II GSK 252/23

II GSK 252/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-08-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż /przewodniczący/
Małgorzata Bejgerowska /sprawozdawca/
Zbigniew Czarnik
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Ol 465/22 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2022-10-11
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone wyroki i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 134 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant Klaudia Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "D." Sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 października 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 465/22 w sprawie ze skargi "D." Sp. z o.o. w G. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 22 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie; 2. zasądza od Warmińsko-Mazurskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz "D." Sp. z o.o. w G. kwotę 560 (pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 11 października 2022 r., o sygn. akt II SA/Ol 465/22, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a."), oddalił skargę D. Spółki z o.o. z siedzibą w G. (dalej jako: "Spółka" lub "Skarżąca") na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 22 kwietnia 2022 r., nr [...], w przedmiocie choroby zawodowej. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz innych orzeczeń powołanych poniżej, dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
Sąd pierwszej instancji przedstawił w wyroku następujący stan faktyczny sprawy.
1.1. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w E. decyzją z dnia 2 marca 2022 r. stwierdził u W.K. (dalej jako: "Strona") przewleką chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie okołostawowe barku. Organ powołał się na orzeczenie z dnia 24 stycznia 2022 r. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Olsztynie, z którego wynika, że u Strony rozpoznano przewlekłe zapalnie okołostawowe obu barków oraz stwierdzono, że charakter pracy, jaką Strona wykonywała w Spółce, stwarzał ryzyko powstania przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy. W konsekwencji przyjęto, że z wysokim prawdopodobieństwem warunki pracy mogły przyczynić się do powstania choroby zawodowej.
1.2. Po rozpatrzeniu odwołania Spółki, Warmińsko-Mazurski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 22 kwietnia 2022 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji opisano jakie czynności zawodowo wykonywała Strona przy produkcji wyrobów z drewna i materiałów drewnopodobnych (m.in. powtarzalne, okresowo z cechami monotypii, z obciążeniem kończyn górnych). Przytoczono wnioski z orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Olsztynie o rozpoznaniu choroby zawodowej, wyjaśniając, że oparto się na danych dotyczących przebiegu pracy zawodowej i narażenia, wynikach badań konsultacyjnych (ortopedy) oraz analizie zgromadzonej dokumentacji medycznej, co pozwoliło na rozpoznanie przewlekłego zapalenia okołostawowego obu barków, a charakter pracy, jaką wykonywała Strona, stwarzał ryzyko powstania tej choroby. Organ zwrócił uwagę, że zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej zostało dokonane w dniu 19 czerwca 2020 r., czyli niespełna rok od ustania narażenia zawodowego (po okresie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego). W sprawie dokumentowane zostały objawy chorobowe z okresu zatrudnienia Strony (w latach 2007-2020), w tym zgłoszone w 2017 r. bóle kręgosłupa szyjnego oraz obu stawów barkowych, z przewagą po stronie lewej.
1.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w opisanym na wstępie wyroku oddalił skargę Spółki. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w niniejszej sprawie organy inspekcji sanitarnej wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, zasadnie przyjmując, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że rozpoznana u Strony choroba - przewlekłe zapalenie okołostawowe barku wywołane zostało sposobem wykonywania pracy. Strona wykonywała ciężkie prace fizyczne również w pozycji z uniesionymi kończynami górnymi, podnoszenie i przenoszenie ciężkich przedmiotów (elementów na palety nawet do wysokości 1,7 m). Okoliczności te wskazują na wysokie prawdopodobieństwo, że Strona była narażona na opisaną powyżej chorobę zawodową, także w Spółce jako miejscu zatrudnienia, oraz istnieje związek przyczynowy między rozpoznanym schorzeniem a wykonywaną przez Stronę pracą. Sąd pierwszej instancji opisał dwa wyniki badań rezonansu magnetycznego stawu barkowego prawego i tak pierwsze badanie wykazało zmiany degeneracyjno-wytwórcze w stawie obojczykowo-barkowym prawym, nieznacznego stopnia PHS calcificans oraz mały wysięk w bursa subcoracoidae. Z kolei drugie badanie wykazało zmiany degeneracyjno-wytwórcze w stawie obojczykowo-barkowym lewym PHS calcificans z dużym zwapnieniem powyżej przyczepu ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego oraz mały wysięk wzdłuż ścięgna podłopatkowego. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że lekarz specjalista medycyny pracy uwzględnił miejsca zatrudnienia pracownika, sposób i rodzaj wykonywanej pracy, symptomy choroby, jej przebieg i wyjaśnił, dlaczego uznał schorzenie za chorobę zawodową. Uznano, że nie ma podstaw do negowania stanowiska jednostki orzeczniczej dysponującej specjalistyczną wiedzą medyczną i za niecelowe uznano występowanie do jednostki orzeczniczej o uzupełnienie opinii lub wydanie nowej. WSA w Olsztynie nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia dodatkowych dowodów, w tym zeznań świadków i dodatkowej dokumentacji lekarskiej.
2.1. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka, reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżyła opisany powyżej wyrok w całości zarzucając obrazę prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 134 P.p.s.a. poprzez aprobatę WSA dla dokonanego przez organ II instancji rażącego naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wydane orzeczenie, tj. art. 7, art. 77 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 2096 ze zm. – dalej w skrócie: "K.p.a.") poprzez oparcie rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie choroby zawodowej na podstawie opinii lekarskiej lakonicznej, niezawierającej przekonującego uzasadnienia oraz arbitralnie rozpoznającej chorobę zawodową oraz nierozważenia przez wydającego opinię lekarza innych możliwych przyczyn powstania schorzenia i zaniechania wezwania biegłego lekarza do przeprowadzenia niezbędnych dowodów, jakie prawo przewiduje przy wydawaniu tego typu orzeczeń, uzupełnienia opinii bądź z urzędu zasięgnięcia opinii innej placówki naukowej służby zdrowia;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) w związku z art. 134 P.p.s.a. poprzez aprobatę Sądu pierwszej instancji dla dokonanego przez organ II instancji rażącego naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wydane orzeczenie, tj. art. 136 § 1 w związku z art. 78 § 2 oraz art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 K.p.a. w związku z § 8 ust. 1 i ust. 2, § 6 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 i pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 ze zm. - dalej w skrócie: "rozporządzenie") poprzez nieuwzględnienie żądania Skarżącej dopuszczenia dowodu, którego przeprowadzenie było obligatoryjne i okoliczność ta ma istotne znaczenie dla sprawy, w postaci:
a) pracowniczej dokumentacji lekarskiej Strony znajdującej się w Centrum Medycyny Pracy w E., które to Centrum dokonywało okresowych badań zdolności do pracy pracownika, podczas gdy dowód ten miał istotne znaczenie do oceny etiologii choroby Strony, a przeprowadzenie takiego dowodu jest obligatoryjne w rozumieniu § 6 ust. 1 rozporządzenia;
b) dokumentacji lekarskiej dokumentującej przyczyny niezdolności do pracy Strony w okresach: 4 stycznia - 15 kwietnia 2016 r., 5 stycznia - 28 kwietnia 2017 r., 6 sierpnia 2019 r. - 3 lutego 2020 r. i za okres pobierania świadczenia rehabilitacyjnego 4 lutego - 3 maja 2020 r. na okoliczność stanu zdrowia pracownika i przyczyn długotrwałej niezdolności do pracy oraz dowodu z postępowania prowadzonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. na okoliczność wypadku przy pracy, jakiego Strona doznała "rzekomo w Spółce w dniu 4 stycznia 2017 r." i odmowy ZUS ustalenia uszczerbku na zdrowiu, podczas gdy dowody te miały istotne znaczenie przy ustaleniu okresu faktycznie wykonywanej pracy, przyczyn niezdolności powoda do pracy w powyższych okresach, niezgłaszania przez pracownika dolegliwości towarzyszących stwierdzonej chorobie zawodowej oraz obowiązek ich przeprowadzenia wynika z § 6 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia;
c) zeznań świadka J.B. - bezpośredniego przełożonego Strony, podczas gdy dowód z zeznań tego świadka miał istotne znaczenie przy ustaleniu czynności faktycznie wykonywanych przez Stronę na stanowisku pracy, a zatem rzeczywistego narażenia zawodowego na stanowisku pracy, a potrzeba przeprowadzenia takiego dowodu wynika z § 6 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia,
- a uchybienie tym przepisom miało istotny wpływ na wydane orzeczenia bowiem, Skarżąca Spółka nie ma dostępu do tej części postępowania, tj. oceny i wydania opinii o istnieniu lub nieistnieniu choroby zawodowej przez lekarza orzecznika, a więc obowiązek kontroli prawidłowości tamtego postępowania spoczywał na organie administracji, który obowiązku tego nie dopełnił;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. przez aprobatę WSA dla dokonanego przez organ II instancji rażącego naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wydane orzeczenie, tj. art. 136 § 1 w związku z art. 84 § 1 oraz § 8 ust. 2, § 6 ust. 5 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia poprzez niezwrócenie się z urzędu do właściwej jednostki orzeczniczej o uzupełnienie opinii lub wydanie nowej, w sytuacji gdy przedstawione w odwołaniu argumenty mogą rodzić wątpliwości, czy stwierdzona u Strony choroba bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy,
- a wymienione naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, bo gdyby Sąd dokonał prawidłowej kontroli postępowania dowodowego przeprowadzonego w trakcie postępowania administracyjnego, to niewątpliwie skarga Strony zostałaby uwzględniona;
4) art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1320 ze zm. - dalej w skrócie: "K.p.") w związku z § 8 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia przez aprobatę WSA na dokonaną błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że inspektor sanitarny jest bezwzględnie związany orzeczeniem lekarskim w zakresie rozpoznania choroby zawodowej, polegającej na diagnozie, że dane schorzenie znajduje się (bądź nie) w wykazie chorób zawodowych, podczas gdy organ zobowiązany jest dokonać oceny zebranego w sprawie materiału i uprawniony oraz zobowiązany do zbadania formalnych przesłanek wydania opinii o chorobie zawodowej pod kątem ujawnienia obligatoryjnych dowodów, jakie lekarz orzecznik ma obowiązek analizować, a w razie wątpliwości żądać opinii biegłych w przypadku, gdy zebrany materiał dowodowy pozwala wskazać inną niż zawodowa etiologię choroby;
5) art. 235¹ K.p. w związku z § 8 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia przez aprobatę WSA dla niewłaściwego zastosowania powołanych przepisów na skutek błędu subsumcji, w sytuacji gdy na skutek naruszenia przepisów postępowania tj. § 6 ust. 1 w związku z § 6 ust. 5 rozporządzenia doszło do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego,
- a wymienione naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, bo gdyby Sąd dokonał prawidłowej kontroli postępowania administracyjnego i dokonanej zawężającej wykładni, to niewątpliwie skarga Strony zostałaby uwzględniona.
Wobec powyższych zarzutów Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku WSA w Olsztynie i zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
2.2. Organ odwoławczy nie wniósł odpowiedzi na powyższą skargę kasacyjną Strony.
2.3. Podczas rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Spółki wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pełnomocnik organu odwoławczego nie wziął udziału w rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
3. Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy i dlatego zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz żadna z przesłanek, przewidziana w art. 189 P.p.s.a., które podlegają rozważeniu z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę jedynie zakres wyznaczony podstawami skargi kasacyjnej określonymi w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Stwierdzenie prawidłowości przeprowadzenia kontroli postępowania dowodowego jest bowiem warunkiem przejścia do kontroli subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod stosowaną normę prawną, poprzedzonej dokonaniem wykładni prawa materialnego.
3.1. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadne okazały się zarzuty naruszenia postępowania, które miały istoty wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji miał obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia, odnosząc się do zarzutów skargi jak również do kwestii, na które skarżący nie zwrócił uwagi w skardze, a które mają istotne znaczenie dla dokonania takiej oceny.
W niniejszej sprawie kontroli została poddana decyzja w przedmiocie choroby zawodowej, ale nie w dostatecznie szerokim zakresie. W treści skargi do WSA w Olsztynie (w zarzucie pkt I ppkt 2 lit. c) Spółka wskazała wprost na "okoliczność stanu zdrowia pracownika i przyczyn długotrwałej niezdolności do pracy oraz dowodu z postępowania prowadzonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. na okoliczność wypadku przy pracy, jakiego W.K. doznał rzekomo w Spółce (...) w dniu 4 stycznia 2017 r. i ustalenia uszczerbku na zdrowiu, podczas gdy dowody te miały istotne znaczenie przy ustaleniu okresu faktycznie wykonywanej pracy, przyczyn niezdolności powoda do pracy w powyższych okresach, niezgłaszania przez pracownika dolegliwości towarzyszących stwierdzonej chorobie zawodowej". Obowiązkiem Sądu pierwszej instancji było zatem odniesienie się do tego zarzutu Spółki, uwzględniając przedmiot sprawy i wszystkie jej okoliczności. Co więcej Spółka załączyła do odwołania decyzję ZUS, skierowaną do Strony, w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku chorobowego z ubezpieczenia wypadkowego od dnia 5 stycznia do 28 kwietnia 2017 r. W uzasadnieniu tej decyzji opisano, że "niezdolność do pracy została spowodowana zdarzeniem (...) 9 grudnia 2016 r.", co już wskazuje na niespójność w datach. Z kolei jako powód odmowy prawa do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego wskazano, że "protokół powypadkowy zawiera stwierdzenia bezpodstawne". Powyższe okoliczności wymagały rozważenia i jednoznacznej oceny WSA, czego w zaskarżonym wyroku zabrakło. Brak stanowiska Sądu pierwszej instancji co do powyższych okoliczności wypadku przy pracy w dniu 4 stycznia 2017 r. z punktu widzenia przedmiotu sprawy uznać należy za uchybienie proceduralne, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie sposób bowiem wykluczyć, że okoliczności związane z wypadkiem mogą okazać się ważkie w związku z rozpoznaną chorobą zawodową. Uwzględniając podkreślany przez Spółkę zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym wątek wypadku przy pracy i brak stanowiska Sądu pierwszej instancji w tym zakresie, stanowi postawę do uchylenia zaskarżonego wyroku w niniejszej sprawie. W konsekwencji nie sposób także zgodzić się z twierdzeniem Sądu pierwszej instancji o zupełności materiału dowodowego w sprawie. O ile bowiem materiał ten mógł stanowić wystarczającą podstawę do rozpoznania choroby zawodowej w postaci przewlekłego zapalenia okołostawowego obu barków, o tyle przedwczesna jest akceptacja stanowiska organów co do ryzyka powstania przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy, a w rezultacie związku przyczynowego między rozpoznanym schorzeniem a wykonywaną przez Stronę pracą. W tym stanie rzeczy ponownego rozważenia wymagają wszystkie okoliczności związane z wypadkiem przy pracy, w tym rozbieżność dat, w kontekście rozpoznania powyższej choroby zawodowej.
Poza sporem jest, że na organach prowadzących postępowanie ciążył obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym w stopniu umożliwiającym prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego, a zadaniem Sądu pierwszej instancji była pełna kontrola realizacji tego obowiązku. Tymczasem w sposób nieuprawniony pominięto w zaskarżonym wyroku okoliczności "rzekomego wypadku przy pracy" i nie dostrzeżono rozbieżności co do dat tego zdarzenia oraz nie zbadano wpływu na rozpoznaną chorobę zawodową. W tym stanie rzeczy kontrolę przeprowadzoną przez WSA w Olsztynie uznać należy za niepełną. Wobec powyższego zarzuty skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia przepisów prawa procesowego, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a., uznać należy za zasadne.
3.2. Reasumując, w niniejszej sprawie Sądowi pierwszej instancji umknął jeden z istotnych elementów stanu faktycznego, wielokrotnie akcentowany przez Spółkę, który wyznaczał sposób i rezultaty wykładni przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie. Wobec ujawnionego błędu proceduralnego WSA, przedwczesnym jest odniesienie się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących prawa materialnego. Bez przeprowadzenia pełnej kontroli zaskarżonej decyzji w przedmiocie choroby zawodowej nie można bowiem jednoznacznie ocenić trafności zastosowania przepisów art. 235¹ K.p. oraz § 6 i § 8 rozporządzenia, wskazanych w skardze kasacyjnej. Uznanie zasadności zarzutów skargi kasacyjnej odnoszących się do prawa procesowego uniemożliwia bowiem Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zarzutu uchybienia przepisom prawa materialnego. Dopóki bowiem nie zostaną usunięte wady natury procesowej, Naczelny Sąd Administracyjny nie może zająć stanowiska co do wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd pierwszej instancji uwzględni ocenę prawną wyrażoną powyżej i w tym kontekście dokona pełnej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, odnosząc się do zarzutów skargi z uwzględnieniem dyspozycji P.p.s.a.
3.3. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Skarżącej kasacyjnie orzeczono na podstawie art. 209, art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).
M. Bejgerowska G. Jyż Z. Czarnik