w kontekście negatywnego wpływu na przestrzeń publiczną i niezgodności z planem zagospodarowania przestrzennego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie odmawiającą wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Skarżący podnosił szereg zarzutów, w tym naruszenie przepisów prawa materialnego dotyczących definicji pasa drogowego (art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych) oraz przepisów regulujących zezwolenia na zajęcie pasa drogowego (art. 39 ust. 3 i art. 40 ust. 1 u.d.p.). Kwestionował również sposób ustalenia granic pasa drogowego, twierdząc, że nie muszą one pokrywać się z granicami działek ewidencyjnych oznaczonych jako użytek drogowy. Zarzucał także naruszenie przepisów Konstytucji RP oraz przepisów postępowania administracyjnego i procesowego, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał podniesione zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną musi zawierać ocenę zarzutów skargi, co zostało spełnione. Stwierdził, że granice pasa drogowego są prawidłowo wyznaczane na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków, a działka oznaczona jako użytek drogowy stanowi pas drogowy. Sąd odwołał się do definicji pasa drogowego i przepisów dotyczących ewidencji gruntów, wskazując, że dane ewidencyjne są miarodajne dla określenia przebiegu pasa drogowego. W odniesieniu do zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, NSA potwierdził stanowisko organów, że w sprawie nie zaszła przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku" (art. 39 ust. 3 u.d.p.), a obiekt skarżącego miał negatywny wpływ na przestrzeń publiczną i był niezgodny z planem zagospodarowania przestrzennego. Sąd uznał również, że wcześniejsze zezwolenia nie przesądzają o możliwości wydania kolejnego, gdyż każdorazowo należy badać istnienie szczególnych okoliczności. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 133 § 1 p.p.s.a., również zostały uznane za chybione, ponieważ sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na materiale dowodowym zawartym w aktach sprawy. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Granice pasa drogowego są wyznaczane przez linie graniczne gruntu, a dane z ewidencji gruntów i budynków, w tym oznaczenie działki jako "droga", są miarodajne dla określenia przebiegu pasa drogowego.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na definicji pasa drogowego z art. 4 pkt 1 u.d.p. oraz na przepisach dotyczących ewidencji gruntów, wskazując, że dane ewidencyjne są podstawą określenia granic nieruchomości, w tym dróg publicznych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

u.d.p. art. 4 § pkt 1

Ustawa o drogach publicznych

Pasem drogowym jest wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą.

u.d.p. art. 39 § ust. 3

Ustawa o drogach publicznych

W szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, z zastrzeżeniem ust. 7, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej.

u.d.p. art. 40 § ust. 1

Ustawa o drogach publicznych

Zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej.

Pomocnicze

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § § 5

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne art. 21

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków § § 9 pkt 1

Działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych.

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków § załącznik nr 6, pkt 18

Do użytku gruntowego o nazwie "drogi" zalicza się grunty, które są pasami drogowymi dróg publicznych oraz dróg wewnętrznych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 4 pkt 1 u.d.p. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że pas drogowy wyznaczają granice działki określonej w ewidencji gruntów jako użytek drogowy. Naruszenie art. 39 ust. 3 i 40 ust. 1 u.d.p. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, uznając, że mają zastosowanie przepisy dotyczące zajęcia pasa drogowego, mimo że pas drogowy nie został wytyczony zgodnie z art. 4 pkt 1 u.d.p. Naruszenie art. 2 Konstytucji RP przez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego, uznając za prawidłowe oparcie odmowy zajęcia pasa drogowego na podstawie nowego planu zagospodarowania przestrzennego, który nie miał zastosowania wstecz. Naruszenie art. 184 Konstytucji RP w zw. z naruszeniem przez organ przepisów postępowania (art. 6, 7, 8, 11, 77§ 1, 80 k.p.a.) poprzez dowolną ocenę dowodów i nierozpatrzenie dowodów strony. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewskazanie i niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. przez wydanie orzeczenia z pominięciem części akt sprawy i oparciu rozstrzygnięcia na zapatrywaniach organów administracji.

