II GSK 2528/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Prezesa NFZ w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Sprawa dotyczyła ustalenia, czy umowy zawarte przez skarżącego z uczestnikiem postępowania (wykładowcą) na przygotowanie i wygłoszenie autorskich wykładów oraz materiałów szkoleniowych stanowiły umowy o dzieło, czy umowy o świadczenie usług (zlecenia). Sąd I instancji oraz Prezes NFZ uznali, że były to umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, co skutkowało obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Skarżący kasacyjnie zarzucał naruszenie przepisów postępowania (wadliwa ocena dowodów) oraz prawa materialnego (błędna wykładnia przepisów KC dotyczących umów o dzieło i zlecenia, a także ustawy o prawie autorskim). NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że o charakterze umowy decyduje jej rzeczywista treść i sposób wykonywania, a nie nazwa. Przygotowanie i wygłoszenie wykładu, nawet o charakterze autorskim i wymagające przygotowania materiałów, nie jest umową o dzieło, lecz umową o świadczenie usług, ponieważ nie gwarantuje konkretnego, samoistnego rezultatu, a jedynie staranne działanie. NSA powołał się na bogate orzecznictwo w tym zakresie. Sąd uznał również, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania były niezasadne, gdyż obowiązek przedłożenia dowodów spoczywał głównie na ZUS, a ocena charakteru prawnego umowy należy do sfery prawa materialnego. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów o prawie autorskim zostały uznane za wadliwie skonstruowane. W konsekwencji NSA utrzymał w mocy wyrok WSA, uznając, że uczestnik postępowania podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że umowy o wykłady, nawet autorskie, co do zasady nie są umowami o dzieło, lecz umowami o świadczenie usług, co ma wpływ na obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznego przypadku umów o wykłady i materiały szkoleniowe; w innych przypadkach, gdzie rezultat jest bardziej namacalny i samoistny, kwalifikacja umowy jako o dzieło może być uzasadniona.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przygotowanie i wygłoszenie autorskiego wykładu, wraz z opracowaniem materiałów szkoleniowych, stanowi umowę o dzieło, czy umowę o świadczenie usług (zlecenie) w kontekście podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przygotowanie i wygłoszenie wykładu, nawet o charakterze autorskim i wymagające przygotowania materiałów, nie stanowi umowy o dzieło, lecz umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że umowa o dzieło wymaga osiągnięcia konkretnego, samoistnego rezultatu, podczas gdy umowa o świadczenie usług (zlecenie) opiera się na starannym działaniu. Wykład, nawet autorski, nie gwarantuje takiego rezultatu, a jedynie przekazanie wiedzy, co jest charakterystyczne dla umowy zlecenia.
Czy sąd administracyjny w postępowaniu dotyczącym podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu jest zobowiązany do stosowania przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących wykładni oświadczeń woli (art. 65 § 1 i 2 kc) w celu ustalenia zgodnego zamiaru stron umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny nie jest zobowiązany do stosowania art. 65 § 1 i 2 kc w sprawach ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, gdyż są to sprawy publicznoprawne, a przywołane przepisy dotyczą wykładni oświadczeń woli w prawie cywilnym.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że reguły wykładni oświadczeń woli na gruncie prawa cywilnego (art. 65 kc) nie mają zastosowania w sprawach o charakterze publicznoprawnym, takich jak ustalenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Przepisy (17)
Główne
uśoz art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit. e)
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
k.c. art. 627
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 734 § § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 750
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ppsa art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
kpa art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
uśoz art. 109 § ust. 6
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.p.a.p.p. art. 1 § ust. 1
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
u.p.a.p.p. art. 16
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
u.p.a.p.p. art. 17
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
k.c. art. 65 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 353(1)
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
ppsa art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c)
Argumenty
Skuteczne argumenty
Charakter czynności (przygotowanie i wygłoszenie wykładu) nie spełnia kryteriów umowy o dzieło, lecz umowy o świadczenie usług. • Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu.
Odrzucone argumenty
Umowy o przygotowanie i wygłoszenie wykładów były umowami o dzieło. • Postępowanie organów administracji było wadliwe z powodu dowolnej i niepełnej oceny materiału dowodowego. • Należało przesłuchać uczestnika postępowania oraz świadków ze strony płatnika. • Sąd I instancji błędnie zinterpretował przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umów o dzieło i zlecenia. • Sąd I instancji błędnie zinterpretował przepisy ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Godne uwagi sformułowania
Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". • Umowę zlecenia zalicza się do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. • Przygotowanie wykładu, nawet gdy przekazywana w nim wiedza wykracza poza zwykły poziom i granice programowe oraz jest w sposób indywidualny dostosowywana do potrzeb słuchaczy, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że w takim wypadku mamy do czynienia z dziełem. • O prawidłowym zakwalifikowaniu umowy cywilnoprawnej nie decyduje nazwa umowy czy jej stylistyka, lecz rzeczywisty przedmiot umowy, okoliczności jej zawarcia oraz sposób i okoliczności jej wykonywania.
Skład orzekający
Małgorzata Korycińska
przewodniczący sprawozdawca
Wojciech Kręcisz
sędzia
Wojciech Maciejko
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że umowy o wykłady, nawet autorskie, co do zasady nie są umowami o dzieło, lecz umowami o świadczenie usług, co ma wpływ na obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego przypadku umów o wykłady i materiały szkoleniowe; w innych przypadkach, gdzie rezultat jest bardziej namacalny i samoistny, kwalifikacja umowy jako o dzieło może być uzasadniona.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o dzieło a umową zlecenia, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki podatkowe i składkowe. Orzeczenie wyjaśnia, kiedy wykłady mogą być uznane za dzieło, a kiedy za usługę.
“Wykład to nie zawsze dzieło! NSA rozstrzyga, kiedy szkoleniowiec podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu.”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.