II GSK 267/21

II GSK 267/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek /sprawozdawca/
Gabriela Jyż /przewodniczący/
Marek Krawczak
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Transport
Sygn. powiązane
II SA/Rz 624/20 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2020-09-23
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 92a ust. 1, 7, 11 zał. nr 3, art.92c ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 września 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 624/20 w sprawie ze skargi S. w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 marca 2020 r. nr BP.501.2602.2019.1834.KL133048 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od S. w K. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 900 (słownie: dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I.
Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: organ I instancji) decyzją z dnia 20 listopada 2019 r., nr WITD.DI.0152.XIII0460/162/19, działając na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2140, dalej: u.t.d.) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli nr RD 5381/2/14/19 z dnia 29 lipca 2019 r., nałożył na S. [...] z siedzibą w K. (dalej: S.) karę pieniężną w wysokości 5.000 zł za następujące naruszenia:
1) naruszenie art. 92a ust. 1, 7, 11 u.t.d. oraz zał. nr 3 do u.t.d. lp. 6.3.5. - niedopuszczalne wyjęcie wykresówek lub karty kierowcy mające wpływ na rejestrację odpowiednich danych, za co wymierzył karę 3.000 zł. Organ I instancji wyjaśnił, że w trakcie kontroli drogowej w dniu 29 lipca 2019 r. ustalono, że kierowca pojazdu marki R. o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...] należącego do S., poruszał się na wykresówce z dnia 28 lipca 2019 r. do godz. 15:05. Wówczas doszło do zdarzenia drogowego, po którym kierowca wyjął tarczę z tachografu, na której się poruszał i zastąpił ją tarczą z dnia 25 lipca 2019 r. z przerobioną datą na 29 lipca 2019 r. W wyniku takiego działania na wyjętej przez kierowcę wykresówce nie zostały zarejestrowane okresy jego aktywności między godz. 15:05 a godz. 17:35 dnia 29 lipca 2019 r.;
2) naruszenie art. 92a ust. 1, 7, 11 u.t.d. oraz zał. nr 3 do u.t.d. lp. 6.3.19. - niepoprawne stosowanie wykresówek lub karty kierowcy, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w lp. 6.3.1-6.3.10 i 6.3.14, za co wymierzył karę 2.000 zł. Organ I instancji wyjaśnił, że kierowca po zdarzeniu drogowym wyciągnął z tachografu bieżącą wykresówkę, na której jechał i zastąpił ją wykresówką z dnia 25 lipca 2019 r. po wcześniejszym przerobieniu daty na dzień 29 lipca 2019 r. Wykresówka ta znajdowała się w tachografie między godz. 15:05 a godz. 17:35, wówczas to została wyjęta z tachografu przez funkcjonariusza Policji. W wyniku tego działania na tarczy tej nastąpiło pokrycie się bieżących zapisów z zapisami zarejestrowanymi na niej w dniu 25 lipca 2019 r.
Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji), po rozpatrzeniu odwołania S., decyzją z dnia 17 marca 2020 r., nr BP.501.2602.2019.1834.KL13.3048, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o nałożeniu kary pieniężnej.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść art. 92a ust. 1 i 7 w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d., bez możliwości ich miarkowania przez organ. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r, poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a), na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Zastosowania nie znajdą również art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., zaś w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku zastosowanie ma art. 92b ust. 1 u.t.d. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.
Odnośnie naruszenia polegającego na niepoprawnym stosowaniu wykresówek lub karty kierowcy, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w Ip. 6.3.1-6.3.10 i 6.3.14 oraz Ip. 6.3.19 załącznika nr 3 do u.t.d. organ przytoczył treść art. 2, art. 34 oraz załącznika nr 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (dalej: Rozporządzenie (UE) nr 165/2014), których konsekwencją jest treść lp. 6.3.19 załącznika nr 3 do u.t.d., który sankcjonuje niepoprawne stosowanie wykresówek lub karty kierowcy, karą pieniężną w wysokości 2.000 zł i stwierdził, że ta kara z tytułu stwierdzonego naruszenia sankcjonowanego przez lp. 6.3.19 załącznika nr 3 do u.t.d. została nałożona na S. zasadnie.
