II GSK 251/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił postanowienie WSA o odrzuceniu skargi na akt Prezydenta RP dotyczący wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów SN, uznając skargę za dopuszczalną i umarzając postępowanie po jej skutecznym cofnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę na postanowienie Prezydenta RP w sprawie wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Cywilnej SN, uznając je za akt urzędowy niepodlegający kognicji sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił to postanowienie, stwierdzając, że Prezydent RP, wydając ten akt na podstawie ustawy o SN, działał w sensie funkcjonalnym jako organ administracji publicznej, a skarga była dopuszczalna. Po skutecznym cofnięciu skargi przez skarżących, NSA umorzył postępowanie przed WSA.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej D.Z. i K.W. na postanowienie WSA w Warszawie, które odrzuciło ich skargę na postanowienie Prezydenta RP w przedmiocie wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego. Sąd I instancji uznał, że sądy administracyjne nie są właściwe do kontroli aktów urzędowych Prezydenta RP, powołując się na jego pozycję ustrojową i konstytucyjne prerogatywy. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się z tym stanowiskiem. Sąd kasacyjny podkreślił, że Prezydent RP, wydając postanowienie na podstawie ustawy o Sądzie Najwyższym, działał w sensie funkcjonalnym jako organ administracji publicznej, a jego kompetencja do wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów nie jest konstytucyjną prerogatywą. NSA uznał, że zaskarżone postanowienie podlegało kognicji sądów administracyjnych, a skarga była dopuszczalna. W związku z tym, cofnięcie skargi przez skarżących zostało uznane za skuteczne, co skutkowało umorzeniem postępowania przed WSA. NSA uchylił zaskarżone postanowienie WSA i umorzył postępowanie, zasądzając jednocześnie zwrot wpisu od skargi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie Prezydenta RP wydane na podstawie ustawy o Sądzie Najwyższym, w zakresie wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów, stanowi akt z zakresu administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym i podlega kontroli sądów administracyjnych.
Uzasadnienie
NSA uznał, że Prezydent RP, wydając zaskarżone postanowienie na podstawie ustawy o SN, działał w sensie funkcjonalnym jako organ administracji publicznej, a jego kompetencja do wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów nie jest konstytucyjną prerogatywą. W przeciwnym razie sędziowie SN byliby pozbawieni prawa do sądu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym art. 13 § § 3
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym art. 15 § § 3
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 50 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 161 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja art. 126 § ust. 1, 2, 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 127 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 144 § ust. 2 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 175 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 60
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 232 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prezydent RP, wydając postanowienie na podstawie ustawy o SN, działa w sensie funkcjonalnym jako organ administracji publicznej. Kompetencja Prezydenta RP do wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów SN nie jest konstytucyjną prerogatywą. Skarga na postanowienie Prezydenta RP w tym zakresie podlega kognicji sądów administracyjnych. Cofnięcie skargi było skuteczne, ponieważ skarga była dopuszczalna.
Odrzucone argumenty
Postanowienie Prezydenta RP w przedmiocie wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów SN jest aktem urzędowym niepodlegającym kognicji sądów administracyjnych. Sądy administracyjne nie są właściwe do kontroli aktów urzędowych Prezydenta RP. Cofnięcie skargi było nieskuteczne, ponieważ skarga była niedopuszczalna.
Godne uwagi sformułowania
Prezydent RP, chociaż nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu ustrojowym, to wydawane przez niego akty, takie jak postanowienia - mogą wbrew stanowisku Sądu I instancji - stanowić akt z zakresu administracji publicznej, gdy Prezydent RP, w ramach wydania danego aktu, działa jak organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym. Kompetencja Prezydenta RP do wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów, na podstawie ww. przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym, nie należy do sfery konstytucyjnych prerogatyw Prezydenta RP. Wkraczanie zatem w te uprawnienia przez inny organ, czy sąd byłoby niedopuszczalne. Każdy organ działa bowiem w ramach umocowania/przyznanych mu uprawnień. Na tej podstawie należy przyjąć, że działania organu administracji publicznej to działania organów władzy wykonawczej i działania wszelkich innych podmiotów polegające na władczym kształtowaniu praw i obowiązków.