Godne uwagi sformułowania

granice pasa drogowego wytycza przebieg linii rozgraniczających grunt (art. 4 pkt 1 u.d.p.) - wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią gospodarka nieruchomościami ( w tym nieruchomościami drogowymi) opiera się na zbiorze działek ewidencyjnych dane zwarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych organy słusznie przyjęły, że dane pozyskane z ewidencji gruntów oraz zasobu geodezyjnego są miarodajne dla określenia przebiegu pasa drogowego nie zachodzi przewidziana w powołanym przepisie przesłanka uprawniająca do wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w odniesieniu do okresu od dnia 1 października 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. przedmiotowy obiekt ma negatywny wpływ na jakość przestrzeni publicznej, jego forma odbiega od standardów, jakie powinny spełniać obiekty umieszczone w sąsiedztwie obszarów posiadających wartość historyczną i urbanistyczną.

Skład orzekający

Dorota Dąbek

przewodniczący

Małgorzata Rysz

członek

Marek Krawczak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie granic pasa drogowego na podstawie ewidencji gruntów, ocena przesłanek do wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w \"szczególnie uzasadnionych przypadkach\", interpretacja art. 141 § 4 p.p.s.a. w kontekście uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z zajęciem pasa drogowego pod obiekt budowlany, a jego zastosowanie do innych przypadków wymaga analizy konkretnych okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego aspektu zarządzania przestrzenią publiczną i interpretacji przepisów dotyczących dróg, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i nieruchomościami. Wyjaśnia, jak ustalane są granice pasa drogowego.

