II GSK 2615/21

II GSK 2615/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz /przewodniczący sprawozdawca/
Marcin Kamiński
Paweł Janusz Lewkowicz
Symbol z opisem
6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne
Broń i materiały wybuchowe
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1007/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-06-01
Skarżony organ
Komendant Żandarmerii Wojskowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżony wyrok i decyzje I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 955
art. 18 ust. 5 pkt 4 art. 32 ust. 1
Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 8, art. 77, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 134, art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia del. WSA Paweł Janusz Lewkowicz Protokolant asystent sędziego Jolanta Dominiak po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1007/21 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej do celów kolekcjonerskich 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta [...] Oddziału Żandarmerii Wojskowej z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...], 3. zasądza od Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej na rzecz A. K. 880 (osiemset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany: "WSA", "Sądem pierwszej instancji") wyrokiem z 1 czerwca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1007/21 oddalił skargę A. K. (dalej zwanego: "skarżącym") na decyzję Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej (dalej zwanego: "KGŻW", "Komendantem") z [...] stycznia 2021 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej do celów kolekcjonerskich.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Skarżącemu, decyzją z [...] czerwca 2019 r. przyznano pozwolenie na broń palną do celów kolekcjonerskich w liczbie [...] egzemplarzy. W dniu [...] października 2020 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w związku z powzięciem informacji z Wydziału Żandarmerii Wojskowej w [...] dotyczącej przechowywania broni i amunicji w sposób umożliwiający dostęp do nich osób nieuprawnionych – tj. naruszenia art. 32 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 5 pkt 4 ustawy o broni i amunicji (naruszenie zasad przechowywania broni i amunicji). W dniu [...] września 2020 r. dokonano przeszukania mieszkania skarżącego, w toku którego ujawniono w [...] pod [...] klucz, którym otworzono sejf z bronią. Organ ustalił, że miejsce przechowywania klucza do sejfu nie było w żaden sposób zabezpieczone i było ogólnie dostępne dla osób postronnych. Podczas przeszukania ustalono, że sejf w którym przechowywano broń był zamknięty. Natomiast klucz, który służy do otworzenia sejfu, był przechowywany w sposób niewłaściwy umożliwiający dostęp do sejfu i broni osobom nieuprawnionym, postronnym.
Zaskarżoną do WSA w Warszawie decyzją z [...] stycznia 2021 r. Komendant, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej zwanej: "k.p.a.") oraz art. 18 ust. 5 pkt 4 w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2020 r. poz. 955, dalej zwanej: "ustawą o broni i amunicji"), utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Żandarmerii Wojskowej z [...] listopada 2020 r. nr [...] cofającą skarżącemu pozwolenie na posiadanie broni palnej do celów kolekcjonerskich.
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Komendant ustalił, że skarżący nie daje rękojmi właściwego przechowywania broni, ze względu na nieprawidłowe przechowywanie kluczy do szafy pancernej, w której znajdowała się broń palna kolekcjonerska, co dało możliwość dostępu do niej osobom nieuprawnionym. Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje przy tym, czy klucz od sejfu znajdował się pod [...], czy pod [...] kabiny [...].
Zdaniem organu, w interesie publicznym rozumianym w tym wypadku jako względy niestwarzania zagrożenia dla porządku i bezpieczeństwa publicznego leży kwestia, aby broń posiadały wyłącznie osoby przestrzegające prawa, jakiej gwarancji skarżący nie daje.
Decyzja ta stała się przedmiotem skargi A. K., oddalonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 1 czerwca 2021 r.
W uzasadnieniu Sąd przywołał treść art. 18 ust. 5 pkt 4 oraz art. 32 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, wskazując, że broń należy przechowywać i nosić w sposób uniemożliwiający dostęp do niej osób nieuprawnionych.
WSA zaznaczył, że wprawdzie przepisy prawa, w tym rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 26 sierpnia 2014 r. w sprawie przechowywania, noszenia oraz ewidencjonowania broni i amunicji, nie regulują kwestii miejsca przechowywania kluczy do sejfu, w którym przechowywana jest broń, to jednak umiejscowienie ich w [...] pod urządzeniem [...] nie stanowi, w ocenie Sądu pierwszej instancji, właściwego miejsca i należytego zabezpieczenia. Sąd podzielił stanowisko organu, że skarżący nie daje rękojmi właściwego przechowywania broni, ze względu na nieprawidłowe przechowywanie kluczy do szafy pancernej, w której znajdowała się broń palna kolekcjonerska, co dało możliwość dostępu do tej broni osobom nieuprawnionym. Podkreślił, że w mieszkaniu oprócz skarżącego i jego małżonki, zamieszkuje również dwójka małych dzieci. Skarżący wykazując się brakiem odpowiedzialności, mógł narazić dzieci na ciężki uszczerbek na zdrowiu, a być może także utratę życia. Obowiązek określony przez ustawodawcę w art. 32 ust. 1 ustawy o broni i amunicji wyraża się także w tym, aby posiadacz broni swoim działaniem (lub brakiem właściwego działania) nie przyczyniał się do ułatwienia dostępu do broni osobom nieuprawnionym. Przechowywanie broni w sposób uniemożliwiający dostęp do niej osób nieuprawnionych ma ścisły związek z reglamentacyjnym charakterem prawa do posiadania broni. Obowiązek ten wyraża się nie tylko w spełnieniu warunków z § 5 rozporządzenia, ale także w dochowaniu należytej staranności w przechowywaniu broni i jej zabezpieczeniu.
Reasumując, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie organy prawidłowo oceniły całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego, a wydane przez nie decyzje są zgodne z przepisami ustawy o broni i amunicji. To na posiadaczu broni ciąży obowiązek zabezpieczenia broni i żaden przepis ani żadna sytuacja nie zwalnia go z tego obowiązku. Nawet jednorazowe bądź krótkotrwałe przechowywanie broni z naruszeniem zasad prawa bezwzględnie wiążących posiadacza broni, czyni usprawiedliwionym cofnięcie pozwolenia na broń. Przepis art. 18 ust. 5 pkt 4 w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy o broni i amunicji stwarza ograniczoną sferę uznania administracyjnego dla organów w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie na broń zasad przechowywania broni i amunicji. Ograniczenie sfery uznania wynika z zasad reglamentacji udzielania pozwoleń na broń, a zwłaszcza z brzmienia art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Jednocześnie przepis art. 32 ust. 1 ustawy zawiera skierowany do posiadacza broni nakaz przechowywania i noszenia tych przedmiotów w sposób uniemożliwiający dostęp do nich osób nieuprawnionych. Zatem organy obu instancji słusznie pozbawiły skarżącego pozwolenia na broń palną do celów kolekcjonerskich, przedkładając interes społeczny (w postaci bezpieczeństwa i porządku publicznego) nad interes skarżącego.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny sprawy, przeprowadzając postępowanie w sposób zgodny z przepisami prawa procesowego, a wydane decyzje nie naruszają przepisów prawa.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania sądowego za obie instancje, według norm przypisanych oraz rozpoznanie skargi na rozprawie. Ponadto skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wyroku Sądu Rejonowego w [...] z [...] lipca 2021 r., sygn. akt [...] w celu wykazania, iż przechowywał broń w sposób prawidłowy, zgodny z określonymi w przepisach prawa wymogami, a który to wyrok zapadł już po wydaniu wyroku przez WSA w Warszawie.
Skarżący działając na mocy art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz:
1. na zasadzie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy o broni i amunicji z uwagi na jego błędną, rozszerzającą wykładnię, polegającą na przyjęciu niewynikających z treści przepisu zasad przechowywania kluczy do sejfu z prywatną bronią palną, w tym między innymi konieczności zapewnienia stałego nadzoru nad tymi kluczami, podczas gdy obowiązujące przepisy prawa określają jedynie sposób przechowywania broni i amunicji, lecz nie precyzują, w jaki sposób powinny być przechowywane klucze do szafy, w której broń się znajduje,
2. na zasadzie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 18 ust. 5 pkt 4 u.b.a. z uwagi na jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące oddaleniem skargi i tym samym utrzymaniem w mocy decyzji cofającej pozwolenie na broń, mimo iż zgromadzone w sprawie dowody są niewystarczające do uznania, iż skarżący naruszył zasady przechowywania broni i amunicji, o których mowa w art. 32 ustawy o broni i amunicji,
3. na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., 77 k.p.a. oraz 80 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, mimo iż decyzje te zostały wydane bez wyczerpującego zebrania i rozważenia materiału dowodowego koniecznego do wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz w oparciu o nieobiektywne i nierzetelne dowody, co w konsekwencji skutkowało poczynieniem dowolnych ustaleń faktycznych w postaci uznania, iż skarżący przechowywał broń w sposób nieprawidłowy, co stanowi naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej,
4. na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli oraz wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku i niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, na jakiej podstawie Sąd a quo uznał, że materiał dowodowy w sprawie został zebrany w sposób wyczerpujący oraz że nie został oceniony w sposób dowolny, powielając tym samym stanowisko organu II instancji, mimo tego że skarżący wskazywał uprzednio na nierzetelność i subiektywność dowodów stanowiących podstawę decyzji organów I i II instancji,
5. na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi i tym samym utrzymanie w mocy decyzji organów I i II instancji, które wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie wniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie w całości skargi kasacyjnej jako niezasadnej i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej zwanej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przeprowadzonego przez WSA w Warszawie, które ustawodawca enumeratywnie wylicza w art. 183 § 2 p.p.s.a.
Wniesiona skarga kasacyjna okazała się uzasadniona, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty miały usprawiedliwione podstawy. Skuteczna okazała się część zarzutów, które zostaną omówione poniżej.
Skarga kasacyjna została skierowana przeciwko wyrokowi WSA w Warszawie, którym ten Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę na decyzję Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej w przedmiocie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni palnej do celów kolekcjonerskich.
Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. Istota sprawy oraz komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych do niej się odnoszących uzasadniały łączne ich rozpatrzenie. Sprowadzały się one bowiem do – zdaniem skarżącego – błędnego przyjęcia rozszerzającej wykładni prawa w zakresie pojęcia "przechowywania broni i amunicji", a także nieuprawnionej oceny przez Sąd pierwszej instancji materiału dowodowego jako zgromadzonego i ocenionego w sposób dający podstawę do przyjęcia, że przechowywał on broń w sposób nieprawidłowy, co stanowiło podstawę z kolei do błędnego, jego zdaniem, zastosowania przepisu art. 18 ust. 5 pkt 4 ustawy o broni i amunicji, tj. cofnięcia wydanego pozwolenia.
Niezależnie od powyższego, jako pierwszy winien zostać rozpoznany najdalej idący zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do zarzutów, które dały podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. "Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania."
Wskazać należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jedynie wówczas, gdy uzasadnienie to nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (tak: uchwała 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09) lub sporządzone jest w taki sposób, że nie jest w ogóle możliwa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku np. nie zawiera oceny prawnej. To, że stanowisko WSA jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, że uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne, które uzasadniają uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Polemika z merytorycznym stanowiskiem WSA nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez taki zarzut nie można bowiem skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np. wyroki NSA z 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; z 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; z 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; z 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13, te i kolejne cytowane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - orzecznia.nsa.gov.pl).
Uwzględniając powyższe uwagi Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a. elementy konstrukcyjne uzasadnienia: przedstawia stan sprawy przyjęty za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, prezentuje zarzuty skargi, wyjaśnia podstawę prawną rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem. To czy Sąd prawidłowo ocenił postępowanie w zakresie gromadzenia materiału dowodowego, poczynionych ustaleń faktycznych i czy dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, jest kwestią zupełnie odrębną od zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Przechodząc z kolei do analizy formułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego na wstępie należy zwrócić uwagę, że przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej. Autor skargi kasacyjnej powinien zatem wykazać i uzasadnić, że wojewódzki sąd administracyjny nieprawidłowo odczytał normę prawną wynikającą z treści przepisu prawa materialnego. Chodzi więc o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno-językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Autor skargi kasacyjnej musi wykazać, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. (por. m. in. wyrok NSA z 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2668/15). Natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej.
Rozpoznając zatem podniesione w skardze kasacyjnej – zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego, należy wskazać, że spór kształtuje stanowisko skarżącego, który twierdzi, że co prawda przepisy ustawy o broni i amunicji wprost nie regulują okoliczności i wymogów przechowywania kluczy do sejfu/szafy pancernej z prywatną bronią palną, tak niemniej aspekt ten mieści się w obowiązku przechowywania broni w sposób uniemożliwiający dostęp osób nieuprawnionych, o którym mowa w art. 32 ustawy, i którego swoim działaniem skarżący nie naruszył.
Zauważenia wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że to na posiadaczu broni ciąży obowiązek zabezpieczenia broni i żaden przepis ani żadna sytuacja nie zwalnia go z tego obowiązku (wyrok NSA z 13 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1192/06), zaś nawet "jednorazowe bądź krótkotrwałe przechowywanie broni z naruszeniem zasad prawa bezwzględnie wiążących posiadacza broni, czyni usprawiedliwionym cofnięcie pozwolenia na broń." (por. wyrok NSA z 15 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 669/10), w realiach kontrolowanej sprawy istotna jest zatem ocena czy do naruszenia tych zasad doszło. Podstawowe znaczenie ma tu przy tym fakt, że spór dotyczy nie samej broni czy amunicji, a zasad przechowywania / umiejscowienia klucza do sejfu (szafy pancernej), w którym owa broń się znajduje.
Zatem, zakres badania sprawy wyznaczały w tym przypadku przepisy ustawy o broni i amunicji, wraz z aktem wykonawczym – rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 26 sierpnia 2014 r. w prawie przechowywania, noszenia oraz ewidencjonowania broni i amunicji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1224, dalej zwanego: "rozporządzeniem MSWiA"), które wymagają przeanalizowania. I tak w treści art. 32 ust. 1 ww. ustawy wskazano, że broń i amunicję należy przechowywać i nosić w sposób uniemożliwiający dostęp do nich osób nieuprawnionych. Z kolei jak stanowi art. 18 ust. 5 pkt 4 – właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie zasad przechowywania, noszenia oraz ewidencjonowania broni i amunicji, o których mowa w art. 32. Przepisy rozporządzenia MSWiA z 26 sierpnia 2014 r. nie zawierają w swojej treści regulacji odnoszącej się do miejsca przechowywania kluczy do sejfu, jak i ich zabezpieczenia. Z § 5 ust. 1 przedmiotowego rozporządzenia wynika jedynie, że osoby posiadające broń i amunicję do niej na podstawie pozwolenia, o którym mowa w art. 10 ust. 4 ustawy, przechowują broń i amunicję w urządzeniach spełniających wymagania co najmniej klasy S1 według normy PN-EN 14450. Z kolei, z przytoczonego przez Sąd pierwszej instancji art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji wynika, że pozwolenie na broń udziela się osobie m.in. nie stanowiącej zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego.
Zgodzić się należy ze skarżącym, iż nie sposób wyprowadzić takiej wykładni powyższych przepisów, która prowadziłaby do przyjęcia, że wymogi, jakie należy stosować dla przechowywania broni i amunicji powinny obejmować również przechowywanie kluczy do sejfu (szafy pancernej). Z przepisów tych wynika obowiązek aby to broń i amunicja zostały zabezpieczone w ściśle określony sposób, przed dostępem do niej osób nieupoważnionych. Natomiast kwestia samych kluczy została nieuregulowana. Oczywiste jest jednak, że przechowanie kluczy do sejfu z bronią musi odpowiadać ogólnym regułom bezpiecznego dostępu do broni, tj. zapewnienia braku dostępu do niej osobom postronnym, z uwagi na konieczność zagwarantowania porządku lub bezpieczeństwa publicznego. WSA w kontrolowanym wyroku nie wyraził innego stanowiska , nie dopuścił się zatem, co zarzucane jest w pkt. 1 petitum skargi kasacyjnej, błędnej – rozszerzającej wykładni art. 32 ust. 1 ustawy o broni i amunicji.
Inaczej natomiast sprawa wygląda, jeśli chodzi o dokonanie przez Sąd pierwszej instancji subsumpcji tych przepisów – czyli zastosowania relewantnej normy prawnej do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Przejście do tej oceny należy jednak poprzedzić rozważeniem prawidłowości zgromadzenia przez organ materiału dowodowego w sprawie i ustalenia stanu faktycznego. Przypomnieć w tym miejscu należy, że przedmiot postępowania (przedmiot sprawy) determinują normy prawa materialnego, które wyznaczają zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń, wyznaczając tym samym zbiór koniecznych do załatwienia sprawy prawnie istotnych faktów.
Zatem, zgodnie z zarzucanymi jako naruszone w skardze kasacyjnej: art. 7 k.p.a. wskazuje, że, w toku postępowania organy administracji publicznej powinny stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, z kolei w myśl zasady wynikającej z art. 8 § 1 i 2 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania działania organów, oraz bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, natomiast z art. 77 § 1 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Co więcej, zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z treści tego przepisu wywodzi się, że ocena kompletnego materiału dowodowego powinna być pełna i wnikliwa, organ, co do zasady, nie jest skrępowany w swoich ocenach co do wartości poszczególnych rodzajów dowodów, ich znaczenia oraz wiarygodności.
