II GSK 256/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Powszechnego Towarzystwa Emerytalnego P. S.A. (PTE P. S.A.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych (KNUiFE). KNUiFE nałożyła na PTE P. S.A. karę pieniężną w wysokości 300.000 zł za rażące naruszenie art. 47 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (o oiffe). Naruszenie polegało na tym, że pracownik PTE P. S.A., J. B., który podejmował decyzje o lokowaniu aktywów funduszu, był jednocześnie członkiem Rady Nadzorczej Narodowego Funduszu Inwestycyjnego P. S.A. w okresie od czerwca 2001 r. do marca 2002 r. Sąd pierwszej instancji uznał, że naruszenie było rażące, a PTE P. S.A. musiało mieć świadomość tego faktu, biorąc pod uwagę m.in. fakt zasiadania innych członków Rady Nadzorczej PTE P. S.A. w Radzie Nadzorczej NFI P. S.A. w tym samym okresie. WSA oddalił skargę, nie znajdując podstaw do kwestionowania konstytucyjności art. 204 ust. 9 ustawy o oiffe ani wadliwości postępowania. NSA w pełni podzielił stanowisko WSA, uznając, że naruszenie zakazu łączenia funkcji było rażące, a PTE P. S.A. miało obowiązek zapewnić zgodność działań swoich pracowników z prawem. Sąd podkreślił, że celem przepisu jest eliminacja konfliktu interesów, a niewiedza pracodawcy w tym zakresie jest równie naganna jak świadome tolerowanie stanu niezgodnego z prawem. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego za nieuzasadnione, w tym zarzuty dotyczące wykładni pojęcia "rażącego naruszenia prawa" oraz braku podstaw do skierowania pytania do Trybunału Konstytucyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia "rażącego naruszenia prawa" w kontekście przepisów o funduszach emerytalnych, obowiązki podmiotów nadzorowanych w zakresie przestrzegania zakazów łączenia funkcji, zasady nakładania kar pieniężnych przez organy nadzoru finansowego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej regulacji ustawy o oiffe, ale zasady interpretacji pojęć niedookreślonych i obowiązków podmiotów nadzorowanych mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy naruszenie przepisu o zakazie łączenia funkcji, który jest jasno sformułowany, stanowi "rażące naruszenie prawa" w rozumieniu art. 204 ust. 9 ustawy o oiffe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie jasno sformułowanego zakazu, niezależnie od skutków, stanowi rażące naruszenie prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zakaz łączenia funkcji pracownika funduszu emerytalnego z funkcją członka rady nadzorczej innego funduszu jest kategoryczny i jednoznaczny. Jego złamanie, niezależnie od skutków, jest rażącym naruszeniem prawa, ponieważ zaprzecza istocie unormowania mającego na celu eliminację konfliktu interesów.
Czy art. 204 ust. 9 ustawy o oiffe, który pozwala na nałożenie kary pieniężnej "bezpośrednio po stwierdzeniu naruszeń", wymaga uprzedniego wezwania do usunięcia nieprawidłowości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku rażącego naruszenia prawa lub interesu członków funduszu, organ nadzoru może nałożyć karę pieniężną bezpośrednio po stwierdzeniu naruszeń, bez konieczności wyznaczania terminu do ich usunięcia.
Uzasadnienie
Ustawodawca rozróżnia wagę nieprawidłowości. W przypadku naruszeń kwalifikowanych jako "rażące", nałożenie kary nie jest uzależnione od bezskutecznego upływu terminu do ich usunięcia, co odróżnia ten tryb od sytuacji opisanej w art. 204 ust. 8 ustawy o oiffe.
Czy art. 204 ust. 9 ustawy o oiffe jest zgodny z Konstytucją RP, w szczególności z art. 42 ust. 1 (odpowiedzialność karna) i art. 8 ust. 2 (zasada proporcjonalności)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten jest zgodny z Konstytucją RP. Sankcje administracyjne wobec osób prawnych nie są objęte zakresem odpowiedzialności karnej w rozumieniu art. 42 Konstytucji.
Uzasadnienie
Sąd nie miał wątpliwości co do zgodności przepisu z Konstytucją. Stwierdził, że pojęcie odpowiedzialności karnej z art. 42 Konstytucji nie obejmuje sankcji administracyjnych nakładanych na osoby prawne. Nie było podstaw do skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego.