Jak ewidencja gruntów decyduje o granicach pasa drogowego? NSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 2742/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek /przewodniczący/
Małgorzata Rysz
Marek Krawczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1115/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-06-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 470
art. 4 pkt 1, art. 39 ust. 3 , art. 40 ust. 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77§ 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt. 1 a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 393
§ 9 pkt 1
Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) Protokolant asystent sędziego Maciej Pleban po rozpoznaniu w dniu 26 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1115/21 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 1 lutego 2021 r. nr KOC/1416/Dr/20 w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA", "Sąd I instancji") wyrokiem z dnia 29 czerwca 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1115/21 w sprawie ze skargi M. P. (dalej: "Skarżący", "strona") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 1 lutego 2021 r., nr KOC/1416/Dr/20 w przedmiocie zajęcia pasa drogowego, oddalił skargę.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył Skarżący i zaskarżając ten wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1115/21 i rozpoznanie skargi, jeżeli Sąd uznana, że sprawa jest wyjaśniona do ostatecznego rozstrzygnięcia.
Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 15 września 2020 r. nr 83/03/20 udzielającej zezwolenia na zajęcie pasa drogowego pod przedmiotowy budynek na uprzedni okres trzech miesięcy tj. na okres od 1 lipca do 30 września 2019 r., w celu wykazania niekompetencji Prezydenta m.st. Warszawy w tej sprawie, orzekającego de facto na zasadzie tzw. "widzi mi się" z pominięciem podstaw prawnych orzekania w zakresie udzieleniu zgody na zajęcie "pasa drogowego" lub jej odmowy.
Ponadto, wniósł o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego przez profesjonalnego pełnomocnika, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed Sądem I instancji, według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 1 oraz pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucam:
a) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 4 punkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, (Dz. U. 2020 poz. 470 t.j., dalej "u.d.p."), przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu przez Sąd, że pas drogowy wyznaczają granice działki określonej w ewidencji gruntów, jako użytek drogowy, podczas gdy zgodnie z ww. przepisem pas drogowy należy wydzielić geodezyjnie liniami granicznymi wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, co wynika jednoznacznie z ww. przepisu oraz utrwalanego orzecznictwa sadów administracyjnych;
b) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 39 ust. 3 i 40 ust. 1 u.d.p. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i uznanie przez Sąd, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie ww. przepisy, podczas gdy pas drogowy nie został wytyczony zgodnie z art. 4 punkt 1 u.d.p. W takiej sytuacji wydanie zezwolenia na zajmowanie pasa drogowego lub odmowa wydania takiego zezwolenia na podstawie ww. przepisów nie może nastąpić, gdyż nieznane są granice pasa drogowego, a zatem postępowanie powinno zostać umorzone, jako bezprzedmiotowe;
c) naruszenie przepisu zawartego w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez naruszenie fundamentalnej zasady demokratycznego państwa prawnego i uznaniu przez Sąd za prawidłowe oparcie odmowy zajęcia pasa drogowego na podstawie zapisów nowego planu zagospodarowania przestrzennego z 2014 r., którego postanowienia zdaniem sądu mają zastosowanie do stałych obiektów budowlanych, a które zostały wybudowane na podstawie pozwolenia na budowę i pozytywnej opinii Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, podczas gdy cytowane postanowienia tego planu nie mają zastosowania do przedmiotowego budynku z powodu niedziałania prawa wstecz, a nadto nie dotyczą stałych obiektów budowalnych o powierzchni 50 m², a znacznie mniejszych obiektów tj. kiosków ulicznych;
d) naruszenie przepisu zawartego w art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w zw. z naruszeniem przez organ przepisów postępowania zawartych w art. 6, 7, 8, 11, 77§ 1, 80 k.p.a. poprzez niedokonanie kontroli decyzji pod względem zgodności z prawem z powodów: całkowicie dowolnej przez Sąd oceny dowodów i nierozpatrzenia dowodów strony oraz zarzutów skargi, w tym bezprawnym oddaleniem dowodu załączonego do skargi, pominięcia przepisów prawnych stanowiących podstawę wydania decyzji, co skutkowało przy wydaniu wyroku naruszeniem przepisów prawa materialnego wskazanego w punkcie II a, b, c, niniejszej skargi. W dalszej konsekwencji Sąd oddalił skargę, czym naruszył art. 145 § 1 punkt 1 a i c p.p.s.a., gdyż skargę powinien uwzględnić z przyczyn wskazanych w tym przepisie;
e) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewskazanie i niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co uniemożliwia kontrolę instancyjną rozstrzygnięcia, gdyż Sąd nie wyjaśnił, jakimi przesłankami kierował się orzekając na podstawie zapatrywań organów administracji z pominięciem przepisów prawa materialnego wskazanych w punkcie II a, b, c, niniejszej skargi. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem próba wyjaśnienia przez Sąd podstaw prawnych rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy na których podstawie powinna zostać wydana decyzja mogłaby doprowadzić Sąd do wniosku, że skarga powinna zostać uwzględniona;
f) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia z pominięciem części akt sprawy i oparciu rozstrzygnięcia na zapatrywaniach organów administracji, które wydały decyzje z rażącym naruszeniem przepisów prawa, a uchybienie proceduralne Sądu miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów strona skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.
Na wstępie rozważań wskazać należy, że na podstawie art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.