W zakresie natomiast stwierdzonego naruszenia polegającego na niedopuszczalnym wyjęciu wykresówki lub karty kierowcy, mającym wpływ na rejestrację danych, organ odwoławczy przytoczył treść art. 34 rozporządzenia (UE) nr 165/2014, którego konsekwencją jest treść lp. 6.3.5 załącznika nr 3 do u.t.d., który karą pieniężna w wysokości 3.000 złotych sankcjonuje niedopuszczalne wyjęcie wykresówki lub karty kierowcy, mające wpływ na rejestrację danych i stwierdził, że ta kara z tytułu stwierdzonego naruszenia sankcjonowanego przez lp. 6.3.5 załącznika nr 3 do u.t.d. została nałożona na S. zasadnie.
W ocenie organu w sprawie nie zaistniały podstawy uzasadniające odstąpienie od wymierzenia kary. Organ wyjaśnił, że art. 92b u.t.d. nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy jedynie naruszeń czasu pracy kierowcy, które w toku kontroli w dniu 29 lipca 2019 r. nie zostały stwierdzone. Organ odwoławczy nie dopatrzył się również naruszenia art. 7 oraz art. 77 k.p.a. bowiem w aktach sprawy znajdowały się dowody, które były konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie było sprzeczne z prawem. Kierowca miał prawo wnieść uwagi do protokołu kontroli, jednakże z tego prawa nie skorzystał, zaś protokół został przez niego podpisany. Zdaniem organu wniosek S. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka - kierowcy K. K. był bezzasadny i mający na celu zbędne przedłużenie postępowania administracyjnego.
II.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 624/20, oddalił skargę S. na ww. decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 marca 2020 r. nr BP.501.2602.2019.1834.KL13.3048 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że S. w zasadzie nie kwestionuje okoliczności faktycznych samego zdarzenia skutkującego przyjęciem jej odpowiedzialności, twierdzi natomiast, że w sprawie powinny mieć zastosowanie unormowania egzoneracyjne wyłączające jej odpowiedzialność – art. 92c u.t.d.
Za bezsporny Sąd uznał fakt, że w dniu 29 lipca 2019 r. kierowca należącego do S. pojazdu wykonującego krajowy transport, poruszał się na wykresówce z wpisaną datą: 28 lipca 2019 r. do godz. 15:05. Wówczas doszło do zdarzenia drogowego, po którym kierowca wyjął tarczę z tachografu i zastąpił ją tarczą z dnia 25 lipca 2019 r. z przerobioną datą na 29 lipca 2019 r. W wyniku takiego działania na wyjętej przez kierowcę wykresówce nie zostały zarejestrowane okresy jego aktywności w dniu 29 lipca 2019 r. w godzinach od 15:05 do 17:35. Takie działanie w ocenie Sądu naruszało art. 4 pkt 22 lit. h w zw. z art. 34 ust. 1 Rozporządzenia (UE) nr 165/2014. Zgodnie z L.p. 6.3.5. zał. nr 3 do u.t.d. kara za naruszenie opisanego zakazu jest sztywna i wynosi 3000 zł.
