II GSK 2609/24

II GSK 2609/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Ostrowska /sprawozdawca/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Kr 1487/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2024-01-26
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 156 § 1 pkt 3.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia NSA Anna Ostrowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 stycznia 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1487/23 w sprawie ze skargi T.B. na postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia 21 lipca 2023 r. nr NP.9081.2.42.2023 w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
I.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie (dalej: organ I instancji, PPIS w Krakowie) postanowieniem z dnia 18 maja 2023 r. odmówił T.B. (dalej: skarżący) wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie choroby zawodowej skarżącego pod postacią zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne, działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 1836; dalej: rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych).
Po rozpatrzeniu zażalenia Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Krakowie (dalej: organ odwoławczy, MPWIS w Krakowie) postanowieniem z dnia 21 lipca 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 18 maja 2023 r.
II.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 26 stycznia 2024 r., o sygn. akt III SA/Kr 1487/23, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę T.B.
Sąd I instancji podzielił stanowisko organów zgodnie, z którym złożone przez skarżącego pismo z dnia 16 maja 2023 r. dotyczące zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej odnosiło się do sprawy, w której zapadła już uprzednio ostateczna i prawomocna decyzja, rozstrzygająca tę sprawę co do istoty. Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Krakowie decyzją z dnia 26 sierpnia 2016 r. utrzymał bowiem w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia 20 kwietnia 2015 r. o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego tej konkretnej choroby zawodowej. Choć w wyniku kontroli sądowej orzeczenia te zostały pierwotnie uchylone (wyrok WSA w Krakowie z 31 stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 1513/16), to jednak przywołany wyżej wyrok sądu I instancji został uchylony przez NSA wyrokiem z 30 stycznia 2018 r. o sygn. akt II OSK 1536/17, a skarga została oddalona. Wskazano, że uchylenie przez NSA wyroku sądu I instancji i jednoczesne oddalenie skargi wywiedzionej przez skarżącego na decyzje o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (tj. ostrego lub przewlekłego zatrucia lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne wymienione w poz. 1 wykazu chorób zawodowych) oznaczało, że rozstrzygnięcia organów administracji wydane w sprawie skarżącego, w wyniku ich kontroli sądowej - uznane zostały za nienaruszające prawo. Konsekwencją powyższego jest funkcjonowanie tych aktów w obrocie prawnym (wywierają one skutki prawne). W ocenie Sądu I instancji oznacza to niemożność ponownego wydania decyzji w tym samym przedmiocie, albowiem aktualizowałoby to wystąpienie przesłanki nieważnościowej (art. 156 par. 1 pkt 3 k.p.a.).
Sąd podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie wniosek skarżącego z dnia 16 maja 2023 r. obejmował zgłoszenie podejrzenia tej samej choroby zawodowej, która została wcześniej zgłoszona, a sprawa z tego wcześniejszego wniosku została już ostatecznie (i prawomocnie) rozstrzygnięta decyzją organu odwoławczego z 26 sierpnia 2016 r. W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, zasadne było stanowisko organów administracji o tożsamości spraw i tym samym zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Sąd stwierdził, że złożony przez skarżącego wniosek nie prezentował żadnych okoliczności, faktów ani podstaw naprowadzających na to, że wniosek ten stanowić może żądanie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją. W takiej więc sytuacji, zdaniem Sądu, organ administracji nie miał podstaw, aby wdrożyć nadzwyczajny tryb weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych, tj. oceniać przywołane wyżej pismo skarżącego z perspektywy przesłanek warunkujących uruchomienie trybu wznowienia postępowania.
III.
Skarżący złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie, jak również o przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wg stawek przewidzianych w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. Jednocześnie skarżący oświadczył, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie, w warunkach, w których mogło dojść do uwzględnienia skargi, albowiem organy pierwszej i drugiej instancji, odmówiły wnikliwej analizy przedstawionego stanu faktycznego i materiału dowodowego, który z uwagi na swoją odmienność, od materiału dowodowego przedstawionego przez skarżącego w poprzednim postępowaniu, powinien wywołać u organów administracji, działających zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, uzasadnioną wątpliwość co do tożsamości niniejszej sprawy z poprzednią sprawą administracyjną co uzasadniało podjęcie przez organy administracyjne wszelkich niezbędnych czynności do załatwienia sprawy, które nie nastąpiły, co z kolei dawało podstawy do uwzględnienia skargi i zobowiązania organów administracji do ponownego zbadania sprawy, z poszanowaniem zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej.
b) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z §4 rozporządzenia w zw. z art. 9 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie i oddalenie skargi, w sytuacji, w której istniały wątpliwości co do tego czy wniosek z dnia 16 maja 2023 roku jest tożsamy ze sprawą zakończoną prawomocnie w 2018 roku, a zatem czy w sprawie zachodzi przeszkoda uniemożliwiająca wszczęcie postępowania, w szczególności, że w ramach budowania wśród obywateli zaufania do organów administracji publicznej, to organ administracyjny winien zwrócić uwagę wnioskodawcy (skarżącemu) na możliwość doprecyzowania i zmiany żądania wniosku, w sytuacji gdy z okoliczności sprawy wynika, że skarżący dąży do rozpoznania sprawy z uwagi na nowe, wcześniej nieistniejące okoliczności, co w konsekwencji powinno prowadzić do uwzględnienia skargi i zobowiązania organów administracji do ponownego zbadania sprawy.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów przedstawiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
IV.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Inspektor wniósł o jej oddalenie w całości, zasądzenie zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
V.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie albowiem podniesione w niej zarzuty nie podważają prawidłowości wyroku Sądu I instancji.
Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że skarżący składając skargę kasacyjną oświadczył, że zrzeka się rozprawy, a organ odwoławczy przychylił się do tego wniosku, Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 182 § 3 p.p.s.a., rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym.
Przechodząc do rozpoznania skargi kasacyjnej, wstępnie należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Skargę kasacyjną, w granicach której podejmuje czynności Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
Należy także wskazać, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Kierując się powyższymi wytycznymi, rozpatrywaną skargę kasacyjną należało oddalić, gdyż została ona oparta na nieuzasadnionych zarzutach.
Skarga kasacyjna została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., w ramach której skarżący sformułował dwa zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W obu zarzutach skarżący zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 151 p.p.s.a. w powiązaniu z wymienionymi w pkt a i b petitum skargi kasacyjnej przepisami k.p.a. oraz rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Przed odniesieniem się do istoty zarzutów skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, iż zarzuty z podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. powinny dotyczyć ściśle instytucji proceduralnych, czyli naruszeń (uchybień) przepisów postępowania administracyjnego oraz/lub postępowania sądowoadministracyjnego, spełniających jednocześnie warunek istotnego wpływu na wynik sprawy. Odnosząc treść art. 174 pkt 2 p.p.s.a. do przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, można wskazać wiele przepisów, których naruszenie mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, np. brak stosownego pouczenia (art. 6), niedopuszczanie tymczasowo do podjęcia naglącej czynności osoby niemogącej przedstawić pełnomocnictwa (art. 44 § 1), niedopuszczenie dowodu z dokumentu, jeżeli było to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości (art. 106 § 3), niepołączenie spraw do wspólnego rozpoznania, jeżeli mogły być objęte jedną skargą (art. 111 § 1) lub nieuwzględnienie przez skład orzekający stanowiska zajętego w uchwale składu poszerzonego (art. 269) [por. Z. Kmieciak, Podstawy skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, "Państwo i Prawo" 2005, z. 1, s. 21–25].
Ponadto należy wskazać, iż zarzut z podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – czyli zarzut naruszenia przepisów postępowania musi spełniać warunek "istotnego wpływu na wynik sprawy". Przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu I instancji. Związek ten, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w przypadku zgłoszenia zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z potrzebą co najmniej uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, że następstwa zarzucanych uchybień przepisów postępowania były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok ten byłby inny.