Czy organ nadzoru, nakładając karę pieniężną na podstawie art. 204 ust. 9 ustawy o oiffe, ma szerokie uznanie administracyjne co do wysokości kary?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja o nałożeniu kary jest rozstrzygnięciem uznaniowym, ale podlega kontroli legalności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepis art. 204 ust. 9 ustawy o oiffe wprowadza uznanie administracyjne, ale nie oznacza to dowolności. Organ musi uzasadnić swoją decyzję, wskazując przesłanki indywidualizujące rozstrzygnięcie, co zostało uczynione w tej sprawie.
Przepisy (37)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa o oiffe art. 47
Ustawa z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych
ustawa o oiffe art. 202 § 1
Ustawa z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych
ustawa o oiffe art. 204 § 9
Ustawa z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa o oiffe art. 202 § 4
Ustawa z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych
ustawa o oiffe art. 204 § 1
Ustawa z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych
ustawa o oiffe art. 204 § 3
Ustawa z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych
ustawa o oiffe art. 204 § 8
Ustawa z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz Rzeczniku Ubezpieczonych art. 3
k.p.a. art. 7 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 127 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 140
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 42 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
EKPC art. 6 § 1
Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
EKPC art. 6 § 2
Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
EKPC art. 6 § 3
Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
MPPOiP art. 15 § 1
Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych
Konstytucja RP art. 91 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 91 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa o TK art. 3
Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym
Konstytucja RP art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 47 ustawy o oiffe przez pracownika PTE P. S.A. (J. B.) polegające na jednoczesnym pełnieniu funkcji członka Rady Nadzorczej NFI P. S.A. było rażącym naruszeniem prawa. • PTE P. S.A. miało obowiązek zapewnić zgodność działań swoich pracowników z prawem i było świadome lub powinno być świadome naruszenia. • NSA prawidłowo ocenił stan faktyczny i prawny, nie znajdując podstaw do uchylenia wyroku WSA ani do skierowania pytania do TK.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez WSA, w tym wadliwe ustalenie stanu faktycznego (długość okresu łączenia stanowisk, świadomość naruszenia). • Zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym niezgodność art. 204 ust. 9 ustawy o oiffe z Konstytucją RP i EKPC. • Zarzuty dotyczące wykładni pojęć "rażące naruszenie prawa", "bezpośrednio po stwierdzeniu naruszeń" oraz zakresu uznania administracyjnego. • Zarzut naruszenia art. 202 ust. 4 ustawy o oiffe przez nieprawidłową ocenę wagi nieprawidłowości.
Godne uwagi sformułowania
Naruszenie zakazu łączenia funkcji musiało być znane PTE P. S.A. z uwagi na fakt zasiadania w tym samym czasie w Radzie Nadzorczej NFI P. dwóch członków Rady Nadzorczej PTE P. S.A. • Niewiedza Zarządu na ten temat byłaby okolicznością równie naganną jak wiedza o niespełnieniu wymogów ustawowych i tolerowanie stanu niezgodnego z prawem. • Złamanie tego zakazu, niezależnie od skutków, jakie spowoduje, stanowi zawsze rażące naruszenie prawa. • Zarówno pojęcie rażącego naruszenia prawa jak i pojęcie rażącego naruszenia interesu członków funduszu są pojęciami niedookreślonymi. • Im bardziej niedookreślone są przesłanki podjęcia decyzji tym bardziej szczegółowe, przekonywujące i pełne musi być uzasadnienie powodów przyjęcia przez organ stosujący prawo rozumienia danego pojęcia. • Z kwalifikowanym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy naruszenie to ma taki charakter, jest tak głęboko niezgodne ze stosowaniem prawa obowiązującego, że stanowi zaprzeczenie samej istoty unormowania zawartego w określonym przepisie prawnym.
Skład orzekający
Jan Grabowski
przewodniczący
Małgorzata Korycińska
sprawozdawca
Tadeusz Cysek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"rażącego naruszenia prawa\" w kontekście przepisów o funduszach emerytalnych, obowiązki podmiotów nadzorowanych w zakresie przestrzegania zakazów łączenia funkcji, zasady nakładania kar pieniężnych przez organy nadzoru finansowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej regulacji ustawy o oiffe, ale zasady interpretacji pojęć niedookreślonych i obowiązków podmiotów nadzorowanych mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu nadzoru finansowego i kar pieniężnych, a także interpretacji kluczowych pojęć prawnych. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie finansowym i administracyjnym.
“Kara 300 tys. zł za "rażące naruszenie prawa" w funduszu emerytalnym – NSA wyjaśnia, kiedy można ukarać bez ostrzeżenia.”
Dane finansowe
WPS: 300 000 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.