Skład orzekający
Joanna Sieńczyło - Chlabicz
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kognicji sądów administracyjnych w stosunku do aktów Prezydenta RP wydawanych na podstawie ustaw, a nie tylko konstytucyjnych prerogatyw. Potwierdzenie, że Prezydent RP może działać jako organ administracji publicznej w sensie funkcjonalnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów SN na podstawie ustawy o SN. Interpretacja może być odmienna dla innych aktów Prezydenta RP.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ustrojowego - kontroli sądowej nad działaniami Prezydenta RP oraz relacji między władzą sądowniczą a wykonawczą. Pokazuje, że nawet głowa państwa może podlegać kontroli administracyjnej w określonych sytuacjach.
“Czy Prezydent RP zawsze stoi ponad prawem? NSA rozstrzyga o kontroli sądowej nad aktami głowy państwa.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 251/25 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-07-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-02-05 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Joanna Sieńczyło - Chlabicz /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6174 Sędziowie i asesorzy sądowi Hasła tematyczne Odrzucenie skargi Sygn. powiązane VI SA/Wa 3316/24 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2024-10-29 Skarżony organ Inne Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie i umorzono postępowanie Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 825 art. 12 § 2, art. 13 § 3 Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym - tekst jedn. Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 144 ust. 2 i 3 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. Dz.U. 2024 poz 935 art. 3 § 2 pkt 4, art. 50 § 1, art. 161 § 1 pkt 1, art. 189 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D.Z. i K.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 3316/24 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi D.Z. i K.W. na postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 sierpnia 2024 r. nr 1131.18.2024 w przedmiocie wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. umorzyć postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie; 3. zwrócić solidarnie D.Z. i K.W. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczony wpis od skargi w kwocie 400 (czterysta) złotych. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 października 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 3316/24 – działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) - odrzucił skargę D.Z. i K.W. na postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 sierpnia 2024 r. w przedmiocie wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego. Sąd I instancji wskazał, że D.Z. i K.W. (dalej: skarżący) wnieśli skargę na ww. postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Prezydent RP, organ). W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali m.in., że są sędziami Sądu Najwyższego w Izbie Cywilnej tego Sądu. W związku z tym są uprawnieni do wzięcia udziału w zgromadzeniu sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego, do ubiegania się o sprawowanie funkcji przewodniczącego tego zgromadzenia, do zgłaszania swojej kandydatury do wyboru na Prezesa Izby. Żadne z tych uprawnień nie może zostać zrealizowane wskutek wydania zaskarżonego aktu, ze względu na pominięcie ich przez Prezydenta RP oraz wyznaczenie osoby, która nie jest sędzią, co oznacza, że żaden sędzia Sądu Najwyższego (w tym skarżący) nie będzie mógł brać udziału w zgromadzeniu, któremu przewodniczy ta osoba (w innym przypadku naruszaliby prawo i legitymizowali nielegalne zgromadzenie), co automatycznie pozbawia tych sędziów jednego z praw im przysługujących. Następnie pismem z dnia 18 września 2024 r. skarżący cofnęli skargę i wnieśli o umorzenie postępowania, wskazując, iż w dniu 9 września 2024 r. Prezes Rady Ministrów uwzględnił skargę skarżących na kontrasygnatę w całości, uchylił kontrasygnatę wobec postanowienia i odmówił udzielenia kontrasygnaty wobec postanowienia. W odpowiedzi na skargę Prezydent RP wniósł o jej odrzucenie, jako niedopuszczalnej. W ocenie Sądu I instancji sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach ze skarg na akty urzędowe Prezydenta RP. WSA podkreślił, że zgodnie z art. 126 Konstytucji, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej jest najwyższym przedstawicielem Rzeczypospolitej Polskiej i gwarantem ciągłości władzy państwowej (ust. 1). Prezydent Rzeczypospolitej czuwa nad przestrzeganiem Konstytucji, stoi na straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa oraz nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium (ust. 2). Prezydent Rzeczypospolitej wykonuje swoje zadania w zakresie i na zasadach określonych w Konstytucji i ustawach (ust. 3). Tak wyznaczona pozycja ustrojowa, daje podstawy do wyprowadzenia, że w realizacji konstytucyjnych kompetencji, Prezydent RP nie wykonuje administracji publicznej, co za tym idzie, wydanie zaskarżonego postanowienia stanowiło wyłącznie akt urzędowy o charakterze ustrojowym – związany z organizacją wewnętrzną Sadu Najwyższego i nie stanowi działalności administracji publicznej. Również powołanie obsady personalnej organów suwerena, jakim są organy wymiaru sprawiedliwości, orzekające w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, nie jest działalnością administracji publicznej. Uprawnienia Prezydenta RP w badanym zakresie wynikają wprost z Konstytucji oraz faktu wygranych wyborów prezydenckich, stanowią emanację woli Narodu, wyrażoną w formie bezpośredniej, o której mowa w art. 4 ust. 2 Konstytucji, potwierdzonej w art. 127 ust. 1 Konstytucji. Wkraczanie zatem w te uprawnienia przez inny organ, czy sąd byłoby niedopuszczalne. Każdy organ działa bowiem w ramach umocowania/przyznanych mu uprawnień. Konstytucja w art. 175 ust. 1 w zw. z art. 7 stanowi, że organy władzy publicznej (w tym wszystkie sądy) działają na podstawie i w granicach prawa. Tym samym nie budzi wątpliwości, że sąd administracyjny, bez wyraźnej legitymizacji, nie może kontrolować działań, czy kompetencji innych organów. W ocenie WSA, skoro zaskarżone postanowienie Prezydenta RP, jako akt urzędowy nie ma charakteru sprawy administracyjnej, to w konsekwencji nie podlega kognicji sądów administracyjnych, bowiem wśród przepisów powszechnie obowiązujących nie ma norm, które konkretyzowałaby uprawnienia i obowiązki skarżących jako stron postępowania administracyjnego oraz Prezydenta RP jako organu administracji publicznej w powyższym zakresie. Prezydent RP nie spełnia w tym zakresie funkcji administracyjnej. Zaskarżone postanowienie stanowi realizację autonomicznych i uznaniowych uprawnień prezydenta RP. Postanowienie Prezydenta RP nie może zatem zostać zakwalifikowane ani jako decyzja administracyjna ani jako akt o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zdaniem Sądu I instancji złożone oświadczenie o cofnięciu skargi, nie mogło być ocenione jako skuteczne, bowiem cofnięcie niedopuszczalnej skargi nie mogło odnieść skutku. Cofnięcie skargi w takiej sytuacji faktycznej, jaka zachodzi w niniejszej sprawie, było prawnie nieskuteczne. Przesłanki niedopuszczalności skargi mają pierwszeństwo przed okolicznościami warunkującymi umorzenie postępowania (patrz: art. 161 § 1 pkt 1 i art. 60 p.p.s.a.). W razie niedopuszczalności skargi – a więc uznania, że skarga nie została skutecznie wniesiona – postępowanie sądowe nie może się toczyć w ogóle, a zatem nie może zostać również umorzone. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie złożyli skarżący wnosząc o jego uchylenie w całości oraz umorzenie postępowania, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, jak również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucono mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 3 § 2 pkt 1-9 p.p.s.a. w zw. z 144 ust. 1 i 2 Konstytucji w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 184 Konstytucji w zw. z art. 15 § 3 w zw. z art. 13 § 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym w zw. z art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, art. 19 ust. 1 akapit 2 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych poprzez błędne odrzucenie skargi z uwagi na uznanie, że sprawa kontroli działalności Prezydenta RP w zakresie aktów wydanych w sprawie wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego nie należy do właściwości sądu administracyjnego; 2) art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania kontroli działalności administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym (Prezydenta RP), co skutkowało pozbawieniem skarżących kasacyjnie prawa do sądu; 