II GSK 265/23

II GSK 265/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Trzecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6312 Odmowa   wydania       pozwolenia    na       broń
Hasła tematyczne
Broń i materiały wybuchowe
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1885/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-10-17
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 955
art. 15 ust. 1 i 5, art. 15h ust. 1-3 i 7
Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji  - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 151a par. 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1885/22 oddalającego sprzeciw H.S. od decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia 19 maja 2022 r., nr EA-b-734/538/22 w przedmiocie wydania pozwolenia na broń palną myśliwską 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz H.S. 1020 (tysiąc dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 17 października 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1885/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił sprzeciw H.S. od decyzji Komendanta Głównego Policji z 19 maja 2022 r. w przedmiocie wydania pozwolenia na broń palną myśliwską.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
H.S. (dalej "skarżący") wystąpił 26 października 2021 r. do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach (dalej "KWP") z wnioskiem o wydanie pozwolenia na posiadanie pięciu egzemplarzy broni palnej myśliwskiej do celu łowieckiego, w związku z członkostwem w Polskim Związku Łowieckim. Do swego wniosku skarżący załączył między innymi orzeczenie lekarskie z 21 października 2021 r. nr 62/2021, wystawione przez uprawnionego lekarza – J.K., potwierdzające, że skarżący nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2020 r., poz. 955 ze zm.; dalej "ustawa o broni").
Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach, 30 grudnia 2021 r., działając na podstawie art. 15h ustawy o broni, wniósł do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach odwołanie od przedłożonego przez skarżącego pozytywnego orzeczenia lekarskiego celem jednoznacznego ustalenia jego zdolności do dysponowania bronią.
Następnie decyzją z 17 marca 2022 r. KWP w Katowicach odmówił wydania skarżącemu pozwolenia na broń palną do celu łowieckiego.
Wskazał, w oparciu o przepis art. 17 ust. 4 ustawy o broni, że skarżący nie zgłosił się na badanie lekarskie w trybie odwoławczym. Tym samym, w ocenie organu pierwszej instancji, przedłożone przez niego orzeczenie lekarskie nr 62/2021 z 21 października 2021 r. nie posiadało mocy dowodowej, gdyż nie było orzeczeniem ostatecznym. W takim przypadku, zdaniem KWP w Katowicach, organ Policji zobowiązany był do odmowy wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej do celu łowieckiego, w oparciu o przepis art. 17 ust. 4 ustawy o broni. KWP zaznaczył, że ostateczne ustalenie zdolności strony do dysponowania bronią było niezbędne celem jednoznacznego wykluczenia przesłanek określonych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 tej ustawy.
Decyzją z 19 maja 2022 r. Komendant Główny Policji (dalej "KGP") uchylił powyższą decyzję.
KGP stwierdził, że organ pierwszej instancji, poprzez wadliwie zinterpretowanie przepisu art. 15h ust. 3 ustawy o broni, dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, ponieważ wskazany w tym artykule termin do wniesienia odwołania wiąże obie strony postępowania i musi być zachowany, by móc wywołać stosowny skutek proceduralny w postaci prawidłowego uruchomienia postępowania odwoławczego przed podmiotami wskazanymi w art. 15h ust. 3 pkt 1-3 cyt. ustawy.
Wskazał, że w sytuacji gdy organ poweźmie uzasadnioną wątpliwość co do stanu zdrowia osoby wnioskującej o wydanie pozwolenia na broń palną po terminie określonym w ww. przepisie, organ Policji może zobowiązać tę osobę do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia wydanych orzeczeń. W ocenie KGP, organ pierwszej instancji mógł więc wezwać skarżącego do przedstawienia nowych, aktualnych orzeczeń, lekarskiego i psychologicznego.
Organ odwoławczy uznał zatem, że stwierdzone w postępowaniu odwoławczym uchybienie nakazuje uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, celem umożliwienia organowi pierwszej instancji przeprowadzenia postępowania administracyjnego, zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000; dalej "k.p.a."). Sanacja wskazanych uchybień w postępowaniu odwoławczym nie była możliwa, ponieważ zakres postępowania wyjaśniającego przekracza ramy postępowania wyznaczone art. 136 k.p.a.
WSA w Warszawie oddalił sprzeciw skarżącego od powyższej decyzji.
