II FSK 1241/10

Naczelny Sąd Administracyjny2012-01-31
NSApodatkoweŚredniansa
wyłączenie sędziegopostępowanie sądowoadministracyjnebezstronność sędziegoprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymisędzia delegowanysąd pierwszej instancjisąd drugiej instancjiwniosek o wyłączenie

NSA oddalił wniosek o wyłączenie sędziego WSA, uznając, że sam fakt orzekania w sądzie niższej instancji, który wydał zaskarżony wyrok, nie stanowi podstawy do wyłączenia, jeśli sędzia nie brał udziału w wydaniu tego wyroku.

Dyrektor Izby Skarbowej złożył wniosek o wyłączenie sędziego WSA Beaty Cieloch od orzekania w NSA, argumentując, że sędzia na co dzień orzeka w sądzie pierwszej instancji, który wydał zaskarżony wyrok. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek, stwierdzając, że sama okoliczność orzekania w sądzie niższej instancji nie jest przesłanką do wyłączenia, o ile sędzia nie brał udziału w wydaniu zaskarżonego orzeczenia. Sąd podkreślił, że przepis art. 19 P.p.s.a. wymaga uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności, a art. 18 P.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przyczyn wyłączenia.

Wniosek o wyłączenie sędziego WSA Beaty Cieloch od orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym został złożony przez pełnomocnika Dyrektora Izby Skarbowej w K. podczas rozprawy. Argumentowano, że sędzia, delegowana do orzekania w NSA, na co dzień orzeka w Wydziale I Finansowym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wydał zaskarżony wyrok. Sędzia WSA Beata Cieloch złożyła oświadczenie o braku okoliczności mogących wywołać wątpliwość co do jej bezstronności. Naczelny Sąd Administracyjny uznał wniosek za nieuzasadniony. Sąd wyjaśnił, że art. 19 P.p.s.a. wymaga istnienia uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności, opartej na obiektywnych powodach. Okoliczność, że delegowany sędzia orzeka w sądzie pierwszej instancji, który wydał zaskarżony wyrok, nie stanowi podstawy do wyłączenia, jeśli sędzia ten nie brał udziału w wydaniu tego wyroku. Sąd podkreślił, że art. 18 P.p.s.a. zawiera wyczerpujące wyliczenie przyczyn wyłączenia z mocy ustawy i nie podlega rozszerzającej interpretacji. Ponieważ sędzia Beata Cieloch nie brała udziału w wydaniu wyroku WSA w Krakowie z dnia 2 lutego 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 1726/09, nie zachodziły przesłanki do jej wyłączenia ani na podstawie art. 18 § 1 ust. 6, ani art. 19 P.p.s.a. W związku z tym wniosek został oddalony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, sama okoliczność orzekania w sądzie niższej instancji, który wydał zaskarżony wyrok, nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego, jeśli nie brał on udziału w wydaniu tego wyroku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 19 P.p.s.a. wymaga uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności, a art. 18 P.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przyczyn wyłączenia. Okoliczność orzekania w sądzie niższej instancji nie jest samoistną przesłanką wyłączenia, jeśli sędzia nie brał udziału w wydaniu zaskarżonego orzeczenia. Taka interpretacja byłaby rozszerzająca i niedozwolona.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (6)

Główne

P.p.s.a. art. 19

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przesłanka względna wyłączenia sędziego; wymaga istnienia okoliczności mogącej wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności, opartą na obiektywnych powodach.

P.p.s.a. art. 18 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Enumeratywnie wymienione, wyczerpujące przyczyny wyłączenia sędziego z mocy ustawy, które nie powinny być interpretowane rozszerzająco.

P.p.s.a. art. 18 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sędzia jest wyłączony w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów o wyłączeniu sędziego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania przez NSA.

P.p.s.a. art. 63 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania przez NSA.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sama okoliczność orzekania przez sędziego delegowanego do NSA w sądzie niższej instancji, który wydał zaskarżony wyrok, nie stanowi podstawy do wyłączenia, jeśli sędzia nie brał udziału w wydaniu tego wyroku. Przepisy P.p.s.a. dotyczące wyłączenia sędziego (art. 18 i 19) nie pozwalają na rozszerzającą interpretację i wymagają obiektywnych podstaw do uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności.

Odrzucone argumenty

Argument Dyrektora Izby Skarbowej, że sędzia delegowany do NSA powinien być wyłączony tylko z powodu orzekania w sądzie niższej instancji, który wydał zaskarżony wyrok.

Godne uwagi sformułowania

okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami nie powinny być interpretowane rozszerzająco

Skład orzekający

Stanisław Bogucki

przewodniczący

Antoni Hanusz

członek

Bogdan Lubiński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o wyłączeniu sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w szczególności w kontekście sędziów delegowanych i orzekania w sądach niższych instancji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sędziego delegowanego do sądu wyższej instancji, który jednocześnie orzeka w sądzie niższej instancji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania sądowoadministracyjnego - bezstronności sędziego i zasad wyłączania. Choć nie jest to sprawa o przełomowym znaczeniu, stanowi cenne przypomnienie o interpretacji przepisów proceduralnych.

Czy sędzia orzekający w NSA, który na co dzień pracuje w WSA, może być stronniczy? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 1241/10 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2012-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-05-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Stanisław Bogucki /przewodniczący/
Antoni Hanusz
Bogdan Lubiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
I SA/Kr 1726/09 - Wyrok WSA w Krakowie z 2010-02-02
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono wniosek o wyłączenie sędziego
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 19, art. 18 par. 1 ust. 6 i 6a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Stanisław Bogucki, Sędziowie Antoni Hanusz, Bogdan Lubiński (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku Dyrektora Izby Skarbowej w K. o wyłączenie sędziego WSA Beaty Cieloch w sprawie ze skargi kasacyjnej J. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 lutego 2010 r. sygn. akt I SA/Kr 1726/09 oddalającego skargę J. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 13 października 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia oddalić wniosek o wyłączenie sędziego WSA Beaty Cieloch.
Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym podczas rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 25 stycznia 2012 roku w sprawie o sygnaturze akt II FSK 1241/10 ze skargi kasacyjnej J. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 lutego 2010 roku, I SA/Kr 1726/09, w którym oddalono skargę J. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 13 października 2009 roku w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w K. wniósł o wyłączenie sędziego WSA Beaty Cieloch, delegowanego do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, od wyrokowania w rozpoznawanej sprawie. Wniosek oparto na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a. Argumentowano, że sędzia WSA Beata Cieloch orzeka w Wydziale I Finansowym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Sędzia WSA Beata Cieloch złożyła w dniu 25 stycznia 2012 roku oświadczenie, w którym wskazała, że nie zachodzi jakakolwiek okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w orzekaniu w sprawie II FSK 1241/10.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek nie znajduje uzasadnionych podstaw, a więc należało go oddalić. Art. 19 P.p.s.a., na który powołano się we wniosku o wyłączenie sędziego w rozpoznawanej sprawie, zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 P.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Ustawodawca użył więc w art. 19 P.p.s.a., jako przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie, pojęcia "uzasadniona wątpliwość zachowania bezstronności". W przepisie tym, który na mocy art. 193 P.p.s.a. należy także odpowiednio stosować w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, chodzi o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami, czyli takimi, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem, a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, iż w danych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny. Okolicznością taką nie jest więc to, że zasiadający w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną delegowany sędzia WSA, na co dzień orzeka w sądzie pierwszej instancji, w którym zapadł objęty rozpoznawaną skargą kasacyjną wyrok, pod warunkiem jednak, że nie brał on udziału w wydawaniu zaskarżonego skarga kasacyjną wyroku. Sytuacja taka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Sędzia, którego dotyczy wniosek Dyrektora Izby Skarbowej złożył też oświadczenie, iż nie zachodzą żadne okoliczności dające podstawę do wyłączenia go od rozpoznawania w sprawie (karta 31). Prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości. Wniosek o wyłączenie nie zasługuje więc na uwzględnienie, tym bardziej, że organ nie wskazał, ani też nie udowodnił żadnych innych okoliczności, które uzasadniałyby jego wniosek z punktu widzenia przesłanki wyłączenia sędziego wymienionej w art. 19 P.p.s.a.
Niezależnie od powyższego należy powiedzieć, że przyczyny wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z art. 18 § 1 ust. 6 i 6a tej ustawy, sędzia jest wyłączony w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego sporządzonego z jego udziałem lub rozpoznanego przez niego, a także w sprawach, w których występował jako prokurator, oraz w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Treść art. 18 § 1 P.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że zawarte w tym przepisie wyliczenie jest wyczerpujące. Z uwagi na wskazany wyżej charakter tego przepisu przyjmuje się, że objęte nim przyczyny wyłączenia nie powinny być interpretowane rozszerzająco (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2004 r., GZ 4/04, ONSAiWSA 2004/1/7). Skoro zatem ustawodawca nakazuje wyłączyć sędziego z mocy ustawy od orzekania jedynie w sprawie, w której wcześniej brał on udział przy wydawaniu wyroku, to jako niedozwoloną interpretację rozszerzającą tego przepisu należy uznać twierdzenie, że okolicznością wyłączającą sędziego delegowanego do orzekania w sądzie wyższej instancji jest okoliczność, że poza delegacją orzeka on w sądzie niższej instancji, który wydał objęty skargą kasacyjną wyrok, pod warunkiem, że nie brał on udziału w wydawaniu objętego skargą kasacyjną wyroku. W rozpoznawanej sprawie sędzia delegowany do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, nie brał udziału wydawaniu wyroku WSA w Krakowie z dnia 2 lutego 2010 roku, sygn. akt I SA/Kr 1726/09. Nie zachodzi zatem okoliczność uzasadniająca jego wyłączenie ani na mocy art. 18 § 1 ust. 6, ani, co wcześniej podniesiono, art. 19 P.p.s.a. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 193 i art. 63 § 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI