II GSK 2678/24

II GSK 2678/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż /sprawozdawca/
Patrycja Joanna Suwaj
Wojciech Kręcisz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1017/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-07-16
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1, art. 151.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 6, art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 645
art. 13ia ust. 1, art. 13ia ust. 5 pkt 3, 13k ust. 2b, art. 13ib ust. 1, art. 13k ust. 6 pkt 1, art. 13ha ust. 1, art. 13ha ust. 3, art. 13ha ust. 7 pkt 1, art. 13ia ust. 8.
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 1017/24 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 14 lutego 2024 r., nr BP.702.633.2023.E.2108.BKOE.905 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 9 stycznia 2023 r., nr BKOE.702.5863.2022.1669.2; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz A. B. 975 (dziewięćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 16 lipca 2024 r., oddalił skargę A. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 14 lutego 2024 r., w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
w dniu 26 października 2021 r. o godzinie 18:02 System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS) zarejestrował przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] (rodzaj: ciągnik samochodowy), przez urządzenie kontrolne znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr A4 Zgorzelec (granica państwowa) - Węzeł Murckowska. W wyniku dokonanej kontroli ustalono, iż wymieniony pojazd samochodowy został zarejestrowany w SPOE KAS, ale przed rozpoczęciem przejazdu po ww. odcinku drogi płatnej do rejestru uiszczających opłatę elektroniczną wprowadzono nieprawidłowe dane pojazdu zaś zmiana danych pojazdu z numeru rejestracyjnego [...] na prawidłowy [...] miała miejsce w dniu 5 maja 2022 r. o godzinie 13:45:00, po odnotowanym naruszeniu. Na podstawie danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekraczała 12.000 kg. Ustalono również, że podmiotem odpowiedzialnym za naruszenie był skarżący.
Ustalenia te stały się podstawą decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 9 stycznia 2023 r. którą nałożono na skarżącego karę w wysokości 1.500 zł za naruszenie obowiązku wprowadzenia prawidłowych danych pojazdu lub zespołu pojazdów oraz numeru referencyjnego urządzenia wykorzystywanego w pojeździe do rejestru uiszczających opłatę elektroniczną podczas przejazdu wykonywanego pojazdem o numerze rejestracyjnym [...].
Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie. Organ wskazał, że w dniu naruszenia kontrolowany pojazd poruszał się po płatnych odcinkach dróg krajowych z naruszeniem obowiązku wprowadzenia prawidłowych danych pojazdu, gdyż został zarejestrowany w systemie e-Toll jako pojazd o numerze rejestracyjnym [...], a zgodnie z dokumentami okazanymi podczas kontroli mobilnej, przedmiotowy pojazd powinien być zarejestrowany jako pojazd o numerze rejestracyjnym [...]. Zdaniem organu strona była świadoma, że do pojazdu wprowadzono nieprawidłowe dane dotyczące kategorii pojazdu czym świadomie narażała się na sankcje. Okoliczności wskazane przez stronę nie wypełniały natomiast przesłanek pozwalających na umorzenie postępowania administracyjnego lub odstąpienie od nałożenia kary, o których w art. 189e kpa i art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.
Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję przywołał treść art. 13ia ust. 5 pkt 3 lit. a) oraz art. 13k ust. 2b pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 645 ze zm., dalej: u.d.p.) wskazując, że jednoznacznie z nich wynika, iż podanie błędnego numeru rejestracyjnego pojazdu przy rejestracji sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 1.500 zł. Stwierdził, że skarżący wprowadził do systemu błędny numer rejestracyjny pojazdu, a więc zasadnie został ukarany karą administracyjną.
Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 189f k.p.a. W ocenie Sądu zastosowaniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. sprzeciwiał się brak zaktualizowania się drugiej koniecznej przesłanki "zaprzestania naruszania prawa" z uwagi na charakter naruszenia jako deliktu jednoczynowego.
Sąd I instancji nie stwierdził aby w sprawie doszło do naruszenia przepisów ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 6, art. 7, art. 75, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.
W podstawie prawnej wyroku podano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1705; dalej: p.p.s.a.).
A. B., skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu:
1. naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na dokonaniu przez Sąd I instancji całkowicie błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przejawiającej się w uznaniu, że skarżący dopuścił się stwierdzonych naruszeń świadomie oraz przez całkowite pominięcie faktu, że skarżący uiścił opłatę za przejazd przekraczając bramkę -Węzeł Murckowska na A4, ponieważ pojazd został zczytany po jego innych danych w systemie SPOE KAS i faktu natychmiastowego sprostowania błędu w rejestracji pojazdu skarżącego, co wynika ze złożonych obszernych wyjaśnień w sprawie, o czym świadczą odmienne orzeczenia zapadłe w takich samych sprawach skarżącego, tj. opartych na identycznym stanie faktycznym;
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. przez oparcie się przez Sąd na stanie faktycznym, który nie został wyjaśniony przez organ w sposób pełny, tj. z naruszeniem art. 13ia ust. 5 pkt 3, art. 13ib ust. 1 pkt 1 i 3, art. 13k ust. 2b w zw. z art. 13ib ust. 1 u.d.p., co w efekcie doprowadziło do błędnego zastosowania środka w postaci oddalenia skargi zamiast zastosowania środka w postaci uchylenia decyzji organu drugiej instancji w całości;
3. naruszenie przepisów art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 8 k.p.a. w wyniku czego Sąd błędnie uznał, że organ w niniejszej sprawie właściwie zastosował karę pieniężną na podst. art. 13k ust. 2b pkt 2 u.d.p., z pominięciem konstytucyjnych zasad: państwa prawa oraz proporcjonalności oraz w sposób niedający się pogodzić z zasadą działania w sposób pogłębiający zaufanie do organów;
4. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.; art. 13ia ust. 5 pkt 3, art. 13ib ust. 1 pkt 1 i 3 u.d.p. oraz art. 13k ust. 2b w zw. z art. 13ib ust. 1 u.d.p. poprzez ich zastosowanie z dokonaną błędną wykładnią z pominięciem przedłożonych dowodów w sprawie przez skarżącego.
Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga kasacyjna jest zasadna, a zatem zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Naczelny Sąd Administracyjny po dokonaniu całościowej i zbiorczej oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów uznał, że zasługują one na uwzględnienie. Istota sporu sprowadza się do kwestii, czy zasadnie Sąd I instancji uznał, iż organy prawidłowo nałożyły na skarżącego kasacyjnie karę pieniężną w wysokości 1.500 zł w związku z błędnym wpisaniem numeru rejestracyjnego pojazdu do rejestru. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego strona skarżąca kasacyjnie trafnie podnosi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. ( pkt 1 petitum skargi kasacyjnej) oraz naruszenie 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. "przez oparcie się przez Sąd na stanie faktycznym, który nie został wyjaśniony przez organ w sposób pełny, tj. z naruszeniem art. 13ia ust. 5 pkt 3, art. 13ib ust. 1 pkt 1 i 3, art. 13k ust. 2b w zw. z art. 13ib ust. 1 u.d.p., co w efekcie doprowadziło do błędnego zastosowania środka w postaci oddalenia skargi zamiast zastosowania środka w postaci uchylenia decyzji organu drugiej instancji w całości" (pkt 2 petitum skargi kasacyjnej), co materializuje się w wadliwie przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji GITD i stanowi wystarczającą podstawę uchylenia zaskarżonego wyroku. WSA w istocie naruszył obowiązek pełnego, rzetelnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, w tym niedostatecznie wnikliwie dokonał oceny zgromadzonego przez organ materiału dowodowego.
Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej skarżący został już ukarany za to samo naruszenie 11 decyzjami administracyjnymi za to samo naruszenie, tj. błędne wprowadzenie numeru rejestracyjnego pojazdu [...] z pominięciem litery E. Do każdej z 11 spraw, które wynikły podczas kontroli w dniu 5 maja 2022 r. GITD wszczął łącznie przeciwko skarżącemu 22 postępowania, z czego 11 organ ten umorzył. "Skarżący w pozostałych sprawach złożył 11 skarg do WSA dotyczących tego samego naruszenia i tego samego pojazdu. Pierwsze orzeczenia w tej sprawie już zapadły – uchyliły decyzję obu organów i są prawomocne. Potwierdzeniem tego faktu są trzy orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który orzekał w tej samej sprawie lecz z odmiennym zdaniem co do zasadności nałożenia kary. Dowód:- wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3.07.2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 1013/24, VI SA/Wa 1015/24, VI SA/Wa 1016/24;" (s.3 uzasadnienia skargi kasacyjnej).
Istota rozpatrywanej sprawy, jak już podkreślono wyżej, sprowadza się zatem do kwestii, czy Sąd I instancji poprawnie uznał, że organy prawidłowo nałożyły na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1500 zł w związku z błędnym wpisaniem numeru rejestracyjnego pojazdu do rejestru. Stosownie do treści art. 13ia ust. 5 pkt 3) u.d.p., właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu, dokonując rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną, podaje dane pojazdu samochodowego, w szczególności numer rejestracyjny. Natomiast stosownie do treści art. 13k ust. 2b pkt 2 u.d.p. za podanie niezgodnych ze stanem faktycznym danych, o których mowa w art. 13ia ust. 5 pkt 3) u.d.p., wymierza się karę pieniężną w wysokości 1500 zł. W analizowanej sprawie skarżący kasacyjnie wprowadził do systemu błędny numer rejestracyjny pojazdu. Jak wynika z dokumentów w sprawie w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 5 maja 2022 r. stwierdzono, że przedmiotowy pojazd skarżącego został zarejestrowany w SPOE KAS, jednakże do rejestru uiszczających opłatę elektroniczną wprowadzono nieprawidłowe dane pojazdu w zakresie numeru rejestracyjnego, tj. wprowadzono błędny numer rejestracyjny [...] zamiast [...]. Jednakże pojazd ten był zczytywany przy przejeżdżaniu przez bramki do poboru opłat i kwalifikowany do floty jaką posiada skarżący. Ponadto skarżący co miesiąc dostawał zestawienie pobranych opłat, gdzie jednoznacznie wyszczególniony był pojazd z błędną rejestracją, ponieważ identyfikowany był na bieżąco po numerze VIN.
Z akt sprawy i twierdzeń skarżącego kasacyjnie oraz ze wskazanych wyżej wyroków WSA w Warszawie z dnia 3.07.2024 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1013/24, VI SA/Wa 1015/24, VI SA/Wa 1016/24) wynika, iż GITD po kontroli przeprowadzonej w dniu 5 maja 2022 r. wszczął szereg postępowań i decyzją z 14 lutego 2024 r. utrzymał już w mocy decyzję z dnia 13 grudnia 2022 r., którą nałożył już na stronę karę pieniężną w wysokości 1500 zł z uwagi na podanie przez skarżącego niezgodnego ze stanem faktycznym numeru rejestracyjnego pojazdu do rejestru uiszczających opłatę elektroniczną. Wskazać trzeba, iż w niniejszej sprawie decyzja pierwszoinstancjyjna to decyzja z dnia 9 stycznia 2023 r. (nr BKOE.702.5863.2022.1669.2), utrzymana w mocy decyzją drugoinstancyjną GITD z dnia 14 lutego 2024 r. (nr BP.702.633.2023.E.2108.BKOE.905).
Mając to na uwadze stwierdzić trzeba, że wprowadzenie danych do rejestru w SPOKE KAS ma charakter jednorazowy, w związku z tym naruszenie obowiązku, o którym mowa jest w art. 13ia ust. 5 pkt 3) u.d.p., również ma charakter jednorazowy. Dlatego też obowiązek wynikający z treści art. 13ia ust. 5 pkt 3) u.d.p., polegający na podaniu przy rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną danych pojazdu samochodowego zgodnych ze stanem faktycznym, w tym numeru rejestracyjnego, ma charakter jednorazowy, zaś jego niewykonanie sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 1500 zł, o której mowa w art. 13k ust. 2b pkt 2 u.d.p.
Zasadnie WSA w Warszawie wskazuje w wymienionych wyżej wyrokach z dnia 3.07.2024 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1013/24, VI SA/Wa 1015/24, VI SA/Wa 1016/24) oraz podnosi skarżący kasacyjnie w skardze kasacyjnej, iż zgodnie z art. 13k ust. 6 pkt 1 u.d.p., na podmiot, o którym mowa w ust. 4, tj. właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu, a także korzystający z drogi, o którym mowa w art. 13ia ust. 19, nie może być nałożona więcej niż jedna kara pieniężna za poszczególne naruszenia, o których mowa w ust. 1 lub ust. 2 pkt 2 oraz ust. 2a-2d, dotyczące danego pojazdu samochodowego stwierdzone w trakcie danej doby. W konsekwencji organ nie mógł ponownie nałożyć na skarżącego kary za naruszenie obowiązku wynikającego z art. 13ia ust. 5 pkt 3) u.d.p.
Ponadto GITD wydając decyzje pierwszoinstancyjną w niniejszej sprawie, tj. decyzję z dnia 9 stycznia 2023 r., jako podstawę prawną wskazał również art. 13ib ust. 1 pkt 1 i 3 u.d.p., nie mógł, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wymierzyć skarżącemu kary, o której mowa w art. 13k ust. 2b w oparciu o art. 13ib ust. 1 u.d.p., gdyż zgodnie z treścią tego przepisu obowiązek uzupełnienia i aktualizacji danych przed każdym przejazdem nie obejmuje numeru rejestracyjnego. Stosownie do treści art. 13ib ust. 1, korzystający z dróg publicznych jest obowiązany przed rozpoczęciem przejazdu po drogach, o których mowa w art. 13ha ust. 1, uzupełnić rejestr, o którym mowa w art. 13ia ust. 1 o: kategorię pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3 lub liczbę osi pojazdu – w przypadku różnicowania, o którym mowa w art. 13ha ust. 7 pkt 1; numer referencyjny urządzenia wykorzystywanego w pojeździe, o którym mowa w art. 13ia ust. 8 u.d.p.
W konsekwencji uznając za zasadne zarzuty pomieszczone w skardze kasacyjnej w punktach 1- jej petitum, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok (pkt 1 sentencji wyroku) i w oparciu o art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. rozpoznał skargę i uznał za konieczne uchylenie obu decyzji organu (pkt 2 sentencji wyroku).
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1) p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 2 pkt 2) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1935 ze zm.).