Zarzuty skargi kasacyjnej oparte zostały na obydwu podstawach przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. tj. zarówno na naruszeniu prawa materialnego, jak i na naruszeniu przepisów postępowania, które - zdaniem strony - miały istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności ustosunkowania się wymagały zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a., jako najdalej idące, z punktu widzenia konsekwencji procesowych związanych z ewentualnym stwierdzeniem ich zasadności.
Przypomnieć trzeba, że w powołanym przepisie ustawodawca określił niezbędne elementy uzasadnienia, czyli: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. o sygn. akt II FPS 8/09, publ. ONSAiWSA z 2010 r. nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W rozpoznawanej sprawie nie występuje żadna z wymienionych sytuacji. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w powołanym przepisie. Sąd I instancji zawarł w nim bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu administracyjnym oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga nie zasługuje na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej orzeczenia WSA w kwestionowanym zakresie. Okoliczność natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska sądu, czy też jego ocena, iż uzasadnienie wyroku jest niepełne i nieprzekonujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia omawianego zarzutu (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2015 r. sygn. akt II GSK 470/14; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z poglądem akceptowanym zarówno w judykaturze, jak i w doktrynie wojewódzki sąd administracyjny w uzasadnieniu wyroku, wypełniając przesłanki wynikające z art. 141 § 4 p.p.s.a., nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów skargi i do każdego z argumentów na ich poparcie - może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest, aby z wywodów sądu wynikało, dlaczego uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze. Sytuacja taka ma miejsce w omawianym uzasadnieniu. Wobec powyższego, zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez Sąd I instancji okazały się chybione.
W przedmiotowej sprawie nie doszło również do naruszenia prawa materialnego ani wskazanych w ramach środka odwoławczego przepisów regulujących przebieg postępowania administracyjnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji nie naruszył przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 a i c p.p.s.a. oraz art. 2 i 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej bowiem zasadnie przyjął, iż w sprawie nie doszło do naruszenia przez organ administracji publicznej, określonych szczegółowo w petitum skargi kasacyjnej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności trafnie Sąd I instancji ocenił, że organ administracji publicznej zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, czemu dał wyraz w uzasadnieniu wyroku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle prawidłowo dokonanej oceny prowadzonego przez organy postępowania, potwierdzenie znajduje stanowisko WSA, że zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i wydania decyzji. Ustalenia te zostały przez organ odwoławczy należycie rozważone, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, czemu organ dał wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji.
W szczególności za całkowicie chybione uznać należy zarzuty naruszenia zasad postępowania administracyjnego. Z art. 8 § 1 k.p.a. wynika obowiązek organu administracji publicznej prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i kierowania się zasadami proporcjonalności, bezstronności oraz równego traktowania, co wyraża się m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny, w tym także w odniesieniu do okoliczności podnoszonych przez strony mające sporne interesy. Zasada ta wiąże się z zasadą informowania (art. 9 k.p.a.) oraz przekonywania sformułowaną w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organy powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy. W odniesieniu do tej zasady, jak również zasady wynikającej z art. 8 k.p.a., doniosłą rolę pełni uzasadnienie decyzji, które winno spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organ w sposób zrozumiały i czytelny przedstawił skarżącej zasadność przesłanek, którymi kierowano się w sprawie.
Wyrażonej przez stronę skarżącą negatywnej oceny działania organów w tej sprawie nie można zaakceptować. Zdaniem Skarżącego sam fakt pozostawania przedmiotowego obiektu na działce oznaczonej jako "dr" czyli użytek drogowy nie jest wystarczający dla ustalenia, iż pozostaje on w obrębie pasa drogowego. Ze stanowiska strony skarżącej, wynika również, że pas drogi nie musi się pokrywać z granicami działek ewidencyjnych określonych jako użytek drogowy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego tego stanowiska nie można podzielić. W myśl art. 4 pkt 1 u.d.p. pasem drogowym jest wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą.
Z ww. definicji ustawowej wynika, że granicę pasa drogowego wytycza przebieg linii rozgraniczających grunt (art. 4 pkt 1 u.d.p.) - wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią. Jak wskazuje się w orzecznictwie gospodarka nieruchomościami ( w tym nieruchomościami drogowymi) opiera się na zbiorze działek ewidencyjnych znajdujących się w poszczególnych zasobach i zarządzanych przez określone podmioty publiczne na podstawie określonych przepisów. Zgodnie z art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zwarte w ewidencji gruntów i budynków.
Z kolei, zgodnie z § 9 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r. poz. 393), działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych.
Zgodnie z pkt 18 tabeli z załącznika nr 6 do ww. rozporządzenia, obowiązującego do 31 lipca 2021 r., do użytku gruntowego o nazwie "drogi" zalicza się grunty, które są pasami drogowymi dróg publicznych oraz dróg wewnętrznych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. W świetle tych regulacji - organy słusznie przyjęły, że dane pozyskane z ewidencji gruntów oraz zasobu geodezyjnego są miarodajne dla określenia przebiegu pasa drogowego.
W niniejszej sprawie wykazano bowiem, iż ul. Św. Bonifacego na odcinku od ul. [...] do ul. [...] (działka nr [...] z obrębu [...]) ma status drogi publicznej, zaś jej pas drogowy obejmuje teren zajmowany przez skarżącego.
Drogę zaś stanowi budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym (art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych).
Ulica [...], na odcinku od ul. [...] do ul. [...], na podstawie Uchwały Nr 245 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 26 maja 1988 r. w sprawie zaliczenia dróg publicznych na terenie m.st. Warszawy i województwa stołecznego warszawskiego do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz dróg gminnych, została zaliczona do dróg lokalnych miejskich. Na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998r., Nr 133 poz. 872) drogi gminne i drogi lokalne miejskie stały się, z dniem 1 stycznia 1999 r. drogami gminnymi. Przedmiotowy pas drogowy, stanowiący ul. [...] (na odcinku [...][...]) został zaliczony do kategorii dróg gminnych na terenie dzielnicy Mokotów na podstawie uchwały Nr XVI/239/2003, Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 4 września 2003 r. w sprawie zaliczenia niektórych dróg w m.st. Warszawie do kategorii dróg gminnych (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 253. poz. 6858 ze zm.).
Biorąc pod uwagę powyższe, w rozpatrywanej sprawie zasadnie Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że działka oznaczona numerem ewidencyjnym [...] z obrębu [...] w Warszawie jest drogą publiczną w rozumieniu art. 1 u.d.p. i jest drogą w rozumieniu art. 4 pkt 2 tej ustawy. Droga natomiast jest częścią pasa drogowego w rozumieniu art. 4 pkt 1 u.d.p.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zatem zarzutów skargi kasacyjnej naruszenia w sprawie przepisów art. 4 pkt 1 u.d.p. oraz art. 39 ust. 3 i 40 ust. 1 u.d.p.
W myśl art. 40 ust. 1 u.d.p., zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej. W myśl zasady wynikającej z treści art. 39 ust. 1 u.d.p. zabrania się dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. W ramach tej normy zabrania się m.in. lokalizacji obiektów budowlanych, umieszczania urządzeń, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Jednak, jak stanowi art. 39 ust. 3 u.d.p. w szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, z zastrzeżeniem ust. 7, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej (...).
W ocenie NSA, ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji wyjaśniły stan faktyczny sprawy, prawidłowo zbadały i oceniły okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy z punktu widzenia zastosowania art. 39 ust. 3 u.d.p. W wyniku tego stwierdziły, opierając się na stanowisku Biura Architektury i Planowania Przestrzennego z dnia 14 marca 2018 r., że nie zachodzi przewidziana w powołanym przepisie przesłanka uprawniająca do wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w odniesieniu do okresu od dnia 1 października 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r.
Z ww. pisma wynika, iż przedmiotowy obiekt ma negatywny wpływ na jakość przestrzeni publicznej, jego forma odbiega od standardów, jakie powinny spełniać obiekty umieszczone w sąsiedztwie obszarów posiadających wartość historyczną i urbanistyczną. Nadto lokalizacja obiektu jest niezgodna z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Obiekt nie spełnia też wytycznych funkcjonalnych w zakresie branży prowadzonej działalności (sprzedaż alkoholi, papierosów, cygar).
Zgodzić również należy się z Sądem I instancji, że sytuacji powyższej nie zmienia fakt otrzymywania uprzednich zgód na zajęcie przedmiotowej części psa drogowego przez Skarżącego (ostatnio - decyzją z dnia 22 stycznia 2019 r. nr 05/03/2019 Prezydenta m. st. Warszawy udzielająca zezwolenia na zajęcie przedmiotowego pasa drogowego pod kiosk na okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 marca 2019 r., utrzymaną w mocy decyzją SKO w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2019 r. sygn. akt KOC/1864/Dr/19). Jak zasadnie wskazał organ, ustosunkowując się do tej kwestii, istota regulacji dotyczącej instytucji zgody na zajęcie pasa drogowego polega na tym, że ma ona charakter czasowy. Należy zaakceptować stanowisko organu, iż ma on za zadanie każdorazowo badać istnienie - bądź brak - szczególnego wypadku, o którym mowa w art. 39 ust. 3 u.d.p.
NSA nie uznał za trafne zarzutu z pkt f) petitum skargi kasacyjnej. Naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, jeżeli polega w szczególności na: 1) oddaleniu skargi, mimo niekompletnych akt sprawy, 2) pominięciu istotnej części tych akt, 3) przeprowadzeniu postępowania dowodowego z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. i 4) oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 26 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 497/09). Naruszeniem art. 133 § 1 p.p.s.a. będzie więc takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu, które doprowadzi do przedstawienia przez wojewódzki sąd administracyjny stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy (por. wyrok NSA z 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1645/09). Innymi słowy, art. 133 § 1 p.p.s.a. może być podstawą skargi kasacyjnej tylko wówczas, gdy sąd przyjął jakiś fakt na podstawie źródła znajdującego się poza aktami sprawy, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca.
Z kolei, w odniesieniu do wniosku dowodowego dotyczącego decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 15 września 2020 r. nr 83/03/20 udzielającej zezwolenia na zajęcie pasa drogowego pod przedmiotowy budynek na uprzedni okres trzech miesięcy należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 106 § 5 p.p.s.a., do postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Odesłanie to oznacza, że odpowiednie zastosowanie mają art. 227, art. 228 § 2, art. 231, art. 233–245 i art. 248-257 k.p.c. Zgodnie z art. 243² k.p.c., dokumenty znajdujące się w aktach sprawy lub do nich dołączone stanowią dowody bez wydawania odrębnego postanowienia, pomijając dowód z takiego dokumentu, sąd wydaje postanowienie. W związku ze złożeniem do akt przedłożonej decyzji, stała się ona materiałem sprawy bez potrzeby wydawania w tym zakresie odrębnego postanowienia.
Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI