II GSK 2612/21

II GSK 2612/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /przewodniczący/
Wojciech Kręcisz /sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne
Lotnicze prawo
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 625/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-07-14
II GZ 473/21 - Postanowienie NSA z 2025-06-25
Skarżony organ
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 105 § 1, art. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U.UE.L 2004 nr 46 poz 1 art. 16 ust. 2, art. 15
Rozporządzenie (WE) NR 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i  pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie  (EWG) nr 295/91 (Tekst mający znaczenie dla EOG)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant asystent sędziego Małgorzata Krawiec po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 625/21 w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 2 grudnia 2020 r. nr ULC-KOPP/0262-6576/03/19 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów dotyczących praw pasażerów 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od E. Sp. z o.o. w W. na rzecz L. S. 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 lipca 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 625/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, Sąd I instancji), po rozpoznaniu skargi L. S. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 2 grudnia 2020 r. nr ULC-KOPP/0262-6576/03/19 w przedmiocie umorzenia postępowania: uchylił zaskarżoną decyzję, zasądził od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz L. S. 680 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 29 marca 2019 r. do Urzędu Lotnictwa Cywilnego wpłynęła skarga wniesiona przez T. S. i L. S. (dalej: pasażerowie) dotycząca lotu nr [...] z dnia [...] r. na trasie [...] wykonywanego przez E. Sp. z o.o. w W. (dalej: przewoźnik lotniczy). Istotą skargi było stwierdzenie naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia WE nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/WE (Dz.Urz.UE L 46 z 17.2.2004; dalej: rozporządzenie 261/2004") z uwagi na to, że mimo opóźnienia lotu o 5 godzin pasażerom nie wypłacono należnego odszkodowania oraz nie poinformowano o przysługujących im prawach.
W wyniku przeprowadzonego postępowania Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej: Prezes ULC lub organ) ustalił, że pasażerowie nie wykazali skutecznie złożonej reklamacji do przewoźnika lotniczego, co jest warunkiem złożenia skargi, zgodnie z art. 205b ust. 3 pkt ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz.U. z 2018 r. poz. 1183; dalej: Prawo lotnicze), w brzmieniu obowiązującym do 1 kwietnia 2019 r. Organ administracji podzielił stanowisko przewoźnika lotniczego, zgodnie z którym reklamacja – stosownie do ogólnych warunków przewozu – powinna zostać złożona w formie pisemnej na adres przewoźnika lotniczego. Składający reklamację na adres elektroniczny przewoźnika lotniczego został o tym poinformowany poprzez przesłaną mu autoodpowiedź.
W tej sytuacji organ administracji uznał, że nie doszło do uprzedniego wniesienia reklamacji do przewoźnika lotniczego i w związku z tym zaskarżoną decyzją z dnia 2 grudnia 2020 r. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. W podstawie prawnej decyzji wskazano m.in. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.; dalej: k.p.a.), art. 205a ust. 1 i art. 205b ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo lotnicze, art. 2, art. 5, art. 6, art. 7 rozporządzenia WE nr 261/2004 oraz art. 14 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy Prawo lotnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 poz. 235).
Wskazanym na wstępie wyrokiem, WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz uwagi na błędną wykładnię art. 205a i art. 205b Prawa lotniczego, będące podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji.
WSA wskazał, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania z powodu niezałączenia przez pasażera – do wniesionej do organu skargi – kopii reklamacji, o której mowa w art. 205b ust. 3 Prawa lotniczego. Zdaniem Sądu I instancji niespełnienie któregokolwiek z warunków wymienionych w art. 205b ustawy winno skutkować wydaniem decyzji merytorycznej tj. rozstrzygającej sprawę co do istoty. W ocenie Sądu błędnie również organ powołał w podstawie prawnej decyzji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ z akt sprawy wynika, że strona nie wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i zaskarżona decyzja jest jedyną wydaną w sprawie.
W ocenie Sądu I instancji, z uwagi na fakt, że pasażerowie wnieśli reklamację i wezwali E. do zaspokojenia roszczenia w dniu 7 kwietnia 2017 r., a zatem jeszcze przed wejściem w życie art. 205c Prawa lotniczego podjęli czynności mające na celu dochodzenie roszczenia, to właściwymi przepisami mającymi zastosowanie w sprawie były art. 205a i art. 205b Prawa lotniczego.
