II GSK 27/22

II GSK 27/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek /przewodniczący/
Izabella Janson /sprawozdawca/
Małgorzata Rysz
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
III SA/Wr 72/20 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2021-09-22
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 919
art. 7a ust. 3 pkt 1, art. 7c, art. 92c ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant asystent sędziego Natalia Składanek po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 września 2021 r. sygn. akt III SA/Wr 72/20 w sprawie ze skargi P.D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 20 listopada 2019 r. nr BP.501.842.2019.0993.DL1.9974 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. oddala skargę; 3. zasądza od P.D. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1000 (tysiąc) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 22 września 2021r., sygn. akt III SA/Wr 72/20 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325 z późn. zm., obecnie Dz.U. z 2024r., poz. 935 t.j., dalej: "p.p.s.a.") uwzględnił skargę P.D. (dalej też: "strona", "skarżący") i uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej też: "GITD", "organ II instancji", "organ odwoławczy") z 20 listopada 2019r., nr BP.501.842.2019.0993.DL1.9974 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, orzekając o kosztach postępowania sądowego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 30 listopada 2018r. w L. podczas kontroli drogowej, samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...], którym kierowca P.Ś. wykonywał krajowy niezarobkowy przewóz drogowy w imieniu przedsiębiorcy [...] Sp. z o.o., stwierdzono brak wyposażenia kierowcy przez przedsiębiorcę w dokument przewozowy potwierdzający, jaki towar przewozi, co jest wymagane przez art. 87 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2021r., poz. 919 ze zm., dalej: "u.t.d.") oraz w zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 1412 ze zm., dalej: "u.o.c.p.k."). Kierowca okazał wykresówki, które nie dokumentowały jego aktywności za dni [...], tj. za czas gdy zgodnie z wykresówkami nie prowadził pojazdu. Jednocześnie wykresówki, na których kierowca rejestrował swoją aktywność nie były przeznaczone do tachografu zamontowanego w kontrolowanym pojeździe. Kierowca, co zostało utrwalone w protokole wyjaśnił, że nie otrzymał dokumentów w przedsiębiorstwie, nie otrzymał również zaświadczeń o działalności za weekendy objęte kontrolą, jak również nie kupuje wykresówek, tylko dysponuje tym, co wydano w firmie.
Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: organ I instancji) wystąpił do [...] Sp. z o.o. o wskazanie osoby zarządzającego transportem. W oświadczeniu z dnia 12 grudnia 2018r. przedsiębiorca wskazał, że osobą taką jest skarżący.
Decyzją z 17 kwietnia 2019r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (organ I instancji) na podstawie art. 92a u.t.d. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 2.500 zł.
W odwołaniu od ww. decyzji skarżący zakwestionował swój status jako zarządzającego transportem w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z 21 października 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. Urz. UE L 300 z 14.11.2009, str. 51, z późn. zm., dalej: "rozporządzenie nr 1071/2009"). Wskazał że rozporządzenie nie ma zastosowania do przewozu na potrzeby własne, a taki wykonuje strona, jak również podważył ustalenia faktyczne organu. Strona argumentowała, że przedsiębiorca wyposażył kierowcę we wszystkie wymagane dokumenty i wykresówki, jednak kierowca z uwagi na urazę do pracodawcy dokumentów tych nie okazał. Zawnioskował o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania kierowcy, członka zarządu [...], strony, protokołu rozprawy o wykroczenie sygn. akt [...] oraz umowy o świadczenie usług w zakresie sporządzania ewidencji czasu pracy kierowców.
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 20 listopada 2019r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 4 pkt 22 lit. p, art. 87 ust. 1, art. 92a ust. 1, art. 92b ust. 2, art. 92c ust. 1 u.t.d., Ip. 1.1.7 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, art. 31 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 1 u.o.c.p.k. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że ustalenia kontroli drogowej nie budzą wątpliwości, a tym samym nie ma potrzeby przeprowadzania dalszych dowodów. Nie dał wiary twierdzeniom o złych relacjach kierowcy z pracodawcą, co miałoby skutkować nieokazaniem dokumentu przewozowego. Powołał się przy tym na fakt, że kierowca za brak dokumentu otrzymuje mandat. Dalej stwierdził, że skarżący odpowiada za stwierdzone uchybienia na podstawie art. 92 a ust. 2 u.t.d. jak każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego. Nie znalazł również podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d.