Ponadto w ocenie Sądu doszło również do naruszenia art. 92a ust. 1, ust. 7 i ust. 11 u.t.d. w zw. z l.p. 6.3.19. zał. nr 3 do u.t.d., który sankcjonuje "Niepoprawne stosowanie wykresówek lub karty kierowcy, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w lp. 6.3.1-6.3.10 i 6.3.14". Po wyjęciu wykresówki z dnia 28 lipca 2019 roku, kierowca użył wykresówki z dnia 25 lipca 2019 roku (przerabiając uprzednio jej datę na 29 lipca 2019 roku), co doprowadziło do "nadpisania" zawartych na niej danych poprzez rejestrację aktywności kierowcy pomiędzy godziną 15:05 a 17:35. I w tym wypadku doszło do naruszenia art. 4 pkt 22 lit. h w zw. z art. 34 ust. 1 Rozporządzenia (UE) nr 165/2014, który zabrania używania wykresówki przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona. Zgodnie z l.p. 6.3.19. zał. nr 3 do u.t.d. kara za naruszenie opisanego zakazu jest sztywna i wynosi 2000 zł.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy nie naruszyły prawa nakładając karę w wysokości 5000 zł.
Odnosząc się natomiast do możliwości zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Sąd podzielił stanowisko organów, że nie było podstaw do umorzenia postępowania. Sąd przyznał, że kierowca został pouczony o obowiązku przestrzegania przepisów prawa oraz realizacji wszystkich prawnych nakazów związanych z wykonywaniem transportu drogowego, ale miało to miejsce w 1997 roku. Od tego czasu zaszły znaczące zmiany, jak wejście w życie w 2001 roku ustawy o transporcie drogowym, które wymagają nieustannej aktualizacji wiedzy kierowców, co obciąża zatrudniających ich przedsiębiorców. Sąd podkreślił, że z akt sprawy wynika, że kierowca zamienił wykresówki, gdyż nie wiedział jak miał postąpić po zdarzeniu drogowym. Okoliczność ta została przyznana na rozprawie przez pełnomocnika skarżącej, który podał, że kierowca działał odruchowo, nie wiedział jak ma postąpić. Potwierdza to, że kierowca mimo tak znacznego stażu, nie był należycie przeszkolony co do tego, jak powinien postąpić podczas zdarzenia drogowego, które przecież w pracy zawodowego kierowcy należy rozpatrywać w kategoriach normalnego ryzyka. W tym stanie rzeczy nie było podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Sąd za zasadne uznał również stanowisko organów co do braku konieczności przeprowadzenia dowodu z przesłuchania kierowcy. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2019 roku organ, na podstawie art. 78 § 2 k.p.a. oddalił wniosek dowodowy S. w tym zakresie wychodząc z założenia, iż wskazywane przez skarżącą okoliczności są istotne w sprawie, ale zostały już stwierdzone za pomocą innych dowodów.
III.
S. zaskarżyła wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, w skardze kasacyjnej zarzucając mu naruszenie:
1. art. 92 c ust. 1 pkt. 1 u.t.d. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, iż w realiach sprawy zasadnym pozostaje nałożenie na S. kary pieniężnej w łącznej wysokości 5.000,00 zł w sytuacji, gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie oraz okoliczności zdarzenia wskazują, iż strona postępowania – S. - nie miała obiektywnie wpływu na powstanie stwierdzonych przez organ w czasie kontroli naruszeń w zakresie wykresówek i nie mogła przewidzieć przedmiotowego zdarzenia, zaś wyłączną winę za powstanie zdarzenia ponosi pracownik K. K., który dopuścił się zarzucanych przez organ naruszeń prawa;
2. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy prawidłowym pozostawało uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości, względnie umorzenie postępowania;
3. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procesowego przez organ w toku postępowania administracyjnego, zarzucanych w toku postępowania przed Sądem I instancji;
4. art 134 § 1 p.p.s.a. przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz dokonanie przez Sąd pierwszej instancji niepełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co przejawiało się w nieuwzględnieniu przez organ istotnych okoliczności sprawy w zakresie nieponoszenia winy przez S. za zaistniałe naruszenie prawa przez kierowcę w dniu 29 lipca 2019 r.;
