II GSK 2739/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę skarżącego na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Sprawa dotyczyła ustalenia, czy umowy o opracowanie i wygłoszenie autorskich wykładów stanowiły umowy o dzieło, czy też umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, co miało wpływ na podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Sąd I instancji uznał, że umowy te miały charakter umów o świadczenie usług, ponieważ czynności polegały na przekazaniu wiedzy i staranności działania, a nie na stworzeniu konkretnego, zindywidualizowanego dzieła. Skarżący kasacyjnie zarzucał naruszenie przepisów postępowania (m.in. poprzez wadliwą ocenę materiału dowodowego i brak przesłuchania świadków) oraz przepisów prawa materialnego (m.in. art. 627 KC, art. 734 KC w zw. z art. 750 KC, art. 65 KC, ustawy o prawie autorskim). Twierdził, że wykłady stanowiły utwór w rozumieniu prawa autorskiego i były umowami o dzieło. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, który obejmuje osoby wykonujące pracę na podstawie umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu. NSA potwierdził, że przygotowanie i wygłoszenie wykładu, nawet o charakterze autorskim i indywidualnym, nie spełnia kryteriów umowy o dzieło, która wymaga stworzenia konkretnego, samoistnego rezultatu. Czynności te są raczej zobowiązaniem do starannego działania, charakterystycznym dla umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług. Sąd odrzucił zarzuty dotyczące wadliwości postępowania dowodowego, wskazując, że ciężar dowodu spoczywał na ZUS jako wnioskodawcy, który przedłożył odpowiednie dokumenty. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, NSA stwierdził, że Sąd I instancji prawidłowo zakwalifikował umowy jako umowy o świadczenie usług, a zarzuty dotyczące wykładni przepisów Kodeksu cywilnego i prawa autorskiego były bezzasadne lub wadliwie skonstruowane. W konsekwencji, NSA orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej i zasądzeniu kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowana linia orzecznicza NSA dotycząca rozróżnienia między umową o dzieło a umową o świadczenie usług (zlecenie) w kontekście obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, szczególnie w przypadku umów o charakterze edukacyjnym i szkoleniowym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umów o prowadzenie wykładów, ale jego zasady mogą być stosowane do innych umów o świadczenie usług o charakterze niematerialnym, gdzie kluczowe jest rozróżnienie między rezultatem a starannością działania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowy o opracowanie i wygłoszenie autorskich wykładów, nawet z elementami twórczymi i indywidualnymi, stanowią umowy o dzieło w rozumieniu art. 627 KC, czy też umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu (art. 734 w zw. z art. 750 KC)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowy o prowadzenie wykładów, nawet autorskich, stanowią umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, a nie umowy o dzieło.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że umowa o dzieło wymaga stworzenia konkretnego, samoistnego rezultatu, podczas gdy wykłady są zobowiązaniem do starannego działania i przekazania wiedzy, co jest charakterystyczne dla umów o świadczenie usług. Nawet jeśli wykład ma cechy twórcze, nie spełnia kryteriów dzieła w rozumieniu KC.
Czy prawidłowe jest ustalenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, gdy podstawą świadczenia są umowy o prowadzenie wykładów zakwalifikowane jako umowy o świadczenie usług?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawidłowe jest ustalenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, ponieważ umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, rodzą taki obowiązek.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) uśoz, osoby wykonujące pracę na podstawie umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ponieważ umowy o wykłady zostały prawidłowo zakwalifikowane jako umowy o świadczenie usług, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego został właściwie stwierdzony.
Czy w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ubezpieczenia zdrowotnego dopuszczalne jest oparcie się na treści umów i dokumentacji przedłożonej przez wnioskodawcę (ZUS), bez przeprowadzania dodatkowych dowodów, takich jak przesłuchanie stron?
Odpowiedź sądu
Tak, jest dopuszczalne, jeśli wnioskodawca (ZUS) przedłożył dokumenty uzasadniające żądanie, a ocena charakteru prawnego umów stanowi zastosowanie prawa materialnego.
Uzasadnienie
NSA uznał, że ciężar dowodu w przypadku wniosku ZUS spoczywał na ZUS, który przedłożył umowy. Ocena charakteru prawnego umów jest kwestią zastosowania prawa materialnego, a nie dowodową, co czyni zbędnym przeprowadzanie dodatkowych dowodów.
Przepisy (18)
Główne
uśoz art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit. e)
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
kc art. 627
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
kc art. 734 § § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
kc art. 750
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Pomocnicze
ppsa art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
kpa art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
uśoz art. 109 § ust. 6
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.p.a.p.p. art. 1 § ust. 1
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
u.p.a.p.p. art. 16
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
u.p.a.p.p. art. 17
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
kc art. 65 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
kc art. 353(1)
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
ppsa art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c)
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowy o prowadzenie wykładów, nawet autorskich, stanowią umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, a nie umowy o dzieło. • Ocenę charakteru prawnego umów należy oprzeć na ich rzeczywistej treści i sposobie wykonywania, a nie na nazwie. • Ciężar dowodu w postępowaniu o ustalenie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, wszczętym przez ZUS, spoczywa na ZUS, który musi przedłożyć dokumenty uzasadniające żądanie.
Odrzucone argumenty
Umowy o prowadzenie wykładów, ze względu na ich autorski i twórczy charakter, powinny być traktowane jako umowy o dzieło. • Postępowanie organów administracji było wadliwe z powodu niepełnej oceny materiału dowodowego i braku przesłuchania świadków. • Należało uwzględnić zgodny zamiar stron umów oraz cel tych umów, a nie tylko ich treść.
Godne uwagi sformułowania
Umowa o dzieło jest umową o 'rezultat usługi'. • Umowę zlecenia zalicza się do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. • Przygotowanie wykładu, nawet gdy przekazywana w nim wiedza wykracza poza zwykły poziom i granice programowe oraz jest w sposób indywidualny dostosowywana do potrzeb słuchaczy, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że w takim wypadku mamy do czynienia z dziełem. • O prawidłowym zakwalifikowaniu umowy cywilnoprawnej nie decyduje nazwa umowy czy jej stylistka, lecz rzeczywisty przedmiot umowy, okoliczności jej zawarcia oraz sposób i okoliczności jej wykonywania.
Skład orzekający
Małgorzata Korycińska
przewodniczący sprawozdawca
Wojciech Kręcisz
członek
Wojciech Maciejko
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowana linia orzecznicza NSA dotycząca rozróżnienia między umową o dzieło a umową o świadczenie usług (zlecenie) w kontekście obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, szczególnie w przypadku umów o charakterze edukacyjnym i szkoleniowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umów o prowadzenie wykładów, ale jego zasady mogą być stosowane do innych umów o świadczenie usług o charakterze niematerialnym, gdzie kluczowe jest rozróżnienie między rezultatem a starannością działania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o dzieło a umową zlecenia, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki podatkowe i składkowe. Orzeczenie NSA potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą, co jest cenne dla praktyków.
“Wykłady to nie dzieło? NSA rozstrzyga, kiedy za szkolenia płacimy składki.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.