WSA uwzględnił skargę.
W ocenie Sądu I instancji, w sprawie nie wyjaśniono statusu prawnego skarżącego oraz kwestii jego odpowiedzialności, jak również okoliczności mogących mieć wpływ na nałożenie kary z art. 92c u.t.d., przez co doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. i w konsekwencji uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji.
Wskazał, że spór w sprawie dotyczy zasadności nałożenia kary pieniężnej na stronę w związku ze stwierdzonymi naruszeniami na podstawie art. 92a ust. 2 oraz ust. 8 u.t.d. oraz zasadności oceny przez organ braku podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d. Podkreślił, że w sprawie nie stanowią kwestii spornej okoliczności, że przewóz był wykonywany na potrzeby własne oraz stwierdzone w wyniku kontroli drogowej naruszenia obowiązków i warunków przewozu wynikających z u.t.d. Brak jest również podstaw dla zakwestionowania stwierdzonych naruszeń z art. 87 ust. 1, Ip. 1.1.7 załącznika nr 4 do u.t.d. i art. 31 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 1 u.o.c.p.k. W ocenie WSA w okolicznościach faktycznych sprawy organ nie przeprowadził jednakże właściwego postępowania w zakresie ustalenia podmiotu, na który winna być nałożona kara pieniężna. Podkreślił, że po wszczęciu postępowania wobec strony, do organu zostało złożone pismo z 4 lutego 2019r. w którym skarżący wskazał, że w okolicznościach sprawy rozporządzenie nr 1071/2009 nie ma zastosowania, ponieważ Spółka [...] wykonuje przewóz drogowy na potrzeby własne, a złożone oświadczenie o osobie zarządzającego transportem było błędne i spowodowane było niewłaściwą interpretacją przepisów.
W skardze kasacyjnej Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a, art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 28, art. 77 § 1, art. 80, art. 86, art. 107 § 3 k.p.a. zw. z art. 92a ust. 2 u.t.d. w zw. z art. 61 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964r. Kodeks Cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 ze zm., dalej: "kc") które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że strona postępowania administracyjnego nie została ustalona prawidłowo, podczas gdy ustalenia organu były wystarczające do przypisania skarżącemu statusu strony, bowiem skarżący nie wskazał danych personalnych innej osoby rzekomo wykonującej czynności związane z przewozem drogowym jak również nie przedstawił umowy zawartej z tą osobą, co pozwalało na ocenę złożonego oświadczenia z 12 grudnia 2018r. jako wiarygodnego, a wycofanie się skarżącego z tego oświadczenia (następujące po ustanowieniu profesjonalnego pełnomocnika) jako zmierzające do uniknięcia konsekwencji popełnionego naruszenia (brak kary dla Spółki za niewskazanie zarządzającego oraz brak kary dla skarżącego jako osoby zarządzającej) i uzasadniające uznanie przez organ kolejnego oświadczenia za niewiarygodne (brak wskazania danych personalnych innej osoby), ponadto dowody powoływane przez stronę zmierzały jedynie do przedłużenia postępowania i dotyczyły okoliczności już stwierdzonych bowiem zeznania kierowcy były jasne i spójne, a strona w postępowaniu w formie pisemnej miała możliwość składania wszelkich oświadczeń i dowodów (w tym wskazania danych personalnych osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym jak również przedstawienia umowy) w formie pisemnej, czego jednak nie uczyniła, tym samym ustalenia organu były prawidłowe;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 86, art. 107 § 3 k.p.a. które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że organ nie wyjaśnił stanu faktycznego i nie dokonał oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w kontekście zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d., podczas gdy wszystkie istotne w sprawie okoliczności faktyczne zostały przez organ wyjaśnione i wbrew wywodom Sądu I instancji organ dokonał należytej oceny argumentów i dowodów przedstawionych przez skarżącego, przy czym doszedł do przekonania, że okoliczności z nich wynikające nie są wystarczające do zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d, bowiem zaistniałe naruszenia były wynikiem braku bieżącej kontroli i nadzoru nad pracą kierowcy, czemu organ dał wyraz w uzasadnieniu decyzji, a Sąd w zaskarżonym wyroku dokonując uogólnień nie ocenił istotnych elementów stanu faktycznego takich jak brak przedstawienia przez stronę w toku postępowania administracyjnego wiarygodnych dowodów na poparcie zaistnienia przesłanek wyłączających jej odpowiedzialność (to na stronie spoczywał ciężar dowodowy) np. poprzez przedstawienie dokumentów świadczących o odbyciu szkolenia z obsługi tachografu przez kierowcę (przy jednoczesnym stwierdzeniu w protokole kontroli, że rejestrował czas pracy na nieodpowiednim typie wykresówki), poprzez wykazanie, iż kierujący posiadał wszystkie niezbędne dokumenty podczas kontroli tylko ich nie okazał (z analizy wyroku z 24 stycznia 2019r.,sygn. akt [...] taki wniosek nie wynika), jednocześnie opierając się wyłącznie na oświadczeniach skarżącego niepopartych wiarygodnymi dowodami wskazującymi, iż naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których strona nie mogła przewidzieć.