Skarżący kasacyjnie w ramach pierwszego zarzutu proceduralnego zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie. Uzasadniając ten zarzut skarżący stwierdził, iż powinno dojść do uwzględnienia skargi, gdyż organy obu instancji (Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie oraz Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny) nie rozpatrzyły wnikliwie stanu faktycznego i materiału dowodowego, który był odmienny od przedstawionego przez skarżącego w poprzednim postępowaniu, a więc nie powinien "wywołać u organów administracji, działających zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, uzasadnioną wątpliwość co do tożsamości niniejszej sprawy z poprzednią sprawą administracyjną". W odniesieniu do powyższego zarzutu, należy wskazać, iż w rozpatrywanej sprawie organy nie prowadziły postępowania administracyjnego, gdyż organ I instancji na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. omówił wszczęcia postępowania, zaś organ II instancji decyzję tą utrzymał w mocy. Uwzględniając powyższe, ocena zasadności odmowy wszczęcia postępowania przez organy obu instancji zostanie przeprowadzona w ramach rozpatrzenia drugiego zarzutu kasacyjnego (lit. b petitum skargi).
W ramach powyższego zarzutu sformułowanego w lit. b petitum skargi kasacyjnej, skarżący koncentruje się zasadniczo wokół zagadnienia przyjętej przez organy oraz Sąd I instancji tożsamości niniejszej sprawy z poprzednią sprawą administracyjną zakończoną prawomocnie w 2018 r. Nie ulega wątpliwości, iż sprawa tej samej choroby zawodowej skarżącego w postaci przewlekłego zatrucia tlenkiem węgla i następstw wywołanych działaniem tlenku węgla, wymienionej w pkt 1 wykazu chorób zawodowych ustanowionego w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych była już przedmiotem ocen organów inspekcji sanitarnej, która następnie w 2018 r. została poddana kontroli sądowoadministracyjnej. W dniu 30 stycznia 2018 r. zapadł w tej sprawie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II OSK 1536/17), na podstawie którego NSA uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 stycznia 2017 r. (sygn. akt III SA/Kr 1513/16), tym samym utrzymując w obrocie prawnym wydane wówczas decyzje organów inspekcji sanitarnej. Decyzją z dnia 26 sierpnia 2016 r. Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Krakowie, działając m.in. na podstawie § 8 ust 1 i § 11 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych utrzymał wówczas w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia 20 kwietnia 2015 r. o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej (ostre lub przewlekłe zatrucie lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne, wymienione w poz. 1 wykazu chorób zawodowych).
Zgłoszeniem z 16 maja 2023 r. skarżący ponownie poinformował Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie o podejrzeniu choroby zawodowej w postaci zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne, wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych. Skarżący wskazał, że był zatrudniony w [...] w K. na stanowisku kucharza, a praca ta odbywała się w kuchni zasilanej gazem. Jako czynniki narażenia zawodowego skarżący podał czynniki chemiczne – tlenek węgla, a okres narażenia zawodowego trwał od 1972 r. do 1997 r.
Uznając, iż sprawa powyższej choroby zawodowej skarżącego została już rozstrzygnięta decyzją administracyjną, zaś wydany w tej sprawie wspomniany wyżej wyrok NSA jest prawomocny, PPIS w Krakowie wydał w dniu 18 maja 2023 r. postanowienie Nr 1/2023 o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie choroby zawodowej skarżącego pod postacią zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych, zaś MPWIS w Krakowie postanowieniem z dnia 21 lipca 2023 r. utrzymał postanowienie PPIS w Krakowie w mocy, zaś Sąd I instancji zasadnie oddalił skargę na powyższe postanowienie organu odwoławczego. PPIS w Krakowie jako podstawę powyższego postanowienia prawidłowo przywołał art. 61a §1 k.p.a., gdyż stan rzeczy osądzonej (res iudicata) bezsprzecznie stanowi "inną uzasadnioną przyczynę", którą przepis ten wymienia jako podstawę odmowy wszczęcia postępowania. W przypadku ponownego wydania decyzji w tym samym (tożsamym) przedmiocie zaistniałaby bowiem przesłanka nieważnościowa wymieniona w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Powaga rzeczy osądzonej nie została co prawda wyraźnie zdefiniowana w przepisach k.p.a., jednak wywieść ją można właśnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. przewidującego obowiązek organu stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. (zob. wyrok NSA z 19 września 2029 r., sygn. akt II GSK 2255/17). Zarówno w doktrynie prawa administracyjnego, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie stwierdza się, że tożsamość sprawy administracyjnej występuje wówczas, gdy zachodzi:
1) identyczność stron występujących w sprawie,
2) tożsamość przedmiotu sprawy,
3) identyczność stanu faktycznego i prawnego.
Przy badaniu przesłanki nieważnościowej wymienionej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. priorytetowe dla organu administracji jest ustalenie, czy zachodzi identyczność sprawy – czy mamy w istocie do czynienia z tą samą sprawą administracyjną, czy też z uwagi na różnorodność podmiotową lub przedmiotową pojawia się nowa sprawa wymagająca rozstrzygnięcia (zob.: R.A. Rychter, Res iudicata w postępowaniu administracyjnym, Wolters Kluwer, Warszawa 2014, s. 113).
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały wszystkie trzy wymienione wyżej cechy "tożsamej sprawy administracyjnej". Zarówno bowiem w sprawie rozstrzygniętej wyrokiem NSA z 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1536/17, jak i w sprawie niniejszej, której dotyczy kontrolowany wyrok Sądu I instancji:
1) wystąpiły identyczne strony postępowania: Pan T.B. (jako skarżący) oraz PPIS w Krakowie oraz MPWIS w Krakowie (jako organy inspekcji sanitarnej);
2) przedmiot sprawy był tożsamy, czyli zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej wymienionej w pkt 1 wykazu chorób zawodowych pod postacią przewlekłego zatrucia tlenkiem węgla i następstw wywołanych działaniem tlenku węgla;
3) stan prawny sprawy był identyczny ze względu na niezmienność przepisów obowiązujących w przedmiotowym zakresie, jak również stan faktyczny sprawy był tożsamy, gdyż złożone przez skarżącego w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym dokumenty były już badane przez NSA w 2018 r. przy rozstrzyganiu sprawy o sygn. akt II OSK 1536/17, zaś nowa dokumentacja medyczna przedłożona przez skarżącego (w tym zapis EKG z 24 września 2023 r.) nie wykazała utrwalonych zmian patologicznych.
Przy rozpatrywaniu tożsamej sprawy administracyjnej w 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny ustalił, iż skarżący – w toku przeprowadzonego wówczas postępowania diagnostycznego w przedmiocie ww. choroby zawodowej - poddany został kilkakrotnie badaniu w trzech jednostkach orzeczniczych uprawnionych do orzekania w zakresie chorób zawodowych w rozumieniu § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, tj.: w Małopolskim Ośrodku Medycyny Pracy w Krakowie oraz w Instytutach Medycyny Pracy w Sosnowcu i Łodzi. Wydane przez te jednostki orzeczenia lekarskie jednoznacznie dowiodły brak podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych. W wydanym wówczas wyroku NSA przesądził, że podstawą zdiagnozowania choroby zawodowej wykazanej pod poz. 1 załącznika do rozporządzenia, jest stwierdzenie utrwalonych zmian patologicznych w zakresie narządów szczególnie wrażliwych na niedotlenienie (ośrodkowy układ nerwowy, obwodowy układ nerwowy, mięsień sercowy i układ krwiotwórczy), a tego rodzaju utrwalonych zmian, żadna z jednostek orzeczniczych nie stwierdziła u skarżącego. Słusznie więc Sąd I instancji w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku stwierdził, że polemika skarżącego w zakresie poprawności przeprowadzonych wówczas badań, wskazująca na uchybienia jednostek orzeczniczych w jego sprawie, nie mogła aktualnie wpłynąć, z uwagi na związanie wydanym wyrokiem, na odmienną ocenę tej sprawy, a przez to nie mogła wpłynąć na odmienne zapatrywanie w kwestii legalności kontrolowanego aktu.
Istotnym aspektem uzasadniającym prawidłowość postępowania zarówno organów inspekcji sanitarnej jak i Sądu I instancji w niniejszej sprawie jest zatem tożsamość przedmiotu sprawy ze sprawą, która była już rozstrzygnięta wyrokiem NSA z 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1536/17. Zarówno bowiem w 2018 r., jak i w niniejszej sprawie przedmiotem postępowania było zgłoszenie podejrzenia tej samej choroby zawodowej wymienionej w pkt 1 wykazu chorób zawodowych pod postacią przewlekłego zatrucia tlenkiem węgla i następstw wywołanych działaniem tlenku węgla, przy czym w przypadku choroby zawodowej wymienionej w poz. 1 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych – "zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne" - w odniesieniu do zatruć przewlekłych - okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej ustala się "w zależności od rodzaju substancji". Sąd I instancji słusznie więc w tym zakresie przytoczył stanowisko Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Krakowie wyrażone w tej sprawie w piśmie z 8 lutego 2016 r. wyjaśniające, iż "tlenek węgla jest gazem, który nie podlega kumulacji. Powtarzające się incydenty niedotlenienia powinny skutkować utrwalonymi zmianami patologicznymi w zakresie narządów szczególnie wrażliwych na niedotlenienie (ośrodkowy układ nerwowy, obwodowy układ nerwowy, mięsień sercowy, układ krwiotwórczy)." Organ odwoławczy w niniejszej sprawie zasadnie więc stwierdził, że badania wykonane po wielu latach od ustania narażenia na tlenek węgla (które dla skarżącego ustało w 1997 r.) z całą pewnością, nie będą pozostawały w związku przyczynowo - skutkowym z narażeniem w przeszłości na tlenek węgla.
Istnienie decyzji ostatecznej rozstrzygającej już sprawę, w której skarżący złożył ponowny wniosek o wszczęcie, wykluczało także możliwość dokonania przez organ "odmiennej kwalifikacji prawnej pisma wniesionego przez stronę" w ramach zasady udzielania informacji określonej w art. 9 k.p.a., na który powołał się skarżący kasacyjnie. Obowiązki informacyjne ciążące na organie administracji nie mogą być bowiem utożsamiane z obowiązkiem świadczenia pomocy prawnej, udzielania porad prawnych bądź instruowania stron o wyborze optymalnego sposobu postępowania (zob. np. wyroki NSA z: 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1507/12; 5 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2217/16; 16 stycznia 2019 r., sygn. akt II GSK 1890/18; 9 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 27/20; 27 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 511/20; 3 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 1544/18). Również w doktrynie prawa administracyjnego wskazuje się na niemożność wykładni komentowanego przepisu w taki sposób, że organ administracji stawałby się pełnomocnikiem strony – funkcją omawianego artykułu jest swoiste "wyrównanie szans" (A. Wróbel, Komentarz do art. 9, w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2022, s. 147-150; P. M. Przybysz, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024, art. 9).
Słusznie więc stwierdził Sąd I instancji, że wskazanie dopiero w zażaleniu na wydane przez organ I instancji postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania - przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - nie pozwalało organowi odwoławczemu na przejście z trybu zwyczajnego na tryb nadzwyczajny, bowiem w ocenianym przypadku, organ ten rozpatrywał sprawę, tak w przedmiocie jak i w zakresie określonym w pierwszej instancji, tj. wyznaczonym niebudzącym wątpliwości żądaniem strony (pismem z 16 maja 2023 r.). Załatwienie zaś przez organ odwoławczy tej sprawy w innym niż procedowanym trybie, stanowiłoby rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Reasumując wszystkie przedstawione argumenty należało więc stwierdzić, że skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.