Zdaniem Sądu, zasadnie KGP zauważył, że organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną, właśnie z uwagi na nieuzasadnione podważenie ostatecznego charakteru orzeczenia lekarskiego nr 62/2021 z dnia 21 października 2021 r., w oparciu o przepis art. 17 ust. 4 ustawy o broni i nieprawidłowe wszczęcie postępowania z odwołania od tego orzeczenia lekarskiego. Sąd podzielił przy tym stanowisko organu o możliwości zobowiązania osoby starającej się o pozwolenie na broń do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia wydanych orzeczeń, stosownie do art. 15b ust. 3 ustawy o broni. WSA uznał więc wytyczne sformułowane przez KGP za prawidłowe.
Sąd podzielił również stanowisk KGP, że uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia miało na celu zabezpieczenie zasady dwuinstancyjności postępowania, wynikającej z art. 15 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie ewentualnie o jego uchylenie w całości i uchylenie decyzji organu drugiej instancji, zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzucił:
I. wskazując jako podstawę kasacyjną art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej "p.p.s.a.") – naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. poprzez dokonanie błędnej, rozszerzającej wykładni przepisu art. 15 ust. 5 ustawy o broni wyrażające się stwierdzeniem, że przepis ten ma zastosowanie nie tylko do osoby posiadającej pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną, ale również w stosunku do osoby ubiegającej się o pozwolenie na broń, podczas gdy wykładnia taka nie znajduje uzasadnienia i rzutuje na ocenę zakresu obowiązków strony w relewantnym postępowaniu administracyjnym, a przeto narusza zasady demokratycznego państwa prawa, zaś zaprezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prymat wykładni funkcjonalnej nad wykładnią literalną, jakkolwiek co do zasady słuszny, nie może prowadzić jednocześnie do nieuprawnionej wykładni rozszerzającej w odniesieniu do tej normy prawnej w sposób jawnie stojący w sprzeczności z jej wykładnią językową, a przy tym uprawniający do postawienia stronie wymagań dalszych niż te, które ustanawia prawo materialne, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że orzeczenie organu drugiej instancji odpowiada prawu;
II. wskazując jako podstawę kasacyjną art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania w związku z uchybieniami, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- art. 15 ust. 5 ustawy o broni w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez zaniechanie poddania ocenie faktu iż decyzja organu drugiej instancji wydana została z rażącym naruszeniem prawa w związku z faktem, iż brak jest podstawy prawnej umożliwiającej w ustalonym stanie faktycznym zobowiązanie skarżącego do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia wydanych orzeczeń organowi pierwszej instancji po myśli art. 15 ust. 5 ustawy obroni, albowiem skarżący nie jest osobą posiadającą pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną, a wyłącznie osobą ubiegającą się o pozwolenie na broń, przez co skarżący nie jest w ogóle objęty hipotezą naprowadzonej normy prawnej, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że w sprawie zastosowanie mieć może art. 15 ust. 5 ustawy o broni, podczas gdy z naprowadzonych względów przepis ten w ustalonym stanie faktycznym nie ma zastosowania, zaś sama decyzja organu drugiej instancji winna była zostać uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, a przeto za nieważną;
- art. 15 ust. 1, 3 i 5 ustawy o broni i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. - wszystkie powołane przepisy w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez uznanie, że zachodzą uzasadnione wątpliwości co do predyspozycji zdrowotnych i psychicznych skarżącego do dysponowania bronią, choć w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego brak jest jakichkolwiek podstaw do powzięcia tego rodzaju wątpliwości, jedyny dowód mogący na tego rodzaju okoliczność wskazywać (zeznania świadka M.G.) został kategorycznie zdyskredytowany, zaś przedstawione przez skarżącego orzeczenia opisane w art. 15 ust. 3 ustawy o broni pozostają wiążące, co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych wyrażających się stwierdzeniem, że nie ustalono w postępowaniu administracyjnym zdolności skarżącego do dysponowania bronią oraz że zachodzą okoliczności dostatecznie uzasadniające podejrzenie, iż skarżący zalicza się do osób opisanych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni, podczas gdy zdolność skarżącego do dysponowania bronią została w toku postępowania ustalona i oceniona pozytywnie w ramach pozyskanych orzeczeń lekarskich i psychologicznych, stwierdzających, że skarżący nie należy do osób wymienionych wart. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni, które potwierdziły, że skarżący może dysponować bronią, zaś w sprawie nie ujawniły się okoliczności mogące mieć przymiot dostatecznie uzasadniających twierdzenie przeciwne;
- art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez stwierdzenie, że organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną w sytuacji, w której co prawda istotnie organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, jednak ze względu na pozyskanie w toku postępowania administracyjnego orzeczeń opisanych w art. 15 ust. 3 ustawy o broni naruszenia te nie miały charakteru prowadzącego do uznania sprawy za niewyjaśnioną i w dalszej mierze możliwe było wydanie przez organ pierwszej instancji prawidłowej decyzji zgodnie z wnioskiem skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, iż organ drugiej instancji zasadnie uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, podczas gdy pomimo wadliwości postępowania organu pierwszej instancji organy administracyjne dysponowały całokształtem materiału dowodowego pozwalającego na wydanie orzeczenia merytorycznego zgodnie z wnioskiem skarżącego, wobec czego organ drugiej instancji winien był na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 uchylić zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 182 § 2a p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego (art. 182 § 3 p.p.s.a.).
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Zauważyć należy, że art. 64e p.p.s.a. ograniczył zakres rozpoznania sprzeciwu od decyzji. W takim przypadku sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Dodać przy tym trzeba, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a., mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, należy oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie (zob. wyrok NSA z 26 listopada 2019 r., II OSK 3311/19). W ramach badania przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., do czego uprawnia art. 64e p.p.s.a., mieści się więc ocena materialnoprawna warunkująca przyjęcie, że zaistniała przesłanka konieczności wyjaśnienia zakresu sprawy mającego wpływ na rozstrzygnięcie [zob. wyroki NSA z 29 marca 2019 r., II OSK 662/19, A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 64(e)].
Naczelny Sąd Administracyjny podziela powyższe stanowisko o dopuszczalności zbadania zarzutów naruszenia prawa materialnego w celu oceny prawidłowości uchylenia decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Wobec tego należało w pierwszej kolejności dokonać kontroli dokonanej przez Sąd pierwszej instancji i przez organ wykładni art. 15 ust. 1-5 ustawy o broni.
Art. 15 ust. 1 powyższej ustawy reguluje przesłanki negatywne wydania pozwolenia na broń, wśród których jest m.in. zaburzenie psychiczne określone w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2123) lub znaczne ograniczone sprawności psychofizycznej wnioskodawcy (pkt 2). Z ust. 3 cyt. przepisu wynika, że osoba, która występuje z wnioskiem o wydanie pozwolenia na broń lub osoba, która zgłasza do rejestru broń pneumatyczną, przedstawiają właściwemu organowi Policji orzeczenia lekarskie i psychologiczne, stwierdzające, że nie należą do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2-4, i potwierdzające, że mogą dysponować bronią, wydane przez lekarza upoważnionego i psychologa upoważnionego, nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem złożenia wniosku.
Istnieje możliwość weryfikacji złożonego orzeczenia lekarskiego. Stosownie do art. 15h ust. 1 i 2 ustawy o broni, od orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego osobie ubiegającej się oraz komendantowi wojewódzkiemu Policji właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby przysługuje odwołanie wnoszone na piśmie. Odwołanie wraz z jego uzasadnieniem wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia, za pośrednictwem lekarza lub psychologa, który wydał orzeczenie, do jednego z podmiotów odwoławczych (ust. 3). Orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne (ust. 7).
Z kolei stosownie do art. 15 ust. 5 ustawy o broni, w przypadku ujawnienia okoliczności dostatecznie uzasadniających podejrzenie, że osoba posiadająca pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną należy do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2-4, właściwy organ Policji może zobowiązać tę osobę do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia wydanych orzeczeń. W przypadku wydania negatywnego orzeczenia lekarz lub psycholog zobowiązany jest zawiadomić o tym właściwy organ Policji.
Sąd pierwszej instancji przyjął, że wykładnia art. 15 ust. 5 ustawy o broni zaprezentowana przez organ pozwalająca na zobowiązanie osoby starającej się o pozwolenie na broń do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia wydanych orzeczeń była prawidłowa.
Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska tego nie podzielił.
W orzecznictwie i nauce prawa wskazuje się, że "wykładnia językowa jest punktem wyjścia dla wszelkiej wykładni prawa i zakreśla jej granice w ramach możliwego sensu słów zawartych w tekście prawnym" (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2000 r., FPS 14/99, ONSA z 2000 r. Nr 3, poz. 92). Odstępstwo od reguły prymatu językowego sensu przepisu dopuszczalne jest wtedy, gdy wykładnia gramatyczna prowadzi do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi lub do rażącej niesprawiedliwości, sankcjonuje nieracjonalność ustawodawcy, niweczy cel instytucji prawnej, prowadzi do wniosków niedorzecznych lub wynika z błędu legislacyjnego (wyrok z 19 listopada 2009 r. sygn. akt II FSK 976/08; wyrok NSA z 19 kwietnia 2011 r. sygn. akt I FSK 637/10, L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2006, s. 75 i n.).
Zasada pierwszeństwa wykładni językowej nie powinna zatem prowadzić do wniosku, że interpretatorowi wolno zignorować wykładnię systemową i funkcjonalną (M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2002 r., s. 275). Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy go skonfrontujemy z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej. Z tego względu w każdym przypadku, gdy nasuwa się podejrzenie, że wynik wykładni językowej może okazać się nieadekwatny, interpretator powinien go skonfrontować z wykładnią systemową i funkcjonalną. Ustalając zatem znaczenie językowe przepisu, należy brać pod uwagę także jego kontekst systemowy i funkcjonalny, a więc na przykład inne przepisy prawne, wolę prawodawcy oraz cel regulacji (zob. L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2006, s. 74 oraz wyrok z 19 listopada 2009 r. sygn. akt II FSK 976/08, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podzielając ten pogląd, Naczelny Sąd Administracyjny dodatkowo zwraca uwagę na to, że nigdy zasada prymatu wykładni językowej nie miała w orzecznictwie sądów administracyjnych absolutnego charakteru. W orzecznictwie podkreśla się, że przyjęcie zasady pierwszeństwa wykładni językowej nie oznacza braku obowiązku przeprowadzenia wykładni kompleksowej. Należy stosować wszystkie dyrektywy wykładni (językowe, systemowe, funkcjonalne), niezależnie od tego, czy uzyskano już wcześniej jednoznaczność interpretowanych zwrotów czy też nie. Wszystkie wskazane dyrektywy powinny być użyte, jeżeli chce się ustalić rzeczywiste znaczenie przepisu (W. Jakimowicz, Wykładnia w prawie administracyjnym, Zakamycze 2006, s.551-555, uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., I OPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 2, poz. 21). W wyroku z dnia 16 grudnia 2008 r. (sygn. akt I OSK 93/08 ) NSA stwierdził natomiast, że "wykładnia językowa musi być uwzględniona wraz z wykładnią systemową, wykładnią funkcjonalną. Obowiązek taki wynika z wartości przyjętych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która chroni prawa jednostki, stanowi też o prawie jednostki do działania organów państwa rzetelnie, sprawnie".
W ocenie NSA, z wykładni językowej i systemowej wynika, że art. 15 ust. 5 ustawy o broni nie ma zastosowania do osób, które złożyły wniosek o wydanie pozwolenia na broń palną, lecz ich wniosek nie został jeszcze rozpoznany. Literalna treść tego przepisu prowadzi do wniosku, że odnosi się on do "osoby posiadająca pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną", a nie do osoby, która złożyła wniosek o takie pozwolenie, i w stosunku do której nie zostało jeszcze wydane pozwolenie. Ponadto, kierowanie wnioskodawcy w toku postępowania o wydanie pozwolenia na broń na badania w trybie art. 15 ust. 5 ustawy o broni podważałoby sens wprowadzenie do ustawy art. 15h. Z tego ostatniego przepisu wynika bowiem, że od orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego wnioskodawcy i organowi ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby przysługuje odwołanie wnoszone na piśmie, które można wnieść w określonym terminie (30 dni od dnia doręczenia orzeczenia). Zastosowanie art. 15 ust. 5 ustawy o broni do osób nieposiadających jeszcze pozwolenia na broń stwarzałoby organowi możliwość kwestionowania złożonego przez stronę zezwolenia w każdym czasie.
Za nieracjonalne należy uznać przyjęcie, że w jednej ustawie stworzono dwie drogi podważania orzeczenia lekarskiego – jedną ograniczoną terminem, a drugą możliwą do przeprowadzenia w dowolnym terminie w toku postępowania. Przyjęcie takiego stanowiska stwarzałoby również niepewność wnioskodawcy co do prawidłowości złożonego orzeczenia lekarskiego, czemu zapobiega termin z art. 15h ust. 3 ustawy o broni. Powyższe powody doprowadziły NSA do wniosku, że art. 15 ust. 5 ustawy o broni nie znajduje zastosowania w toku postępowania o udzielenie pozwolenia na broń. NSA nie podzielił tym samym stanowiska przeciwnego wyrażonego w wyroku NSA z 25 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 2676/21.