II. Z ostrożności procesowej zarzucił także naruszenie prawa materialnego tj.:
1) art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez przyjęcie, że stan faktyczny niniejszej sprawy może wypełniać hipotezę wskazanej normy prawnej, podczas gdy samowolne działanie kierowcy, którym przedsiębiorca posługuje się przy wykonywaniu działalności w żadnym razie nie może być zakwalifikowane jako zdarzenie spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d, a w istocie rzeczy jest ono skutkiem niewłaściwej organizacji pracy samego przedsiębiorstwa, w szczególności zarządzania nim oraz wynikiem braku właściwych rozwiązań mających na celu zdyscyplinowanie pracownika;
2) art. 92c ust. 1 u.t.d., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż to na organie spoczywa ciężar dowodowy tj. musi zgromadzić materiał dowodowy potwierdzający brak wpływu strony na powstanie naruszenia, a nie wyłącznie swobodnie ocenić zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy, podczas gdy to strona powinna przedstawić wiarygodne dowody potwierdzające, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć;
3) art. 61 § 1 kc poprzez jego niezastosowanie w drodze analogii iuris a w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd I instancji, że oświadczenie skarżącego mogło być cofnięte podczas gdy odwołanie oświadczenia woli za zgodą adresata nie jest dopuszczalne, jeżeli wpłynęłoby na sytuację prawną osób trzecich albo stanowiłoby obejście prawa.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Z zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym stwierdził, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem, co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zdaniem Sądu I instancji jakkolwiek w rozpatrywanej sprawie nie było podstaw, aby podważać prawidłowość ustaleń faktycznych w zakresie odnoszącym się do zaistnienia stwierdzonych w czasie kontroli naruszeń przepisów o transporcie drogowym o braku zgodności z prawem wymienionych decyzji należało wnioskować na tej podstawie, że organy administracji publicznej nie wyjaśniły w dostatecznym stopniu zasadności przypisania tych naruszeń stronie, jako zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie [...] Sp. z o.o., którego środkiem transportu był wykonywany przewóz.
Zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczające, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku uzasadniają twierdzenie, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie.
Przede wszystkim należy podkreślić, że przedmiot postępowania (przedmiot sprawy) determinują normy prawa materialnego, które wyznaczają zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń (albowiem to one właśnie stanowią podstawę przyznania uprawnienia, zwolnienia z obowiązku, nałożenia obowiązku, cofnięcia lub uszczuplenia uprawnień), wyznaczając tym samym zbiór koniecznych do załatwienia sprawy prawnie relewantnych faktów.
W tym kontekście trzeba stwierdzić, że skarżący kasacyjnie organ trafnie podważa zasadność tezy Sądu I instancji o wadliwym przeprowadzeniu ustaleń faktycznych w sprawie oraz o wadliwej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie odnoszącym się do okoliczności istotnych z punktu widzenia wniosku o zaktualizowaniu się przesłanek przypisania stronie skarżącej jako podmiotowi zarządzającemu transportem w przedsiębiorstwie wymienionych powyżej deliktów.
Podkreślić należy, że na gruncie przepisów art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. c i art. 7c ustawy o transporcie drogowym zarządzający transportem definiowany jest, jako osoba posiadająca wymagane kompetencje zawodowe oraz zatrudniona i wyznaczona przez przedsiębiorcę do zarządzania w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy, a co więcej jak wynika z art. 4 ust. 1 lit. b) wymienionego rozporządzenia unijnego jako osoba, która ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem (polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą.
Brak obowiązku wyznaczenia zarządzającego transportem w rozumieniu Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 nie oznacza, natomiast, że przedsiębiorca nie może ustanowić osoby zarządzającego transportem bowiem w istocie jego funkcja i obowiązki są analogiczne do obowiązków osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym (art. 92a ust. 2 u.t.d.).
Natomiast, co do oceny, czy stronę należało jednak uznać za zarządzającego transportem, czy też należało prowadzić dalsze ustalenia, jak zalecał Sąd I instancji, zdaniem NSA, ma rację skarżący kasacyjnie organ, że w okolicznościach tej sprawy doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. wskutek błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że organ administracji nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego co do przypisania skarżącemu statusu strony, w szczególności brak wskazania danych personalnych innej osoby.
Wobec jednoznacznej treści art. 2 pkt 5 i art. 4 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia nr 1071/2009r., art. 92a ust. 2, art. 7a ust. 3 pkt 1 i art. 7c ustawy o transporcie drogowym oraz ich funkcji w świetle wskazanych przepisów prawa wymieniona informacja stanowiła miarodajny i zarazem wystarczający dowód na okoliczność ustalenia roli i funkcji pełnionej przez stronę skarżącą w Spółce, a co za tym idzie ustalenia zakresu zadań strony związanych z pełnieniem funkcji zarządzającego transportem oraz zakresu jej odpowiedzialności za prawidłowe i zgodne z prawem jej wykonywanie. W niniejszej sprawie kara została nałożona na osobę, odpowiedzialną za wykonywanie czynności związanych z przewozem drogowym w Spółce i wynikała ze wskazania Dolnośląskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Transportu Drogowego przez [...] Sp. z o.o. oświadczenia z 12 grudnia 2018r., że osobą zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie jest skarżący. Skarżący zaś nie wskazał danych personalnych innej, która miałaby wykonywać czynności związane z przewozem drogowym jak również nie przedstawił umowy zawartej z tą osobą. Podkreślić przy tym zwłaszcza należy, że zarządzający transportem to podmiot, który w sposób ciągły i rzeczywisty zarządza operacjami transportowymi przedsiębiorcy, co oznacza, że w takim właśnie zakresie odpowiada za naruszenie przepisów o transporcie drogowym (np. wyroki NSA z: 13 maja 2025r., sygn. akt II GSK 852/21; 9 listopada 2023r., sygn. akt II GSK 765/20).
Wbrew więc stanowisku Sądu I instancji brak było jakichkolwiek podstaw, aby w ponownym postępowaniu zobowiązywać organy administracji publicznej do przeprowadzenia ustaleń, przedmiotem których miałyby być kwestie dotyczące podmiotu, na który może być nałożona kara pieniężna, a dalej ocena okoliczności i dowodów wskazywanych dla zastosowania art. 92c u.t.d.
Wskazać należy, że przesłanki zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, aktualizują się w sytuacji, gdy "okoliczności i dowody wskazują na brak wpływu na powstanie naruszenia", które nastąpiło "wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć". Wobec treści przywołanego przepisu prawa za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że mowa jest w nim nie tylko o braku możliwości przewidzenia określonych zdarzeń i okoliczności w odniesieniu do których przyjmuje się, że są to wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych, których doświadczony i profesjonalny podmiot nie był w stanie przewidzieć nawet przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności (zob. np. wyroki NSA z: 5 września 2023r., sygn. akt II GSK 647/20; 11 maja 2023r., sygn. akt II GSK 364/20; 10 marca 2023r., sygn. akt II GSK 76/20; 3 marca 2023r., sygn. akt II GSK 1447/19; 12 stycznia 2023r., sygn. akt II GSK 696/20; 3 listopada 2022r., sygn. akt II GSK 1046/19), ale również o braku wpływu na powstanie naruszenia, co wymaga ich łącznego zaktualizowania się. W świetle treści przywołanego przepisu, to na podmiocie, o którym w nim mowa spoczywa więc w toku prowadzonego postępowania administracyjnego ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do wykazania, że rzeczywiście nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a więc innymi słowy ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do wykazania, że uczynił wszystko zgodnie z prawem, że nie mógł zrobić nic więcej, zaś to co zrobił pozwalało mu pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że nie naruszy prawa (zob. w tej mierze np. wyroki NSA z: 5 września 2023r., sygn. akt II GSK 647/20; 23 lutego 2023r., sygn. akt II GSK 22/22; 7 listopada 2019r., sygn. akt II GSK 2723/17; 22 czerwca 2023r., sygn. akt II GSK 203/20; 11 maja 2023r., sygn. akt II GSK 364/20; 10 marca 2023r., sygn. akt II GSK 76/20). Dla uwolnienia się od odpowiedzialności nie jest więc wystarczające wykazanie braku winy czy też ograniczanie się, tak jak w rozpatrywanej sprawie, odwołania treści oświadczenia z 12 grudnia 2018r.
Uwzględniając powyższe oraz podkreślając, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego strona skarżąca nie wykazała zaktualizowania się przesłanek stosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że źródłem i bezpośrednią przyczyną zaistnienia stwierdzonych naruszeń było zachowanie samej strony skarżącej, albowiem powstaniu naruszeń przy zachowaniu standardu należytej staranności działania mogła zapobiec. Jeżeli zaś tego nie uczyniła a "podejmowane przez nią działania" nie przeciwdziałały powstaniu przypisanych jej naruszeń, to w świetle przedstawionego powyżej rozumienia art. 92c ust 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym omawiane zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać za tym bardziej uzasadnione.
Ponadto wobec treści art. 92a ust. 1 i ust. 2 ustawy o transporcie drogowym z którego wynika, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie (ust. 1) oraz, że zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie (ust. 2) uznać należy, że odpowiedzialność podmiotów, o których jest w nim mowa jest od siebie niezależna i odrębna.
Niezasadne natomiast okazały się zarzuty naruszenia przepisów art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a., wskazane w pkt II. petitum skargi kasacyjnej.
Ustanowiony w art. 133 § 1 p.p.s.a. zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w aktach sprawy oznacza, że Sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Naruszeniem art. 133 § 1 p.p.s.a. będzie więc takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu, które doprowadzi do przedstawienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy (por. wyrok NSA z 19 października 2010r., sygn. akt II OSK 1645/09). Innymi słowy do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. mogłoby dojść, gdyby Sąd pominął dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, czy też dokonał własnych. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu oceny materiału dowodowego, jak i ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego dokonanych przez Sąd I instancji (por. wyroki NSA z: 9 listopada 2011r., sygn. akt I OSK 1350/11; 17 listopada 2011r., sygn. akt II OSK 1609/10; 20 czerwca 2024r., sygn. akt III OSK 2169/22).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego takie błędy nie miały miejsca w niniejszej sprawie, więc nie doszło do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a.
Z kolei art. 134 § p.p.s.a. stanowi że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Jak podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie rozstrzygnięcie "w granicach sprawy" oznacza, że Sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej (w znaczeniu materialnym) niż ta, w której wniesiono skargę. Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej (tak. A.Kabat (w]: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi, Komentarz wyd. III, Lex 2021). Zarzut naruszenia tego przepisu także nie znajduje w tej sprawie uzasadnienia.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji nie dopuścił się także naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. To, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (wyroki NSA: z 27 lipca 2012r., I FSK 1467/11 oraz z 13 maja 2013r., II FSK 358/12 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mimo wspomnianych uchybień w konstrukcji zarzutów z pkt I. petitum skargi kasacyjnej, zarzuty w nim zgłoszone z uwagi na wskazanie naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami k.p.a., okazały się w rezultacie trafne.
Stwierdzając w związku z powyższym, że kontrolowany wyrok nie odpowiada prawu i powinien podlegać uchyleniu, wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy oraz spornej w niej kwestii, korzystając na podstawie art. 188 p.p.s.a. z kompetencji do rozpoznania skargi strony na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w świetle przedstawionych argumentów skarga ta nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
O kosztach postępowania kasacyjnego NSA orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023r., poz. 1935).