II GSK 2510/24

II GSK 2510/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący/
Izabella Janson
Marcin Kamiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6173 Biegli sądowi i tłumacze przysięgli
Hasła tematyczne
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 413/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-05-28
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4 145 § 1 pkt 1 lit. c)art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 31 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant starszy asystent sędziego Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 413/24 w sprawie ze skargi S. w L. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 2023 r. nr DZP-VI.733.30.2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje w całości od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I. Przedmiot kontroli kasacyjnej.
Wyrokiem z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 413/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi S. w L. (Stowarzyszenie, strona skarżąca, skarżąca) na postanowienie Ministra Sprawiedliwości (Minister, organ II instancji, organ) z dnia 14 listopada 2023 r., nr DZP-VI.733.30.2023, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezesa Sądu Okręgowego w Rzeszowie (organ I instancji) z dnia 11 sierpnia 2023 r. oraz zasądził od Ministra Sprawiedliwości na rzecz strony skarżącej kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
II. Stan sprawy wynikający z kontrolowanego wyroku.
W dniu 20 kwietnia 2023 r. do Sądu Okręgowego w Rzeszowie wpłynął wniosek Stowarzyszenia o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia A. K. z funkcji biegłego sądowego, ustanowionego przy Sądzie Okręgowym w Rzeszowie w zakresie specjalności dotyczących urządzeń elektronicznych pomiarowo-analizujących, sterujących i rejestrujących.
Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2023 r. organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego. W ocenie organu I instancji, jednostkowe i w gruncie rzeczy błahe uchybienie, jakiego dopuścił się biegły w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Ropczycach, sygn. akt II W 96/21, nie uzasadnia wszczęcia postępowania w przedmiocie zwolnienia go z funkcji biegłego sądowego, a zwrócenie uwagi biegłemu przez organ I instancji w piśmie z 18 maja 2023 r. (w formie upomnienia) uznać należy za działanie adekwatne do wagi uchybienia.
Na powyższe postanowienie Stowarzyszenie złożyło zażalenie.
Postanowieniem z dnia 14 listopada 2023 r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 11 sierpnia 2023 r. nr A-0141-56/23 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego przy Sądzie Okręgowym w Rzeszowie. W ocenie Ministra, w niniejszej sprawie nie została spełniona druga z przesłanek wymienionych w art. 31 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), gdyż za wszczęciem postępowania nie przemawia interes społeczny. Organ powołał się w tym zakresie na przeprowadzone przez organ pierwszej instancji czynności wyjaśniające w sprawie zarzutów zgłoszonych we wniosku Stowarzyszenia, gdzie uznano, że nie jest konieczne wszczynanie w tej sprawie postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia A. K. z funkcji biegłego sądowego, zaś adekwatną formą reakcji na uchybienia, których dopuścił się wymieniony biegły, opiniując w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Ropczycach, sygn. akt II W 96/21, będzie udzielenie mu pisemnego upomnienia. Organ podkreślił, że sprawa nie miała skomplikowanego charakteru, a zatem nie sposób stwierdzić, by interes społeczny wymagał wszczęcia postępowania administracyjnego, ani by udział Stowarzyszenia w tym postępowaniu miał przyczynić się do prawidłowego wyjaśnienia sprawy.
Strona skarżąca wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
III. Ocena prawna wyrażona w kontrolowanym wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie opisanym na wstępie wyrokiem uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezesa Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 11 sierpnia 2023 r. oraz zasądził od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego Stowarzyszenia kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd I instancji wskazał, że istota sporu sprowadza się do oceny, czy w sprawie zaistniała druga z przesłanek wskazanych w art. 31 § 1 k.p.a., tj. czy za wszczęciem postępowania przemawia interes społeczny. Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że pojęcie interesu społecznego, o którym mowa w art. 31 § 1 k.p.a., wymaga każdorazowo indywidualnej oceny. Powołując się na interes społeczny, który jest interesem ogólnym, organizacja społeczna nie może używać ogólnikowych stwierdzeń, lecz musi wskazać konkretne okoliczności faktyczne lub prawne, które mogą świadczyć o tym, że postępowanie powinno być wszczęte z urzędu lub organizacja powinna być do niego dopuszczona. Nie muszą to być takie okoliczności, które już rzeczywiście wystąpiły, ale okoliczności, które mogą zaistnieć. Organizacja społeczna powinna podać takie okoliczności, które będą świadczyły o tym, że jej udział w tym postępowaniu jest zasadny, bądź też, że zasadne jest wszczęcie postępowania administracyjnego w danej sprawie, bo zachodzą wątpliwości co do pewnego rodzaju okoliczności i jej udział w postępowaniu lub wszczęcie postępowania może dodatkowo zagwarantować, że te okoliczności zostaną prawidłowo wyjaśnione. WSA w Warszawie podniósł, że w uzasadnieniu wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia A. K. z funkcji biegłego sądowego, ustanowionego przy Sądzie Okręgowym w Rzeszowie, strona skarżąca wskazała, że brała udział w postępowaniu sądowym przed Sądem Rejonowym w Ropczycach, sygn. akt II W 96/21, w którym do wydania opinii powołano ww. biegłego. Skarżąca podniosła, że wypowiedzi biegłego z rozprawy całkowicie dyskwalifikują jego osobę jako rzetelnego i bezstronnego specjalistę, który faworyzował jedną stronę procesu, tj. oskarżyciela publicznego (Policję), w konsekwencji czego Sąd rozpoznający sprawę postanowił powołać innego biegłego do wydania opinii, wskazując w postanowieniu z 13 marca 2023 r., że ujawniły się powody osłabiające zaufanie do bezstronności ww. biegłego. W ocenie Stowarzyszenia, powyższe okoliczności świadczą o tym, że ww. biegły utracił rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego w rozumieniu w § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia. Skarżąca podkreśliła, że osoba biegłego sądowego nie może nasuwać jakichkolwiek podejrzeń co do stronniczości, nierzetelności, czy braku obiektywizmu, natomiast wypowiedzi biegłego na rozprawie odnośnie tego, że istotne jest to, co stwierdzili funkcjonariusze Policji, zdaniem skarżącej, w oczywisty sposób podważają jego bezstronność i ukazują w negatywny sposób jego wizerunek jako biegłego sądowego. Zadaniem biegłego nie jest obrona jednej ze stron, a wydanie rzetelnej opinii w zakresie wiadomości specjalnych w sprawie, w której został powołany. Z tych przyczyn, w ocenie skarżącej, za wszczęciem tego postępowania przemawia interes społeczny, bowiem biegły ten wydaje wiele opinii w stosunku do wielu osób, na podstawie których są oni uznawani na winnych bądź nie popełnienia określonego wykroczenia. Sąd I instancji wskazał, ze rozpoznając wniosek organizacji społecznej o wszczęcie postępowania na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a., organ administracyjny musi podjąć stosowne czynności umożliwiające ocenę ustawowych przesłanek. Wykazanie w tym przypadku braku działania w interesie społecznym wymaga od organu jednoznacznego udowodnienia faktu, że tego rodzaju sprawa nie jest "sprawą odnoszącą się do społeczeństwa" i że nie jest wspólna dla zainteresowanych osób (uczestników ruchu drogowego). W ocenie Sądu Wojewódzkiego, organy nie dokonały oceny celem wyważenia interesu indywidualnego oraz społecznego, w związku z pełnioną przez ww. biegłego sądowego rolą w tego typu sprawach. Zamiast tego, organ w zaskarżonym postanowieniu zaakceptował podjęte przez organ pierwszej instancji czynności wyjaśniające opisane w piśmie z 18 maja 2023 r., w którym upomniano ww. biegłego. Na tej podstawie organ uznał, że nie jest konieczne wszczynanie w tej sprawie postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia A. K. z funkcji biegłego sądowego, bowiem adekwatną formą reakcji na uchybienia, których dopuścił się wymieniony biegły, będzie udzielenie mu pisemnego upomnienia. W tym zakresie organ uznał, że sprawa nie miała skomplikowanego charakteru, a zatem nie sposób stwierdzić, aby udział stowarzyszenia w tym postępowaniu miał przyczynić się do prawidłowego wyjaśnienia sprawy. Sąd I instancji stwierdził, że skoro zatem organ uznał, że interes społeczny nie wymaga wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie odwołania biegłego z pełnionej funkcji, to niezrozumiałe jest dlaczego organ ten de facto wszczął takie postępowanie, lecz "w postaci nieformalnej", tj. w formie pisma upominającego i "pośrednio przyznał rację skarżącej", że w stosunku do tego biegłego sądowego, jako osoby pełniącej funkcję publiczną, zaistniały przesłanki wskazujące, że mógł on utracić rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego sądowego. Tym samym argument organu zawarty w zaskarżonym postanowieniu, że nie sposób stwierdzić, by udział stowarzyszenia w tym postępowaniu miał przyczynić się do prawidłowego wyjaśnienia sprawy, nie znajduje racjonalnego uzasadnienia, zwłaszcza że stowarzyszenie wskazywało także na brak innych "przymiotów" biegłego sądowego oraz na zbieżność celów statutowych stowarzyszenia (których organ nie kwestionuje), z przedmiotem zainicjowanego postępowania celem odwołania biegłego z zajmowanej funkcji, jak również na posiadaną przez stowarzyszenie wiedzę odnośnie do działalności biegłego, mogącą mieć znaczenie dla pełnego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Zdaniem Sądu I instancji zasadny okazał się zatem zarzut naruszenia art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a, gdyż organ nie rozważył wyczerpująco i nie ocenił w sposób właściwy, czy w świetle przesłanek i celów z tego przepisu, zasadne jest wszczęcie postępowania w przedmiocie odwołania biegłego sądowego, za czym ma przemawiać interes społeczny. Organy naruszyły także powołane w skardze przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, tj.: art. 7, art. 77 § 1 art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a., gdyż materiał dowodowy nie został w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony, jak również nie dokonano oceny okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zaś przesłanki rozstrzygnięcia nie zostały należycie wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezesa Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 11 sierpnia 2023 r., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.).
IV. Skarga kasacyjna i jej zarzuty.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Ministre, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy lub o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie od Stowarzyszenia na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 3 § 1 i b), art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c). p.p.s.a. w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie skargi, w sytuacji gdy Sąd dokonujący kontroli legalności działania organu administracji publicznej powinien był oddalić skargę Stowarzyszenia z uwagi na brak uchybień w działaniu organu, polegającym na odmowie wszczęcia postępowania z powołaniem się na brak spełnienia przesłanki interesu społecznego, o której mowa w przywołanym przepisie, a także z uwagi na stan faktyczny, który został przez organ ustalony zgodnie ze stanem rzeczywistym, skutkujący przyjęciem, że Skarżący nie działa w interesie społecznym;
2. art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, iż to Organ musi wykazać brak interesu prawnego po stronie Stowarzyszenia, a nie samo Stowarzyszenie jest obowiązane wykazać interes społeczny w jako realizacje przesłanki z ww. artykułu uprawniającą do wszczęcia postępowania;
3. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt lit. c) p.p.s.a. przez bezzasadne uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, mimo braku naruszenia przez Organ przepisów postępowania i prawa materialnego, w zakresie zastosowania art. 31 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., polegającego na uznaniu przez organ, że Skarżący nie działa w interesie społecznym;
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 ora z art. 80 k.p.a w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., wobec nieuzasadnionego uznania przez sąd I instancji, że organ II instancji dokonał niewłaściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w świetle poczynionych przez te organy ustaleń dotyczących istnienia interesu społecznego po stronie S. w L.;
5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., art. 75 § 1 oraz art. 80 i 107 § 3 k.p.a., poprzez poczynienie ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią zebranego materiału dowodowego, brak dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz dokonania wadliwej oceny materiału dowodowego i poczynienia błędnych ustaleń faktycznych w sprawie, oraz braku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i oparciu się na niepełnym materiale dowodowym, polegającego na uznaniu, iż Organ nie dokonał oceny ważenia interesu społecznego i interesu indywidualnego oraz nie udowodnił, że sprawa nie jest sprawą odnoszącą się do społeczeństwa podczas gdy zarówno materiał dowodowy jak i czynności podjęte przez organ wskazują na bardzo dokładną i wnikliwa analizę istnienia interesu społecznego po stronie Skarżącego, a analiza materiału dowodowego w tym złożonego przez Stowarzyszenia jednoznacznie wskazuje na brak przesłanek warunkujących uznanie działania Stowarzyszenia w interesie społecznym;
6. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie zaskarżonego wyroku,
7. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku bowiem sąd I instancji nie wziął pod uwagę w ogóle argumentów, na które wskazywał Organ tj. m.in. faktu wywierania przez Stowarzyszenie presji na biegłych sądowych opiniujących w sprawach, w których przedstawiciele Stowarzyszenia występują jako pełnomocnicy; okoliczność ma ta istotne znaczenie dla oceny motywów działania Stowarzyszenia, a tym samym dla oceny, czy za wszczęciem na jego żądanie postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego przemawia interes społeczny; umożliwienie Stowarzyszeniu działań mających na celu stosowanie pewnego rodzaju szykan wobec biegłych, którzy wydają opinie niekorzystne dla klientów członków zarządu Stowarzyszenia stoi bowiem w sprzeczności z tym interesem;
8. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku przejawiające się w niewskazaniu oceny prawnej, bowiem sąd I instancji nie zawarł w zaskarżonym wyroku krytyki sposobu zastosowania normy prawnej (art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.) w decyzji organu administracyjnego II instancji ani wyjaśnienia, dlaczego stosowanie tej normy przez organ administracyjny zostało uznane za błędne, ani nie wskazał, które ustalenia organu, wnioski czy dowody zostały przyjęte przez sąd i instancji, a które nie;
9. "art. 31 § 1 ust. 2 k.p.a." w zw. z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych polegającego na uznaniu, iż zarzuty co do opinii biegłego stanowią podstawę uznania interesu społecznego, podczas gdy zarzuty do treści konkretnych opinii konkretnego biegłego wydanych w konkretnych sytuacjach i postępowaniach nie mogą być motywowane interesem społecznym, lecz względami interesu indywidulanego; działanie to nie jest bowiem ukierunkowane na racjonalną kontrolę społeczną uzasadniającą potrzebę ochrony interesu zbiorowego.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
V. Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
1. Skarga kasacyjna jako niezawierająca uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu.
2. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od strony skarżącej kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.
3. Wobec niestwierdzenia określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania sądowego oraz przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej – w zgodzie z zasadami związania granicami skargi kasacyjnej oraz rozporządzalności procesowej w postępowaniu kasacyjnym – do weryfikacji zarzutów kasacyjnych.
4. W skardze kasacyjnej Minister podniósł jedynie zarzuty naruszenia prawa procesowego. Po dokonaniu ich oceny stwierdzono, że są one bezzasadne.
4.1. W pierwszej kolejności oddaleniu podlegały zarzuty wskazane w pkt I.6., I.7. i I.8. petitum skargi kasacyjnej. Zarzuty te zostały skoncentrowane wokół wzorca wynikającego z art. 141 § 4 k.p.a., zmierzając do podważenia prawidłowości sporządzenia uzasadnienia przez kontrolowany Sąd Wojewódzki.
Strona skarżąca kasacyjnie nie zauważyła jednak, że za pośrednictwem zarzutu naruszenia powyższego przepisu nie jest dopuszczalne żądanie kontroli prawidłowości ocen lub rozważań prawnych Sądu Wojewódzkiego, albowiem ekscepcje w tym zakresie zmierzają już nie do kontroli formalnej prawidłowości uzasadnienia, lecz do podważenia procesu lub rezultatu sądowoadministracyjnej oceny legalności wykładni lub stosowania prawa przez kontrolowane organy. Płaszczyzna merytoryczna (treściowa) oceny legalnościowej sądu administracyjnego może być natomiast weryfikowana w postępowaniu kasacyjnym jedynie za pośrednictwem szczegółowych, odrębnie wskazanych oraz dotyczących istoty sprawy zarzutów naruszenia prawa materialnego lub formalnego, które dodatkowo muszą zostać poddane koniecznej konkretyzacji przez powiązanie ich treści ze stanem prawnym i faktycznym sprawy w celu właściwego ukierunkowania kontroli kasacyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt II GSK 1926/22; wyrok NSA z dnia 3 października 2023 r., II GSK 1926/22; wyrok NSA z dnia 13 października 2023 r., II GSK 844/20; wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2024 r., II GSK 1255/23; wyrok NSA z dnia 5 lipca 2024 r., II GSK 51/24; wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2024 r., II GSK 1331/24). Odnosząc się natomiast do problemu prawidłowości formalno-konstrukcyjnej i procesowej uzasadnienia zaskarżonego wyroku, należy stwierdzić, że Sąd a quo spełnił w stopniu wystarczającym obowiązek sporządzenia weryfikowalnego instancyjnie uzasadnienia wydanego wyroku, ujawniając w sposób dostateczny motywy prawne zajętego stanowiska w zakresie oceny legalności poddanego kontroli postanowienia.
4.2. Nie zasługiwały również na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. "w zw. z art. 31 § 1 pkt 2" k.p.a.
Zarzuty te (zob. pkt I.4. i I.5. petitum skargi kasacyjnej), jako zmierzające do zakwestionowania prawidłowości negatywnej oceny legalności kontrolowanych postanowień w przedmiocie odmowy wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie zwolnienie z funkcji biegłego, już warstwie formalno-opisowej nie realizują przesłanki dostatecznej konkretyzacji przez powiązanie treści naruszonych wzorców kontroli ze stanem prawnym i faktycznym sprawy w celu właściwego ukierunkowania procesu kontroli kasacyjnej (por. np. wyrok NSA z dnia 3 października 2023 r., II GSK 1926/22; wyrok NSA z dnia 13 października 2023 r., II GSK 844/20; wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2024 r., II GSK 1255/23). Nie jest natomiast dopuszczalne uzupełnianie podstaw kasacyjnych w części skargi kasacyjnej przeznaczonej na zamieszczenie ich uzasadnienia. Uzasadnienie podstaw jest bowiem odrębnym elementem skargi kasacyjnej, które ma zawierać argumentację przemawiającą – w ocenie strony skarżącej kasacyjnie – za prawidłowością stanowiska zajętego w ramach przytoczonych podstaw kasacyjnych, nie mogąc służyć jako miejsce konkretyzacji lub uzupełniania podstaw kasacyjnych.
Dokonując jednak w formie syntetycznej i możliwej w granicach przywołanych wyżej zarzutów oceny stanowiska skarżącego kasacyjnie Ministra, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że kontrolowany Sąd Wojewódzki zasadnie uznał, że skarżone organy – odmawiając uwzględnienia żądania skarżącej organizacji społecznej w zakresie wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego (A. K.) na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 4 lub § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych – nie wywiązały się w sposób należyty z obowiązku wyczerpującego wyjaśnienia i rozważenia kwalifikacji prawnej ustalonych okoliczności faktycznych związanych z działalnością biegłego w świetle przesłanki interesu społecznego, który mógłby przemawiać za wszczęciem tego rodzaju postępowania, niezależnie od sposobu jego późniejszego zakończenia.
W szczególności Sąd a quo prawidłowo dostrzegł, że pomimo przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego poza ramami formalnie wszczętego z urzędu na żądanie organizacji społecznej postępowania w sprawie (art. 31 § 2 k.p.a.) oraz dokonania istotnych ustaleń faktycznych co do należytego wykonywania obowiązków biegłego sądowego (zob. postanowienie Sądu Rejonowego w Ropczycach z dnia 13 marca 2023 r., sygn. akt II W 96/21; pismo Prezesa Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 18 maja 2023 r., znak: A-0141-56/23), organy I i II instancji nie wyjaśniły w sposób racjonalny i przekonujący prawidłowości oceny, że w świetle powyższych ustaleń oraz zgromadzonego już materiału dowodowego za wszczęciem i prowadzeniem postępowania nie przemawia interes społeczny (art. 31 § 1 k.p.a.).
Uzupełniając natomiast rozważania interpretacyjne Sądu Wojewódzkiego i ukierunkowując dalsze czynności kontrolowanych organów, należy wskazać, że – jak zasadnie stwierdzono w wyroku z dnia 25 września 2025 r., sygn. akt II GSK 1686/23 – żądanie organizacji społecznej w zakresie wszczęcia z urzędu lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu może zostać uwzględnione na tle przesłanki interesu społecznego (art. 31 § 2 w zw. z art. 31 § 1 k.p.a.) tylko wtedy, jeżeli organizacja ta ujawni już na etapie składania żądania lub w toku jego oceny określone, skonkretyzowane i weryfikowalne okoliczności faktyczne relewantne prawnie w świetle podstawy materialnoprawnej sprawy, której dotyczy żądanie, oraz uzasadniające wniosek, że w ich świetle za wszczęciem postępowania lub dopuszczeniem danej organizacji do postępowania przemawiają cele związane z potrzebą ochrony ponadjednostkowych interesów, wolności, praw lub wartości normatywnych oraz zapewnieniem prawidłowej realizacji zadań publicznych przez właściwe organy, a jednocześnie istnieją podstawy, aby przyjąć, że sam udział w postępowaniu instytucjonalnego czynnika społecznego może przyczynić się do zwiększenia rzetelności, transparentności lub skuteczności podejmowanych działań procesowych.
4.3. Odnosząc się z kolei do zarzutów błędnej wykładni art. 31 § 1 k.p.a. w zw. z § 6 ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. (w pkt I.2. i I.9. petitum skargi kasacyjnej wadliwie przywołano "art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a." oraz "art. 31 § 1 ust. 2 k.p.a.") przez przyjęcie, że na organach administracji publicznej rozpoznających żądanie organizacji społecznej" co do wszczęcia postępowania z urzędu lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu spoczywa obowiązek wykazania "braku interesu prawnego" po stronie "Stowarzyszenia, a nie samo Stowarzyszenie jest obowiązane wykazać interes społeczny", oraz uznanie, że "zarzuty co do opinii biegłego stanowią podstawę uznania interesu społecznego", podczas gdy "zarzuty do treści konkretnych opinii konkretnego biegłego wydanych w konkretnych sytuacjach i postępowaniach nie mogą być motywowane interesem społecznym", "lecz względami interesu indywidulanego", a zatem "działanie to nie jest (...) ukierunkowane na racjonalną kontrolę społeczną uzasadniającą potrzebę ochrony interesu zbiorowego", Naczelny Administracyjny stwierdza, że – bez względu na użycie przez Sąd Wojewódzki nieadekwatnego kontekstowo określenia ("brak działania w interesie społecznym wymaga od organu jednoznacznego udowodnienie faktu, że tego rodzaju sprawa" nie jest "sprawą odnoszącą się do społeczeństwa" – zob. s. 5 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) – nie jest wadliwy wniosek, iż właściwy organ, który postanawia o odmowie wszczęcia z urzędu postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej (art. 31 § 2 zd. 2 k.p.a.), ma obowiązek szczegółowego oraz precyzyjnego wyjaśnienia w uzasadnieniu faktycznym i prawnym podstaw zajętego stanowiska, w tym co do przyjętej wykładni i zastosowania art. 31 § 1 k.p.a. na tle ustalonego – przede wszystkim na podstawie danych i materiałów przedłożonych przez organizację społeczną, która składa żądanie procesowe – stanu faktycznego (zob. art. 126 w zw. z art. 107 § 3 i art. 124 § 2 oraz w zw. z art. 31 § 2 k.p.a.).
Nie można również podzielić poglądu skarżącego kasacyjnie Ministra, że Sąd a quo przesądził, że dyskwalifikacja przydatności lub wiarygodności opinii biegłego lub negatywna ocena postawy procesowej osoby biegłego przez sąd orzekający w jednostkowej sprawie "stanowią podstawę uznania interesu społecznego" w żądaniu wszczęcia postępowania lub dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w nim na podstawie art. 31 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdzono jedynie, że w świetle ujawnionych przed organami okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia przesłanki interesu społecznego konieczne jest ponowne, wyczerpujące rozważenie i szczegółowo uzasadnione rozstrzygnięcie żądania strony skarżącej jako organizacji społecznej.
4.4. Wobec oddalenia wskazanych wyżej zarzutów należało konsekwencyjnie oddalić również zarzuty (zob. pkt I.1. i I.3. petitum skargi kasacyjnej) bazujące na ocenie zasadności tych pierwszych.
5. Mając na względzie całość przedstawionej argumentacji oraz uznając, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 184 oraz art. 207 § 2 w zw. z art. 204 pkt 2 p.p.s.a. – oddalił skargę kasacyjną oraz – biorąc pod rozwagę jednorodzajowość problemów prawnych w wielu sprawach skarg skarżącej organizacji społecznej – odstąpił w całości od zasądzenia od skarżącego kasacyjnie Ministra zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
-----------------------
2