3) art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 60 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy skarżący kasacyjnie skutecznie cofnęli skargę przed WSA, co w konsekwencji powinno prowadzić do umorzenia postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezydent RP wniósł o jej odrzucenie, a w razie przyjęcia sprawy do rozpoznania o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Skarga kasacyjna, pomimo wniosku skarżących o rozprawę, została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym z uwagi na dyspozycję art. 182 § 1 p.p.s.a., który umożliwia rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym skargi kasacyjnej od postanowienia sądu I instancji kończącego postępowanie w sprawie, jakim niewątpliwie jest postanowienie o odrzuceniu skargi. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą ten środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 p.p.s.a., a które w niniejszej sprawie nie występują. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy zaskarżony akt – postanowienie Prezydenta RP w przedmiocie wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego - podlega kognicji sądu administracyjnego, tym samym czy jest postanowieniem, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (postanowieniem kończącym postępowanie lub rozstrzygającym sprawę co do istoty), decyzją administracyjną lub innym aktem, bądź czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 1 lub pkt 4 p.p.s.a.). W ocenie Sądu I instancji skarga na ww. postanowienie jest niedopuszczalna, bowiem Prezydent RP nie jest organem administracji publicznej, a zatem zaskarżone postanowienie jako akt urzędowy nie ma charakteru sprawy administracyjnej. Sąd I instancji eksponując konstytucyjną pozycję Prezydenta RP (art. 126 i art. 127 Konstytucji) twierdzi, że sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach ze skarg na akty urzędowe Prezydenta RP. Uwzględniając istotę sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie, zarzuty skargi kasacyjnej można i należy rozpoznać łącznie. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji, że skarga w rozpoznawanej sprawie była niedopuszczalna. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Prezydent RP, chociaż nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu ustrojowym, to wydawane przez niego akty, takie jak postanowienia - mogą wbrew stanowisku Sądu I instancji - stanowić akt z zakresu administracji publicznej, gdy Prezydent RP, w ramach wydania danego aktu, działa jak organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym (vide: A. Jakubowski: Prezydent RP jako organ administrujący (organ administracji publicznej), Państwo i Prawo nr 2/2003; Z. Kmieciak: Prezydent RP jako organ administrujący, a pojęcie jego prerogatyw, Państwo i Prawo, nr 7/2003; M.J. Zieliński: Niezależność władzy sądowniczej, a model stosunku służbowego sędziego, Warszawa 2004). W rozpoznawanej sprawie zaskarżone do Sądu I instancji postanowienie zostało wydane na podstawie art. 15 § 3 w zw. z art. 13 § 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2024 r. poz. 622; dalej: ustawa o Sądzie Najwyższym). Zgodnie z art. 13 § 3 tej ustawy Zgromadzeniu Ogólnemu Sędziów Sądu Najwyższego dokonującemu wyboru, o którym mowa w art. 12 § 2, przewodniczy Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, a w przypadku, gdy nie jest to możliwe lub gdy zgłoszono jego kandydaturę - Sędzia Sądu Najwyższego, którego kandydatura nie została zgłoszona, wyznaczony przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wielokrotnie wskazywał, że na tle ustawy o Sądzie Najwyższym, Prezydent RP nie tylko może być, ale też faktycznie jest organem administracji publicznej w rozumieniu funkcjonalnym (zob. postanowienia z dnia: 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GZ 51/19; 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GZ 60/19; 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GZ 62/19; wyroki z dnia: 30 września 2020 r., sygn. akt II GSK 295/20; 26 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 335/21; 26 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 1812/21; 17 września 2024 r., sygn. akt III OSK 540/22; 8 października 2024 r., sygn. akt III OSK 532/22). W tym miejscu należy podkreślić, że kompetencja Prezydenta RP do wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów, na podstawie ww. przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym, nie należy do sfery konstytucyjnych prerogatyw Prezydenta RP - stanowiących akty urzędowe Prezydenta RP, niewymagających kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów i będących osobistymi uprawnieniami Prezydenta RP. Pośród wymienionych enumeratywnie w art. 144 ust. 3 Konstytucji aktów urzędowych Prezydenta RP niewymagających kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów, w pkt 17 znajduje się powoływanie sędziów i tej właśnie prerogatywy dotyczą niemal wszystkie cytowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia orzeczenia NSA, z których Sąd I instancji wywodzi tezy o braku sprawowania administracji publicznej przez Prezydenta RP w rozpoznawanej sprawie, a w konsekwencji nieistnieniu sprawy sądowoadministracyjnej w rozumieniu art. 1 p.p.s.a. Podkreślenia jednak wymaga, że zaskarżone do WSA postanowienie Prezydenta RP nie dotyczy powołania sędziego, lecz wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego. Próżno szukać takiego aktu, w ramach uprawnień osobistych Prezydenta RP zwanych prerogatywami, wymienionego w Konstytucji. Sąd I instancji podkreślając, że zaskarżone postanowienie stanowi realizację "autonomicznych i uznaniowych uprawnień" Prezydenta RP, nie wyjaśnia na jakiej podstawie zalicza niewymienioną w art. 144 ust. 3 Konstytucji funkcję do tych "autonomicznych i uznaniowych uprawnień". W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że co do zasady art. 144 ust. 3 Konstytucji jako mający charakter wyjątku od art. 144 ust. 2 nie powinien być interpretowany rozszerzająco (Piotr Tuleja [red.], Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, publ. WKP 2019, komentarz do art. 144). Trybunał Konstytucyjny podkreśla z kolei, że brak jest podstaw do uznania, że uprawnienia Prezydenta RP wykonywane na podstawie art. 144 ust. 3 Konstytucji mogą być rozszerzane drogą ustawową na zasadzie "dalszego ciągu" aktu zwolnionego z kontrasygnaty czy na zasadzie kompetencji analogicznych. Konstytucja nie dopuszcza w tym zakresie żadnych odstępstw - kompetencje organów nie mogą być wywodzone na zasadzie analogii, lecz zawsze muszą mieć podstawę w wyraźnie sformułowanym przepisie prawa. Zasada ta odnosi się w szczególności do takich kompetencji organu konstytucyjnego, które mają charakter wyjątku od reguły działania tego organu (por. pkt 6 uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 marca 2006 r., K. 4/2006, OTK-A 2006, nr 3, poz. 32). Nie można zatem przyjąć, że wyznaczenie na podstawie art. 15 § 3 w zw. z art. 13 § 3 ustawy o Sądzie Najwyższym - przewodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego - stanowi osobistą, autonomiczną kompetencję Prezydenta RP należącą do jego konstytucyjnych prerogatyw. Przy czym, Naczelny Sąd Administracyjny zna argumentację własnych orzeczeń i stanowiska Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którymi akty (a nawet szerzej - działania) Prezydenta RP przy powołaniu sędziów nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Uprawnienia Prezydenta RP w zakresie powoływania sędziów są osobistymi uprawnieniami Prezydenta RP, a Konstytucja nie zna prawa podmiotowego dostępu do służby sędziowskiej. To przesądza o niemożności sprawowania kontroli przez sądy administracyjne w zakresie aktów związanych z taką procedurą. Jednakże WSA nie dostrzegł, że w rozpoznawanej sprawie sytuacja jest inna. Zatem nie było adekwatne odwoływanie się przez Sąd I instancji do orzecznictwa NSA, które dotyczyło właśnie problematyki związanej z powoływaniem przez Prezydenta RP sędziów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawione powyżej rozumienie funkcji Prezydenta RP, jako organu nie narusza przy tym konstytucyjno-prawnego statusu Prezydenta RP jako głowy państwa. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 126 ust. 3 Konstytucji, Prezydent RP wykonuje swoje zadania w zakresie i na zasadach określonych w Konstytucji i ustawach. Rola, jaką przyjmuje Prezydent RP w konkretnych, normatywnych sytuacjach zależy zatem od pozytywnej regulacji jego uprawnień. Wejście w rolę organu administracji w ujęciu funkcjonalnym w ustawie o Sądzie Najwyższym otwiera drogę do sądowej kontroli działań Prezydenta RP w omawianym zakresie. Przyjęcie innej interpretacji prowadziłoby bowiem do naruszenia zasad wynikających z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji, gdyż w istocie sędzia Sądu Najwyższego zostałby pozbawiony możliwości jakiegokolwiek kwestionowania działań mających wpływ na zakres jego praw i obowiązków wynikających ze stosunku prawnego łączącego ten podmiot z państwem (zob. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2022 r., sygn. akt: II GSK 1812/21). Za taką interpretacją przemawia także argument systemowy. Zgodnie z treścią art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawniony do wniesienia skargi jest każdy kto ma w tym interes prawny, a sprawa dotyczy kontroli działalności administracji publicznej. Pojęcie administracji publicznej, ponieważ nie zostało ustawowo zdefiniowane, wymaga ustalenia w drodze wykładni. W oparciu o koncepcje klasyczne doktryny prawa administracyjnego należy przyjąć, że działalność administracji publicznej to bezpośrednia, praktyczna realizacja zadań państwa przez powołane do tego organy państwa, zgodnie z przepisami prawa materialnego, które normują treść zadań państwa a w następstwie konsekwencje prawne dla stosunków prawnych, bądź przez ich kształtowanie z mocy prawa bądź jako podstawy władczej indywidualizacji w przewidzianej w przepisach prawa materialnego formie (zob. postanowienie NSA z dnia 12 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1875/12). Na gruncie art. 184 Konstytucji Naczelny Sąd Administracyjny i inne sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie określonym w ustawach. Z kolei, na gruncie tego przepisu - pojęcie organu powinno być rozumiane tak, jak zostało to unormowane w art. 79 ust. 1 Konstytucji. Zatem organem administracji, którego działalność jest kontrolowana przez sądy administracyjne, jest każdy podmiot niezależnie od tego, czy formalnie należy do struktury administracji publicznej, byle w jego kompetencji znajdowało się wydawanie aktów lub podejmowanie działań władczych kształtujących sytuację prawną podmiotu (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 listopada 2007 r., SK 43/06, OTK 10A\2007, poz. 130). Na tej podstawie należy przyjąć, że działania organu administracji publicznej to działania organów władzy wykonawczej i działania wszelkich innych podmiotów polegające na władczym kształtowaniu praw i obowiązków (zob. M. Safian, L. Bosek [red], Konstytucja. Komentarz, Warszawa 2016, s. 1097). W świetle przedstawionej powyżej argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skoro zaskarżone postanowienie Prezydenta RP należało uznać za akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., to Sąd I instancji nie miał podstaw do odrzucenia skargi wniesionej na to postanowienie i uznania, że sprawa nie podlega kognicji sądów administracyjnych. W konsekwencji tego, oświadczenie skarżących o cofnięciu skargi należało ocenić jako skuteczne, bowiem skarga była dopuszczalna. Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 18 września 2024 r. skarżący cofnęli skargę i wnieśli o umorzenie postępowania, wskazując, iż w dniu 9 września 2024 r. Prezes Rady Ministrów uwzględnił skargę skarżących na kontrasygnatę w całości, uchylił kontrasygnatę wobec zaskarżonego postanowienia i odmówił udzielenia kontrasygnaty. Stosownie do art. 60 p.p.s.a., skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednak sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a., cofnięcie skargi skutkuje umorzeniem postępowania. Stwierdzając, że w tej sprawie nie występują przesłanki niedopuszczalności cofnięcia skargi, Naczelny Sąd Administracyjny uznał cofnięcie za skuteczne, co oznaczało, że postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie podlegało umorzeniu. Z tych względów i na podstawie art. 189 p.p.s.a. w zw. z art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia. Ponadto, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o zwrocie uiszczonego przez skarżących wpisu sądowego od skargi. Brak jest natomiast podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego zgodnie z wnioskiem skarżących. W art. 209 p.p.s.a. przyjęto bowiem unormowanie, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Tak więc w innych przypadkach Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Należy zaznaczyć, iż o kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem sądu I instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI