II GSK 2588/14

II GSK 2588/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-10-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krystyna Anna Stec /przewodniczący/
Magdalena Bosakirska /sprawozdawca/
Małgorzata Jużków
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Sygn. powiązane
V SA/Wa 671/14 - Wyrok WSA w Warszawie z 2014-07-09
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Jużków Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Miasta J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 671/14 w sprawie ze skargi Miasta J. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dochodów przypadających do zwrotu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Miasta J. na rzecz Ministra Finansów 3.600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 671/14, oddalił skargę Miasta J. na decyzję Ministra Finansów z dnia 3 stycznia 2014 r., w przedmiocie określenia przypadających do zwrotu do budżetu państwa dochodów budżetowych.
I
Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.
Wojewoda Śląski, na podstawie kwartalnego sprawozdania Prezydenta Miasta J. z wykonania planu dochodów związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego ustawami (Rb-27ZZ) ustalił, że w okresie od początku roku do końca I kwartału 2013 r. Miasto J., miasto na prawach powiatu, pobrało w dziale 700 rozdziale 70005 dochody w kwocie 3.154.743,75 zł, z czego potrącono udział na rzecz jednostki samorządu terytorialnego w wysokości 786.930,47 zł. W związku z powyższym Miasto J., miasto na prawach powiatu, powinno przekazać dochody na rachunek Wojewody Śląskiego w kwocie 2.367.813,28 zł, przekazana zaś została zaniżona kwota tych dochodów.
Wojewoda Śląski wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia Miastu J. do zwrotu do budżetu państwa kwoty dochodów budżetowych pobranych przez Miasto J., w związku z gospodarowaniem nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa i nieprzekazanych przez Miasto J. do budżetu państwa. Kwota należnych a nieprzekazanych dochodów budżetowych została ostatecznie ustalona na 1.808.434,91zł.
Prezydent Miasta J. wyjaśnił, że w związku z wszczęciem postępowania egzekucyjnego i zastosowaniem środka egzekucyjnego, służby księgowe budżetu miasta zobowiązane były do realizacji środka egzekucyjnego. Pobrane dochody należne budżetowi państwa przy realizacji zadań zleconych musiały zostać zajęte na poczet podatku od nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa za lata 2007-2012. Zdaniem strony, nie było to potrącenie przez Miasto J. określonych kwot, lecz realizacja zastosowanego przez uprawniony organ egzekucyjny środka egzekucyjnego, tj. zajęcia wierzytelności sporządzonego w oparciu o wystawione tytuły wykonawcze. Powyższe zostało dokonane przez Prezydenta Miasta J., działającego w potrójnej roli, tj. zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego.
Decyzją z dnia 6 września 2013 r. Wojewoda Śląski określił Miastu J., miastu na prawach powiatu, do zwrotu do budżetu państwa kwotę dochodów budżetowych pobranych przez Miasto J. w okresie od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 marca 2013 r. w związku z gospodarowaniem nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa i nieprzekazanych przez Miasto J. do budżetu państwa w łącznej kwocie 1.808.434,91 zł, w tym pobranych i nieprzekazanych dochodów: 1) za okres od 1 do 10 stycznia 2013 r. w kwocie 6.720.72 zł; 2) za okres od 21 stycznia 2013 r. do 10 lutego 2013 r. w kwocie 418.075,83 zł; 3) za okres od 11 do 20 lutego 2013 r. w kwocie 12.462,20 zł; 4) za okres od 21 lutego 2013 r. do dnia 10 marca 2013 r. w kwocie 57.673,27 zł; 5) za okres od 11 do dnia 20 marca 2013 r. w kwocie 49.499,40 zł; 6) za okres od 21 do 31 marca 2013 r. w kwocie 1.264.003,49 zł.
Jednocześnie decyzją tą Wojewoda Śląski określił stronie terminy naliczenia odsetek, liczonych w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych od dnia następującego po upływie terminu, do którego Miasto J. zobowiązane było przekazać pobrane dochody budżetowe, tj. kolejno: - należności z pkt 1 - od dnia 16 stycznia 2013 r.; - należności z pkt 2 - od dnia 16 lutego 2013 r.; - należności z pkt 3 - od dnia 26 lutego 2013 r.; - należności z pkt 4 - od dnia 16 marca 2013 r.; - należności z pkt 5 - od dnia 26 marca 2013 r.; - należności z pkt 6 - od dnia 16 kwietnia 2013 r. – do dnia zwrotu wskazanych kwot dochodów do budżetu państwa.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyło Miasto J. wnosząc o jej uchylenie w całości i orzeczenie o braku podstaw do dokonania zwrotu albo o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie.
Decyzją z dnia 3 stycznia 2014 r. Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał na treść art. 255 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.; powoływanej dalej jako: u.f.p.) i stwierdził, że strona powinna była przekazać pobrane dochody do budżetu państwa (przekazane na jej konto bankowe przez podmioty zobowiązane), stosując jedynie odpowiednie pomniejszenie dochodów budżetowych o dochody przysługujące jednostce samorządu terytorialnego, związane z wykonaniem konkretnych zadań zrealizowanych we wskazanym w sprawie okresie. Zdaniem organu odwoławczego, poza sporem jest okoliczność nieprzekazania w trybie u.f.p. przez Miasto J., wskazanych w decyzji należności do budżetu państwa. Niesporna jest również wysokość należności oraz okoliczność, że wskazane w decyzji kwoty, co do zasady, powinny być przekazane do budżetu państwa.
Organ podniósł, że niesłusznie strona ocenia, że przedstawione w sprawie okoliczności uzasadniają jednak zwolnienie jej z obowiązku przekazania dochodów budżetu państwa w prawidłowej wysokości.
Minister Finansów uznał, iż ustawa o finansach publicznych nie przewiduje wyjątków dających podstawę do odstąpienia od wydania orzeczenia w przedmiocie zwrotu do budżetu państwa dochodów budżetowych pobranych i nieodprowadzonych przez stronę, w związku z gospodarowaniem nieruchomościami Skarbu Państwa. Odstąpienia od wydania takiej decyzji nie stanowi również okoliczność zastosowania środków egzekucyjnych w odniesieniu do dochodów podlegających przekazaniu do budżetu państwa w trybie art. 255 ust. 1 i 2 u.f.p. Organ wyjaśnił, że z treści ust. 4 tego przepisu wynika, iż w przypadku nieprzekazania dochodów budżetowych w terminach, o których mowa w ust. 1 i 2, dysponent części budżetowej przekazujący dotację celową wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego naliczane są odsetki. Decyzja taka ma charakter deklaratoryjny, bowiem zaległość jednostki samorządu terytorialnego powstaje z mocy prawa, a treść aktu potwierdza jedynie kwotę dochodów przypadających do zwrotu oraz termin, od którego naliczane są odsetki.
Zdaniem organu odwoławczego, przyczyny niedokonania zwrotu dochodów oraz ewentualna wina lub jej brak, zaniedbanie czy przyczynienie się do nieprawidłowości, nie są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy prowadzonej w trybie art. 255 ust. 4 u.f.p. Decyzja określająca kwotę dochodów przypadającą do zwrotu i termin, od którego naliczane są odsetki wydawane jest po każdym stwierdzeniu faktu nieprzekazania dochodów budżetowych w terminach określonych w ustawie.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Miasto J., domagając się uchylenia w całości decyzji administracyjnych obu instancji oraz zasądzenia kosztów procesu.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: art. 255 u.f.p., art. 89 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.; powoływanej dalej jako: u.p.e.a.), poprzez przyjęcie, że miasto mimo posiadania wierzytelności z tytułu zaległego podatku od nieruchomości należnego od Wojewody i dokonania zajęcia egzekucyjnego miało jednak obowiązek przekazania należności. Zarzuciło także naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 poz. 267 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.) poprzez niewyczerpujące zebranie i zbadanie materiału dowodowego.
Wyrokiem z dnia 9 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Sąd I instancji stwierdził, że z treści art. 255 ust. 1 u.f.p. wprost wynika obowiązek zarządu jednostki samorządu terytorialnego przekazania pobranych dochodów budżetowych związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami, pomniejszonych o określone w odrębnych ustawach dochody budżetowe przysługujące jednostce samorządu terytorialnego z tytułu wykonywania tych zadań, na rachunek bieżący dochodów dysponenta części budżetowej przekazującego dotację celową, przy czym z mocy ust. 5 tego przepisu, do dochodów budżetowych nieprzekazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego do budżetu państwa stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zwrotu dotacji. Sąd I instancji wskazał, że samo zgromadzenie przedmiotowych dochodów na właściwym koncie nie wypełnia określonego powyżej obowiązku. Konieczne jest bowiem "przekazanie" i obowiązek ten nie może zostać zniesiony lub ograniczony przez inne zdarzenia faktyczne i prawne, w tym również w sytuacji, która miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, czyli w przypadku zajęcia przez organ egzekucyjny konta bankowego jednostki samorządu terytorialnego, przeznaczonego do obsługi należności Skarbu Państwa. Nieprzekazanie pobranych dochodów lub uchybienie terminom ich przekazania wynikającym z ust. 1 i 2 art. 255 u.f.p. obliguje dysponenta części budżetowej do wydania decyzji określającej kwotę do zwrotu (ust. 4), zaś jej niewydanie może skutkować odpowiedzialnością dysponenta z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych.
W ocenie Sądu I instancji, w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy został przez organy zgromadzony i rozważony z należytą starannością, stan faktyczny ustalono prawidłowo, a spór nie dotyczy faktów, które są w sprawie niniejszej niesporne, lecz wyłącznie stosowania prawa.
Sąd wskazał, że podstawę prawną wydanej decyzji stanowił art. 255 ust. 4 u.f.p. Zajęcie konta bankowego przez Prezydenta Miasta J., występującego jako organ egzekucyjny oraz brak możliwości Miasta J. przekazania pobranych dochodów do budżetu państwa w określonych terminach stanowił, zdaniem WSA, jedynie faktyczną przeszkodę w wykonaniu określonego obowiązku, nie przesądzając o braku podstaw do wydania decyzji. Bezsporne jest bowiem, iż z tytułu gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa za okres od 1 stycznia do 31 marca 2013 r. Miasto J. uzyskało dochód w łącznej wysokości 3.154.743,75 zł., z której dokonało należnych potrąceń na swoją rzecz i przekazało część należnej kwoty, jednak nie przekazało kwoty 1.808.434,91 zł.
II
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Miasto J.
Wyrok zaskarżyło w całości i wniosło o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, względnie na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) o uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie w całości obu decyzji administracyjnych wydanych w sprawie. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 255 u.f.p. oraz przepisów art. 89 u.p.e.a. poprzez:
- przyjęcie, że Miasto pomimo posiadania wierzytelności z tytułu zaległego podatku od nieruchomości należnego od Wojewody i dokonanego zajęcia egzekucyjnego wierzytelności, miało przekazać dochody budżetowe w łącznej kwocie 1.808.434,91 zł do budżetu państwa;
- wydanie decyzji określającej do zwrotu dochody budżetowe w łącznej kwocie 1.808.434,91 zł do budżetu państwa, pomimo braku podstaw prawnych do jej wydania.
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne wskazanie w uzasadnieniu wyroku, że skarżący dokonał zajęcia rachunku bankowego, tymczasem skarżący dokonał zajęcia wierzytelności i uzasadnienie wyroku w kontekście zajęcia rachunku bankowego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że Miasto J. zna obowiązki wynikające z art. 255 u.f.p. Terminowo przekazuje dochody należne Skarbowi Państwa, jednakże zastosowany przez organ egzekucyjny środek egzekucyjny i wskazana wierzytelność do zajęcia musiały być wykonane, o czym Miasto informowało Wojewodę. Prezydent Miasta J. szczegółowo wyjaśniał powody nieprzekazania środków. Zdaniem kasatora nie zaistniały przesłanki do wydania decyzji określającej, bowiem Miasto nie przekazując dochodów Wojewodzie, działało zgodnie z przepisami innych ustaw, w tym w szczególności ustaw o podatkach i opłatach lokalnych oraz o postępowaniu egzekucyjnym administracji.
Strona wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła, że Sąd I instancji nie wziął pod uwagę przepisów u.p.e.a., w tym art. 89 tej ustawy, pomimo braku ustawowego zakazu prowadzenia egzekucji z tejże wierzytelności. Skarżący nie miał innej możliwości, jak tylko egzekwować przekazane tytuły egzekucyjne. Kasator nie zgodził się ze stanowiskiem WSA, iż obowiązek przekazania pobranych dochodów budżetowych na rachunek dysponenta nie może zostać w żadnej części zniesiony lub ograniczony, bowiem nie wynika to z brzmienia art. 255 u.f.p.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.
Problem prawny występujący w sprawie niniejszej zawiera się w odpowiedzi na pytanie, czy w świetle treści art. 255 ust. 1 u.f.p. można uznać, że wynikający z tego przepisu obowiązek przekazania pobranych dochodów budżetowych jest wykonany także wtedy, gdy organ samorządu występujący jednocześnie w roli dłużnika, wierzyciela i organu egzekucyjnego, powołując się na art. 89 u.p.e.a., wskazał, że zajął w postępowaniu egzekucyjnym należności z tytułu tych dochodów, na skutek czego, mimo zgromadzenia środków na koncie, do rzeczywistego przekazania ich na rzecz uprawnionego nie doszło.
Na tak postawione pytanie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy odpowiedzieć przecząco.
Z art. 255 ust. 1 u.f.p. wynika, że zarząd jednostki samorządu terytorialnego przekazuje pobrane dochody budżetowe związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego innymi ustawami, pomniejszone o określone w odrębnych ustawach dochody budżetowe przysługujące jednostce samorządu terytorialnego z tytułu wykonywania tych zadań, na rachunek bieżący dochodów dysponenta części budżetowej przekazującego dotację celową /.../. Dalej ustawa określa precyzyjnie dzień przekazania wyżej opisanych środków oraz sposób i termin naliczania odsetek w przypadku nieterminowości przekazania.
Do kompetencji organów administracyjnych wymienionych w art. 61 u.f.p., a więc także wojewody, należą wszelkie sprawy dotyczące należności, o których mowa w art. 60 u.f.p., w tym także dotyczące niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym określone pkt 8 powołanego przepisu. Podzielić należy więc pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 3 lipca 2014 r. (sygn. akt II GSK 618/13), że w sprawach zwrotu do budżetu kwot dochodów budżetowych z tytułu gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa "dysponentem części budżetowej", na rzecz którego następuje zwrot, jest wojewoda.
Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1774) organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, zaś zgodnie z art. 4 pkt 9 lit. b1 tej ustawy, należy przez to rozumieć prezydenta miasta na prawach powiatu.
Zgodnie z art. 23 ust. 3 cytowanej wyżej ustawy o gospodarce nieruchomościami z dochodów budżetowych z tytułu gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa potrąca się 25% środków, a kwota ta stanowi dochód powiatu.
Z powyższego uregulowania wynika, że to prezydent miasta na prawach powiatu zobligowany jest do przekazania pobranego dochodu z zarządu nieruchomościami Skarbu Państwa na rachunek bieżący wojewody, po potrąceniu 25 %, która to kwota stanowi dochód zarządcy, jakim jest miasto na prawach powiatu, związany z prowadzeniem zarządu. Żadnych innych potrąceń z dochodów z zarządu ustawa nie przewiduje.
Skoro, w sprawie niniejszej "dysponentem części budżetowej" jest Wojewoda Śląski, to na rachunek bieżący Wojewody Śląskiego powinny być przekazane dochody budżetowe związane z realizacją zadania samorządu polegającego na gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa w J. - mieście na prawach powiatu.
Zgodnie z art. 60 pkt 8 u.f.p. wyżej opisane dochody budżetowe związane z zarządem nieruchomościami Skarbu Państwa należą do nieopodatkowanych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym. Zobowiązania z tego tytułu podlegają potrąceniu z wierzytelnościami zobowiązanego wobec Skarbu Państwa wyłącznie z tytułów określonych w art. 62 ust. 1 i 2 u.f.p. Podatek od nieruchomości, którego rozliczenia chciałoby dokonać miasto J., nie jest wśród tych tytułów wymieniony. Nie ma więc wątpliwości, że potrącenie własnych należności miasta na prawach powiatu z tytułu podatku od nieruchomości Skarbu Państwa z należnościami budżetowymi z tytułu zarządu nieruchomościami Skarbu Państwa jest niedopuszczalne.
Pozostaje do rozważenia okoliczność podniesiona przez wnoszącego skargę kasacyjną, czy dopuszczalne jest zajęcie egzekucyjne należności z tytułu dochodów budżetowych z zarządu nieruchomością Skarbu Państwa dokonane na podstawie art. 89 u.p.e.a. w toku egzekucji należności miasta na prawach powiatu z tytułu podatku od nieruchomości Skarbu Państwa, a jeśli tak, to czy takie zajęcie uwalnia jednostkę samorządu terytorialnego od obowiązku przekazania należności budżetowych na rachunek bieżący wojewody będącego dysponentem tej części budżetu i jednocześnie zwalnia wojewodę od obowiązku wydania decyzji określającej kwotę dochodów przypadających do zwrotu i terminu, od którego naliczane są odsetki.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego działanie takie jest niedopuszczalne.
Z art. 3 u.f.p. wynika, że finanse publiczne obejmują procesy związane z gromadzeniem środków publicznych oraz ich rozdysponowaniem. W tej dziedzinie prawa występuje zawsze publiczny podmiot uprawniony do jednostronnego określania sytuacji prawnej drugiego podmiotu stosunku prawnofinansowego. Stosunki prawne między jednostką samorządu terytorialnego (miastem na prawach powiatu) wykonującą zadania zlecone z zakresu administracji rządowej a wojewodą, co do obowiązku przekazania pobranych dochodów budżetowych z tytułu zarządu nieruchomościami nie są stosunkami z dziedziny prawa cywilnego i nie można ich rozpatrywać w cywilistycznych kategoriach wierzytelności (wojewody) i zobowiązania (prezydenta miasta). Obowiązek przekazania należności budżetowych dysponentowi tej części budżetu wynika z prawa publicznego, tj. art. 255 u.f.p., a prezydent miasta na prawach powiatu, jako zobowiązany do przekazania pobranego dochodu budżetowego i wojewoda jako uprawniony do jego uzyskania, nie występują w tej sprawie jako równorzędni partnerzy w rozumieniu prawa cywilnego, bowiem wojewoda uzyskuje pozycję podmiotu działającego z mocy swej władzy zwierzchniej, a prezydent miasta zostaje bezwzględnie zobowiązany do przekazania wojewodzie pobranych dochodów budżetowych.
Stosunki prawne zarówno w zakresie obowiązku przekazywania do budżetu państwa należności określonych w art. 255 ust. 1 u.f.p., pomniejszonych zgodnie z art. 23 ust. 3 u.g.n., jak i w zakresie ich dochodzenia na podstawie art. 255 ust. 4 u.f.p., tj. poprzez określenie w decyzji kwoty do zwrotu, mają charakter publicznoprawny (administracyjnoprawny). Określone nimi publicznoprawne uprawnienie dysponenta części budżetowej (wojewody) do uzyskania pobranych przez jednostkę samorządu dochodów budżetowych nie stanowi więc wierzytelności, która może podlegać zajęciu egzekucyjnemu w trybie określonym w art. 89 u.p.e.a. Uprawnienie to istnieje dopóki nie zostanie zrealizowane, poprzez przekazanie należnej kwoty na rachunek wojewody, gdyż ustawodawca nie przewidział okoliczności, które by to uprawnienie uchylały lub powodowały przejęcie go przez inny podmiot. Jak wskazano wyżej stosunki prawne między wojewodą a organem samorządu zobowiązanym do przekazania należności budżetowych do ich dysponenta nie są stosunkami cywilnoprawnymi.
Pogląd powyższy znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. W uchwale z dnia 13 lipca 2011 r., sygn. akt III CZP 35/11 (LEX 852345), Sąd Najwyższy wyjaśnił, że "Kwestie związane z gromadzeniem środków publicznych oraz ich dysponowaniem pozostają poza sferą stosunków cywilnoprawnych i są rozstrzygane na podstawie przepisów prawa publicznego w ramach systemu finansów publicznych. Stosunki prawne związane ze świadczeniami będącymi niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznym pomiędzy organami władzy publicznej, w tym organami administracji rządowej, a jednostką samorządu terytorialnego, nie są stosunkami prawnymi o równorzędnym charakterze." /.../ "do przekazywania należności przewidzianych w art. 23 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, określonego w ustawie jako "potrącenie" nie mają zastosowania art. 498 i nast. k.c. /.../ w takiej sytuacji brak podstaw do przyjęcia, aby podmioty w sektorze finansów w związku z przekazywaniem tych należności były jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami".
Pogląd ten zaaprobowany został w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 3 lipca 2014 r. (sygn. akt II GSK 618/13) NSA wyjaśnił, że zajęcie egzekucyjne kwoty zgromadzonej na rachunku bankowym jednostki samorządu pochodzącej z dochodów z zarządu, nie wyłącza wynikającego z art. 255 u.f.p. obowiązku przekazania dochodów dysponentowi części budżetowej (wojewodzie).
W wyroku NSA z dnia 9 czerwca 2015 r. (sygn. akt II GSK 830/14), Sąd ten wyjaśnił, że jedynym tytułem uprawniającym do pomniejszenia dochodów odprowadzanych na rachunek budżetu państwa jest przysługujący jednostkom samorządu terytorialnego udział 25 % w dochodach uzyskiwanych w danym okresie rozliczeniowym. Pogląd ten wynika także z wyroku z dnia 2 lipca 2015 r. (sygn. akt II GSK 802/14), z którego pośrednio wynika również niedopuszczalność jakiegokolwiek pomniejszania dochodów należnych wojewodzie w kolejnych okresach poprzez rozliczanie roszczeń finansowych samorządu, także z tytułu omyłkowo niedokonanych potrąceń kwot związanych z dochodami samorządu z tytułu zarządu nieruchomościami Skarbu Państwa za okresy minione.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w sprawie niniejszej przywołane poglądy mają pełne zastosowanie do wszelkich stosunków między wojewodą a organem samorządu w zakresie przekazania należnych wojewodzie dochodów budżetowych związanych z zarządzaniem nieruchomościami Skarbu Państwa. Wynika z nich, że zobowiązanie o charakterze publicznoprawnym musi być wykonane w sposób określony w ustawie, tj. poprzez przekazanie należnej kwoty dochodów budżetowych na rachunek bieżący dysponenta tej części budżetu, zgodnie z art. 255 ust. 1 u.f.p., bowiem ustawodawca nie wymienia żadnej okoliczności, która by ten obowiązek uchylała. Zatem nieprzekazanie należnej kwoty na rachunek dysponenta tej części budżetu w każdym przypadku powoduje po stronie uprawnionego - wojewody obowiązek wydania decyzji określającej kwotę do zwrotu wraz z odsetkami na podstawie art. 255 ust. 4 u.f.p.
W tym stanie rzeczy uznać należy, że zarzut kasacyjny dotyczący błędnego zastosowania art. 255 u.f.p. i art. 89 u.p.e.a. jest nieusprawiedliwiony, bowiem organy administracji i Sąd I instancji trafnie uznały, że w przypadku nieprzekazania kwoty należnej z tytułu zarządu nieruchomościami Skarbu Państwa na rachunek bieżący wojewody, musi być wydana decyzja określająca kwotę do zwrotu oraz terminy naliczania odsetek.
Nie może być także uznany za usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne wskazanie w uzasadnieniu wyroku, że doszło do zajęcia rachunku bankowego, gdy tymczasem skarżący dokonał zajęcia wierzytelności.
Jak wskazano wyżej żadna podstawa prawna i żadna okoliczność nie uchyla obowiązku przekazania pobranych dochodów budżetowych na rachunek ich dysponenta, zatem nieścisłość polegająca na przyjęciu przez Sąd I instancji, że doszło do zajęcia rachunku bankowego organu samorządu nie zaś wierzytelności wojewody nie ma znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia, gdyż jak wskazano wyżej uprawnienie wojewody nie stanowi wierzytelności podlegającej zajęciu egzekucyjnemu, a obowiązek przekazania należności budżetowych nie może być uchylony poprzez żadne okoliczności, bowiem uchylenia takiego nie przewiduje ustawa. Dodać można, że wskazaną niedokładność w określeniu działania samorządu, które stanowiło przyczynę nieprzekazania wywołała sama strona, która nie mogła zdecydować się jak zakwalifikować prawnie swoje działanie polegające na nieprzekazaniu należności budżetowych wojewodzie. W piśmie z dnia 31 lipca 2013 r. strona wyjaśniła, że "w związku z wszczęciem postępowania egzekucyjnego i zastosowaniem środka egzekucyjnego pobrane dochody należne budżetowi państwa /.../ musiały zostać zajęte na poczet podatku od nieruchomości", a następnie wskazała, że była to realizacja środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności.
Okoliczność, jak zostało zakwalifikowane przez stronę a następnie Sąd I instancji działanie polegające na nieprzekazaniu wojewodzie środków zgromadzonych na wyodrębnionym rachunku nie ma istotnego znaczenia w sprawie, bowiem w jednym i drugim przypadku uprawnienie wojewody do otrzymania należnej mu kwoty nie zostało zrealizowane, a od ustawa nie przewiduje okoliczności, które by to uprawnienie uchylały.
W świetle powyższego, nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia, co do zasady trafne, stwierdzenie Sądu I instancji zawarte w uzasadnieniu wyroku, iż egzekucyjne zajęcie konta bankowego jednostki samorządu, na którym są zgromadzone należności budżetowe, nie zwalnia tej jednostki z obowiązku przekazania należności uprawnionemu ani też wyjaśnienie, że zajęcie przez organ egzekucyjny konta bankowego, na którym zgromadzone są należności budżetowe, nie przesądza o braku podstaw do wydania decyzji o zwrocie należności.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że jak wskazano wyżej, żadna przyczyna nie zwalnia z obowiązku przekazania należności budżetowych na rachunek dysponenta tej części budżetu, zatem nieprzekazanie kwoty należnej na rachunek dysponenta należności budżetowej z uwagi na potraktowanie jej jako wierzytelności w rozumieniu prawa cywilnego i "zajęcie egzekucyjne" nie zwalnia zobowiązanego od przekazania należności publicznoprawnej na rachunek uprawnionego dysponenta części dochodów budżetowy,ch a uprawnionego nie zwalnia od obowiązku wydania decyzji określającej kwotę do zwrotu i terminu, od którego naliczane są odsetki.
W sprawie nie doszło zatem do wskazanych w skardze kasacyjnej naruszeń prawa materialnego ani procesowego.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.