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, NSA uznał, że Sąd pierwszej instancji w ślad za organem pierwszej instancji słusznie uznał, że odwołanie od orzeczenia lekarskiego wniesione po terminie określonym w art. 15h ust. 3 ustawy o broni jest niedopuszczalne. Z okoliczności tej NSA wywiódł jednak odmienne wnioski niż wyrażone w zaskarżonym wyroku. Należało bowiem przyjąć, że pierwotnie złożone orzeczenie lekarskie stało się ostateczne, w tym znaczeniu, że nie przysługuje od niego odwołanie, a ocena stanu zdrowia w nim opisana powinna być uwzględniona przy wydawaniu decyzji w przedmiocie udzielenia pozwolenia na broń.
Z uwagi na przedstawioną powyżej wykładnię prawa materialnego NSA uznał, że nie było podstaw do uchylenia decyzji KWP i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, stosownie do art. 138 § 2 k.p.a.
Stosownie do tego przepisu organ odwoławczy uchyla decyzję organu pierwszej instancji i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania, w sytuacji gdy stwierdzi, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Sąd pierwszej instancji uznał za zgodną z prawem decyzję organu odwoławczego, który wskazał, że przyczyną uchylenia decyzji organu pierwszej instancji było stwierdzenie, że nie doszło do skutecznego zakwestionowania orzeczenia lekarskiego w trybie art. 15h ustawy o broni, z uwagi na złożenie odwołania po terminie, i nakazanie organowi ocenienie wniosku z uwzględnieniem – w razie podjęcia wątpliwości co do spełnienia przez skarżącego przesłanek z art. 15 ust. 1 tej ustawy – instytucji skierowania wnioskodawcy na ponowne badania lekarskie. Ze stanowiskiem tym NSA nie zgadza się, ponieważ organ drugiej instancji posiadał komplet dokumentów wystarczających do rozstrzygnięcia wniosku o udzielenie pozwolenia na broń. Nie było zaś takich okoliczności, które powinny być w tym postępowaniu ustalone, gdyż, ani organ pierwszej instancji, ani organ odwoławczy nie mogli skierować skarżącego na dodatkowe badania w trybie art. 15 ust. 5 ustawy, o czym była już mowa powyżej.
Tym samym na uwzględnienie zasługiwały zarzuty naruszenia art. 15 ust. 1, 3 i 5 ustawy o broni oraz art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Niezasadne natomiast były zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., ponieważ przepisy te nie znajdowały w niniejszej sprawie zastosowania. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis ten znajduje zastosowanie jedynie do skarg na decyzje. Natomiast sprawa niniejsza była zainicjowana wniesieniem przez skarżącego sprzeciwu od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 p.p.s.a. W tym przypadku sąd pierwszej instancji nie wydaje wyroków na podstawie art. 145 p.p.s.a., lecz stosuje art. 151a § 1 i 2 p.p.s.a., który to przepis został wprowadzony do ustawy – p.p.s.a. w celu uregulowania rozstrzygnięć w sprawie sprzeciwu. Skoro więc art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. nie był i nie mógł być przez Sąd pierwszej instancji stosowany, to nie mogło też dojść do jego naruszenia.
Zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylał się natomiast spod rozpoznania NSA. W myśl art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Wielokrotnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano, że Sąd nie może domyślać się argumentacji czy intencji strony skarżącej. Zatem obowiązek nałożony tym przepisem oznacza, że autor skargi kasacyjnej nie może ograniczyć się tylko do wskazania przepisu prawa, który w jego ocenie został naruszony, ma bowiem obowiązek uzasadnić, w czym upatruje uchybienie wskazanej normie prawnej. Skarżący natomiast nie wyjaśnił w uzasadnieniu, w czym upatrywał naruszenia omawianego zarzutu, co uniemożliwiło jego rozpoznanie.
Z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów naruszenia prawa materialnego w zakresie mającym wpływ na wydanie decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., NSA uznał, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona i uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę, organ drugiej instancji powinien ocenić wniosek skarżącego z uwzględnieniem zebranych w sprawie materiałów i dokonanej w niniejszej sprawie wykładni art. 15 ust. 5 ustawy o broni.
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 151a § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1, art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c), ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) stosowanych do sprzeciwu odpowiednio na podstawie art. 64b § 1 p.p.s.a.