5. art 134 § 1 p.p.s.a. przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz dokonanie przez Sąd pierwszej instancji niepełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co przejawiało się w błędnym przyjęciu, iż z dokumentacji pracowniczej przedłożonej w toku postępowania kontrolnego wynika wyłączna wina S. w sytuacji, gdy z przedłożonej dokumentacji pracowniczej wynika, iż to na kierowcy wykonującym transport w dniu zdarzenia - tj.: na K. K. ciążył wyłączny obowiązek przestrzegania porządku prawnego o czym ten został należycie powiadomiony oraz pouczony przez pracodawcę;
6. art 134 § 1 p.p.s.a. przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz dokonanie przez Sąd pierwszej instancji niepełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co przejawiało się w błędnym przyjęciu, iż kierowca K. K. został nienależycie i niewystarczająco pouczony i poinformowany o zasadach obowiązujących go jako kierowcę w zakresie zasad wyjmowania i rejestrowania wykresówek oraz zachowania się w czasie zdarzenia drogowego;
7. art 134 § 1 p.p.s.a. przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz dokonanie przez Sąd pierwszej instancji niepełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co przejawiało się w nieuzasadnionym oddaleniu wniosku dowodowego skarżącej kasacyjnie na etapie postępowania administracyjnego, a to wniosku z przesłuchania świadka tj.: kierowcy K. K.;
8. błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku oraz wydanych decyzji organu I jak i II instancji, który to błąd polegał na przyjęciu, iż wyłączną winę za powstałe naruszenia prawa ponosi S. w sytuacji, gdy to kierowca K. K. odpowiada za powstałe naruszenie prawa, albowiem to on dokonał fizycznej ingerencji w wykresówki działając samowolnie bez jakiegokolwiek polecenia ze strony S., pomimo uprzedniego pouczenia go przez pracodawcę o niedopuszczalności takiego zachowania.
Mając powyższe na uwadze, S. wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości; względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji przy jednoczesnym pozostawieniu w gestii Sądu rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika skarżącej kasacyjnie; S. alternatywnie wniosła o umorzenie postępowania w całości.
Ponadto S. wniosła o zasądzenie w całości od organu na rzecz skarżącej kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika skarżącej według norm prawem przepisanych za I oraz II instancję; dopuszczenie i przeprowadzenie na obecnym etapie postępowania dowodu z dokumentu i zwrócenie się przez Sąd do Komendy Powiatowej Policji w Sandomierzu - adres: ul. [...], [...] S. o przedłożenie całości dokumentacji z interwencji ze zdarzenia z dnia 29 lipca 2019 roku (godzina ok. 17:30), w tym notatek policyjnych i innych dokumentów ze zdarzenia na okoliczność: ustalenia przebiegu zdarzenia, wyłącznej winy kierowcy za spowodowanie opisywanych w toku postępowania naruszeń, należytego poinformowania kierowcy o sposobie zachowania się w czasie zaistniałego zdarzenia przez pracodawcę, wiedzy oraz świadomości kierowcy o ciążących na nim obowiązkach w tym na okoliczność znajomości przez kierowcę przepisów prawa w zakresie wykonywania transportu tym samym na okoliczność wyłączenia odpowiedzialności S. - skarżącej kasacyjnie za zaistniałe zdarzenie oraz na okoliczność informowania kierowcy o aktualnych przepisach prawa i obowiązkach kierowcy przeze pracodawcę.
IV.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ II instancji wniósł o wyznaczenie i przeprowadzenie rozprawy oraz oddalenie skargi kasacyjnej.
V.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni i zastosowania wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Należy bowiem wskazać, że zarzuty skargi kasacyjnej nie kwestionują ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W punkcie 8 petitum skargi kasacyjnej skarżący nawiązuje wprawdzie do błędu w ustaleniach faktycznych, ale wiąże to jedynie z niewłaściwym przyjęciem, że odpowiedzialność za stwierdzone naruszenia powinien ponosić kierowca a nie s., nie wskazując zresztą w tym punkcie żadnego przepisu prawnego, który miałby zostać naruszony przez Sąd. Nie ma natomiast w skardze kasacyjnej zarzutów, które podważałyby ustalenia organu, które ten poczynił w trakcie przeprowadzonej kontroli, obejmujących fakty związane z tym jak się zachował kierowca oraz w jaki sposób jego zachowanie prowadziło do naruszenia przepisów u.t.d. wskazanych przez organ. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że ww. część ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie nie jest kwestionowana skargą kasacyjną.
W tej sytuacji należy przejść do oceny podniesionego w skardze kasacyjnej jedynego zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. (pkt 3 petitum skargi kasacyjnej). Naruszenia tego przepisu upatruje skarżąca w przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że zasadnym było nałożenie kary na s., a nie na kierowcę, podczas gdy s. nie miała żadnego wpływu na powstanie stwierdzonych w czasie kontroli naruszeń.
W związku z powyższym wskazać należy, że art.92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przewiduje, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Treść przepisu przewiduje zatem dwie przesłanki egzoneracyjne precyzując, że dla zastosowania tej normy prawnej niezbędne jest zaistnienie obydwu przesłanek łącznie (por. R. Strachowska, Ustawa o transporcie drogowym. Komentarz, wyd. III, LEX/el.2012 r., komentarz do art. 92c i powołane tam orzecznictwo). Zbadanie, czy zaistniały przesłanki egzoneracyjne z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., podlega ocenie na tle konkretnych okoliczności sprawy, wykazywanych przez przewoźnika. Okoliczności te - z racji wymogu ich łącznego spełnienia - muszą potwierdzać nie tylko to, że właśnie z ich powodu przewoźnik nie miał wpływu na powstanie naruszenia, ale też i to, że okoliczności tych przewoźnik nie mógł przewidzieć.
Zawarte w przytoczonym art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. zwroty dotyczące wpływu podmiotu wykonującego przewóz na powstanie naruszenia czy możliwości przewidzenia przez ten podmiot zdarzeń i okoliczności, wskutek których nastąpiło naruszenie - nie zostały przez ustawodawcę zdefiniowane ani doprecyzowane. Są zatem pojęciami "nieostrym", co wymaga wypełnienia ich treścią ad casum (por. wyrok NSA z 24 września 2019 r., sygn. akt II GSK 3808/17; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że ocena czy powoływane przez podmiot wykonujący przewozy okoliczności dowodzą, że podmiot ten nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a jednocześnie że naruszenie to nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot wykonujący przewóz nie mógł przewidzieć, jest kwestią subsumcji do tego przepisu stanu faktycznego ustalonego w sprawie, a więc wymaga oceny czy ustalony stan faktyczny sprawy odpowiada hipotetycznemu stanowi faktycznemu przewidzianemu w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przepis art. 92c u.t.d. nakłada na przedsiębiorcę bezwzględny obowiązek kontroli i właściwej organizacji pracy kierowców w celu przeciwdziałania naruszeniom wymogów ustawy. Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów, tak krajowych, jak i unijnych. Brak możliwości bieżącej kontroli kierowcy nie zwalnia przedsiębiorcy z odpowiedzialności wynikającej z art. 92a u.t.d. Ustawodawca wyraźnie wskazał cel podejmowanych przez przedsiębiorcę działań, a więc takie zorganizowanie pracy kierowców, aby kierowcy mogli przestrzegać przepisów o czasie pracy i innych przepisów o transporcie drogowym. Obowiązkiem przedsiębiorcy jest zatem nadzór nad odpowiednimi zachowaniami swoich pracowników. Brak zastosowania właściwych rozwiązań obciąża przedsiębiorcę (zob. np. wyrok NSA z 24 września 2019 r., sygn. akt II GSK 3838/17). Regulacje zawarte w ustawie o transporcie drogowym zmierzają do wymuszenia takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy, ażeby działalność ta odbywała się w sposób bezpieczny, bez zagrożenia życia, zdrowia i mienia innych osób. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest przyjęcie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem na podstawie stosunku pracy, czy nawet na zasadzie samozatrudnienia (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 31 marca 2008 r., sygn. SK 75/06, w którym zwrócono uwagę na zakres obowiązków przewoźnika).
W orzecznictwie i piśmiennictwie trafnie wskazuje się, że art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. odnosi się do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Przedsiębiorca nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do powstania naruszenia. W szczególności sytuacja taka może mieć miejsce, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przewozy nie był w stanie się przeciwstawić. Brak możliwości przewidzenia określonych zdarzeń lub okoliczności ma miejsce wtedy, gdy przy uwzględnieniu wiedzy, umiejętności i doświadczenia nie istniała możliwość przewidzenia określonych zdarzeń z uwagi na ich nadzwyczajny charakter. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest więc przyjęcie takich organizacyjnych rozwiązań, aby do naruszeń nie dochodziło (por. np. wyroki NSA z 25 lipca 2019 r. o sygn. akt: II GSK 1804/17, II GSK 2916/17, z 23 stycznia 2019 r., sygn. akt II GSK 4846/16; z 18 września 2018 r., sygn. akt II GSK 2867/16; z 22 października 2019 r., sygn. akt II GSK 2451/17). Prowadzenie szkoleń kierowców w zakresie regulacji prawnych dotyczących zasad wykonywania transportu przez kierowców, wyznaczanie czasu, który teoretycznie jest wystarczający do wykonania danego przewozu towaru oraz fakt, że naruszenie nastąpiło na skutek autonomicznej decyzji kierowcy nie znaczy, że przewoźnik wykazał istnienie przesłanek egzoneracyjnych z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. (por. wyrok NSA z 24 września 2019 r., sygn. akt II GSK 3808/17).
Mając powyższe na uwadze oraz oceniając przedstawiony w skardze kasacyjnej zarzut niewłaściwego zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w kontekście ustalonych w tej konkretnej sprawie administracyjnej okoliczności nie zasługiwał on na uwzględnienie. Niekwestionowaną w sprawie okolicznością jest fakt, że kierowca zamienił wykresówki, gdyż nie wiedział jak miał postąpić po zdarzeniu drogowym. Okoliczność ta została przyznana na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji przez pełnomocnika skarżącej, który podał, że kierowca działał odruchowo, nie wiedział jak ma postąpić. Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku - kierowca został pouczony o obowiązku przestrzegania przepisów prawa oraz realizacji wszystkich prawnych nakazów związanych z wykonywaniem transportu drogowego, jednakże miało to miejsce w 1997 r., co wobec znaczących zmian prawnych jakie zaszły od tego czasu, wymagało zapewnienia przez skarżącą aktualizacji wiedzy kierowców. Tego obowiązku skarżąca nie spełniła.
Powyższej oceny nie zmienia podniesiona w skardze kasacyjnej argumentacja wskazująca na profesjonalny charakter wykonywanej przez kierowcę pracy zawodowego kierowcy, czy treść regulaminu pracy. Bezsprzeczne w ustalonym stanie faktycznym jest to, że skarżąca jako przedsiębiorca nie przewidziała takich rozwiązań organizacyjnych, które dyscyplinowałyby osoby wykonujące na jej rzecz usługi kierowania pojazdem na podstawie stosunku pracy, aby wykonywały je zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Niekwestionowaną okolicznością pozostaje to, że kierowca skarżącej mimo tak znacznego stażu, nie był należycie przeszkolony co do tego, jak powinien postąpić podczas zdarzenia drogowego, które – jak zasadnie podkreślił Sąd - w pracy zawodowego kierowcy należy rozpatrywać w kategoriach normalnego ryzyka. Dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie wystarczy nawet wykazanie braku winy kierowcy, lecz chodzi o wykazanie podjęcia wszelkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia naruszeniu prawa. Okoliczności stanu faktycznego w niniejszej sprawie obciążają skarżącą, bo to ona powinna zapewnić taką organizację pracy i tak przeszkolić pracowników, by wiedzieli jak powinni się zachować w sytuacjach nie wynikających z nadzwyczajnych okoliczności, tylko ze zdarzeń drogowych. Obowiązek przedsiębiorcy polega w takiej sytuacji na podejmowaniu aktywnych czynności w zakresie edukacji podległych mu pracowników i to w taki sposób, aby nie byli oni zaskakiwania zmianami przepisów o transporcie drogowym, czy zasad działania urządzeń, z których korzystają. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca w toku postępowania nie wykazała, aby zaistniały przesłanki egzoneracyjne, które uzasadniałyby zastosowanie wobec niego art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Za niezasadne należy również uznać zarzuty naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. (pkt 4-7 petitum skargi kasacyjnej). Przepis ten przewiduje, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zarzut naruszenia tego przepisu mógłby być zasadny wówczas, gdyby sąd wyszedł poza granice danej sprawy, albo gdyby w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne i przy tym oczywiste, iż sąd powinien je dostrzec i uwzględnić, niezależnie od treści zarzutów podniesionych w skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Analiza akt sprawy w zestawieniu z treścią zaskarżonego wyroku wskazuje, że sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia tego przepisu należało uznać za chybiony, zwłaszcza że nie wskazano też na czym jego naruszenie polegało. Co więcej, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, by skarżąca zarzucała sądowi pierwszej instancji tak rozumiane wyjście poza granice sprawy.
Zasadności zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie dowodzi pogląd skarżącej o nieprawidłowym oddaleniu przez organ wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka (przeprowadzenie przesłuchania kierowcy). Organ w toku postępowania wyjaśnił z jakich przyczyn uznał, że przeprowadzenie takiego dowodu będzie nieprzydatne dla rozstrzyganej sprawy, w skardze kasacyjnej zaś brak jest prawidłowo sformułowanego zarzutu kasacyjnego podważającego ten pogląd. W sprawie nie pozostały żadne istotne okoliczności faktyczne, które powinny zostać ustalone, a których to ustaleń organ nie dokonał. Natomiast skarżąca kasacyjnie w skardze kasacyjnej nie formułuje zarzutów, w których kwestionowałby ww. ustalenia. Nieprzedstawienie przez skarżącą konkretnych argumentów, opartych o prawidłowe podstawy kasacyjne, nie mogło odnieść oczekiwanego przez skarżącą rezultatu.
Nie został przez NSA uwzględniony wniosek o przeprowadzenie wskazanego w skardze kasacyjnej dowodu z dokumentu, nie było to bowiem niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.).
Mając powyższe na uwadze, nie mogły też zostać uwzględnione pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, tj. naruszenia art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (pkt 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraźnie wskazuje się bowiem, że przepisy 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. należą do grupy przepisów "wynikowych" i warunkiem ich zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez sąd administracyjny naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Oznacza to, że naruszenie tych przepisu prawa jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom i nie może być samoistną podstawą skargi kasacyjnej. Chcąc powołać się w zarzucie naruszenia przepisów postępowania na uchybienie 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a., należy je powiązać z naruszeniem konkretnych przepisów, którym uchybił sąd pierwszej instancji w toku rozpatrywania sprawy. Brak takich powiązań oznacza w konsekwencji nieskuteczność zarzutu procesowego skargi kasacyjnej (por. wyroki NSA: z 19 stycznia 2012 r., II OSK 2077/10; z 7 maja 2014r., II OSK 2886/12; z 26 stycznia 2016 r., II OSK 1298/14; z 11 kwietnia 2017 r., II GSK 1978/15).
W tym stanie rzeczy, ponieważ skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radcy prawnego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Zasądzona kwota 900 zł stanowi zwrot kosztów udziału w rozprawie przed NSA pełnomocnika organu, który nie występował przed sądem pierwszej instancji oraz sporządzenia i wniesienia w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną (por. uchwałę NSA z dnia 19 listopada 2012 r., II FPS 4/12).