W ocenie NSA, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w sposób mogący mieć istotne znaczenie dla końcowego wyniku postępowania. Choć poprzestano na ustaleniu miejsca przechowywania klucza, a następnie ujawniono miejsce przechowywania broni – otworzono sejf, to były to podstawowe okoliczności faktyczne istotne do ustalenia. W świetle wymogów stawianych przez cytowane powyżej normy kształtujące postępowanie dowodowe, czynienie dalszych ustaleń w sprawie było zbędne. Organy wypełniły ciążące na nich obowiązki w zakresie ustalenia stanu faktycznego – wykonując je poprawnie.
Dodatkowo należy zauważyć, że postawiony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 8 (bez wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej tego przepisu) nie został uzasadniony w skardze kasacyjnej. Skarżący kasacyjnie nie wyjaśnił zatem w jaki sposób miałoby dojść do jego naruszenia, ani jaki wpływ miałoby to naruszenie na wynik postępowania. Z tych wszystkich względów omówione powyżej zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego okazały się bezzasadne.
Za skuteczny i dający podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji, a także wydanych w sprawie decyzji, NSA uznał podniesiony przez skarżącego kasacyjnie zarzut co do dokonania przez organ, a w ślad za nim Sąd pierwszej instancji, błędnej subsumcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego do normy wynikającej z art. 18 ust 5 pkt 4 w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy o broni i amunicji.
Skarżący, jak wskazano wyżej, na podstawie omówionych regulacji winien w sposób bezpieczny i ostrożny zabezpieczyć broń i amunicję, przechowując ją w specjalnie do tego przygotowanym sejfie, aby uniemożliwić dostęp do niej osobom trzecim. Zdaniem NSA, obowiązek ten wypełnił, o czym świadczą ustalone w sprawie okoliczności. Broń była przechowywana, zgodnie z zasadami i warunkami wydanego na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy o broni i amunicji rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, dodatkowo skarżący zabezpieczył klucze do sejfu w ten sposób, że umieścił skrytkę z kluczem [...] – za drzwiczkami [...] - o której istnieniu jako jedyny w domu posiadał wiedzę, zaś jej ulokowanie praktycznie uniemożliwiało dostęp osobom postronnym. Skarżący w odwołaniu wskazywał, że dostęp do skrytki jego dzieci (w wieku 7 i 4 lat) i jest niemożliwy, chociażby ze względu na fizyczne ograniczenia wynikające z długości przedramienia.
Na kwestię dostępu do kluczy zwracano też uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych. Można przytoczyć stanowisko, że "wystarczająco dobre zabezpieczenie kluczy w przypadku braku wyraźnego uregulowania tej kwestii ma charakter ocenny i w subiektywnym odczuciu może rodzić wątpliwości. W ocenie Sądu pozostawienie kluczy w ukryciu, nawet w tym samym pomieszczeniu, co szafa, w której przechowywana jest broń, mieści się w granicach odpowiedniego zabezpieczenia broni. (...) Twierdzenie, że schowanie kluczy pod blatem stołu w tym samym pomieszczeniu, w którym znajdowała się szafa z bronią, było niewystarczającym zabezpieczeniem, jest niezrozumiałe i niczym nieuzasadnione. (por. wyrok WSA w Warszawie z 21 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 868/11").
Oczywiście powyższe nie oznacza zupełnej dowolności w ich umiejscowieniu. Jednak oceniając okoliczności rozpoznawanej sprawy nie można też pominąć, że do ujawnienia miejsca przechowywania kluczy doszło w wyniku – dopiero powtórnego –przeszukania mieszkania skarżącego przez żołnierzy Żandarmerii Wojskowej, a więc wyspecjalizowanych i wyszkolonych w dokonywaniu przeszukań nieruchomości. W toku podejmowanych czynności żołnierze ujawnili miejsce, w którym znajdował się klucz, którym następnie otworzono sejf z bronią. Sam sejf natomiast był wcześniej zamknięty. Klucze do niego nie były wyeksponowane, ani w żaden sposób niezabezpieczone, czy powszechnie dostępne dla domowników skarżącego. Organy błędnie zatem uznały, że tak zorganizowane przez skarżącego ukrycie kluczy jest niewystarczające od wypełnienia obowiązku uniemożliwienia dostępu do broni osobom trzecim.
Na marginesie zauważyć można, że stanowisko takie znajduje również potwierdzenie w załączonym do skargi kasacyjnej wyroku Sądu Rejonowego w [...], z [...] lipca 2021 r. sygn. akt [...] ( jakkolwiek wyrok ten nie mógł stanowić wiążącego punktu odniesienia dla Sądu pierwszej instancji, ze względu na to, że został wydany już po terminie rozstrzygnięcia WSA, jak również ze względu na treść art. 11 p.p.s.a.) - uniewinniającym skarżącego od postawionego mu zarzutu wykroczenia z art. 51 ust. 2 pkt 7 ustawy o broni i amunicji, w którym Sąd stwierdził, że "klucze od szafy były ukryte w miejscu trudnodostępnym, nieznanym nikomu poza obwinionym, w tym nawet domownikom". Sad karny stwierdził, że wymóg zabezpieczenia broni został spełniony z naddatkiem.
Odnosząc się zaś do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, należy wskazać, że nie były one zasadne. Z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika bowiem konieczność rozstrzygania przez Sąd pierwszej instancji w granicach danej sprawy, przy niezwiązaniu zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W orzecznictwie zauważa się, że sąd administracyjny ma obowiązek zajęcia się sprawą co najmniej w zakresie, w jakim domaga się strona skarżąca, formułując konkretne zarzuty skargi. "Granice danej sprawy" są wyznaczone przez granice sprawy administracyjnej, która powinna być rozumiana w znaczeniu materialnym. Do naruszenia tego przepisu mogłoby dojść gdyby sąd wyszedł poza granice tej sprawy lub gdyby nie dokonał kontroli decyzji w pełnym zakresie. Fakt, że Sąd pierwszej instancji oddalił skargę (zamiast ją uwzględnić jak żądał tego skarżący kasacyjnie) nie oznacza, że uchybił temu przepisowi.
W przypadku zarzucanego naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. sprawa wygląda podobnie, Regulacja ta określa zakres kognicji sądów administracyjnych oraz kryterium kontroli sądowoadministracyjnej. Nie może ona zostać naruszona przez wadliwe dokonanie kontroli działania administracji publicznej, lecz poprzez przekroczenie przez sąd administracyjny kompetencji albo poprzez zastosowanie środka i/lub kryterium kontroli nieprzewidzianego w ustawie. Sama okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z jej wynikiem, nie oznacza naruszenia tego przepisu. Przepis ten mógłby zostać naruszony, gdyby Sąd pierwszej instancji w ogóle sprawy nie rozpoznał, albo rozpoznał z uwzględnieniem innego kryterium niż zgodność z prawem.
O trafności skargi kasacyjnej skutkującej koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku, jak wyżej wykazano, przesądził słuszny zarzut, co do błędnego zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego. W ocenie NSA, skarżący wypełnił obowiązki nałożone na niego przez ustawę o broni i amunicji, zaś Sąd pierwszej instancji, w ślad za organami administracji publicznej dokonał błędnej subsumpcji przepisów prawa materialnego – art. 18 ust. 5 pkt 4 w zw. z art. 32 ust. 1 i ustawy o broni i amunicji – do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy .
Uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną – działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. – NSA rozpoznał skargę A. K. i stwierdził, że zaskarżone przez niego decyzje Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej z [...] stycznia 2021 r. nr [...] wraz z poprzedzającą ją decyzją Komendanta [...] Oddziału Żandarmerii Wojskowej z [...] listopada 2020 r. nr [...] nie są zgodne z prawem, zatem podlegają uchyleniu. Przypomnieć w tym zakresie należy, że "za prawidłową i uzasadnioną celem dokonanej zmiany art. 188 p.p.s.a. nowelą z kwietnia 2015 r. należy przyjąć taką praktykę, że stosownie do treści tego przepisu stwierdzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, pozwala temu sądowi na uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi, mimo iż skarżący o to nie wnosił." (por. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 188.).
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.). Na zasądzone koszty składa się kwota 200 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi, 100 zł tytułem uiszczonej opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji, 100 zł tytułem wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia adwokata reprezentującego skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.