Pasażer, który korzysta z tej drogi dochodzenia swoich roszczeń, w świetle art. 205b ust. 3 Prawa lotniczego, winien do skargi załączyć m.in. kopię reklamacji złożonej do przewoźnika lotniczego. Ponadto art. 205b ust. 5 Prawa lotniczego stanowi, że ciężar udowodnienia, że uprawnienia przysługujące pasażerowi na podstawie przepisów, o których mowa w art. 205a ust. 1, nie zostały naruszone, obciąża przewoźnika lotniczego. W rozpoznawanej sprawie pasażerowie załączyli do akt sprawy (akta nieponumerowane) wydruk pisma z dnia 7 kwietnia 2017 r. które drogą elektroniczną – jak twierdzi strona – zostało wysłane do przewoźnika w imieniu skarżącej przez ich pełnomocnika, opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym. W ustawie Prawo lotnicze nie przewidziano żadnych szczególnych wymogów reklamacji w zakresie jej treści, jak i formy, a ponadto przed 1 kwietnia 2019 r. przepisy te nie odsyłały do ustawy Kodeks cywilny. W ocenie Sądu I instancji, skoro jednak reklamacja dotyczy roszczeń cywilnoprawnych i z uwagi na brak regulacji w Prawie lotniczym, reklamacja powinna być w omawianym przypadku pisemnym albo elektronicznym wezwaniem pozwanego do spełnienia ryczałtowego świadczenia należnego powodom na podstawie rozporządzenia (WE) nr 261/2004. W związku z tym WSA, odwołując się do treści obowiązującego na dzień wniesienia reklamacji art. 781 ustawy – Kodeks cywilny, wskazał, że organ ani przewoźnik lotniczy nie mieli żadnych podstaw aby kwestionować reklamację pasażerów złożoną w formie elektronicznej opatrzonej kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Z tych względów, zdaniem Sądu I instancji, pismo z 7 kwietnia 2017 r., które drogą elektroniczną zostało wysłane do przewoźnika w imieniu skarżącej przez pełnomocnika, opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym należy traktować tak jak reklamację złożoną w formie pisemnej, a wydruk przesłanej drogą elektroniczną reklamacji, jako jego kopię. WSA wskazał, że dokumenty te nie były jednak przedmiotem postępowania organu administracji w kontekście odnoszącym się do przepisów ustawy o podpisie elektronicznym oraz przepisów kodeksu cywilnego. Jak wynika z wydruku korespondencji mailowej od przewoźnika lotniczego reklamację – wbrew późniejszym wywodom – otrzymał, jednak odmówił jej rozpatrzenia z uwagi na formę elektroniczną w jakiej została przesłana. W ocenie Sądu I instancji, powyższe stanowisko przewoźnika jest sprzeczne z regulacją art. 205a i art. 205b Prawa lotniczego oraz przepisów Kodeksu cywilnego i rozporządzenia nr 261/2004.
W ocenie WSA, nie ma też wątpliwości, że wskazane wyżej pismo złożone w formie elektronicznej, wypełniało wymogi treściowe reklamacji wymaganej w art. 205b Prawa lotniczego. Wskazano w nim kwotę żądaną przez skarżącą i dokładnie opisano zdarzenie będące podstawą faktyczną żądania zapłaty – opóźnienie wskazanego w piśmie lotu; do pisma zostały złączone kopie rezerwacji. Powołano się ponadto na podstawę prawną roszczenia w postaci art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004.
Z tych wszystkich względów WSA wskazał, że Prezes ULC zobowiązany będzie ponownie rozpatrzeć sprawę z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej przez Sąd, że reklamacja złożona w formie elektronicznej spełnia wszystkie wymogi reklamacji złożonej w formie pisemnej zgodnie z art. 781 Kodeksu cywilnego i jeszcze raz ocenić, zgodnie z art. 80 k.p.a., dokumenty złożone przez pasażerów. Obowiązkiem organu będzie przede wszystkim ocena, czy rzeczywiście złożony przez stronę wydruk wysłanej reklamacji drogą elektroniczną spełnia wymogi ustawy o podpisie elektronicznym i przeprowadzi postepowanie administracyjne, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. uzasadniając decyzję zgodnie z wymogami z art.107 § 3 k.p.a.
WSA w Warszawie w podstawie prawnej wskazał art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.).
Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpiła E. Sp. z o.o. w W., zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi L. S. na decyzję Prezesa ULC przez Naczelny Sąd Administracyjny. Spółka wniosła również o zasądzenie na jej rzecz od L. S. kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. w ramach podstawy skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.:
a) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z uznaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że orzekający w sprawie organ naruszył art. 105 k.p.a. w zw. z art. 205b ust. 1 i 3 ustawy Prawo lotnicze poprzez odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego w sytuacji, w której pasażerka nie dołączyła do skargi na naruszenie przepisów rozporządzenia (WE) 261/2004 skutecznie złożonej reklamacji do przewoźnika, co było warunkiem złożenia skargi do Prezesa ULC zgodnie z art. 205b ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo lotnicze w brzmieniu obowiązującym do 1 kwietnia 2019 r. i w konsekwencji błędne uwzględnienie przez WSA skargi wniesionej przez skarżącą pasażerkę i uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa ULC zamiast oddalenia skargi,
b) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z uznaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że orzekający w sprawie organ naruszył art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z pominięciem okoliczności, że ogólne warunki przewozu przewoźnika są całkowicie bezzasadne wobec przepisów ustawy – Prawo lotnicze i przepisów prawa wspólnotowego co doprowadziło do błędnego uwzględnienia skargi wniesionej przez skarżącą pasażerkę i uchylenia zaskarżonej decyzji Prezesa ULC,
2. w ramach podstawy skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a.:
a) naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię art. 15 ust. 1 i art. 16 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 i przyjęcie, że postanowienia Ogólnych Warunków Przewozu E. Sp. z o.o. dotyczące formy złożenia reklamacji ograniczają prawa pasażerów wynikające z ww. rozporządzenia, a więc nie są wiążące wobec pasażerów z uwagi na treść ww. przepisu.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie spółka przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Odpowiadając na skargę kasacyjną spółki Prezes ULC wniósł o jej uwzględnienie i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółki uczestnik postępowania T. S. wniósł o jej oddalenie, jako bezzasadnej oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Odpowiadając na skargę kasacyjną spółki L. S. wniosła o jej oddalenie, jako bezzasadnej oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ze skargi na naruszenie przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 261/2004 z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 stwierdził, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem, co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika – najogólniej rzecz ujmując – że o braku zgodności z prawem kontrolowanej decyzji należało, zdaniem Sądu I instancji, wnioskować na tej podstawie, że wbrew stanowisku organu administracji brak załączenia do skargi wniesionej na działanie przewoźnika lotniczego kopii reklamacji, o której jest mowa w art. 205b ust. 3 ustawy Prawo lotnicze, a co za tym idzie niespełnienie któregokolwiek z warunków wymienionych w tym przepisie prawa nie powinno skutkować wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie, lecz wydaniem decyzji merytorycznej (rozstrzygającej sprawę co do istoty). Ponadto, podważając zasadność stanowiska organu administracji, że strona nie spełniła warunku załączenia do skargi kopii reklamacji, Sąd I instancji stwierdził, że strony załączyły do akt sprawy wydruk pisma z dnia 7 kwietnia 2017 r., które drogą elektroniczną – jak twierdzą – zostało wystosowane w ich imieniu do przewoźnika przez ich pełnomocnika oraz opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym. W związku z tym więc, że w ustawie Prawo lotnicze nie przewidziano żadnych szczególnych wymogów odnośnie do treści oraz formy reklamacji, Sąd I instancji przyjął, że skoro przepisy tej ustawy, ani też przepisy prawa unijnego nie wprowadzają żadnych warunków formalnych co do reklamacji, należało zastosować wykładnię systemową zewnętrzną, stosując "przepisy najbliższe", a mianowicie przepisy ustawy Kodeks cywilny dotyczące formy czynności prawnych, co w konsekwencji uzasadniało wniosek, że przewoźnik nie miał podstaw prawnych, aby odmówić przyjęcia reklamacji z uwagi na to, że nie odpowiadała ona określonym wymogom inicjowania postępowania reklamacyjnego.
Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadnia twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Mimo częściowo błędnego uzasadnienia wyrok ten bowiem odpowiada prawu. W rozumieniu art. 184 in fine p.p.s.a. zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, gdy rozstrzygnięcie sądu administracyjnego I instancji pozostaje w zgodności z treścią uzasadnienia i wnioskami wynikającymi z tego uzasadnienia, natomiast ewentualne błędy w nim zawarte dotyczą wykładni prawa, czy też nawet podstawy prawnej, a nie ulega wątpliwości, że po ich usunięciu – co odnieść trzeba również do deficytów argumentacji prawnej, która może przecież podlegać korekcie – sentencja nie uległaby zmianie (por. w tej mierze np. wyrok i NSA z dnia: 14 października 2020 r., sygn. akt II GSK 428/18; 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 682/15; 11 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 1334/13; 19 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 852/12; 13 października 2009 r., sygn. akt I FSK 657/08).
Jakkolwiek nie sposób jest odmówić racji stronie skarżącej kasacyjnie w zakresie, w jakim podważa prawidłowość podejścia Sądu I instancji do rozumienia art. 15 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów – i co jednocześnie, wobec przyjmowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozumienia błędu wykładni oraz koniecznych wymogów, którym musi odpowiadać zarzut takiego naruszenia prawa materialnego, prowadzi do wniosku o braku skuteczności zarzutu błędnej wykładni art. 16 ust. 2 wymienionego rozporządzenia, albowiem z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby wymieniony przepis prawa stanowił przedmiot jakiekolwiek egzegezy prawniczej, w rezultacie której miałby zostać wyrażony pogląd kwestionowany skargą kasacyjną (zob. w tej mierze np. wyroki NSA z dnia: 22 kwietnia 2025 r., sygn. akt II GSK 2256/21; 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1925/21; 6 listopada 2020, sygn. akt II GSK 742/20; 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/15) – albowiem o ograniczeniu, czy też uchyleniu się przewoźnika lotniczego od odpowiedzialności w stosunku do pasażerów, szczególnie w drodze klauzuli wyłączającej lub ograniczającej zawartej w umowie przewozu, nie sposób jest wnioskować – nawet w świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-584/18 – na podstawie trybu oraz formy inicjowania postępowania reklamacyjnego określonych w ogólnych warunkach umowy przewozu, co w tym też zakresie czyni zasadnym zarzut z pkt 2. a) petitum skargi kasacyjnej, to jednak za nieusprawiedliwiony należało uznać zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 105 k.p.a. oraz art. 205b ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo lotnicze oraz zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. (odpowiednio, pkt 1. a) oraz b) petitum skargi kasacyjnej).
Odnosząc się do tych zarzutów – których komplementarnych charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie – oraz operując w ich granicach w punkcie wyjścia wymaga przypomnienia, że z art. 205b ustawy Prawo lotnicze, w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie wynika, że w razie złożenia skargi, o której mowa w art. 205a ust. 1 – to jest skargi, o której jest mowa w art. 16 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004/WE oraz art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 1107/2006/WE, których rozpatrywanie zostało powierzone Prezesowi Urzędu Lotnictwa Cywilnego w ramach kontroli przestrzegania przepisów rozporządzeń UE dotyczących ochrony praw pasażerów (art. 205a ustawy) – Prezes Urzędu stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej: 1) brak naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego albo 2) naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, określając zakres nieprawidłowości oraz nakładając karę, o której mowa w art. 209b ust. 1, zaś w razie stwierdzenia naruszenia przepisu art. 7, art. 8 ust. 1 lit. a lub art. 10 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004/WE określa również obowiązek i termin jego usunięcia (ust. 1), a ponadto, że do wymienionej skargi pasażer powinien załączyć następujące dokumenty: 1) kopię reklamacji skierowanej do przewoźnika; 2) kopię odpowiedzi przewoźnika na reklamację, o której mowa w pkt 1, albo oświadczenie, że nie została ona udzielona w terminie określonym w umowie przewozu lub regulaminie przewozu, z zastrzeżeniem ust. 4; 3) kopię potwierdzonej rezerwacji na dany lot; 4) oświadczenie o zgodności kopii dokumentów, o których mowa w pkt 1 - 3, z oryginałami (ust. 3), jak również, że skargę tę można złożyć nie wcześniej niż po upływie 30 dni od dnia złożenia reklamacji u przewoźnika, chyba że umowa przewozu lub regulamin przewozu określa krótszy termin do rozpatrzenia reklamacji (ust. 4).
Wobec treści oraz funkcji przywołanej regulacji prawnej za uzasadniony trzeba uznać wniosek – zwłaszcza, gdy podkreślić w tej mierze znaczenie art. 205a ust. 1 ustawy Prawo lotnicze – że skarga na naruszenie przepisów rozporządzeń UE dotyczących ochrony praw pasażerów, która stanowi instrument kontroli przestrzegania przepisów tychże rozporządzeń, inicjuje postępowanie w indywidualnej sprawie administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., w rezultacie którego to postępowania – jak wynika z art. 205b ust. 1 wymienionej ustawy – Prezes Urzędu stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, brak naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego albo naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, określając zakres nieprawidłowości oraz nakładając karę, o której mowa w art. 209b ust. 1, zaś w razie stwierdzenia naruszenia przepisu art. 7, art. 8 ust. 1 lit. a lub art. 10 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004/WE określa również obowiązek i termin jego usunięcia.
W związku z tym, za nie mniej uzasadniony należałoby uznać i ten wniosek, że adresowany do pasażera wymóg dołączenia do wnoszonej skargi dokumentów, o których jest mowa w ust. 3 art. 205b ustawy Prawo lotnicze służy – bo taka właśnie jest jego funkcja – stwierdzeniu braku naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego albo naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego, co innymi słowy oznacza, że realizacja tego wymogu służy postępowaniu dowodowemu, a co za tym idzie, że sam ten wymóg ma tym samym również walor dowodowy.
Wobec takiej właśnie funkcji przepisu art. 205b ust. 3 ustawy Prawo lotnicze, za uzasadniony należałoby więc uznać wniosek, że brak uczynienia zadość omawianemu wymogowi lub uczynienie zadość temu wymogowi w stopniu mniejszym, niż wynika to z przywołanego przepisu prawa nie stanowi przeszkody rozpatrzenia skargi, o której jest mowa w art. 205a ust. 1 wskazanej ustawy oraz wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie naruszenie albo braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzeń UE dotyczących ochrony praw pasażerów, i z całą pewnością – a to wobec tego, że wymieniona skarga inicjuje postępowanie w indywidualnej sprawie administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. – nie stanowi podstawy umorzenia postępowania administracyjnego inicjowanego tą skargą z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Zwłaszcza, gdy wobec przyjmowanego powszechnie rozumienia pojęcia "bezprzedmiotowości", którym ustawodawca operuje na gruncie art. 105 § 1 k.p.a. – i który to przepis prawa akcentuje znaczenie okoliczności bezprzedmiotowości postępowania, a więc innymi słowy brak jego przedmiotu, co stanowi konsekwencję braku istnienia (odpadnięcia) jednego z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której jest mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a., co powoduje, że w sposób oczywisty brak jest podstaw rozpatrzenia sprawy oraz jej załatwienia w drodze decyzji (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt III SK 20/10 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 1995 r., sygn. akt SA/Łd 2424/94) – a co za tym idzie potrzeby jego odróżnienia od pojęcia "bezzasadności żądania" podkreślić, że brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone, albowiem dopiero jego wynik pozwala na ocenę zasadności wniosku strony (zob. np. wyroki NSA z dnia: 16 stycznia 1992 r., sygn. akt I SA 1289/91; 20 października 2010 r., sygn. akt II OSK 79/10; zob. również np. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 1994 r., sygn. akt I SA 815/93), co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że jeżeli istnieje stan faktyczny podlegający uregulowaniu przez organ administracji publicznej na wniosek strony lub z urzędu, to postępowanie nie może być uznane za bezprzedmiotowe. Ze względu bowiem na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, art. 105 § 1 k.p.a., przewidujący tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, nie może być interpretowany rozszerzająco, albowiem ma on zastosowanie tylko i wyłącznie w tych sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest, w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1995 r., sygn. akt III ARN 50/95 oraz z dnia 20 stycznia 2011 r. sygn., akt III SK 20/10).
W świetle powyższego, za uzasadniony należałoby więc uznać wniosek, że omawiane zarzuty kasacyjne – w tym zwłaszcza zarzut z pkt 1. b) petitum skargi kasacyjnej – nie podważają prawidłowości stanowiska Sądu I instancji w zakresie, w jakim Sąd ten eksponował znaczenie okoliczności odnoszącej się do formy czynności prawnych, która została osadzona na gruncie pisma skarżących z dnia 7 kwietnia 2017 r., które drogą elektroniczną zostało wystosowane w ich imieniu do przewoźnika za pośrednictwem ich pełnomocnika oraz opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Jeżeli w tym też kontekście podkreślić również, że w odpowiedzi na zawiadomienie z dnia 18 czerwca 2020 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ze skargi na naruszenie przez E. praw pasażerów określonych przepisami rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w związku z lotem nr [...] z dnia 4 lipca 2015 r. na trasie [...], wskazany przewoźnik lotniczy w piśmie procesowym z dnia 8 lipca 2020 r. złożył wyjaśnienia w sprawie, to wobec przedstawionego powyżej rozumienia art. 105 § 1 k.p.a. oraz w korespondencji do argumentu z funkcji art. 205b ust. 3 ustawy Prawo lotnicze tym bardziej należało stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się przesłanki umorzenia postępowania zainicjowanego skargą, o której jest mowa w art. 205a ust. 1 wymienionej ustawy.
Wszystkie przywołane okoliczności powinny były bowiem stanowić przedmiot merytorycznej oceny organu administracji publicznej.
W rekapitulacji przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że skarga kasacyjna nie podważa zgodności z prawem zaskarżonego wyroku.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 in fine oraz art. 204 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
-----------------------
6